Herhangi bir hastalýk yada kaza sonrasý vücudun fonksiyonu azalan, kýsýtlanan veya kaybolan çeþitli bölgeleri yada organlarýnýn tekrar eski iþlevini kazanmasýný saðlamak amacýyla çeþitli cihazlar yardýmýyla ve egzersiz yaptýrýlarak uygulanan tedavi þeklidir.

Kas, eklem ve yumuþak dokularý dýþarýdan etkileyen aletlerle bu tür rahatsýzlýklarý tedavi etmenin amacý aðrýyý azaltmak, eklem hareket açýklýðýný korumak-artýrmak, kas gücünü artýrmak ve böylelikle günlük yaþamý kolaylaþtýrýlmaktýr. Elektrik akýmý, sýcak yada soðuk uygulamalar, egzersizler yada çeþitli ýsýtýcý dalgalarla hastalar tedavi edilmektedir.

Fizik tedavide birçok sistem kullanýlýr. Bunlar ultrason, kas güçlendirici cihazlar, magnetoterapi, ozon tedavisi, traksiyon, mezoterapi gibi cihazlar ve yöntemlerdir. Fizik tedavi sadece aðrý tedavisinde deðil, bozulan kas mekanizmasýnýn düzeltilmesinde de kullanýlýr. Fizik tedavi gören bir hastada fizyoterapistin yaptýðý uygulama ve egzersizler  baþlangýçta sorunlu bölgede aðrý artýþýna neden olabilmektedir.

Fizik tedavi 1 yada 1.5 saatlik seanslar halinde yapýlýr ve hastanýn tedaviye yanýtýna baðlý olarak toplam 15-20 seans uygulanabilir. Rehabilitasyon dediðimiz engelli kiþilerin yeniden topluma kazandýrýlmasý ise çok daha uzun bir süreçtir ve yýllar alabilir.

Omuz, kol, kalça ve diz gibi eklemlerinde dejenerasyona-artroza (kireçlenmeye) baðlý aðrýlarý olanlara,

Aktif döneminde olmayanlara romatizmal hastalýklara,

Ortopedik ameliyatlar yada alçý tespiti sonrasýnda kaslarýnda güçsüzlük, eklemlerinde aðrý ve hareket kýsýtlýlýðý geliþenlere,  

Doðumsal, travmatik yada hastalýklar nedeniyle oluþan beyin, omurilik ve sinir hasarýnýn yol açtýðý kol ve bacak felci olanlarda,

Ameliyat gerektirmeyen bel ve boyun fýtýklarýnda,

Yaþlanmaya baðlý kemik erimeleri (osteoporoz) ve kas güçsüzlüklerinde,

Yoðun bakýmda uzun süre hareketsiz yatan hastalarda,

Lenf dolaþýmýnýn bozulmasý sonucu kol ve bacaklarýnda ödem-þiþme olanlara  uygulanabilmektedir.

 

 

Düzenli egzersiz osteoporozu önlemede çok önemlidir. Kemikleriniz uygulanan mekanik basýnca karþý çok duyarlýdýr. Dolayýsýyla yük altýndaki kemikler daha çok kalýnlaþýr ve güçlenir. Bu nedenle, vücut aðýrlýðý ile yapýlan egzersizler kemiklerin üzerinde basýnç yaratarak kemik yapýmýný artýrdýðý gibi, kas gücünü de arttýrýr. Egzersiz ayný zamanda kan dolaþýmýný da uyarýr. Bu sayede kemiklerinize  ve kaslarýnýza oksijen-kalsiyum gibi besin maddeleri daha fazla ulaþýr. Düzenli egzersiz kaslarý güçlendirerek, dayanýklýlýk, elastikiyet ve denge yeteneðini arttýrýr. Hareketsizlik özellikle kalça-omurga gibi kemiklerin kýrýlma riskini arttýrýr. Egzersiz ile osteoporozdan kaynaklanan kemik kýrýðý riski azalýr. Eklemleri ve kaslarý esneten hareketler de kemiklere hafifçe basýnç uygular. Dolayýsýyla, yoga ve yüzme gibi aðýrlýk etkisi olmayan egzersizler de son derece yararlý olmaktadýr. Saðlýklý bir egzersiz için ideal olarak haftada beþ kez, 20-30 dakika süreyle ölçülü egzersiz yapmayý hedeflemenizde fayda vardýr.Yarým saatlik egzersizinizin bir defada tamamlanmasý gerekmez. Dilerseniz bunu günde iki veya üçe bölebilirsiniz. Yaptýðýnýz egzersiz türünü zaman zaman deðiþtirerek kemikleriniz ve kaslarýnýzýn farklý bölgelerde çalýþmasýný saðlayýp daha fazla fayda  saðlayabilirsiniz.

