Alman fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen’in 1895 yýlýnda X ýþýnýný bulmasýndan kýsa bir süre sonra bu güçlü ýþýnlar tümör tedavisinde kullanýlmaya baþlandý. Radyoaktif ýþýnlarýn tedavi amacýyla kullanýldýðý týp alanýna radyoterapi adý verilir.

Radyoaktif ýþýnlar etkilerini, yönlendirildikleri bölgedeki kanser hücrelerini yok ederek gösterir. Yüksek dozda verilen radyasyon tümör hücrelerini öldürür yada büyümelerini engeller. Ancak radyoterapi sýrasýnda, tümör hücreleri yok edilmeye çalýþýlýrken çevre dokulardaki saðlýklý hücreler de radyasyondan etkilenip zarar görebilir. Radyasyona baðlý olarak erken dönemde yada geç dönemde bazý yan etkiler ortaya çýkabilir. Erken dönemde ortaya çýkan yan etkiler genellikle tedavi sýrasýnda görülen iþtahsýzlýk, bulantý, kusma, yorgunluk, ishal ve deri reaksiyonlarý olabilir. Muhtemel yan etkilerden olabildiðince kaçýnmak amacýyla radyoterapide verilmesi planlanan toplam doz, seanslara bölünerek verilir.Genellikle haftanýn beþ günü, günde bir seans þeklinde uygulanýr ve hafta sonu hastanýn dinlenmesi öngörülür. Böylece normal hücrelerin iyileþmesine de fýrsat tanýnmýþ olur.

Normal hücreler, tümör hücrelerinde bulunmayan kendini onarma mekanizmasýna sahip olduklarý için genellikle kýsa bir süre içinde kendilerini yenileyebilir. Fakat bazen, tümörün vücuttaki yerine ve radyasyon tedavisi sýrasýnda verilen radyasyon dozunun büyüklüðüne göre tümör çevresindeki dokular kendini onaramayabilir ve organ hasarlarý oluþabilir. Bu etkiler aylar sonra ortaya çýkabilir ve genellikle geri dönüþü olmaz.

Radyoterapi sizi radyoaktif yapmaz. Tedaviniz süresince ve sonrasýnda diðer insanlarla (çocuklar dahil) ayný ortamda birlikte olmanýzda çevrenizdekiler açýþýndan hiçbir sakýnca yoktur. Evde kullandýðýnýz hiçbir eþyanýzý ayýrmanýza kesinlikle gerek yoktur. Radyasyon tedavisi radyoterapi cihazlarý aracýlýðýyla vücudun dýþýndan (harici radyoterapi) veya vücut boþluklarý yada doku içine radyoaktif maddelerin yerleþtirilmesi yoluyla içerden (dahili radyoterapi) þeklinde  gerçekleþtirilir. Tedavilerin þekli hastanýn yaþý, genel saðlýk durumu, teþhis edilen kanserin türü, evresi, yerleþim yeri gibi birçok önemli faktöre baðlýdýr. Bu tedavi kararlarý, birçok farklý týp branþýndan uzman hekimlerin hastayý birlikte deðerlendirmeleri sonucu alýnýr. Bu nedenle ayný tip kanser hastasý bile olsalar, her hastanýn

  tedavisi kendi þartlarýnda planlanýr.

Küratif (Ýyileþtirici) Radyoterapi 

Hastalýk hakkýndaki mevcut bilgiler ýþýðýnda, hastalýðýn tamamen yok edilmesinin mümkün olduðu durumlarda uygulanýr. Tek baþýna yada ameliyat ve/veya kemoterapi ile birlikte verilebilir.

Bu tip tedavide amaç sadece hastalýðýn belirtilerini hafifletmek ve yaþam kalitesini artýrmaktýr. Örneðin, aðrýlý bir kemik bölgesine verilen radyoterapi ile aðrý azaltýlýr. Kanamalý tümörlere uygulanan radyoterapi ile kanama kontrol altýna alýnýr. Bu tip radyoterapi ile verilen doz iyileþtirici radyoterapiye oranla daha az, tedavi süresi de daha kýsadýr.

Tedavi boyunca karþýlaþabileceðiniz bazý özel durumlar ve bu konuda yapmanýz gerekenleri þu þekilde sýralayabiliriz :

Yorgunluk, halsizlik hissi: Bu durum ilerleyen haftalarda, verilen doz arttýkça daha belirgin hale gelir. Bu yorgunluk, tedavinizden kaynaklanan, beklenen bir durumdur ve kesinlikle hastalýðýnýzýn kötüye gittiði þeklinde yorumlanmamalýdýr. Tedavi bittikten sonra da azalarak kaybolacaktýr. Akþam saatlerinde kafeinli içecekler, geç saatte yemek yeme gibi uyku kaçýrýcý alýþkanlýklardan uzaklaþmalýsýnýz. Yorgunluk hissi, tedaviye baðlý olarak alyuvarlarýnýzýn azalmasý sonucu da oluþabilir. Bu durumda doktorunuz demir haplarý yada kan nakli önerebilir. 

