Bel bölgesi, 5 omurdan oluþan ve vücut aðýrlýðýnýn önemli bir kýsmýný taþýyan bir yapýdýr. Omurlarýn arasýnda “disk” adý verilen dokular bulunmaktadýr. Disklerin görevi, vücut aðýrlýðýna destek olmak ve travma veya ani hareketlerle ortaya çýkan zararlarý en aza indirmektir. Yaþ ilerledikçe disk içindeki su miktarý azalýr ve esnekliðini kaybederek daha sert bir hale gelen disk dokusu artýk vücut aðýrlýðýný yeterince taþýyamaz, böylece omurlara ve diðer destek dokulara binen yük artar. Normal yapýsý bozulan disk dokusundan açýða çýkan bazý kimyasal maddeler sinir uçlarýný uyararak aðrý oluþturmaya baþlarlar. Omurlar, omurlar arasýndaki eklemler ve diðer destek dokular taþýdýklarý yük arttýðý için dejenere olurlar ve aðrýya yol açarlar. Bunun dýþýnda, disk ve etraf doku dejenerasyonu sonucunda omurganýn stabil hali bozulur ve iki komþu omur birbirinin üzerinde hareket etmeye baþlar.

 

 

Hastalarýn baþlangýç dönemindeki ilk þikayeti bel aðrýsýdýr. Dýþtaki sert kýsmýn gerilmesi ve daha sonra yýrtýlmasý ile ve ayný dönemdeki iç kýsýmda ortaya çýkan kimyasal maddelerin etkisiyle küçük sinir uçlarý uyarýlýr ve belin orta kýsmýnda, bazen yana yayýlan aðrýlar baþlar. Bel aðrýsýnýn bir diðer nedeni de sinir uçlarýnýn uyarýlmasý ile ortaya çýkan bel kaslarýndaki spazmdýr. Bu dönemde yapýlan muayenede bel kaslarýnýn sert olarak ele geldiði ve omurgada düzleþme olduðu anlaþýlýr. Bu dönemde fýtýk dokusu henüz sinire baský yapmadýðý için bacakta aðrý veya uyuþma yoktur. Olay ilerledikçe içteki yumuþak dýþarý doðru büyür ve yýrtýlan kýsýmdan dýþarý çýkar. Bu bölgede yer alan bacaða giden sinirlere baský yapmaya baþlar. Bunun sonucunda hastalar beldeki aðrýnýn kalçasýna ve bacaðýna yayýldýðýndan þikayet eder. Beraberinde bacakta uyuþma ve karýncalanmalar baþlar. Sinir dokusunun etkilenmesi döneminde yapýlan muayenede bacakta güç kaybý ve duyu hissinde azalma fark edilir. Bel fýtýðý olan bazý hastalarda idrar kaçýrma ortaya çýkabilir. Bazen hastalar þiddetli bacak aðrýlarýnýn aniden tamamen geçtiðini fark ettiklerini belirtirler. Bu durum aslýnda hastanýn düþündüðü gibi bir iyileþme deðil tam tersi sinirin artýk görevini yapamadýðýný gösteren kötü yönde bir geliþmedir ve yapýlan muayenede genellikle beraberinde ayakta tam bir kuvvetsizlik saptanýr. Bu durum acil olarak ameliyat edilirse düzelebilir.

 

Bel fýtýðý teþhisi MR ve muayene ile konulur. Bel fýtýðýnýn þiddetine göre hastalara ameliyat olmalarý veya ameliyat gerekmiyorsa ne tür bir tedavi yolu izleneceði planlanýr. Ýlaç tedavisi veya Fizik tedavi ile aðrýsý geçmeyen ve günlük yaþam kalitesi bozulan hastalar için ameliyat planlanýr. Ayakta kuvvet kaybý olan hastalara diðer tedavi yöntemleri denenmeden cerrahi giriþim uygulanýr. Bunun dýþýnda, sinire baský yapan fýtýk dokusu eðer koparak dýþarý çýkmýþsa cerrahi giriþim gerekir. Hem ameliyat gerekmeyen hastalara, hem de ameliyat olan hastalara ameliyat sonrasý dönemde taburcu olmadan önce egzersiz programlarý verilir. Amaç bel ve karýn kaslarýný güçlendirmektir.

Çeþitli cerrahi yöntemler ile bel fýtýðý hastalarýný tedavi etmek mümkündür. Halen hem dünyanýn geliþmiþ merkezlerinde hem ülkemizde en çok kabul edilen ve uygulanan yöntem "mikrodiskektomi" ameliyatýdýr. Yaklaþýk 1.5-2 cm bir cilt kesisi yapýlmakta ve böylece bel bölgesi kaslarýna zarar verilmeden fýtýða ulaþýlmaktadýr. Ameliyat mikroskobu ve özel cerrahi aletler yardýmýyla bacaða giden sinirlere zarar vermeden ameliyat baþarý ile yapýlmaktadýr. Mikrodiskektomi yöntemi ile saðlam dokulara verilen zarar en az düzeyde kalmaktadýr. Günümüzde geliþen teknoloji ve cerrahi teknikler sayesinde bu ameliyatlarda baþarý oranlarý % 95 ve daha üstü rakamlara ulaþmýþ ve ameliyata baðlý riskler son derece azalmýþtýr. Sabah saatlerinde ameliyat edilen hasta birkaç saat sonra yürümekte, ayný gün veya tercihan 1 gece hastanede yattýktan sonra ertesi gün evine gidebilmektedir. Ortalama 2 haftalýk bir dinlenme dönemi sonrasýnda eski hayatýna ve iþine dönme izni verilmektedir.