Sýcak madensel yeraltý sularýnýn tedavi edici etkilerinden banyo veya kýsmi banyo þeklinde doktor kontrolünde yararlanýlmasýna Kaplýca Tedavisi veya BALNEOTERAPÝ denir.

 

Kaplýca tedavisinin amacý vücut direncini artýrmak, genel durumu düzeltmek, hastanýn þikayetlerini azaltmak, hastanýn bulgularýný ortadan kaldýrmak, kalýcý hasarlarý önlemektir.

 

Kaplýcanýn etkinliði suyun sýcaklýðý, içerdiði kimyasal maddeler, kaynak bölgesinde bulunan mikroskobik organizmalar, havadaki nem oraný, havanýn sýcaklýðý, atmosfer basýncý, rüzgar gibi etkenlerle deðiþmektedir. Kaplýca tedavisi Fizik Tedavinin Hidroterapi (su ile yapýlan tedavi) alt grubu içinde deðerlendirilebilir.

 

Kireçlenmeler, romatizmalar, mekanik bel ve boyun problemleri, ortopedik problemler, spor yaralanmalarý, kas hastalýklarý ve nörolojik hastalýklara baðlý problemlerde kaplýca tedavisi uygulanabilmektedir.

 

Kesin olarak bilinmemekle beraber kaplýcanýn tedavi edici etkisi iki ana mekanizma ile açýklanmaktadýr. Ýlki Biyokimyasal etkidir; su içinde bulunan erimiþ mineral ve gazlarýn deri yoluyla emilmesi sonucu vücut metabolizmasýnda deðiþikliklere sebep olmaktadýr. Ýkincisi ise  Termal etkidir; suyun sýcaklýðý ve çevre faktörlerin etkisi ile kan dolaþýmýnýn artmasý, metabolizmanýn hýzlanmasý, sinir sisteminin ve hormonal sistemlerin uyarýlmasýdýr.

 

Kaplýca tedavisinin etkileri; Genel durumda düzelme, Kan dolaþýmýnda artma, Solunum hýzlanmasý, Ýç organ iþlevlerinde artma, Vücut ýsýsýnda artma-terleme, Bozulmuþ hormonal ve sinirsel dengelerde düzelme, Aðrýlarda azalma ve kas spazmlarýnýn çözülmesi, Hareket kapasitesinde artma, Eklem ve kaslardaki kalýcý hasarlarýn önlenmesi, Psikolojik rahatlamadýr.

 

Kas-Ýskelet Sistemi hastalýklarýnda genellikle tuzlu, kükürtlü, karbondioksitli, oligometalik ve radyoaktif sular etkili olmaktadýr. Ancak dikkat edilecek noktalar; hastalýðýn kesin tanýsý mutlaka konulmalý, hastalýðýn aktivasyon derecesi, yaptýðý lokal ve sistemik hasarlar deðerlendirilmeli, hastanýn sistemik-dahiliye kontrolü mutlaka yapýlmalý, hasta kaplýca kürü esnasýnda izlenmeli, yararlý ve zararlý etkileri dikkatle gözlenmelidir.

