Genizeti ve bademcik sorunlarý, çocukluk döneminin en sýk karþýlaþýlan hastalýklarýnýn baþýnda gelmektedir. Çocuklarda genel bir saðlýk sorunu teþkil etmesinin yanýsýra, okul devamlýlýðýný ve okul baþarýsýný da etkileyen ciddi bir sosyal ve eðitim sorunu olarak da karþýmýza çýkmaktadýr. Genizeti ve bademcik sorunlarý büyük çoðunlukla çocukluk çaðý hastalýklarýdýr. Genizeti ergenlik dönemi sonrasý geriler, eriþkinlerde nadiren görülür. Bademcikler ise daha çok 3 -10 yaþ arasýnda sorun çýkarýrlar. Fakat eriþkinlerde de bademcik sorunlarý, çocukluk dönemi kadar sýk olmasa da ortaya çýkabilmektedir. Genizeti ve bademcikler lenfoid dokular olup, vücudun baðýþýklýk sisteminde ya da bir baþka deðiþle savunma mekanizmasýnda görev alýrlar. Birçok kiþinin merak ettiði konu ”Madem bu dokular savunma mekanizmasýnda görevli, o halde neden bunlarýn ameliyatla alýnmasý gerekiyor doktor bey?” sorusudur. Bunun cevabý tartýþmasýz ve nettir aslýnda: Saðlýklý bademciklerin yerine getirmesi gereken görevleri; vücudu dýþardan giren mikroplara karþý savunmak olmasý gerekirken, saðlýðýný kaybetmiþ sürekli iltihaplanan bu dokular, býrakýn vucudu savunmayý, tam aksine vucut için mikrop kaynaðý oluþturmaktadýrlar. Daha da önemlisi çok sýk geçirilen bademcik iltihaplarý sadece o bölgeyi etkilemekle kalmayýp, kalp, eklem ve böbrek romatizmasý için de önemli bir risk oluþturmaktadýr. Genizeti ve bademcik hastalýklarý nedeniyle: horlama, uykuda nefes kesilmesi, burun týkanýklýðý, aðzý açýk uyuma, gündüz uyku hali, iþtahsýzlýk, aðýz kokusu, gündüz yorgunluk hissi, gece altýný ýslatma, huzursuz gece uykusu, sabah baþaðrýsý, genizden konuþma, davranýþ bozukluklarý, hiperaktivite, diþ-damak-yüz geliþim bozukluklarý ve okul baþarýsýnda düþme gibi çocuðu sadece saðlýk açýsýndan deðil, sosyal ve eðitim açýsýndan da sýkýntýya sürükleyen þikayetler ortaya çýkmaktadýr. Bu çocuklar genellikle bize, sýk üst solunum yolu enfeksiyonu geçirme, burundan nefes alamama, horlama, gece uykuda nefes kesilmesi, beslenme bozukluðu ve iþtahsýzlýða baðlý büyüme geliþme bozukluðu, aðýz kokusu, sýk hastalandýklarý için okul devamlýlýðýnýn bozulmasýna baðlý ya da gece rahat uyuyamadýklarý için gündüz uyku hali ve dikkat eksikliðine baðlý, okul baþarýsýnda düþme þikayetleriyle, aileleri tarafýndan bizlere getirilmektedir. Bu þikayetlerle baþvuran kiþilerde þayet tedavi edilmezse, týkayýcý uyku apne sendromu, artmýþ üst solunum yolu direnç sendromu, büyüme geliþme geriliði, sistemik hipertansiyon, çene- diþ ve yüz geliþim bozukluklarý, psikososyal etkilenme, yaþam kalitesinde azalma, kalp romatizmasý, eklem romatizmasý, böbrek iltihaplarý geliþmesi gibi sorunlara sebep olabilirler. Genizeti ve bademcik hastalýklarýnýn tedavisinde öncelikli olarak ilaç tedavisini uyguluyoruz. Uyguladýðýmýz ilaç tedavisine raðmen sonuç alamadýðýmýz durumlarda ise cerrahi tedavi seçeneðine baþvuruyoruz. Genizeti ve bademcik ameliyatlarý çocukluk döneminde en sýk yapýlan ameliyatlardýr. Genizeti ameliyatlarýna þu durumlarýn herhangi birisinin varlýðýnda karar verilir: 1- Ortaya çýkan genizeti ilitihaplarý çocuðun sýk tekrarlayan orta kulak iltihabý geçirmesine sebep oluyorsa 2- Geçirilen genizeti iltihaplarý kronik orta kulak enfeksiyonlarýna yol açmýþsa 3- Senede 5 veya