Omurlarýmýzýn arasýnda boynun hareketlerini saðlayan “disk” ismi verilen yapýlar yer alýrlar. Disk omurgada kemiklerin üzerine binen yükü azaltýr ve iki kemiðin birbirine temas etmesini engeller. Yaþ ilerledikçe veya genç hastalarda boyun yeterince korunmadýðý için, disk dokusu dejenere olur içindeki su miktarý azalýr ve esnekliðini yitirerek daha sert bir hale gelir. Disk içindeki yumuþak kýsmýn veya kemiklerin normal yapýsýnýn bozulmasý sonrasýnda ise omurilik veya kola giden sinirlere baský baþlar ve boyun fýtýðý hastalýðý geliþir.

     

v

Omurilik ve sinir baskýsý sonucunda boyun, omuz ve kola yayýlan aðrýlar baþlar. Aðrý genellikle parmaklara kadar iner ve beraberinde uyuþma ve karýncalanma, ileriki dönemlerde ise kolda kuvvet kaybý ortaya çýkar. Tedavi edilmeyen ilerlemiþ hastalarda ise, omurilik baský altýnda kalýnca bacaklarda güçsüzlük ve idrar kaçýrma gibi oldukça tehlikeli bir dönem baþlar.

Boyun fýtýðý hastalýðýnda teþhis muayene ve MR incelemesiyle konulur. Bazen EMG ile sinir etkilenme oraný ölçülür. Benzer þekilde boyun ve kol aðrýsý yapabilen diðer hastalýklardan ayýrýcý tanýnýn yapýlmasý, tedavi planlamasý için oldukça önem taþýr. Ayný þekilde aðrýlara yol açan boyun omurlarýný tutan tümör veya enfeksiyon gibi diðer hastalýklarýn gözden kaçmamasý için de, muayene ve radyolojik incelemelerin tamamýnýn dikkatlice incelenmesi gerekir.

Boyun fýtýðýnýn tedavisinde cerrahi giriþim sadece belli bulgularý olan hastalara uygulanýr. Hastalarýn büyük çoðunluðu aðrý kesici, hareket kýsýtlamasý ve fizik tedavi ile iyileþebilir. Kollarda ve parmaklarda ilerleyici kuvvet kaybý olan hastalar ve omurilik basýsýna baðlý olarak bacaklarda þikayetleri baþlayan hastalara diðer tedavi yöntemleri ile zaman kaybetmeden cerrahi yöntemler uygulanýr. Eðer bir hasta ilaç tedavisi ve fizik tedavi yöntemlerinden fayda görmüyorsa, aðrý ve uyuþukluk yakýnmalarý günlük hayatýný etkileyecek þekilde devam ediyorsa, kollarýnda kuvvetsizlik veya omurilik basýsý olmasa da ameliyat ile tedavi edilir.

Boyun fýtýðýnda yapýlan ameliyatta amaç, omurilik ve sinirler üzerindeki baskýyý kaldýrmaktýr. Ameliyat sonrasýnda hasta boyun aðrýsý, kol aðrýsý, kolda uyuþma ve güç kaybý gibi þikayetlerinden kurtulur. Günümüzde uygulanan ileri cerrahi teknikler sayesinde boyun fýtýðýnda tama yakýn çözüm saðlanabilmektedir. Ameliyat sýrasýnda kullanýlan mikroskop ile fýtýklaþmýþ olan disk materyali çýkartýlýr ve kollara giden sinirlerin etrafýndaki kemikler  açýlarak sinir rahatlatýlýr. Disk boþaltýldýktan sonra omurlarýn çökmemesi, ileride geliþebilecek deformitenin önlenmesi ve sinirin geçtiði alanýn geniþletilmesi için o bölgeye kemik veya titanyumdan yapýlmýþ greft veya cage (kafes) konulur. Ayrýca son yýllarda hem ülkemizde hem de dünyada boyun fýtýðý ameliyatlarýnda protez kullanýmý daha çok yaygýnlaþmýþtýr.

  

Boyun fýtýðý ameliyatlarýnda son yýllarda “protez” veya “yapay disk” kullanýmý giderek artmaktadýr. Ameliyat sýrasýnda önce boyunda küçük bir kesi ile ameliyat mikroskobu yardýmýyla fýtýklaþan ve sinire baský yapan dokular temizleniyor. Boþaltýlan bu kýsma hastaya uygun boyut ve yükseklikteki disk protezi yerleþtiriliyor. Bu sistemlerin boyun omurgasýnda  kullanýlmasýnýn amacý kemikler arasýndaki hareketin devamýna izin vermektir. Boyun fýtýðý ameliyatlarýnda protez kullanýlmasýyla, fýtýklaþan disk dokusu temizlendikten sonra iki omurun birbirinin üstüne çökmesi engelleniyor. Hareket kýsýtlýlýðý yapan “kafes” ismi verilen diðer sistemlerin tam aksine, omurlar arasýnda hareket korunuyor. Ameliyatta konulan protez ile omurgadaki hareketin korunmasý saðlanýnca, ilerleyen aylar ve yýllar içinde diðer omurlarda yeni fýtýk geliþme riski daha da azalýyor. Füzyon, yani omurlarda kaynama yöntemi ameliyatlarýndan sonra 2-3 hafta boyunluk verilerek hastanýn boyun hareketlerine dikkat etmesi istenirken, protez kullanýlan hastalarda boyunluk kullanýlmýyor. Hastalar ameliyattan 7-10 gün sonra iþine baþlayabiliyor.