Bademcikler vücudun baðýþýklýk sisteminde rol oynayan lenf sisteminin boðazda yerleþmiþ dokularýndan bir çiftidir. Özellikle üst solunum yollarýndan giren mikroplarýn tanýnarak vücudu savunmaya hazýrlamak gibi basitçe tanýmlanabilecek görevleri vardýr. 

Bademcikler özellikle çocukluk döneminde vücudun, hastalýklara karþý, ilk savunma bölgesini oluþtururlar. Bununla birlikte genizde yerleþmiþ, yine bademcik dokusu yapýsýnda olan "adenoid" dediðimiz; halk arasýnda "geniz eti" olarak bilinen dokular da, ayný görevi görmektedirler. Yine vücutta sindirim sisteminin bazý bölgelerinde, dalakta ve kemik iliðinde ayrýca vücudun çok deðiþik yerlerine yerleþmiþ olan lenf bezlerinde ayný görevi yapan dokular da mevcuttur. Bütün bunlara baðýþýklýktan sorumlu lenf sistemi diyoruz. 

Bademcikler neden þiþer? Soðuk bir þey içmek þiþmesi için bir sebep midir? Stres bademciði þiþirir mi? 

Bademcikler hemen daima damlacýk infeksiyonu denen, kiþiden kiþiye tükürükle ve yakýn temasla bulaþan mikroplar neniyle þiþerler. Bu durumda bademcikler kýzarýr, bazen üzerlerinde beyaz döküntüler olur. Ateþ, yutkunma güçlüðü, yutkunurken aðrý gibi eþlik eden belirtiler de bulunur. Ýnfeksiyon belirtisi olmayan, fakat yapýsal olarak büyük bademcikler de olabilir. Soðuk bir þey içilmesi saðlýklý bir insanda herhangi bir bademcik sorununa yol açmazken, müzmin bademcik sorunu olan ya da baðýþýklýk sisteminin zayýf olduðu durumlarda yerel direnç düþüklüðü nedeniyle hastalýða neden olabilir. Stres bademciði þiþirmez, ancak direnç düþüklüðüne yol açarak kolay hastalanmaya zemin hazýrlayabilir. 

Halk arasýnda geniz eti denilen "adenoid" dokusu da aslýnda ayný bademcik gibi lenf yapýsýndadýr ve üst solunum yolunun savunmasýnda rol oynar. Bademcikten en önemli farký çok büyük olmasý halinde zaten küçük bir boþluk olan çocuk burun boþluðunu týkamasýdýr. Bu durumda bademcik ameliyatýna kýyasla geniz eti’nin daha sýk bir þekilde ameliyat edilmesine yol açmaktadýr.

Özellikle bebeklik ve çocukluk döneminde bademcikler vücudun savunmasýnda önemli görev aldýklarý için zorunlu koþullar dýþýnda alýnmalarý uygun olmaz. Son yýllarda bademcik ameliyatlarý eskisi kadar sýk uygulanmamaktadýr. Geniz eti çok büyük ve çocuðun solunumunu engelliyorsa, ya da ilaç tedavisiyle düzelmeyen orta kulak sorunlarýna yol açmýþ ise, fakat çocukta hiç bademcik iltihabý olmuyorsa bu durumda bademcikler alýnmayabilir, sadece geniz eti’nin alýnmasý yeterli olur. 

Bademciklerin alýnmasýnýn en sýk karþýlaþýlan sebepleri; üst üste son iki senede çocuðun 5-6 defadan daha fazla bademcik iltihabý olmasý, bademcik iltihaplarýna sýk sýk halk arasýnda beta mikrobu denilen "beta hemolitik streptokok" bakterisinin sebep olmasý, çocuðun ateþli eklem ve kalp romatizmasý geçirmiþ olmasý, sýk bademcik iltihaplanmalarýnýn yaný sýra geniz eti ve orta kulak sorunlarýnýn da bulunuþu, çok sýk tekrarlayan ve inatçý hale gelmiþ çocuk sinüzitleriyle beraber bademcik ve geniz eti sorununun da bulunuþu, ameliyat nedenleri olarak sayýlabilir. Yalnýz baþýna büyük bademcikler bir ameliyat sebebi oluþturmazlar. Ancak beslenme ve solunum engellemesi yapan büyüklükte bademcikler ameliyat edilmelidir. Çocuklarda görülen "uyku apnesi" (uykuda soluksuz kalma nöbetleri) yine geniz eti ve bademciklerin alýnmasýný gerektiren bir durumdur. Ayrýca bademciklerde tümör, tüberküloz gibi farklý durumlarda da mutlaka bademcik ameliyatý gerekmektedir. 

