Metastatik tümörler en sýk görülen beyin tümörleridir. Her geçen yýl çok daha fazla sayýda hastada görülmektedir. Diðer tüm beyin tümörlerinin toplamýndan daha çok rastlanmaktadýr. Kanserli hastalardaki tedavi olanaklarýnýn geliþmesi ile, daha çok sayýda beyin metastazýna rastlanýr olmuþtur. Otopsi bulgularý, kanserli hastalarýn %20-50’sinde beyin metastazý olduðunu göstermektedir.

Beyin metastazlarýnýn en önemli nedeni erkeklerde akciðer kanseri, kadýnlarda ise meme kanseridir.

Beyine kanser hücreleri akciðerden geçerek kan yolu ile gelirler. Akciðerdeki veya vücudun baþka bir yerindeki kanser hcreleri kan damarlarýna girerek dolaþým ile beyine ulaþýrlar. Bu nedenle beynin en çok kan alan bölgesi daha çok sayýda metastaz ile karþýlaþýr. Beyincik ve omurilik soðanýnda daha az sayýda metastaz görülür. Tüm metastazlarýn %80-85’i beyinde, %10-15’i beyincikte, %3-5 kadarý da omurilik soðanýnda ortaya çýkar.

Metastazlar genellikle çok sayýda olmaktadýr. Metastazlarýn sayýsý, tedavinin ne þekilde olacaðý konusunda belirleyici faktörlerden birisidir.

 

Tedavi

Metastatik tümörlerin tedavisinde radyoterapi, radyocerrahi, cerrahi ve kemoterapi tek baþýna veya kombine þekilde kullanýlmaktadýr.

Metastatik tümörler tedavi edilmezlerse yaklaþýk olarak 1 ay içinde hastanýn ölmesine neden olabilirler. Bunlarýn tedavisinde en çok kullanýlan yöntem radyoterapidir. Bu yolla hastalarýn yaþam süresinde önemli artýþ saðlanabilmektedir. Günümüzde genellikle 10 gün süre ile verilmektedir. Bu yolla beyindeki tümör hücrelerinin büyümelerinin durdurulmasý ve tahrip olmalarý saðlanabilmektedir. Radyoterapi yönteminde hem MR’da görülen tümör dokusu ýþýnlanmakta hem de MR’da görülmeyen tümör hücrelerinin etkilenmesi amaçlanmaktadýr. Bazý tümörler (Meme kanseri, küçük hücreli akciðer kanseri gibi)  radyasyona oldukça hassastýrlar. Bu tümörler bazen radyoterapi sonrasý kýsa sürede yok olmakta ve MR kontrollerinde görülmemektedirler. Ancak bazý tümörler ( malign melanom, kolon kanseri, böbrek kanseri, küçük hücre dýý akciðer kanseri gibi) radyasyona daha az hassastýrlar. Bunlarda radyoterapiye ek olarak radyocerrahi yöntemleri kullanýlmasý gerekebilmektedir.

Özellikle küçük hücreli akciðer kanseri olan hastalarda, MR tetkikinde beyinde metastaz saptanmamasýna raðmen koruyucu olarak radyoterapi uygulanabilmektedir.

Radyoterapiye baðlý yan etkiler: Saç dökülmesi, bulantý, kusma, beyin ödemidir. Geç dönemde ise bazý hastalarda beyin atrofisi, radyasyona baðlý beyin hasarý, demans, unutkanlýk görülebilmektedir. Radyasyona baðlý demans 1 yýl takip edilen hastalarda %10-15, 2 yýl takip edilen hastalarda %50 kadar görülebilmektedir.

Metastatik tümörlerde cerrahi uygulanarak tümörün çýkarýlmasý yaþam süresini uzatmakta etkilidir. Cerrahi genellikle tek sayýda, büyük, ödem yapmýþ olan ve nörolojik gerilemeye neden olan tümörlerde uygulanmaktadýr. Cerrahiye baðlý nörolojik durumda bozulma, kanama, enfeksiyon, tromboemboli görülebilmektedir. Cerrahi sonrasýnda hastalarda radyoterapi veya radyocerrahi ile ek tedavi yapmak gerekmektedir. Bu sayede yaþam süresi ortalama olarak 1 yýla yaklaþmaktadýr.