daha fazla sayýda genizeti iltihabý geçiriliyorsa 4- Aðzý açýk uyuma, gündüz aðzý açýk dolaþma, burun týkanýklýðý ve horlamaya yol açan geniz eti büyüklüðü varsa 5- Uykuda nefes kesilmelerine sebep olan genizeti büyümesi varlýðýnda genizeti ameliyatý yapýlmalýdýr. Bademcik ameliyatý þu durumlarýn herhangi birisinin olmasý durumunda gereklidir: 1- Sýk bademcik iltihabý geçiriyorsa (senede 5 veya daha fazla sayýda) 2- Uykuda horlama ve nefes kesilmesine sebep olacak kadar sorun çýkaran büyük bademciklerin varlýðýnda. 3- Çocuðun havale geçirmesine sebep olan sýk bademcik iltihaplarý oluþuyorsa 4- Beslenme bozukluðu ve kilo kaybýna yol açýp büyüme geliþmeyi bozacak kadar büyük bademciklerin varlýðýnda 5- Eriþkinlerde tüm tedavilere raðmen geçmeyen bademcik taþý ve aðýz kokusu varlýðýnda 6- Geçirilen bademcik iltihaplarý kalp, eklem ve böbrek romatizmasýna yol açmýþsa ( ki; biz bu aþamaya bir hastanýn gelmesini hiç arzu etmeyip, koruyucu hekimlik adýna çok yoðun olarak çalýþmaktayýz) Genizeti ve bademcik ameliyatlarý genel anestezi altýnda yapýlan operasyonlardýr. Bademcik ameliyatlarýnda teklonojik geliþmelerin sayesinde artýk yeni yöntemler kullanýlmaktadýr. Thermal welding sistem denilen ve ameliyat sýrasýnda dokulara verilen termal hasarý minimuma indirmeyi hedefleyen bu yeni yöntem sayesinde bademcik ameliyatlarý klasik yöntemlere oranla çok daha kansýz geçmekte, kýsa sürmekte ve termal hasarýn minimuma inmesi, ameliyat süresinin kýsalmasý gibi avantajlarý sayesinde ameliyat sonrasý dönemde aðrý da büyük ölçüde azalmaktadýr. SIKÇA SORULAN SORULAR Aylýk depo penisilin enjeksiyonunun bademcik iltihaplarýný engellemekte yeri var mýdýr? Önceleri çok sýk uygulanan bir yöntem olmasýna raðmen günümüzde bunun doðru olduðuna iliþkin bir kanýt ortaya çýkarýlamamýþtýr. Dolayýsýyla artýk pek kullanýlan bir tedavi biçimi olmaktan çýkmýþtýr. Bademcik iltihaplarýnda boðaz kültürü yapýlmasý gereklimidir? En sýk sorulan sorularýn baþýnda gelen ”boðaz kültürü yaptýralým mý doktor bey?” sorusudur. Boðaz kültürü; geçirilen boðaz enfeksiyonlarýna bakterilerin mi yoksa virüslerin mi sebep olduðunu ortaya çýkarmak için yapýlan bir testdir. Burada amaç eðer bu tabloya bakteriler sebep olduysa tedavide antibiyotiklerin kullanýlacak olmasýdýr. Virüslerin sebep olduðu hastalýk tablolarýnda antibiyotikler gereksiz yere kullanýlmýþ olurlar. Fakat boðaz kültürü alýndýktan 48 saat sonra sonuçlandýðý ve bu nedenle elimize geç ulaþtýðý için bu ilk 48 saat içerisinde tedavinin eksik kalabilme ihtimali karþýsýnda tüm dünyada boðaz kültürü yapýlmasý ve kullanýlmasý konusunda tam bir fikir birliði yoktur. Beta hemolitik streptokok ( halk arasýnda beta mikrobu) enfeksiyonunun önemi nedir? Geçirilen bademcik iltihaplarýnýn % 25-30 u beta hemolitik streptokok enfeksiyonudur. Geçirilen beta hemolitik streptokok enfeksiyonu sonrasý kalp romatizmasý, eklem romatizmasý geliþebilme þanssýzlýðý vardýr. Unutmamak gerekir ki; eriþkinlerde uygulanan kalp kapak ameliyatlarýnýn büyük çoðunluðu, küçükken geçirilen ve tedavi edilmeyen bademcik iltihaplarý sonucu ortaya çýkmaktadýr. Ameliyat süresi ne kadardýr? Ortalama yarým saati bulan kýsa süreli operasyonlardýr. Ameliyat sonrasý risk var mýdýr? Bademcik ve genizeti ameliyatlarýnda nadiren