Kafatasý içinde yeralan atardamarlarýn duvarýndaki bir bozukluktan dolayý geliþen baloncuða anevrizma denir. Damar duvarýndaki zayýf bölgeye kan basýncý ile oluþan sürekli baský nedeni ile burada zaman içinde balonlaþma olur. Genellikle beyinin tabanýndaki damarlarýn duvarýnda ve damarlarýn dallandýðý noktalarda geliþir.

Bazý otopsi çalýþmalarýnda 100 kiþiden 3’ünde de görülebileceði bildirilmiþtir. Ama bunlarýn hepsi belirti vermez. Belirti verenlere bakýlacak olursa ortalama olarak toplumda 10.000 kiþide 1 oranýnda görülür. Bazen ailevi olarak rastlanabilirse de bu çok nadirdir. Anevrizma damar duvarýnda zaman içinde geliþtiði için çocuk ve gençlerden çok orta yaþ ve ileri yaþtaki insanlarda daha çok görülür.

Evet vardýr. Gerçek riskin ne kadar olduðu konusunda tartýþmalar vardýr. Ancak günümüzde kabul gören görüþ, kanamamýþ bir anevrizmanýn her yýl kanama riskinin % 0.5 ila %1 arasýnda olduðudur. Bu riski belirleyen faktörler;

Beyninde kanamýþ bir anevrizmasý olan hastada, kanamamýþ diðer anevrizmanýn da kanama riski yüksektir.

Aile hikayesi olan hastalarda kanama riski diðerlerine göre daha yüksektir.

Anevrizma boyutu ne kadar büyükse kanama riski o kadar artar.

Polikistik böbrek hastalýðý olan hastalardaki anevrizmalarýn kanama riski fazladýr.

Kitlesi nedeniyle belirti veren anevrizmalarýn kanama riski fazladýr.

Sýgara kullanmak ve yüksek kan basýncý (Hipertansiyon) kanama riskini artýrýr.

Evet. Yaklaþýk olarak %20 oranýnda beyinde çok sayýda görülürler. Özellikle de orta serebral arterde görülürler.

Evet. Eðer kanamýþ ve tedavi edilmiþ bir anevrizmanýz varsa, ilerleyen yýllarda her yýl %2 oranýnda olmak üzere beyinde baþka damarlarda anevrizma geliþebilir. Bu nedenle mutlaka yakýndan takip etmek gerekir. Eðer ilk taný konulduðunda çoklu anevrizma varsa yeni anevrizmalar geliþme riski çok daha yüksektir.

Ailevi anevrizmasý olan ve üçüncü derece yakýnlarýnda en az 2 kiþide anevrizma saptananlarda yakýn akrabalarýn taranmasý önerilmektedir. Ama eðer birinci derecede bir yakýnýnýzda anevrizma varsa bu durumda risk daha yüksektir. Bu nedenle birinci derece yakýnlarýn hepsinde tarama yapýlmasý uygun olabilir.

 

 

Anevrizmalar pek çok belirti ile kendini gösterebilir.

En sýk görülen belirti kanama yapmasý ve buna baðlý yakýnmalar oluþturmasýdýr. Bu tip kanamaya subaraknoid kanama denir. Beynin hemen etrafýný araknoid adý verilen çok ince bir zar çevreler. Bu zar ile beyin arasýnda devamlý bir sývý (Beyin omurilik sývýsý) akýmý vardýr. Bu aralýkta ayrýca beyni besleyen damarlar bulunur. Bu aralýkta oluþan kanamaya bu nedenle subaraknoid kanama denir.

Anevrizmalar eðer kitleleri ile etraflarýndaki beyin dokusunu ve sinirleri eziyorlarsa, bu nedenle çift görme, baþaðrýsý, yüz aðrýsý, görme bozukluðu gibi belirtiler verebilirler.

Çok sýk olmayarak inmelere yol açabilirler. Büyük anevrizmalarýn içinde kan pýhtýsý geliþebilir. Bu pýhtýdan kopan parçalar ince atardamarlarý veya kýlcal damarlarý týkayarak inmeye neden olabilirler.

Bazen rastlantý eseri baþka bir nedenle yapýlan araþtýrmada saptanabilirler.

Nadiren de aile hikayesi olanlarda tarama testi yapýlýrken teþhis edilebilirler.

 

Polikistik böbrek hastalýðý

Tip IV Ehlers Danlos Sendromu

Ailevi anevrizma sendromu

Eðer bir kanama meydana geldi ise yapýlmasý gereken test anjiografi olmalýdýr. Aksi takdirde MR-anjiografi veya BT-anjiografi uygulanabilecek yöntemlerdendir.