Beta mikrobu denilen streptokok bakterilerinin çok sýk bademcik iltihabý yapma özellikleri vardýr. Bu durumda özellikle üç ila beþ yaþlar arasýnda geçirilen bademcik infeksiyonlarýnýn komplikasyonu olarak kalp kapakçýklarý ve böbreklerin iþleyiþi hasar görebilir. Bunlar çoðu kez beta streptokoklarýn yol açtýðý ateþli eklem romatizmasý ile beraber olur. Ailelerin boðaz kültürlerinde beta streptokok üremesi halinde adeta paniðe kapýldýklarýný sýklýkla görmekteyiz. Ancak beta streptokoklar günümüzün geliþen sosyal ve ekonomik koþullarýnda yetiþen çocuklarda çok daha az komplikasyona yol açmaktadýr. Üstelik antibiyotik çaðýnda bu tür komplikasyonlar hem engellenebilmekte hem de daha az görülmektedir.

Bademcik sorunlarý en sýk çocukluk döneminde görülür. Görülme sýklýðý çocuklarýn anaokulu, kreþ ya da ilkokul gibi toplu yerlere baþladýklarý dönemlerde zirve yapar. Bademcik dokusu yaþla beraber giderek gerileyen-küçülen bir dokudur ve bu yüzden yirmili yaþlardan sonra daha az iltahaplanmalar gösterir. Bununla birlikte kýrklý yaþlara kadar sürebilecek müzminleþmiþ durumlarýn görülmesi de çok nadir deðildir.

Kaç yaþýna kadar bademcik alýnmalýdýr? 

Bademcik ameliyatlarý zorunlu haller dýþýnda üç yaþýn altýnda genellikle uygulanmaz. Ancak solunumu ileri derecede engelleyen büyük bademcikler üç yaþýn altýnda da alýnabilir. Genellikle bademcik ameliyatlarýnýn en sýk yapýldýðý yaþlar 3 ila 10 yaþlar arasýdýr. Bununla birlikte yirmili yaþlarda da zaman zaman ameliyat gerekli olabilmektedir. 30 yaþýn üzerinde bademcik ameliyatý çok nadiren gerekli olmaktadýr. 

Bademcik ve geniz eti ameliyatý kararý nasýl alýnýr? 

Burada anne ve babalarýn çocuktaki hastalýðýn sýklýk ve þiddeti hakkýndaki ifadeleri çok önemlidir. Ýleri derecede horlama, uykuda soluksuz kalma, beslenme ve geliþme bozukluðu, yüz kemiklerinin þekil bozukluðu, diþlerin bozuk çýkmasý, çocuk doktorunun ameliyat kararý almasý, çok sýk kullanýlan ilaçlara yanýt alýnamamasý gibi durumlar küçük hastayý ameliyata aday kýlar. Bunlarýn yanýnda hastalarýn burun içerisi ve geniz bölgesinin ayrýntýlý bir þekilde görülebildiði endoskopik muayeneleri gerekmektedir. Böylelikle doðru teþhis koymak ve ameliyat kararý vermek olanaklý olmaktadýr. 

Eskiden yaz aylarýnda bademcik ameliyatý yapýlmazdý. Bunun sebebi o dönemlerde çocuk felci salgýnlarýnýn yaygýn olmasý idi. Günümüzde çocuk felci aþýlanma ile neredeyse ortadan kalktýðý için böyle bir þey söz konusu deðildir. Ancak hala yaz aylarýnda bademcik ameliyatý yapmamak gibi bir gelenek ülkemizde sürmektedir. Aileler de bu ameliyatý yarýyýl tatilinde veya okulun kapanmasýna yakýn dönemlerde tercih etmektedirler. 