ameliyat sonrasý kanama görülebilir. Bu daha çok ameliyat sonrasý önerilen diyete uyulmamasý sonrasý ortaya çýkar. Çocuklar ameliyat olduktan sonra ne kadar sürede iyileþme olur ve kaç gün sonra okula gitmeye baþlayabilir? Çocuklar ameliyat olduðu gün taburcu olurlar. Bir kaç gün içinde iyileþirler. Eriþkinlerde ise yine ayný gün taburcu olmalarýna raðmen bir hafta hafif aðrýlarý olabilmektedir. Bademcik ameliyatlarýnda yeni bir yöntem olan Termal welding yönteminin klasik yöntemlere göre avantajlarý nelerdir? Ameliyat sahasýnda, çevre dokulara minimum termal hasar yaptýðý için, ameliyat sonrasý aðrý çok az olur. Ameliyat kanamasýz geçer ve kýsa sürer. Ameliyat için en ideal yaþ nedir? Bazý aileler bu ameliyatlar için çocuklarýnýn çok küçük yaþta olduðunu düþünerek endiþe ederler Halbuki genizeti ve bademcik ameliyatlarý için herhangi bir yaþ sýnýrý yoktur. Mecbur kalýnýrsa her yaþta yapýlabilecek ameliyatlardýr. Buna raðmen bizler mecbur kalmadýkça 18 aylýktan daha küçüklere genizeti ameliyatýný, 3 yaþýndan daha küçüklere ise bademcik ameliyatýný yapmamayý tercih ediyoruz. Fakat þu da bilinmelidir ki; bu ameliyatlar için en ideal dönem 3 yaþtýr. Daha geç kalýnýrsa yüz geliþimi, diþ geliþimi,damak geliþimi bozulacaðýndan 3 yaþýndan daha sonraya býrakýlmamalýdýr. Çok daha önemlisi tedavi edilmeyen bademcik iltihaplarý sonrasý kalp romatizmasý ve neticesinde bazen eriþkin dönemde kalp kapak ameliyatýna gidiþ, eklem romatizmasý ve böbrek iltihaplarý geliþebilmektedir. Tüm bunlar þunu göstermektedir ki; basit gibi görülen ve tedavisi aslýnda çok kolay olan genizeti-bademcik hastalýklarý tedavi edilmezlerse çok ciddi sorunlara yol açabilirler. Ailelerden istirhamýmýz lütfen bu sorunlarý ihmal etmeyelim. Doðru zamanda etkin tedavi ile çocuklarýmýzýn saðlýklý bireyler olarak yetiþmeleri için elimizden geleni yapalým… Bademcik Ameliyatý Olan Hastalarýmýza Tavsiyeler: Ameliyattan sonra 4 saat geçmeden hiçbir þey yemeyiniz.  Ameliyattan sonra kulaðýnýzda duyduðunuz aðrýnýn nedeni, boðazýnýzdaki aðrýnýn kulaða yayýlmasýdýr. Merak etmeyiniz. Ameliyattan sonra bir kez kusabilirsiniz. Bu sindiremediðiniz ve yutmuþ olduðunuz kandýr. Siyah renklidir. Korkmayýnýz. Tekrar kýrmýzý kan gelirse doktorunuzu arayýnýz. Ýlk gece 38°C civarýnda ateþiniz olacaktýr. Bu aldýðýnýz narkoza baðlýdýr. Merak etmeyiniz. Mümkünse ? ASPÝRÝN ? ve benzeri ilaçlar almayýnýz. Bunlar kanamaya sebep olabilirler. Küçük hastalar 3-4 günde, büyükler ise en az 7-10 günde iyileþirler; aðrýlar geçer, normal yemek yemeye baþlanabilir. Öksürmemeye ve boðazýnýzý temizlememeye çalýþýnýz; kanamaya sebep olabilir. Ellerinizi iyice yýkayýp, diþlerinizi günde iki defa fýrçalamayý ihmal etmeyiniz. Taburcu olduktan sonra kanamanýz olursa vakit geçirmeden doktorunuza müracaat ediniz. Aðrý olsa bile aþaðýdaki yemek listesini yemekten kaçýnmayýnýz, zorlukla da olsa yemeye çalýþýnýz. Yiyecek Listesi Birinci Gün: Soðuk, Sulu Gýdalar, Su, Ayran, Dondurma, Süt, Komposto Ýkinci Gün: Sütlaç, Muhallebi, Soðuk Çorba, Yoðurt, Meyve Suyu, Sütle Ezilmiþ Bisküvi Üçüncü Gün: Makarna, Pilav, Yumurta, Patates Püresi, Muz, Sulu-Sývý-Yumuþak Gýdalar Dört ile yedi gün içinde: Katý, Kuru, Sýcak yiyeceklerin yenilmemesi gerekir. Soðuk, sulu, yumuþak gýdalar alýnmalýdýr.