Tedavi kararý hastanýn yaþý, varsa diðer hastalýklarý ve hastalýðýn yaygýnlýðýna (evresine) göre deðiþir. Bazý olgularda hastalýðýn seyri çok yavaþ ve tümör hücresi yükü sýnýrlý ise tedavisiz izlem bile söz konusu olabilir.

Tedaviye karar verildiði zaman çeþitli tedavi seçenekleri söz konusudur. Bazen hastanýn özelliklerine göre dahil edilebileceði ulusal ya da uluslararasý klinik araþtýrma protokolleri bulunabilir.

Hastanýn ve yakýnlarýnýn hastalýk ve tedavisi hakkýnda bilgi sahibi olmak istemeleri en doðal, üstelik yasal haklarýdýr. Bilgilendirme hastanýn tedavi planýnda söz sahibi olmasýna olanak verir.

Doktora gelmeden önce notlar alýp sorular hazýrlamak çok yararlý bir yaklaþýmdýr, ayrýca doktor ile konuþulurken not tutulmasý, görüþmeye aile yakýnlarýnýn katýlmasý da yararlýdýr.

Multipl miyelom tedavisi bu konuda bilgi ve deneyime sahip hematoloji ya da hematoloji/onkoloji merkezlerindeki uzmanlar tarafýndan gerçekleþtirilmelidir. Tanýyý bir pratisyen hekim, iç hastalýklarý uzmaný ya da baþka bir dal uzmaný koymuþ olabilir. Ancak tedavi için bu konuda uzmanlaþmýþ hekim ve kurumlara baþvurulmasý gerekir.

Tedavi kemoterapi, radyoterapi, yüksek doz kemoterapi ve kök hücre nakli (= kemik iliði nakli), biyolojik tedavi ve destek tedavisi baþlýklarý ile özetlenebilir.. Her hastaya bu tedavi seçeneklerinin tümü sunulmayabilir. Hastanýn ve hastalýðýnýn özelliklerine göre sadece kemoterapi veya farklý seçenekler söz konusu olabilir.

Tedavi öncelikle kemoterapi (ilaç tedavisi) ve bazen radyoterapi (ýþýn tedavisi) þeklindedir. Gerektiðinde her iki yöntem birlikte de kullanýlabilir. Bu ilk aþama tedavilerinin sonunda hastalarýn çoðunluðunun genel durumlarý düzelir, kemik aðrýlarý geçer ve kansýzlýklarý ortadan kalkar. Kemik iliðinde miyelom hücresi sayýsý, kan ve/veya idrarda M protein miktarý büyük ölçüde azalýr, nadiren de tamamen kaybolur. Hastanýn yaþam süresini uzatan ve yaþam kalitesini yükselten bu iyileþme dönemine týp dilinde "remisyon" denir. Ancak çoðu olguda, kýsa ya da uzun sürebilen bu iyileþme döneminden sonra hastalýk tekrar uyanýr. Bu bakýmdan remisyon elde edildikten sonra, geride kalmýþ az sayýda tümör hücresini yok edebilmek, dolayýsýyla ilerde hastalýðýn tekrarýný önleyebilmek için farklý tedavi yaklaþýmlarýna geeksinim duyulur. Kök hücre desteðinde yüksek doz kemoterapi ve biyolojik tedavi (örneðin interferon) bu tür yaklaþýmlara örnektir.

Kemoterapi ile ilaçlarýn miyeloma yol açan habis plazma hücrelerini öldürmeleri ve çoðalmalarýný engellemeleri amaçlanýr. Ýlaçlar kan yoluyla vücudun her noktasýna ulaþabildiðinden kýsa sürede çok sayýda kötü hücrenin yok edilmesi saðlanýr. Multipl miyelom kemoterapiye nisbeten direnç gösterebilen bir tümördür. Bazý hastalar bu tedaviden yararlanamadýðý gibi, yararlananlarýn da bir bölümü ilerde ilaçlara karþý direnç kazanabilir.

Kortizon türevi ilaçlar da (prednizon, deksametazon) miyelom hücrelerini büyük ölçüde öldürme gücüne sahiptir. Ancak aþaðýda özetlenecek ciddi yan etkilere neden olabilirler.