Bu yöntemde yüksek dozda radyasyon kafatasý içindeki küçük bir hedef alana yönlendirilmekte ve bu etkiden yararlanýlmaktadýr. Günümüzde radyocerrahi gamma knife veya LINAC ile yapýlmaktadýr. Radyocerrahinin avantajý bir günde, tek defada tedavinin yapýlabiliyor olmasýdýr. Bu nedenle genel durumu iyi olmayan hastalarda çok iyi bir seçenektir. Radyocerrahi ile metastatik tümörün büyümesinin durdurulmasý ve giderek küçülmesinin, yok olmasýnýn saðlanmasý oraný %95 civarýndadýr. Bu cerrahi ile elde edilen deðerle aynýdýr. Bu nedenle son yýllarda tüm dünyada metastatik beyin tümörlerinin tedavisinde radyocerrahi ilk sýrada düþünülmesi gereken tedavi yöntemi haline gelmiþtir. Radyocerrahinin önemli bir avantajý birden çok defa kullanýlabilmesidir. Eðer bir hastada tümörler zaman içinde farklý beyin bölgelerinde ortaya çýkarsa, her tümöre gerektikçe radyocerrahi yapýlabilmektedir. Radyocerrahide beynin tümör görülmeyen bölgeleri ýþýnlanmadýðý için, buna ait yan etkiler görülmemektedir. O nedenle son yýllarda bir grup hastada radyoterapi vermeden sadece radyocerrahi yaparak takip etmek, eðer gerekirse radyoterapi uygulamak yoluna gidilmektedir.

Beyin metastazlarýnda kemoterapi genellikle çok etkili olmamaktadýr. Ancak bazý tümörlerde yaþam süresinin uzatýlmasýna katký getirebilmektedir.

Beyin metastazlarýnýn tedavisinde özellikle gamma knife radyocerrahisi ile hastalarýn %95’inden çoðunda tümörü etkisiz hale getirmek mümkündür. Hastalarýn çoðunda beyindeki tümörler bir þekilde tedavi edilebilmekte, ancak pek çok hasta primer hastalýklarýnýn ilerlemesi nedeni ile kaybedilmektedir.

Metastatik tümörler en sýk görülen beyin tümörleridir. Her geçen yýl çok daha fazla sayýda hastada görülmektedir. Diðer tüm beyin tümörlerinin toplamýndan daha çok rastlanmaktadýr. Kanserli hastalardaki tedavi olanaklarýnýn geliþmesi ile, daha çok sayýda beyin metastazýna rastlanýr olmuþtur. Otopsi bulgularý, kanserli hastalarýn %20-50’sinde beyin metastazý olduðunu göstermektedir.

Beyin metastazlarýnýn en önemli nedeni erkeklerde akciðer kanseri, kadýnlarda ise meme kanseridir.

Beyine kanser hücreleri akciðerden geçerek kan yolu ile gelirler. Akciðerdeki veya vücudun baþka bir yerindeki kanser hcreleri kan damarlarýna girerek dolaþým ile beyine ulaþýrlar. Bu nedenle beynin en çok kan alan bölgesi daha çok sayýda metastaz ile karþýlaþýr. Beyincik ve omurilik soðanýnda daha az sayýda metastaz görülür. Tüm metastazlarýn %80-85’i beyinde, %10-15’i beyincikte, %3-5 kadarý da omurilik soðanýnda ortaya çýkar.

Metastazlar genellikle çok sayýda olmaktadýr. Metastazlarýn sayýsý, tedavinin ne þekilde olacaðý konusunda belirleyici faktörlerden birisidir.

 

Tedavi

Metastatik tümörlerin tedavisinde radyoterapi, radyocerrahi, cerrahi ve kemoterapi tek baþýna veya kombine þekilde kullanýlmaktadýr.

