Yardým edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eðer cevabýnýz hayýr ise siz çok þanslýsýnýz demektir. Çünkü her yýl milyonlarca lira sinüs problemleri için harcanmaktadýr (Burunda dolgunluk, baþ aðrýsý ve burun akýntýsý).

Evet, yeni doðmuþ bir bebeðin bile çok küçük olsa dahi sinüsleri vardýr. Baþlangýçta bezelye büyüklüðünde olan bu boþluklar burnun içinden yüz ve kafatasý kemiklerinin içine doðru geniþleyen boþluklardýr. Çocukluk ve genç eriþkinlik çaðýnda büyümeye ve geniþlemeye devam eder. Hava cepleridirler. Burnun iç yüzünü kaplayan zarýn aynýsý tarafýndan kaplanmaktadýrlar ve bir kurþun kalem baþý büyüklüðünde açýklarla burun boþluðuna baðlanýrlar.

Sinüsler normal salgý (mukus) oluþturan burun, sisteminin bir parçasýdýr. Normal olarak burun ve sinüsler günde yaklaþýk olarak yarým litre mukus salgýlar. Üretilen mukus burun örtüsü (mukoza) üzerinde hareket ederek toz parçacýklarýný, bakterileri ve diðer havayla taþýnan partikülleri süpürür ve yýkarlar. Daha sonra bu mukus geriye boðaza süzülür ve yutulur. Ýçindeki parçacýklar ve bakteriler mide asidi tarafýndan parçalanýr. Birçok insan bunun farkýnda deðildir çünkü normal bir vücut fonksiyonudur.

Burun içi; hava kirliliði tarafýndan, allerjiye neden olan maddeler tarafýndan, dumanla veya virüsler tarafýndan rahatsýz edildiðinde normalden çok fazla mukus üretir. Bu burun zarlarýndaki allerjik maddeyi yýkayýp uzaklaþtýrmak amacýyla bol miktarda üretilmiþ, berrak su gibi bir salgýdýr. Burun arkasýna doðru su gibi bir salgý oluþur. Arkaya akýntýnýn en önemli nedeni bu olaydýr. Bir baþka tipte ise mukus yapýþkan ve kývamlýdýr. Bu, hava yollarýnýn çok kuru olduðu ve zarlarýn yeterince sývý salgýlýyamadýðý durumlarda görülür. Bakteriler tarafýndan oluþturulan enfeksiyonlarda da yapýþkan ve kývamlý mukus gözlenir ayný zamanda cerahatten dolayý mukusun rengi sarý veya yeþil olabilir.

"-it" eki týpta enfeksiyon veya enflamasyonu ifade eder. Bu nedenle sinüzit, sinüslerin enfeksiyonu veya enflamasyonudur. Tipik bir akut sinüzit vakasý soðuk algýnlýðý veya allerjik bir atak sonucunda fazla miktarda mukus salgýlanmasý ile ortaya çýkar. Zarlar o kadar çok þiþebilir ki sinüslerin küçük açýklýklarý kapanýr. Hava ve mukus burun ile sinüsler arasýnda rahat hareket edemezse mukus sinüsler içinde birikir ve basýncýn artmasýna neden olur. Hangi sinüsün etkilendiðine baðlý olarak yüzde veya alýnda üzerine basmakla oluþan, gözler arasýnda veya gerisinde, yanaklarda ve üst diþlerde aðrýya meydana gelir. Çýkýþý kapalý ve mukus dolu bir sinüs bakterilerin üremesi için çok uygun bir ortamdýr. Soðuk algýnlýðý normalden fazla sürerse ve sümüðün rengi yeþil-sarýya dönerse veya garip bir tat oluþursa muhtemel bakteriyel enfeksiyon geliþmiþtir. Akut sinüzit olgularýnda yüzdeki ve alýndaki aðrý çok kötü olabilir. Sinüs çýkýþýnýn uzun süre kapandýðý durumlarda kronik sinüzit geliþir. Baþ aðrýsý az görülür ancak akýntý ve kötü koku devam eder. Enflamasyonun çok aþýrý olmasý sonucunda polip adý verilen oluþumlar geliþir. Bazý sinüzit olgularý üst diþteki enfeksiyonun sinüse geçmesi sonucunda oluþur.

Sinüzit olgularýnýn büyük çoðunluðu týbbi tedaviye cevap verir ve tehlikeli deðildir. Bununla birlikte sinüs içindeki bir enfeksiyon hem göze hem de beyne çok yakýndýr. Enfeksiyonun göze veya beyine yayýlmasý çok nadirdir. Enfeksiyonlu sinüslerden akan mukus akciðerler için saðlýklý deðildir. Böylece sinüzit; bronþit, kronik öksürük veya astýmý ya azdýrýr yada bunlarýn ortaya çýkmasýna neden olur.