Bademcik ameliyatýnýn en önemli riski kanamadýr. Hastalar çoðu kez çocuk olduklarýndan olasý bir aþýrý kanama bu riskin sorumlusudur. Günümüzde geliþen genel anestezi koþullarý ve hastanelerin olanaklarýnýn artmýþ olmasý bu riski çok azaltmaktadýr. Bununla birlikte bademcik ameliyatý teknik olarak basit gözüken, fakat aslýnda bir büyük ameliyat ciddiyetiyle hazýrlýk yapýlmasý gereken bir ameliyattýr. Bir bademcik ameliyatý olurken dikkat edilmesi gereken en önemli þey hastanenin yoðun bakým ünitesi de olan tam donanýmlý bir hastane olmasýdýr. Koþullarý yeterli olmayan poliklinik ve muayenehane gibi yerlerde bademcik ameliyatý risklidir. 

Halk arasýnda narkozun fazla verilmesine baðlý komplikasyonlar olduðuna dair yaygýn bir inanýþ vardýr. Böyle bir durum söz konusu deðildir. Ameliyat komplikasyonlarý çoðu kez donaným ve bakým koþullarýnýn yetersizliðinden olabilmektedir. Günümüzde modern anestezi cihaz ve ilaçlarýyla genel anestezi kullanýlmasý idealdir. 

Öncelikle bilinmelidir ki bademcik ve geniz eti vücudun en kanlý organlarýndandýr. Bu yüzden ameliyat sýrasýnda daima bir miktar kanama olmasý beklenir. Önemli olan bu tür kanamalarýn ameliyat sýrasýnda kontrol altýna alýnabilmesidir. Son zamanlarda ülkemizde de kullanýlmaya baþlayan ýsý ve basýnçla bademcik dokusunu ayýrýrken damarlarý pýhtýlaþtýran ve neredeyse hiç kanatmayan cihazlarda mevcuttur. "Thermal Welding" denilen bu aracý 1yýldýr bizde baþarý ile uygulamaktayýz. Bu teknikte genellikle ameliyat sonrasý aðrý olmasý da azdýr. Bununla birlikte bademcik ameliyatlarýnda hangi araç ve teknik kullanýlýrsa kullanýlsýn kanama ve aðrý olabileceði bilinmelidir. 

Klasik yapýlan bademcik ameliyatlarýnda yaklaþýk 2 hafta kadar sürebilen biyolojik yara iyileþmesinin yeni yöntemle yaklaþýk bir hafta ile sýnýrlý olduðunu ve hastanýn boðaz aðrýsý ve yutkunma güçlüðü gibi þikayetlerinin de, eðer olursa, birkaç günden fazla sürmediðini belirten Doç. Dr. Erhun Þerbetçi, "Thermal Welding" yöntemi hakkýnda ise þu bilgileri verdi: 

"Elektrik akýmý yerine ýsý enerjisi kullanýlan bu yöntemde, ýsý akýþý sadece, dokuyu maþa gibi tutmaya yarayan ince uçlar arasýndadýr ki bu uçlarýn eni sadece yarým milimetre kadardýr. Bu yüzden çevre dokuya oluþabilecek ýsý hasarý, diðer yöntemlere göre çok azalmaktadýr. Bu durumda elektrik akýmý kullanýmý sonrasý görülen ameliyat sonrasý aðrýlar, bu yeni yöntemle oldukça azalmaktadýr. Kanamasýz bir ortam saðlanmasýnýn yaný sýra, cerrahýn ameliyat süresince tek alet kullanmasý ve alet deðiþtirmemesi sonucunda da, tahmin edileceði gibi ameliyat süresinin kýsalmasýný saðlar. 

Bu teknikle narkoz alým süresi kýsalýr, aðrýnýn da az olmasý nedeniyle, hastanede kalýþ süresi de kýsalýr ve hasta ayný gün taburcu edilebilir. Bununla birlikte bu teknik her hastada uygun olmayabilir ve bazý hastalarda klasik yöntemin uygulanmasý gerekebilir " 

II. Orta Kulakta Ýltihapsýz Sývý Birikimi (Efüzyonlu otit, Seröz otit) 

Efüzyonlu otitis media nedir? 