Beslenme ve sývý alýmý: Tedavi süresi ve þekli ne olursa olsun, radyoterapiniz boyunca saðlýklý beslenmeye ve bol su içmeye mutlaka özen göstermelisiniz. Bazý hastalarda tedaviye baðlý iþtahsýzlýk belirir, yemek alýþkanlýðý deðiþir. Bol su içilmesi özellikle baþ-boyun bölgesi ve göðüs kafesi ýþýnlamalarýna baðlý yan etkiler açýsýndan faydalý olacaðý gibi, vücudun temel ihtiyacý olarak gereklidir. Gün boyu üç öðün yemek yerine, daha az ve sýk öðün yemek daha uygundur. Radyoterapi sýrasýnda biraz kilo vermeniz doðaldýr. 

Cilt bakýmý: Bazý hastalarda tedaviye baðlý cilt reaksiyonlarý geliþir. Her tedavi planlamasýnda hastaya cilt bakýmý konusunda önerilerde bulunulur. Bazý merkezlerde tedavi boyunca tedavi alaný cildine su temasý yasaklanýr ve dolayýsýyla hastadan banyo yapmamasý istenir. Bazý merkezlerde ise tedavi bölgesini ýlýk su ile yýkayýp, ardýndan yumuþak bir havlu ve yavaþ hareketlerle, tam bir kurulama koþuluyla banyoya izin verilir. Tedavi bölgesinde ilerleyen haftalarda hafif kaþýntý hissi belirebilir. Bu bölgeyi asla ovalamayýnýz, asla kaþýmayýnýz, çünkü tedaviye baðlý olarak bu bölgedeki deri giderek incelir, hassaslaþýr ve kolay tahriþ olabilir. Parfümlü sabunlar, parfümlü pudralar, deodorantlar, losyonlar, kremler cildinizi tahriþ edici maddelerdir ve tedavi süresince kullanmanýz sakýncalýdýr. Tedavi süresince (banyoya izin veriliyorsa) ve tedavi sonrasý erken dönemde çok sýcak su ile banyo ve tedavi bölgesine sabun bezi gibi tahriþ edebilecek maddelerin temasý sakýncalýdýr. En iyisi bu süre zarfýnda ýlýk su ve parfümsüz sabun kullanmaktýr. Tedavi bölgesinin ýslak olmasý, cilt reaksiyonu riskini artýrýr. Terleme durumunda temiz ve yumuþak bir havlu ile ve hafif hareketlerle bu bölgeyi derhal kurulamalýdýr. Tedavi bölgesini gösteren iþaretlerin cildinizden çýkmamasý gerekir. Baþ ve boyun bölgesinden radyoterapi alan erkeklerin tedavi süresince týraþ köpüðü, týraþ kremi ve jilet kullanarak týraþ olmalarýna izin verilmez. Eðer gerekliyse, týraþ makinesi ile týraþa izin verilebilir. Cilde ait bu kýsýtlamalar sadece tedavi bölgesi cildini ilgilendirir. Cildinizin diðer bölümlerine dair herhangi bir önlem almanýza gerek yoktur. Ayrýca söz konusu kýsýtlamalar sürekli deðil, sadece tedavi süresince ve tedavi sonrasý erken dönem için gereklidir.

Güneþten korunma: Tedavi gören bölge cildi incelir ve hassaslaþýr. Bu nedenle yazýn etkili güneþe, kýþýn soðuk rüzgara maruz kalmamalýdýr. Bu durumlar cildi tahriþ edeceði gibi, reaksiyon riskini de artýrýr. Tedavi bitimini takiben en az 1 yýl süreyle tedavi gören bölgenin kuvvetli güneþ ýþýðýndan korunmasý gerekir.

Giyim: Tedavi edilen bölge cildine temas eden kumaþýn dikkatli seçilmesi önemlidir. Doðal liflerden yapýlan giysiler daha uygundur, cildi tahriþ etmez. Yünlü, naylon giysiler tahriþ edici olabilir. Omuz askýlarý, sutyen askýlarý tedavi edilen cildi sýkýyorsa sakýncalýdýr. Meme bölgesinden tedavi alan hanýmlarýn tedavi süresince sutyen kullanmamalarý isabetli olacaktýr. Boyun bölgesine radyoterapi uygulanýyorsa, dar yakalý giysilerden ve kravattan kaçýnmalýdýr. Ama tedavi edilen bölgeyi özellikle kuvvetli güneþ ve soðuk rüzgardan korumak da gereklidir. Bu amaçla boyun için ipek veya pamuklu fular, saçlý deri için ayný kumaþlardan eþarp uygun seçimlerdir.