Kemoterapi genellikle en az 2, bazen 4-5 ilacýn hap þeklinde aðýzdan veya serum içinde damardan uygulanmasý þeklinde olup 4-7 gün sürelidir. Bu tedaviler genellikle 4-6 haftada bir tekrarlanýr. Kemoterapi vücudun saðlýklý kan hücrelerine, saç ve kalp kasý hücrelerine de geçici olarak zarar verebilir. Ýþte bu nedenledir ki, ilaçlar aralýklý olarak uygulanýr. Toplam tedavi süresi tedaviye alýnan yanýta göre ayarlanýr. Genellikle 6-8 kür, bazen daha uzun süreli olabilir.

1. Bulantý, kusma, iþtahsýzlýk. Günümüzde bulantý ve kusmayý önleyici güçlü ilaçlar mevcuttur.

2. Kemoterapi sonrasý aðýz içinde yaralar görülebilir. Tedavide bazý vitaminlerden yararlanýlýr.

3. Saç dökülmesi. Hastalar saç dökülmesinin kesinlikle geçici olduðuna inanmalýdýrlar. Saçsýz dönemlerde, özellikle bayan hastalar, peruk kullanabilirler.

4. Ýnfeksiyonlara eðilim. Lökosit sayýsýnýn aþýrý düþtüðü durumlarda ateþ yükselmeleri görülür. Ateþli durumlarda derhal hekime haber verilmeli, vakit kaybedilmeden önerilecek antibiyotiklere baþlanmalýdýr. 

5. Kortizon türü ilaçlara baðlý yan etkiler: mide þikayetleri, kan basýncýnda yükselme, kan þekerinin artmasýna baðlý olarak aðýz kuruluðu, çok su içme ve sýk idrara çýkma, yüzde þiþlik, ergenlik tipinde sivilceler, ruhsal deðiþiklikler. Önlem olarak, tuzsuz diyet ve mide koruyucu ilaçlar uygulanmalý, tansiyon ve kan þekeri ölçümlerine göre uygun önlemler alýnmalýdýr.

Multipl miyelom günümüzde hala tedavisi güç hastalýklardan biridir. Bu nedenle sürekli yeni ilaçlar üzerinde çalýþýlmaktadýr. Yeni ilaçlarýn en etkin ve yan etkisi en az olanlarýný belirleyecek olan uluslararasý klinik araþtýrma protokolleridir. Bu protokollerde kullanýlan ilaçlar henüz eczanelerde ruhsatlý olarak satýlan ilaç aþamasýna gelmemiþ ürünlerdir. Bir ilacýn piyasada satýlan ilaç aþamasýna gelebilmesi için ortalama 2-3 yýl, ülkemizde ruhsat alabilmesi için de en az 1 yýl gereklidir. Bu nedenle hastalarýn bu protokollere dahil edilmeleri týptaki yeni geliþmelere ve tedavi yaklaþýmlarýna erken ulaþmayý saðlar.

Iþýn tedavisi sadece uygulandýðý bölgedeki tümör hücrelerini yok eder. Bir diðer deyiþle, kemoterapinin aksine, etkisi sýnýrlýdýr. Eðer hastalýk yaygýn deðil, tek ya da birkaç plazmasitom þeklinde ise, seçkin tedavi yöntemi radyoterapi olacaktýr. Radyasyon onkolojisi bölümünde tümörün özelliklerine göre hesaplanan toplam doz genellikle 5-8 doza bölünerek ortalama 2 haftada verilir.

Bazý olgularda radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanmalarý gerekir. Kýrýk tehlikesinin yüksek olduðu kemik bölgeleri koruyucu amaçla ýþýnlanabilir. Þiddetli kemik aðrýlarýnýn giderilmesinde de bu yönteme baþvurulabilir.

Radyoterapinin yan etkileri: yorgunluk hissi, iþtahsýzlýk, bulantý, bazen kusma ve ishal, ýþýnlanan bölgenin derisinde kýzartý ve kuruluk (hastalar güneþten ve dar giysilerden kaçýnmalýdýr).