Efüzyonlu otitis media, orta kulakta iltihapsýz sývý birikimi anlamýna gelir (Efüzyon, sývý demektir). Sadece çocuklarda deðil eriþkinlerde de görülebilir. Genellikle problem oluþturmadan kendiliðinden iyileþir. Kendiliðinden geçmediði durumlar hariç antibiyotik kullanýmý gerektirmez. Burunun kapatýlarak kulaðý açma giriþimi sonrasý orta kulak efüzyonu hastalarda bazen rahatlama olabilir. 

Orta kulaðýn normal koþullarýnda, yutkunma esnasýnda orta kulaða östaki borusundan hava gelir. Orta kulak efüzyonunda östaki borusu týkalýdýr ve orta kulaða hava gelemez (nezle, grip, geniz eti). Kulak zarý arkasýnda sývý birikir ve iþitme azalýr. 

Sývý birikimi iki nedenle olabilir. Birincisi, soðuk algýnlýðýnda çocuðun orta kulaðý, ayný burnu gibi, sývý üretir ve bu sývý orta kulaktan burundan aktýðý gibi akamaz, birikir. Ýkincisi, orta kulak iltihabý geçirmiþ bir çocukta, sývý orta kulakta uzun süre kalmýþ olabilir.

Yetiþkinlerde, bazen uçak seyahati veya dalýþ sporlarý sonrasý basýnç deðiþikliklerine baðlý, bazen de geniz ve burunu týkayan çeþitli hastalýklar (burun eðriliði, geniz eti, tümör) nedeniyle oluþabilir. 

Çocuklarda için genellikle ailelerin gözlemlerine dayanýr. Ebeveynler çocuðun seslendiklerinde duymadýðýný veya televizyonu yüksek sesle dinlediðini belirtirler. Okulda öðretmeni derse odaklanamadýðýný söyleyebilir. Yetiþkinlerde ise kulakta týkanýklýk ve iþitme kaybý olarak algýlanýr.

Kulak muayenesinde kulak zarý turuncu-kahverengi ve mat halde izlenir, bazen sývý seviyesi de görülür. Tanýyý kesinleþtirmek için basýnç testi ve iþitme testi yapýlabilir. 

Genellikle kendiliðinden iyileþir. Fark edildiði durumlarda burun açýcý spreyler, akýntý kesici ilaçlar ve bazý durumlarda nadiren antibiyotik kullanýmý gerekir. Tedavi yanýnda ciklet çiðnenmesi, bol sývý alýnmasý önerilir. Ýlaç tedavisine raðmen düzelmiyorsa orta kulaktan sývýnýn cerrahi müdahale ile boþaltýlmasý ve bazen tüp takýlmasý gerekir. Bu müdahale esnasýnda çocuk geniz eti açýsýndan deðerlendirilir ve gerekiyorsa geniz eti de alýnýr.

Çocuklarda gereksiz antibiyotik kullanýmý zararlýdýr. Her antibiyotik tedavisinden sonra burun ve boðazda bulunan mikroplar direnç kazanýrlar. Dirençli mikroplar sýradan antibiyotiklerle tedavi edilemezler. Daha pahallý ve güçlü antibiyotik kullanýmý gerekir. Bunlardan bazýlarý ancak hastane koþullarýnda verilebilir ve yan etkileri tehlikeli olabilir.

Eðer dirençli bir sývý birikimi varsa, sývýnýn yoðunluðu giderek artar. Orta kulakta oluþan negatif basýnç nedeniyle kulak zarý içeriye çöker. Bu durum uzun sürerse zarýn dayanýklýlýðý azalýr ve çöküntüler kalýcý hale gelir. Zaman içinde eklenen orta kulak iltihaplarý ile kulak zarý delinebilir. Bu durumda iþitme kaybý artabilir ve kalýcý olabilir.

III. Orta Kulak Ýltahabý (Otitis Media)

Otitis media, orta kulak iltahabý demektir. Orta kulakta çeþitli nedenlere baðlý olarak infeksiyon geliþmesi sonucunda olur. Bir veya her iki kulakta da olabilir. Doktora götürülen çocuklarda en sýk taný konulan hastalýk budur. Ayrýca çocuklarda görülen iþitme kaybýnýn en sýk görülen sebebidir. 