Anjiografi

Anevrizma tanýsýndaki en iyi taný metodudur. Altýn standart olarak kabul edilir. Atardamarlara ilaçlý madde verilerek filminin çekilmesidir. Riskleri az da olsa vardýr ama anevrizmanýn görülmesini neredeyse %100 oranýnda saðlar.

MR-Anjiografi

 

Genellikle tarama amaçlý kullanýlýr. Eðer anevrizma 5 mm den daha küçükse görülemeyebilir. %70-90 olguda anevrizmayý gösterir.

BT-Anjiografi

Bunda da damar içine ilaçlý madde verilerek beyin tomografisi çekilir. Özel bilgisayar programlarý ile damarlarýn yapýsý ortaya çýkarýlýr. MR-anjiografiden daha hassas bir yöntemdir. Bazen hastanýn durumu çok acil ise ameliyata girmeden önce sadece BT-anjiografi yapýlarak anevrizma tanýsý konulur.

Anjiografi yapýlarak damar içinden bir kateterin ilerletilmesi ve anevrizmanýn içinin metal kývrýmlý tellerle doldurulmasýna, týkanmasýna  koil uygulama denir. Komplikasyon geliþmesi %3-5 gibi düþük bir orandadýr. Ancak tam týkama oraný %50’nin biraz üzerindedir. Teknikteki geliþmeler baþarý oranýný giderek artýrmaktadýr. Ancak uzun dönemde yeniden kanama oranýnýn ne olduðu henüz tartýþmalýdýr.

Anevrizmanýn damardan çýktýðý yer olan boynunun cerrahi uygulanarak bir metal ile klipslenerek kapatýlmasýdýr. Böylece anevrizmanýn kan dolaþýmý ile ilgisi kalmadýðý için kanama riski ortadan kalkar. Ancak bu iþlemin %5-7 ölüm, %15 civarýnda komplikasyon riski vardýr. Çok nadiren kliplenmiþ anevrizma yeniden ayný yerde büyüyebilir.

ANEVRÝZMALAR MUTLAKA TEDAVÝ EDÝLMELÝ MÝDÝR?

Hasta ve doktoru kanamamýþ bir anevrizmanýn yýllýk kanama riski ile yapýlacak tedavinin risklerini tartmalý ve buna göre karar vermelidirler.

Tedaviye karar verildiðinde ne tür bir iþlemin yapýlacaðý, anevrizmanýn kanayýp kanamadýðýna, yerine, büyüklüðüne göre kararlaþtýrýlmalýdýr.

Kafatasý içinde yeralan atardamarlarýn duvarýndaki bir bozukluktan dolayý geliþen baloncuða anevrizma denir. Damar duvarýndaki zayýf bölgeye kan basýncý ile oluþan sürekli baský nedeni ile burada zaman içinde balonlaþma olur. Genellikle beyinin tabanýndaki damarlarýn duvarýnda ve damarlarýn dallandýðý noktalarda geliþir.

Bazý otopsi çalýþmalarýnda 100 kiþiden 3’ünde de görülebileceði bildirilmiþtir. Ama bunlarýn hepsi belirti vermez. Belirti verenlere bakýlacak olursa ortalama olarak toplumda 10.000 kiþide 1 oranýnda görülür. Bazen ailevi olarak rastlanabilirse de bu çok nadirdir. Anevrizma damar duvarýnda zaman içinde geliþtiði için çocuk ve gençlerden çok orta yaþ ve ileri yaþtaki insanlarda daha çok görülür.

Evet vardýr. Gerçek riskin ne kadar olduðu konusunda tartýþmalar vardýr. Ancak günümüzde kabul gören görüþ, kanamamýþ bir anevrizmanýn her yýl kanama riskinin % 0.5 ila %1 arasýnda olduðudur. Bu riski belirleyen faktörler;

Beyninde kanamýþ bir anevrizmasý olan hastada, kanamamýþ diðer anevrizmanýn da kanama riski yüksektir.

Aile hikayesi olan hastalarda kanama riski diðerlerine göre daha yüksektir.

Anevrizma boyutu ne kadar büyükse kanama riski o kadar artar.

Polikistik böbrek hastalýðý olan hastalardaki anevrizmalarýn kanama riski fazladýr.

Kitlesi nedeniyle belirti veren anevrizmalarýn kanama riski fazladýr.

Sýgara kullanmak ve yüksek kan basýncý (Hipertansiyon) kanama riskini artýrýr.

Evet. Yaklaþýk olarak %20 oranýnda beyinde çok sayýda görülürler. Özellikle de orta serebral arterde görülürler.

Evet. Eðer kanamýþ ve tedavi edilmiþ bir anevrizmanýz varsa, ilerleyen yýllarda her yýl %2 oranýnda olmak üzere beyinde baþka damarlarda anevrizma geliþebilir. Bu nedenle mutlaka yakýndan takip etmek gerekir. Eðer ilk taný konulduðunda çoklu anevrizma varsa yeni anevrizmalar geliþme riski çok daha yüksektir.