Soðuk algýnlýðý sýrasýnda veya burun örtüsü þiþtiði ve burnun aktýðý zamanda veya burun sümükle dolu olduðunda yüzde, yanaklarda, alýnda veya göz çevresinde ortaya çýkan baþ aðrýsý muhtemelen sinüzit aðrýsýdýr. Sinüs enfeksiyonu buna neden olur. Bir baþka tür sinüs baþ aðrýsý ise uçak inmek üzere alçaldýðý zaman ortaya çýkar. Bu özellikle soðuk algýnlýðýnýz veya aktif allerjiniz varsa belirgin olur (buna "Vakum Baþ Aðrýsý" denilir). Maalesef sinüs baþ aðrýsýyla karýþtýrýlabilecek birçok baþka neden vardýr. Örnek olarak migren ve diðer damar kaynaklý baþ aðrýlarý veya gerginlik baþ aðrýsý hem alýn ve göz çevresinde aðrý oluþturmasý hem de burun akýntýsýna da neden olabilmelerinden dolayý sinüzit ile karýþtýrabilirler. Ancak bu tip baþ aðrýlarý doktor müdahalesi olmadan kýsa sürede gelip geçerler. Doktor müdahalesi olmadan uzun süren ve ancak antibiyotik tedavisiyle düzeltilebilen sinüzitten farklýdýrlar. Bununla birlikte arada sýrada gelen, bulantý ve kusmaya neden olan baþ aðrýsý daha ziyade migren baþ aðrýsýdýr. Þiddetli, sýk ve uzun süren baþ aðrýlarýnýn tanýsý için mutlaka doktora baþ vurulmalýdýr.

Gerçekte herkes sinüs enfeksiyonu geçirebilir ancak bazý gruplar daha hassastýrlar.

1.Allerjisi olanlar : Bir allerji ataðý soðuk algýnlýðý gibi mukozanýn þiþmesine, sinüs kanallarýnýn kapanmasýna, mukus akýmýnýn engellenmesine ve bakteri enfeksiyonuna neden olur.

2.Ýyi nefes almayý ve mukus akýþýný engelleyecek yapýsal burun bozukluklarý olanlar : Örnek olarak kýrýk bir burun veya septum deviasyonu (septum burun delikleri arasýnda burnu sað ve sol olmak üzere ikiye bölen kýkýrdak bir yapýdýr. Bunun bir tarafa doðru eðilmesine deviasyon denir.)

3.Sýk sýk enfeksiyona maruz kalanlar: Okul öðretmenleri ve saðlýk personeli hassastýr.

4.Sigara içenler: Tütün dumaný, nikotin doðal direnç mekanizmasýný bozarlar.

Doktorunuz size soluk alýp vermeniz, burun akýntýnýzýn rengi ve kokusu ve hangi olaylarýn (günün hangi saatinde veya hangi mevsiminde ) bu bulgulara neden olduðu ile ilgili sorular soracaktýr. Baþ aðrýnýzý tarif etmeye hazýr olun; Ne zaman ve hangi sýklýkta olduðu, ne kadar sürdüðü, bulantý, kusma, görme bozukluðu, veya burun týkanýklýðý ile iliþkili olup olmadýðý. Kulak Burun Boðaz uzmaný özellikle mukozanýn görünüþüne ve salgýnýn niteliðine dikkat ederek kulaðýnýzý, burnunuzu, aðzýnýzý, diþlerinizi, ve boðazýnýzý muayene edecektir. Burnunuzdaki hassasiyeti inceleyecektir. Bazý durumlarda sinüslerinizin röntgen fýlmi gerekli olabilir. Tedavi doktorunuzun koyduðu teþhis ile baðlantýlý olacaktýr. Enfeksiyonlar için antibiyotik tedavisi veya cerrahi müdahale bazen de her ikisi birden gerekebilir. Akut sinüzit çoðunlukla antibiyotik tedavisine yanýt verirken kronik için genellikle cerrahi müdahale gerekmektedir. Son yýllarda uygulanan Fonksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi (FESS) bu hastalýklarýn çözümünde uygulanan basit bir tekniktir. Sonuçlar oldukça baþarýlýdýr. Eðer bulgular allerji, migren veya sinüzite benzeyen bir baþka nedenden dolayý ise doktorunuz alternatif bir tedavi planý uygulayacaktýr.

•Allerjiniz varsa bunu kontrol edin. Soðuk algýnlýðý olduðunuz zaman buharla nemlendirici kullanýn. Yataðýnýzýn baþ tarafý daha yükseltilmiþ bir þekilde uyuyun. Dekonjestanlar kullanýlabilir ancak içlerindeki kimyasal maddeler adrenalin gibi etki gösterebileceðinden yüksek tansiyonu olanlarda riskli olabilir. Ayný zamanda bunlar uykusuzluða neden olan uyarýcýdýrlar. Kullanmadan önce doktorunuza baþ vurun.

•Burnunuzu tahriþ eden kirleticilerden, özellikle sigara dumanýndan uzak durun.

•Dengeli beslenin, düzenli egzersiz yapýn.

•Enfeksiyonu olduðunu bildiðiniz insanlarla iliþkilerinizi sýnýrlamaya çalýþýn bu olmuyorsa bir takým önlemler alýn (el yýkamak, ortak havlu ve önlük kullanmamak).

•Birçok reçetesiz sinüs ilacý satýlmaktadýr ancak uygun bir taný koyulmadan bunlarý kullanmak doðru deðildir. En iyisi sizi muayene eden ve sizin þikayetlerinizi bilen doktorunuzun verdiði ilaçlarý kullanmaktýr.