Çoðunlukla çocuklarda görülmekle birlikte, ara sýra eriþkinler de bu hastalýða yakalanabilir. Sýklýkla kýþ aylarýnda veya ilkbahar mevsiminin ilk aylarýnda görülür.

Evet, önemlidir, çünkü ciddi kulak aðrýsý ve iþitme kaybýna yol açabilir. Ýþitme kaybý, özellikle çocuklarda, öðrenme kapasitesinin azalmasýna ve konuþmanýn gecikmesine neden olabilir. Bununla birlikte,uygun þekilde ve erken tedavi edilirse, iþitme genellikle tamamen düzelir. 

Otitis media’nýn diðer bir tehlikesi, infeksiyonun beyin ve iç kulak gibi komþu yapýlara yayýlma riskidir. Bu durumda, otitis media’nýn belirtilerini tanýmak ve erken tedavi için doktora baþvurmak oldukça önemlidir. 

Dýþ kulak çevredeki sesleri toplar. Orta kulak fýndýk boyutlarýnda, havayla dolu bir boþluktur ve dýþ kulaktan kaðýt inceliðinde bir zar ile ayrýlýr. Kulak zarýna üç tane küçük kulak kemikçiði tutunmuþtur. Ses dalgalarý kulak zarýný titreþtirdiðinde, kemikçikleri de hareketlendirir ve bu þekilde ses içkulaða iletilir. Ýç kulak titreþimleri elektrik sinyallere dönüþtürerek beyine yollar.

Ýç kulak ayrýca dengenin korunmasýnda rol oynar. Saðlýklý bir orta kulakta dýþ ortamdaki atmosfer basýncýna eþit miktarda basýnç bulunur. Bu þekilde serbestçe titreþme gerçekleþebilir. Hava, orta kulaða östaki borusu yardýmýyla gelir. Östaki borusu genzimiz ile orta kulak arasýnda bulunan, orta kulaðýn havalanmasýný saðlayan tüp þeklinde bir oluþumdur. Esnediðimizde veya kulaðýmýzda hafif bir patlama sesi duyduðumuzda, östaki borumuz, basýncý dengeleyebilmek için orta kulaðýmýza hava göndermiþ demektir. 

Nezle, grip, alerji veya üst solunum yolu infeksiyonlarý esnasýnda östaki borumuz týkanýr ve kulak zarý arkasýnda bakteri ve virüsleri içeren sývý birikimine yol açar. Bu infeksiyona akut otit, akut otitis media veya orta kulak iltahabý adý verilir. Ýltahabýn birikmesi basýnç artýþýna ve bu da kulak aðrýsýna yol açar. Ayrýca kulak zarýnda kýzarýklýk ve bombeleþme oluþur. Kulak zarý bu durumda uygun þekilde titreþemeyeceði için hastanýn iþitmesi azalýr. 

Bazen kulak zarý delinir ve iltahap kulaktan dýþarýya akar. Ama daha sýk, iltahap veya yoðun birikinti, östaki borusunun çalýþmamasý nedeniyle orta kulakta kalýr. Bu duruma efüzyonlu otit, efüzyonlu otitis media veya orta kulakta sývý birikimi adý verilir. Akut infeksiyon geçtikten sonra, birikinti orta kulakta kalýr ve bir kaç hafta, ay ve hatta yýl bile sürebilir ve kronikleþebilir. Bu durum sýk infeksiyon tekrarlarý ile kendini gösterebilir ve zamanla iþitmenin daha da kötüleþmesine yol açabilir.

Bebek ve küçük çocuklarda:

- Kulaðýný çekmesi veya kaþýmasý, özellikle aþaðýdakilerle birlikteyse,

1. iþitme problemi

2. aðlama, huzursuzluk 

3. ateþ 

4. kusma 

5. kulak akýntýsý 

Büyük çocuklar, ergenler ve eriþkinlerde:

- kulak aðrýsý 

- kulakta dolgunluk ve basýnç hissi 

- iþitme problemi 

- baþ dönmesi, denge kaybý 

- bulantý, kusma 

- kulak akýntýsý 

- ateþ 

Erken ve etkin tedavi uygulanmadýðý durumlarda, kulak infeksiyonu kronikleþebilir ve kalýcý iþitme kayýplarýna neden olabilir. 