Ailevi anevrizmasý olan ve üçüncü derece yakýnlarýnda en az 2 kiþide anevrizma saptananlarda yakýn akrabalarýn taranmasý önerilmektedir. Ama eðer birinci derecede bir yakýnýnýzda anevrizma varsa bu durumda risk daha yüksektir. Bu nedenle birinci derece yakýnlarýn hepsinde tarama yapýlmasý uygun olabilir.

 

 

Anevrizmalar pek çok belirti ile kendini gösterebilir.

En sýk görülen belirti kanama yapmasý ve buna baðlý yakýnmalar oluþturmasýdýr. Bu tip kanamaya subaraknoid kanama denir. Beynin hemen etrafýný araknoid adý verilen çok ince bir zar çevreler. Bu zar ile beyin arasýnda devamlý bir sývý (Beyin omurilik sývýsý) akýmý vardýr. Bu aralýkta ayrýca beyni besleyen damarlar bulunur. Bu aralýkta oluþan kanamaya bu nedenle subaraknoid kanama denir.

Anevrizmalar eðer kitleleri ile etraflarýndaki beyin dokusunu ve sinirleri eziyorlarsa, bu nedenle çift görme, baþaðrýsý, yüz aðrýsý, görme bozukluðu gibi belirtiler verebilirler.

Çok sýk olmayarak inmelere yol açabilirler. Büyük anevrizmalarýn içinde kan pýhtýsý geliþebilir. Bu pýhtýdan kopan parçalar ince atardamarlarý veya kýlcal damarlarý týkayarak inmeye neden olabilirler.

Bazen rastlantý eseri baþka bir nedenle yapýlan araþtýrmada saptanabilirler.

Nadiren de aile hikayesi olanlarda tarama testi yapýlýrken teþhis edilebilirler.

 

Polikistik böbrek hastalýðý

Tip IV Ehlers Danlos Sendromu

Ailevi anevrizma sendromu

Eðer bir kanama meydana geldi ise yapýlmasý gereken test anjiografi olmalýdýr. Aksi takdirde MR-anjiografi veya BT-anjiografi uygulanabilecek yöntemlerdendir.

Anjiografi

Anevrizma tanýsýndaki en iyi taný metodudur. Altýn standart olarak kabul edilir. Atardamarlara ilaçlý madde verilerek filminin çekilmesidir. Riskleri az da olsa vardýr ama anevrizmanýn görülmesini neredeyse %100 oranýnda saðlar.

MR-Anjiografi

 

Genellikle tarama amaçlý kullanýlýr. Eðer anevrizma 5 mm den daha küçükse görülemeyebilir. %70-90 olguda anevrizmayý gösterir.

BT-Anjiografi

Bunda da damar içine ilaçlý madde verilerek beyin tomografisi çekilir. Özel bilgisayar programlarý ile damarlarýn yapýsý ortaya çýkarýlýr. MR-anjiografiden daha hassas bir yöntemdir. Bazen hastanýn durumu çok acil ise ameliyata girmeden önce sadece BT-anjiografi yapýlarak anevrizma tanýsý konulur.

Anjiografi yapýlarak damar içinden bir kateterin ilerletilmesi ve anevrizmanýn içinin metal kývrýmlý tellerle doldurulmasýna, týkanmasýna  koil uygulama denir. Komplikasyon geliþmesi %3-5 gibi düþük bir orandadýr. Ancak tam týkama oraný %50’nin biraz üzerindedir. Teknikteki geliþmeler baþarý oranýný giderek artýrmaktadýr. Ancak uzun dönemde yeniden kanama oranýnýn ne olduðu henüz tartýþmalýdýr.

Anevrizmanýn damardan çýktýðý yer olan boynunun cerrahi uygulanarak bir metal ile klipslenerek kapatýlmasýdýr. Böylece anevrizmanýn kan dolaþýmý ile ilgisi kalmadýðý için kanama riski ortadan kalkar. Ancak bu iþlemin %5-7 ölüm, %15 civarýnda komplikasyon riski vardýr. Çok nadiren kliplenmiþ anevrizma yeniden ayný yerde büyüyebilir.

ANEVRÝZMALAR MUTLAKA TEDAVÝ EDÝLMELÝ MÝDÝR?

Hasta ve doktoru kanamamýþ bir anevrizmanýn yýllýk kanama riski ile yapýlacak tedavinin risklerini tartmalý ve buna göre karar vermelidirler.

Tedaviye karar verildiðinde ne tür bir iþlemin yapýlacaðý, anevrizmanýn kanayýp kanamadýðýna, yerine, büyüklüðüne göre kararlaþtýrýlmalýdýr.