Miyelom hastalýðýna yakalanan her hastanýn tedaviye vereceði yanýt, þifa þansý ayný deðildir. Bazý olgular olumlu özelliklere sahip iken bazýlarýnýn daha baþlangýçtan itibaren tedavi þansýnýn düþük olduðu bazý testlerle önceden tahmin edilebilir. Altmýþ yaþýndan yaþlý kiþilerde klasik kemoterapi uygulamalarý (Alkeran+ Prednizon, VAD, VMCP gibi tedaviler) en uygun yaklaþýmlardýr. Bu kiþiler olumsuz özelliklere sahip olmasalar bile, yüksek doz kemoterapi ve bunu izleyecek kök hücre nakli uygulamasýný kolaylýkla kaldýramamaktadýr. Oysa 60 yaþýndan genç ve baþka nedenlere baðlý önemli bir kalp, akciðer, beyin hastalýðý olmayan kiþilerde yüksek doz tedavilerin önemli yararlarý vardýr. Bunlarýn baþýnda hastalýðýn klasik tedaviye verdiði yanýtýn kalýcý olmasýnýn saðlanmasý ve hastalýðýn tekrarlama olasýlýðýnýn azalmasý gelir. Bu kazanç nedeniyle 60 yaþýndan genç olgularda hastanýn kendi (otolog) iliðinden veya daha sýklýkla kanýndan elde edilen kök hücrelerin nakli ile birlikte yüksek doz kemoterapi önemli bir yarar saðlar. Hatta nakil sonrasý tamamen kaybolmasa da, büyük ölçüde azalan hastalýk nüksü (tekrarý) olasýlýðýný daha da düþürebilmek için interferon, talidomid ve kemikleri iyileþtirici bifosfonatlar gibi ilaçlarla tedaviye devam edilir.

Kemoterapi ilaçlarýnýn yaygýn olarak kullanýlandan çok daha yüksek dozlarda uygulanmasýna olanak veren otolog kemik iliði veya periferik (çevresel kan) kök hücre nakli protokolleri ancak bu konuda deneyimli, uygun þekilde donatýlmýþ transplantasyon merkezlerinde yapýlabilir. Öncelikle ilk aþama tedavilerinin ardýndan, bir ilaç tedavisi sonrasý kanda dolaþan kök hücreler toplanarak dondurulur ve nakil aþamasýna kadar hücre canlýlýðýnýn korunacaðý eksi 196 derecelik sývý azot tanklarýnda saklanýr. Transplantasyon ünitesinde, ilk aþama tedavisinin ardýndan hala vücutta kalmayý baþarmýþ ve ileride nükse neden olabilecek miyelom hücrelerini ortadan kaldýrmaya yönelik yüksek dozda yoðun bir kemoterapi uygulanýr. Bu tedavi ayný zamanda hastanýn saðlýklý kemik iliðini de ortadan kaldýracaðýndan hastanýn daha önce dondurulmuþ kök hücreleri damar yoluyla geri verilerek saðlýklý bir kan yapýmý yeniden saðlanýr. Bazý merkezler daha çok sayýda tümör hücresini yok edebilmek için nakil iþlemini bir kez daha tekrarlarlar (çift otolog kök hücre nakli).

Ülkemizdeki çoðu hematoloji merkezinde otolog kök hücre nakli baþarý ile uygulanmaktadýr. Sonuçlar Batý ülkelerindekiler düzeyindedir. Genç hastalarda baþarý oraný daha yüksektir.

Kök hücre naklinde hastanýn kendi iliði yerine, varsa doku tipi uygun bir kardeþ, aile bireyi ya da akraba olmayan gönüllü bir vericinin iliði de kullanýlabilir (allogeneik kök hücre nakli). Ancak daha genç (< 50) hastalara uygulanabilen bu tür nakillerde hastalýðý kökünden yok etme (þifa) ihtimali mevcut ise de, giriþimin tehlikeli yan etkileri ve reaksiyonlarý sonucu hastalarý erken kaybetme tehlikesi de göz ardý edilemez. Otolog olmayan nakillerde ideal verici, varsa hastanýn tek yumurta ikiz kardeþidir (singeneik kök hücre nakli).

Kemoterapiden ya da yoðun kemoterapi ve kök hücre naklinden sonra artakaldýklarý varsayýlan nisbeten az sayýda miyelom hücresini vücudün baðýþýklýk sistemini güçlendirerek ortadan kaldýrmayý amaçlar. Genellikle haftada üç kez uygulanan ve bazý hastalarda önemli yan etkiler yaratabilen interferon bu tür tedaviye bir örnektir.