 

Ateþli hastalýklar, sistemik enfeksiyonlar, alevli dönemde iltihabý-romatizmal hastalýklar, aðýr kansýzlýk, kanser ve benzeri habis hastalýklar, kanamalý hastalýklar ve kanamaya meyil, kadýnlarda adet dönemleri, gebelik ve doðum sonrasý dönemler, aðýr kalp-akciðer-böbrek ve karaciðer hastalýklarý ve yetmezlikleri, koroner arter hastalýklarý ve kalp krizi geçirmiþ hastalar, yakýn zamanda kalp spazmý geçirmiþ hastalar, deðiþken hipertansiyonu veya kan basýncý sürekli yüksek (150 mmHg) üzerinde seyreden hastalar, yaygýn varisler, iltihabý ve/veya týkayýcý damar hastalýklarý, kontrol altýna alýnmamýþ ve insüline baðýmlý þeker hastalýðý, akut yada kronik üriner, bilier ve intestinal týkanmalar (barsak ve safra kesesi hastalýklarý), açýk yaralar, yüksek risk grubundaki serebrovasküler hastalýða (inme) baðlý yarým felçli hastalar, epilepsi ve benzeri nöbet geçiren hastalar, akýl hastalarý ve aðýr psikolojik problemleri olan hastalar, ileri yaþta ve düþkün hastalar, aþýrý þiþman hastalar kaplýca tedavisinden faydalanamazlar.

 

Kaplýcalardan: banyo, oturma banyosu, kýsmi banyo, çamur banyosu ve buhar banyosu olarak faydalanýlabilir. Tedavi süresi ve þekli hastanýn ve hastalýðýn durumuna, suyun özelliklerine göre belirlenir. Tedavi süresi ortalama 2-3 haftadýr ve toplam banyo sayýsý 15-20 civarýnda tutulur. Kürler günlük veya günaþýrý yapýlýr. Günlük kürlerde haftada bir gün ara verilir. Banyo süresi 5-25 dakika olarak belirlenir. Süre baþlangýçta az tutulur ve giderek artýrýlýr. Banyo kürleri genellikle sabahlarý hafif bir kahvaltýdan sonra uygulanmaktadýr. Kaplýca kürü sýrasýnda yeterli sývý alýmýna dikkat edilmelidir. Hastalar kürden önce mutlaka tuvalet ihtiyaçlarýný gidermelidir. Suyun kaldýrma kuvvetinden dolayý su içinde egzersizler kolay yapýlabilmektedir. Su içinde yapýlan hareketler deriden mineral ve gaz emilimini artýrarak görülecek faydayý çoðaltmaktadýr. Ancak fazla hareket etmek ýsýdan dolayý dolaþým sisteminde aþýrý yüklenmelere sebep olur. Banyodan sonra hasta iyice kurulanmalý ve iyi havalandýrýlmýþ bir odada 30-60 dakika dinlenmelidir. Kaplýca kürü esnasýnda sebze ve meyve aðýrlýklý gýdalar tercih edilmelidir.

 

Yan Etkileri; duyarlý hastalarda sýcaða tahammülsüzlük, fenalýk hissi, baþ aðrýsý, tansiyon yükselmesi, çarpýntý, sývý-elektrolit dengesizlikleri ve ateþ benzeri tablolar oluþabilmektedir. Bu hastalar hemen ortamdan uzaklaþtýrýlýp dinlendirilmeli, gerekli müdahaleler yapýlarak tedavi protokolü gözden geçirilmelidir.

 

Kaplýca tedavisi baþladýktan 4-7 gün sonra þikayetler azalmaya baþlamýþken birdenbire aðrýlarda artma, ateþ yükselmesi, uykusuzluk, iþtahsýzlýk, bulantý-kusma, kabýzlýk ve ishal, çarpýntý, terleme, üþüme, sýcaða ve soðuða tahammülsüzlük benzeri bulgularý olan bir tablo ortaya çýkar. Buna Kaplýca-Banyo Reaksiyonu ve Termal Krizi denir. Sebebi hormonal ve sinirsel uyum mekanizmalarýnýn bozulmasýdýr. Acil olarak tedavi gerektiren bu durumda kaplýca tedavisi kesilmek zorundadýr.