Metastatik tümörler tedavi edilmezlerse yaklaþýk olarak 1 ay içinde hastanýn ölmesine neden olabilirler. Bunlarýn tedavisinde en çok kullanýlan yöntem radyoterapidir. Bu yolla hastalarýn yaþam süresinde önemli artýþ saðlanabilmektedir. Günümüzde genellikle 10 gün süre ile verilmektedir. Bu yolla beyindeki tümör hücrelerinin büyümelerinin durdurulmasý ve tahrip olmalarý saðlanabilmektedir. Radyoterapi yönteminde hem MR’da görülen tümör dokusu ýþýnlanmakta hem de MR’da görülmeyen tümör hücrelerinin etkilenmesi amaçlanmaktadýr. Bazý tümörler (Meme kanseri, küçük hücreli akciðer kanseri gibi)  radyasyona oldukça hassastýrlar. Bu tümörler bazen radyoterapi sonrasý kýsa sürede yok olmakta ve MR kontrollerinde görülmemektedirler. Ancak bazý tümörler ( malign melanom, kolon kanseri, böbrek kanseri, küçük hücre dýý akciðer kanseri gibi) radyasyona daha az hassastýrlar. Bunlarda radyoterapiye ek olarak radyocerrahi yöntemleri kullanýlmasý gerekebilmektedir.

Özellikle küçük hücreli akciðer kanseri olan hastalarda, MR tetkikinde beyinde metastaz saptanmamasýna raðmen koruyucu olarak radyoterapi uygulanabilmektedir.

Radyoterapiye baðlý yan etkiler: Saç dökülmesi, bulantý, kusma, beyin ödemidir. Geç dönemde ise bazý hastalarda beyin atrofisi, radyasyona baðlý beyin hasarý, demans, unutkanlýk görülebilmektedir. Radyasyona baðlý demans 1 yýl takip edilen hastalarda %10-15, 2 yýl takip edilen hastalarda %50 kadar görülebilmektedir.

Metastatik tümörlerde cerrahi uygulanarak tümörün çýkarýlmasý yaþam süresini uzatmakta etkilidir. Cerrahi genellikle tek sayýda, büyük, ödem yapmýþ olan ve nörolojik gerilemeye neden olan tümörlerde uygulanmaktadýr. Cerrahiye baðlý nörolojik durumda bozulma, kanama, enfeksiyon, tromboemboli görülebilmektedir. Cerrahi sonrasýnda hastalarda radyoterapi veya radyocerrahi ile ek tedavi yapmak gerekmektedir. Bu sayede yaþam süresi ortalama olarak 1 yýla yaklaþmaktadýr.

Bu yöntemde yüksek dozda radyasyon kafatasý içindeki küçük bir hedef alana yönlendirilmekte ve bu etkiden yararlanýlmaktadýr. Günümüzde radyocerrahi gamma knife veya LINAC ile yapýlmaktadýr. Radyocerrahinin avantajý bir günde, tek defada tedavinin yapýlabiliyor olmasýdýr. Bu nedenle genel durumu iyi olmayan hastalarda çok iyi bir seçenektir. Radyocerrahi ile metastatik tümörün büyümesinin durdurulmasý ve giderek küçülmesinin, yok olmasýnýn saðlanmasý oraný %95 civarýndadýr. Bu cerrahi ile elde edilen deðerle aynýdýr. Bu nedenle son yýllarda tüm dünyada metastatik beyin tümörlerinin tedavisinde radyocerrahi ilk sýrada düþünülmesi gereken tedavi yöntemi haline gelmiþtir. Radyocerrahinin önemli bir avantajý birden çok defa kullanýlabilmesidir. Eðer bir hastada tümörler zaman içinde farklý beyin bölgelerinde ortaya çýkarsa, her tümöre gerektikçe radyocerrahi yapýlabilmektedir. Radyocerrahide beynin tümör görülmeyen bölgeleri ýþýnlanmadýðý için, buna ait yan etkiler görülmemektedir. O nedenle son yýllarda bir grup hastada radyoterapi vermeden sadece radyocerrahi yaparak takip etmek, eðer gerekirse radyoterapi uygulamak yoluna gidilmektedir.

Beyin metastazlarýnda kemoterapi genellikle çok etkili olmamaktadýr. Ancak bazý tümörlerde yaþam süresinin uzatýlmasýna katký getirebilmektedir.

Beyin metastazlarýnýn tedavisinde özellikle gamma knife radyocerrahisi ile hastalarýn %95’inden çoðunda tümörü etkisiz hale getirmek mümkündür. Hastalarýn çoðunda beyindeki tümörler bir þekilde tedavi edilebilmekte, ancak pek çok hasta primer hastalýklarýnýn ilerlemesi nedeni ile kaybedilmektedir.