Multipl miyelomda destekleyici tedavi büyük önem taþýr. Bu tedaviyle bizzat hastalýðýn ve/veya hastalýða yönelik esas tedavinin yarattýðý kimi bozukluklar düzeltilmeye ve önlenmeye çalýþýlýr. Aðrýlarýn giderilmesi, kansýzlýk durumlarýnda kan yapýmýný uyarýcý bir hormonun (eritropoetin) uygulanmasý ya da gerektiðinde kan verilmesi, kemikleri güçlendirici ilaçlarýn (bifosfonatlar) kullanýlmasý, böbrek yetmezliðinde kanda biriken ürenin temizlenmesi için diyaliz yapýlmasý, zayýf kemiklerin, özellikle omurlarýn kýrýlmasýný önleyici kemik cerrahisi giriþimleri, infeksiyonlardan korunmaya yönelik koruyucu uygulamalar (antibiyotikler, aþýlar) ve oluþan infeksiyonlarýn uygun antibiyotiklerle tedavisi destek tedavisi kapsamýnda yer alýr.

Günümüzde týp baþ döndürücü buluþlarla hýzla ilerlemekte, hemen her gün yeni bir ilaç ya da tedavi yöntemi gün ýþýðýna çýkmaktadýr. Multipl miyelom bu açýdan þanslý bir hastalýktýr. Klinik araþtýrma aþamasýnda olan yeni tedavi olanaklarý arasýnda; anjiyogenezi engelleyen ilaç grubunu (birkaç yýldýr baþarýlý bir þekilde kullanýlan talidomid bunlardan biridir), baðýþýklýk sistemini güçlendiricileri, interlökin 6’ya yönelik olanlarý, miyelom hücrelerine karþý hazýrlanan aþýlarý, bazý antibiyotikleri (klaritromisin) ve daha etkin bifosfonat türü yeni kemik güçlendiricilerini sayabiliriz.

Tedavi kararý hastanýn yaþý, varsa diðer hastalýklarý ve hastalýðýn yaygýnlýðýna (evresine) göre deðiþir. Bazý olgularda hastalýðýn seyri çok yavaþ ve tümör hücresi yükü sýnýrlý ise tedavisiz izlem bile söz konusu olabilir.

Tedaviye karar verildiði zaman çeþitli tedavi seçenekleri söz konusudur. Bazen hastanýn özelliklerine göre dahil edilebileceði ulusal ya da uluslararasý klinik araþtýrma protokolleri bulunabilir.

Hastanýn ve yakýnlarýnýn hastalýk ve tedavisi hakkýnda bilgi sahibi olmak istemeleri en doðal, üstelik yasal haklarýdýr. Bilgilendirme hastanýn tedavi planýnda söz sahibi olmasýna olanak verir.

Doktora gelmeden önce notlar alýp sorular hazýrlamak çok yararlý bir yaklaþýmdýr, ayrýca doktor ile konuþulurken not tutulmasý, görüþmeye aile yakýnlarýnýn katýlmasý da yararlýdýr.

Multipl miyelom tedavisi bu konuda bilgi ve deneyime sahip hematoloji ya da hematoloji/onkoloji merkezlerindeki uzmanlar tarafýndan gerçekleþtirilmelidir. Tanýyý bir pratisyen hekim, iç hastalýklarý uzmaný ya da baþka bir dal uzmaný koymuþ olabilir. Ancak tedavi için bu konuda uzmanlaþmýþ hekim ve kurumlara baþvurulmasý gerekir.

Tedavi kemoterapi, radyoterapi, yüksek doz kemoterapi ve kök hücre nakli (= kemik iliði nakli), biyolojik tedavi ve destek tedavisi baþlýklarý ile özetlenebilir.. Her hastaya bu tedavi seçeneklerinin tümü sunulmayabilir. Hastanýn ve hastalýðýnýn özelliklerine göre sadece kemoterapi veya farklý seçenekler söz konusu olabilir.

