Omurganýn kemik yapýsý içinde bulunan omurilik ve sinir köklerini fizyolojik yüklenmelere karþý korumasý durumuna “spinal stabilite”, bunun bozulduðu durumlara ise “spinal instabilite” denilmektedir. Travma, tümör, enfeksiyon yaný sýra bazý doðumsal patolojiler omurgada instabiliteye yol açmaktadýr. Yüzyýllar boyunca ortaya çýkan insabilite nedeniyle ortaya çýkabilecek nörolojik defisitlerin önlenmesi amacýyla uzun süreli yatak istirahatý ve çeþitli korseler kullanýlmýþtýr.

Ancak bu uygulamalarýn zorluðu, uzun süreli iþ kaybý ve ortaya çýkan ek problemler nedenleri ile yeni arayýþlara gidilmiþtir. Týp alanýndaki geliþmelere paralel olarak spinal dizilimin yeniden saðlanmasý ve/veya korunmasý için çeþitli materyaller ile destekleme teknikleri (spinal enstrümentasyon) geliþtirilmiþtir. Omurgaya destek saðlamak amacýyla Wilkins 1887 yýlýnda pediküler telleme, Hadra 1891 yýlýnda interspinöz telleme, Don King 1944 yýlýnda faset vidalama, Boucher 1959 yýlýnda pediküle doðru vidalama, Harrington 1962 yýlýnda rod uygulamasý yapýlmýþtýr. Tüm bu yöntemler üç kolon olarak bölünen omurganýn sadece bir kolonunu sabitlediði için yetersiz kalmýþtýr. Spinal enstrümentasyonda bir dönüm noktasý olarak kabul edilen ve Roy-Camille tarafýndan 1963 yýlýnda uygulanmaya baþlayan transpediküler vida uygulamasý günümüzde halen yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Bu uygulamanýn avantajlarý: üç kolon stabilizasyonu, gergin bant uygulama ve korreksiyon yapabilmedir. Lokalizasyon güçlüðü ve rijit yapý nedeni ile paravertebral yapýlarýn yaralanmasý riski ise baþlýca dezavantajlarý oluþturur.

Transpediküler vida uygulamasý ile spinal stabilitenin saðlanmasý konusunda büyük bir aþama kaydedilmiþ, ancak yenilik arayýþlarý durmadan devam etmiþtir. Son yýllarda týp alanýnda öne çýkan doðal yapýnýn korunmasý ve minimalizasyon her alanda olduðu gibi spinal cerrahide de yerini almýþtýr. Ýntervertebral diske yapýlan perkütanöz uygulamalar ve endoskopik giriþimler, yine endoskopik kafes ve vida-rod uygulamalarý kabul görmüþ yöntemler olarak birçok klinikte rutin olarak kullanýlma girmiþtir. Tüm bu geliþmeler sonucunda transpediküler vida uygulamasýný minimalize eden ve “sextant” ürün ismi ile üretilen perkütan transpediküler vida uygulamasý yeni bir yöntem olarak spinal cerrahide yerini almýþtýr. Bu yöntemde cilde açýlan birer santimetrelik kesiler ile vidalar pediküle yollanmakta, yine bir santimetrelik bir insizyondan yollanan rod, vidalar ile konnekte edilmektedir. Bu yöntemle klasik açýk cerrahi yöntemin baþlýca dezavantajlarý olan kanama ve kaslarýn sýyrýlmasý sonrasýnda ortaya çýkan kas yetmezliðine baðlý sekonder instabilite riskleri ortadan kalkmaktadýr. Ancak torakal ve lomber bölgede uygulanabilen bu yöntem; kemik füzyon yapýlmayacaðý için ek olarak intervertebral kafes eklenme gerekliliði, uygulama güçlüðü, dekompresyon yapýlmamasý nedeni ile ortaya çýkan endikasyon darlýðý ve yöntemin iki veya üç seviyede uygulanmasýna izin veren teknik yapý gibi çeþitli dezavantajlara sahiptir. Burada kýsaca özetlenecek olursa: tek veya iki seviyeli instabilitesi olan ve kanal darlýðý, disk herniasyonu, ligaman hipertrofisi gibi ek patolojilerin olmadýðý olgular yöntem için hedef hasta grubunu oluþturur.

 

 

Uygulama ameliyathane koþullarýnda, genel anestezi altýnda, hasta prone pozisyonda, skopi eþliðinde yapýlmaktadýr. Öncelikle skopi ile patolojinin olduðu segment belirlenir. Daha sonra orta hattýn yaklaþýk 4 santimetre lateraline hedef pedikül üzerine gelecek þekilde cilt insizyonu yapýlýr. Buradan Cemþidi iðnesi ile skopi eþliðinde pedikül aracýlýðý ile omurga cismine girilir. Daha sonra iðne içinden geçirilen bir Kischner teli pedikül yolu ile omurga cismine yerleþtirilir (resim 1a ve b). Daha sonra bu telin etrafýndan geçirilen ve giderek çaplarý büyüyen bujiler ile ciltten pediküle kadar olan dokular özellikle de kaslar disseke edilerek vidanýn ilerletileceði yol açýlýr. Bu aþamadan sonra yine tel üzerinden ve yerleþtirilen buji içerisinden ilerletilen yiv açýcý ile pedikül içinden omurga cismine doðru giden vida yolu hazýrlanýr(resim 2). Buji çýkarýldýktan sonra yine tel üzerinden geçirilen vida transpediküler olarak yerleþtirilir (resim 3a ve b). Benzer iþlemle ikinci vida yerleþtirildikten sonra (resim 4 a ve b) bu iki vidanýn yerleþtirilmesini saðlayan üst baðlantýlarý birbirine konnekte edilir ve bunlara eklenen 3.bir parçanýn ucuna konulan sivri bir uç ile yine perkütan olarak yerleþtirilecek olan rod’un yolu açýlýr. Son olarak yol açýcý sivri uç çýkarýlarak ucuna rod konulur ve açýlan yoldan ilerletilerek vidalarýn içine yerleþtirilir (resim 5 a, b, c ve d). Ýþlem bittiðinde görülen sadece küçük kesilerdir (resim 6). Vidalarýn yollandýðý baðlantýlarýn içinde bulunan tepe somunlarý sýkýlarak iþlem sonuçlandýrýlýr (resim 7 a ve b). Olgu bir korse ile ayný akþam ayaða kaldýrýlýr ve kontrol filmleri sonrasý (resim 8 a ve b) ertesi gün evine yollanabilir. 

Sonuç olarak uygun olgularda ve uygun ellerde perkütan transpediküler vida uygulamasý minimal invaziv bir cerrahi yöntem olarak spinal cerrahide yerini almýþtýr.