Tedavi öncelikle kemoterapi (ilaç tedavisi) ve bazen radyoterapi (ýþýn tedavisi) þeklindedir. Gerektiðinde her iki yöntem birlikte de kullanýlabilir. Bu ilk aþama tedavilerinin sonunda hastalarýn çoðunluðunun genel durumlarý düzelir, kemik aðrýlarý geçer ve kansýzlýklarý ortadan kalkar. Kemik iliðinde miyelom hücresi sayýsý, kan ve/veya idrarda M protein miktarý büyük ölçüde azalýr, nadiren de tamamen kaybolur. Hastanýn yaþam süresini uzatan ve yaþam kalitesini yükselten bu iyileþme dönemine týp dilinde "remisyon" denir. Ancak çoðu olguda, kýsa ya da uzun sürebilen bu iyileþme döneminden sonra hastalýk tekrar uyanýr. Bu bakýmdan remisyon elde edildikten sonra, geride kalmýþ az sayýda tümör hücresini yok edebilmek, dolayýsýyla ilerde hastalýðýn tekrarýný önleyebilmek için farklý tedavi yaklaþýmlarýna geeksinim duyulur. Kök hücre desteðinde yüksek doz kemoterapi ve biyolojik tedavi (örneðin interferon) bu tür yaklaþýmlara örnektir.

Kemoterapi ile ilaçlarýn miyeloma yol açan habis plazma hücrelerini öldürmeleri ve çoðalmalarýný engellemeleri amaçlanýr. Ýlaçlar kan yoluyla vücudun her noktasýna ulaþabildiðinden kýsa sürede çok sayýda kötü hücrenin yok edilmesi saðlanýr. Multipl miyelom kemoterapiye nisbeten direnç gösterebilen bir tümördür. Bazý hastalar bu tedaviden yararlanamadýðý gibi, yararlananlarýn da bir bölümü ilerde ilaçlara karþý direnç kazanabilir.

Kortizon türevi ilaçlar da (prednizon, deksametazon) miyelom hücrelerini büyük ölçüde öldürme gücüne sahiptir. Ancak aþaðýda özetlenecek ciddi yan etkilere neden olabilirler.

Kemoterapi genellikle en az 2, bazen 4-5 ilacýn hap þeklinde aðýzdan veya serum içinde damardan uygulanmasý þeklinde olup 4-7 gün sürelidir. Bu tedaviler genellikle 4-6 haftada bir tekrarlanýr. Kemoterapi vücudun saðlýklý kan hücrelerine, saç ve kalp kasý hücrelerine de geçici olarak zarar verebilir. Ýþte bu nedenledir ki, ilaçlar aralýklý olarak uygulanýr. Toplam tedavi süresi tedaviye alýnan yanýta göre ayarlanýr. Genellikle 6-8 kür, bazen daha uzun süreli olabilir.

1. Bulantý, kusma, iþtahsýzlýk. Günümüzde bulantý ve kusmayý önleyici güçlü ilaçlar mevcuttur.

2. Kemoterapi sonrasý aðýz içinde yaralar görülebilir. Tedavide bazý vitaminlerden yararlanýlýr.

3. Saç dökülmesi. Hastalar saç dökülmesinin kesinlikle geçici olduðuna inanmalýdýrlar. Saçsýz dönemlerde, özellikle bayan hastalar, peruk kullanabilirler.

4. Ýnfeksiyonlara eðilim. Lökosit sayýsýnýn aþýrý düþtüðü durumlarda ateþ yükselmeleri görülür. Ateþli durumlarda derhal hekime haber verilmeli, vakit kaybedilmeden önerilecek antibiyotiklere baþlanmalýdýr. 

5. Kortizon türü ilaçlara baðlý yan etkiler: mide þikayetleri, kan basýncýnda yükselme, kan þekerinin artmasýna baðlý olarak aðýz kuruluðu, çok su içme ve sýk idrara çýkma, yüzde þiþlik, ergenlik tipinde sivilceler, ruhsal deðiþiklikler. Önlem olarak, tuzsuz diyet ve mide koruyucu ilaçlar uygulanmalý, tansiyon ve kan þekeri ölçümlerine göre uygun önlemler alýnmalýdýr.

Multipl miyelom günümüzde hala tedavisi güç hastalýklardan biridir. Bu nedenle sürekli yeni ilaçlar üzerinde çalýþýlmaktadýr. Yeni ilaçlarýn en etkin ve yan etkisi en az olanlarýný belirleyecek olan uluslararasý klinik araþtýrma protokolleridir. Bu protokollerde kullanýlan ilaçlar henüz eczanelerde ruhsatlý olarak satýlan ilaç aþamasýna gelmemiþ ürünlerdir. Bir ilacýn piyasada satýlan ilaç aþamasýna gelebilmesi için ortalama 2-3 yýl, ülkemizde ruhsat alabilmesi için de en az 1 yýl gereklidir. Bu nedenle hastalarýn bu protokollere dahil edilmeleri týptaki yeni geliþmelere ve tedavi yaklaþýmlarýna erken ulaþmayý saðlar.

Iþýn tedavisi sadece uygulandýðý bölgedeki tümör hücrelerini yok eder. Bir diðer deyiþle, kemoterapinin aksine, etkisi sýnýrlýdýr. Eðer hastalýk yaygýn deðil, tek ya da birkaç plazmasitom þeklinde ise, seçkin tedavi yöntemi radyoterapi olacaktýr. Radyasyon onkolojisi bölümünde tümörün özelliklerine göre hesaplanan toplam doz genellikle 5-8 doza bölünerek ortalama 2 haftada verilir.

Bazý olgularda radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanmalarý gerekir. Kýrýk tehlikesinin yüksek olduðu kemik bölgeleri koruyucu amaçla ýþýnlanabilir. Þiddetli kemik aðrýlarýnýn giderilmesinde de bu yönteme baþvurulabilir.

Radyoterapinin yan etkileri: yorgunluk hissi, iþtahsýzlýk, bulantý, bazen kusma ve ishal, ýþýnlanan bölgenin derisinde kýzartý ve kuruluk (hastalar güneþten ve dar giysilerden kaçýnmalýdýr).

Miyelom hastalýðýna yakalanan her hastanýn tedaviye vereceði yanýt, þifa þansý ayný deðildir. Bazý olgular olumlu özelliklere sahip iken bazýlarýnýn daha baþlangýçtan itibaren tedavi þansýnýn düþük olduðu bazý testlerle önceden tahmin edilebilir. Altmýþ yaþýndan yaþlý kiþilerde klasik kemoterapi uygulamalarý (Alkeran+ Prednizon, VAD, VMCP gibi tedaviler) en uygun yaklaþýmlardýr. Bu kiþiler olumsuz özelliklere sahip olmasalar bile, yüksek doz kemoterapi ve bunu izleyecek kök hücre nakli uygulamasýný kolaylýkla kaldýramamaktadýr. Oysa 60 yaþýndan genç ve baþka nedenlere baðlý önemli bir kalp, akciðer, beyin hastalýðý olmayan kiþilerde yüksek doz tedavilerin önemli yararlarý vardýr. Bunlarýn baþýnda hastalýðýn klasik tedaviye verdiði yanýtýn kalýcý olmasýnýn saðlanmasý ve hastalýðýn tekrarlama olasýlýðýnýn azalmasý gelir. Bu kazanç nedeniyle 60 yaþýndan genç olgularda hastanýn kendi (otolog) iliðinden veya daha sýklýkla kanýndan elde edilen kök hücrelerin nakli ile birlikte yüksek doz kemoterapi önemli bir yarar saðlar. Hatta nakil sonrasý tamamen kaybolmasa da, büyük ölçüde azalan hastalýk nüksü (tekrarý) olasýlýðýný daha da düþürebilmek için interferon, talidomid ve kemikleri iyileþtirici bifosfonatlar gibi ilaçlarla tedaviye devam edilir.

Kemoterapi ilaçlarýnýn yaygýn olarak kullanýlandan çok daha yüksek dozlarda uygulanmasýna olanak veren otolog kemik iliði veya periferik (çevresel kan) kök hücre nakli protokolleri ancak bu konuda deneyimli, uygun þekilde donatýlmýþ transplantasyon merkezlerinde yapýlabilir. Öncelikle ilk aþama tedavilerinin ardýndan, bir ilaç tedavisi sonrasý kanda dolaþan kök hücreler toplanarak dondurulur ve nakil aþamasýna kadar hücre canlýlýðýnýn korunacaðý eksi 196 derecelik sývý azot tanklarýnda saklanýr. Transplantasyon ünitesinde, ilk aþama tedavisinin ardýndan hala vücutta kalmayý baþarmýþ ve ileride nükse neden olabilecek miyelom hücrelerini ortadan kaldýrmaya yönelik yüksek dozda yoðun bir kemoterapi uygulanýr. Bu tedavi ayný zamanda hastanýn saðlýklý kemik iliðini de ortadan kaldýracaðýndan hastanýn daha önce dondurulmuþ kök hücreleri damar yoluyla geri verilerek saðlýklý bir kan yapýmý yeniden saðlanýr. Bazý merkezler daha çok sayýda tümör hücresini yok edebilmek için nakil iþlemini bir kez daha tekrarlarlar (çift otolog kök hücre nakli).

Ülkemizdeki çoðu hematoloji merkezinde otolog kök hücre nakli baþarý ile uygulanmaktadýr. Sonuçlar Batý ülkelerindekiler düzeyindedir. Genç hastalarda baþarý oraný daha yüksektir.

Kök hücre naklinde hastanýn kendi iliði yerine, varsa doku tipi uygun bir kardeþ, aile bireyi ya da akraba olmayan gönüllü bir vericinin iliði de kullanýlabilir (allogeneik kök hücre nakli). Ancak daha genç (< 50) hastalara uygulanabilen bu tür nakillerde hastalýðý kökünden yok etme (þifa) ihtimali mevcut ise de, giriþimin tehlikeli yan etkileri ve reaksiyonlarý sonucu hastalarý erken kaybetme tehlikesi de göz ardý edilemez. Otolog olmayan nakillerde ideal verici, varsa hastanýn tek yumurta ikiz kardeþidir (singeneik kök hücre nakli).

Kemoterapiden ya da yoðun kemoterapi ve kök hücre naklinden sonra artakaldýklarý varsayýlan nisbeten az sayýda miyelom hücresini vücudün baðýþýklýk sistemini güçlendirerek ortadan kaldýrmayý amaçlar. Genellikle haftada üç kez uygulanan ve bazý hastalarda önemli yan etkiler yaratabilen interferon bu tür tedaviye bir örnektir.

Multipl miyelomda destekleyici tedavi büyük önem taþýr. Bu tedaviyle bizzat hastalýðýn ve/veya hastalýða yönelik esas tedavinin yarattýðý kimi bozukluklar düzeltilmeye ve önlenmeye çalýþýlýr. Aðrýlarýn giderilmesi, kansýzlýk durumlarýnda kan yapýmýný uyarýcý bir hormonun (eritropoetin) uygulanmasý ya da gerektiðinde kan verilmesi, kemikleri güçlendirici ilaçlarýn (bifosfonatlar) kullanýlmasý, böbrek yetmezliðinde kanda biriken ürenin temizlenmesi için diyaliz yapýlmasý, zayýf kemiklerin, özellikle omurlarýn kýrýlmasýný önleyici kemik cerrahisi giriþimleri, infeksiyonlardan korunmaya yönelik koruyucu uygulamalar (antibiyotikler, aþýlar) ve oluþan infeksiyonlarýn uygun antibiyotiklerle tedavisi destek tedavisi kapsamýnda yer alýr.

Günümüzde týp baþ döndürücü buluþlarla hýzla ilerlemekte, hemen her gün yeni bir ilaç ya da tedavi yöntemi gün ýþýðýna çýkmaktadýr. Multipl miyelom bu açýdan þanslý bir hastalýktýr. Klinik araþtýrma aþamasýnda olan yeni tedavi olanaklarý arasýnda; anjiyogenezi engelleyen ilaç grubunu (birkaç yýldýr baþarýlý bir þekilde kullanýlan talidomid bunlardan biridir), baðýþýklýk sistemini güçlendiricileri, interlökin 6’ya yönelik olanlarý, miyelom hücrelerine karþý hazýrlanan aþýlarý, bazý antibiyotikleri (klaritromisin) ve daha etkin bifosfonat türü yeni kemik güçlendiricilerini sayabiliriz.