Muayene esnasýnda doktor, otoskop adý verilen ve kulaðý deðerlendirmeye yarayan bir alet kullanacaktýr. Bu þekilde kulak zarýndaki kýzarýklýk ve/veya kulak zarý arkasýndaki sývý birikimi ve karakterini görebilecektir. Kulak zarýndaki hareket azlýðý ve kýzarýklýk kulak infeksiyonu varlýðýný gösterir. 

Bundan baþka, uygulanabilecek iki test ile yardýmcý bilgiler edinilebilir

Ýþitme testi (Odiogram) ile iþitme kaybýnýn ne derecede ve hangi frekanslarda olduðunu belirlememizi saðlar.

Timpanogram (Basýnç testi), östaki tüpünün çalýþýp çalýþmadýðýný ve kulak zarýnýn hareketli olup olmadýðýný belirler. 

Çocuk sinüzitleri aslýnda yaygýn olarak bilinmeyen fakat uygulamada sýk karþýlaþtýðýmýz özellikli bir koþuldur. Sadece taný ve tedavisindeki güçlükler nedeniyle deðil fakat göz ve kafa içi yayýlmalarýna yol açma riski nedeniylede eriþkin sinüzitlerinden farklýlýk gösterirler. Uzamýþ üst solunum yolu enfeksiyonlarýnda hemen daima sinüslerinde tutulduðu söylenebilir. 

Sýk rastlanýlan bir belirtisi de inatçý öksürüklerdir. Çocuk sinüzitlerinin tanýsý günümüzde endoskopik muayene ile konulur, sinüs grafisine çoðu kez gerek yoktur. Sýk tekrarlayan bu inatçý koþul çocuk hekimlerinden çok bu konuda aðýrlýklý çalýþan bir KBB Uzmanýnýn yaklaþýmýný gerektirir. Çocuk sinüzitlerinin tedavisi uzunca sürebilen týbbi tedavi ile yapýlýr. Eðer geniz eti (adenoid ) sinüslerin temizlenmesini engelleyecek durumda görülürse ameliyatla uzaklaþtýrýlmasý gerekebilir. Geniz eti ameliyatý sinüsleri rahatlatmakla birlikte bazý koþullarda sinüzit tekrarlamalarýný önleyeme- yebilir. Çocuklarda endoskopik sinüs cerrahisi ise bazý özel koþul ve komplikasyonlarda sýk olmaya-rak uygulanan ve özel araçlar ve ileri eðitim gerektiren bir tekniktir.

Çocuk horlamalarýnýn en sýk sebebi geniz boþluðunu dolduran adenoid kitlesi ve/veya büyük bademciklerdir. Bu koþul özellikle uykuda soluk tutma ataklarý ile beraberse küçümsenmemeli ve mutlaka araþtýrýlmalýdýr.

Halk arasýndaki yaygýn inanýþýn aksine bademcik ve geniz eti (tonsil-adenoid) ameliyatlarý basit kabul edilmemelidir. Bu ameliyatlar teknik olarak basit gözükebilir fakat uygun donaným ve koþullar-da yapýlmasý gereklidir, genel anestezi altýnda ve geliþmiþ ameliyathanelerde yapýlmasý önerilir.

Yanlýz baþýna büyük bademciklerde eðer solunum ve beslenme engellemesi yok ise genellikle ameliyat gerekmez. Üst üste 2 senedir çok sýk (senede 5-6 kez ) enfeksiyonlara yol açmýþ yada komplikasyonlara götüren bademciklerde ise ameliyat kararý yaygýn bir görüþtür.

Bu soru neredeyse tüm anne ve babalarca sorulmaktadýr. Genel olarak söylemek gerekirse bademcik dokusu kendisini sýnýrlayan kapsülü ile beraber tamamen çýkarýlabildiði için tekrarlamaz , geniz eti ise iyi sýnýrlanmýþ bir doku deðildir çýkarýlmasý sýrasýnda kalabilecek küçük parçalar yeniden büyüyebilir fakat olgularýn pek azýnda bu tekrarlama eskisi kadar belirgin hale gelerek yeni bir ameliyata sebep verebilir. Bu yüzden uygulamada tekrarlama endiþesi yaþamak gereksizdir.

Bademcik ve geniz eti ameliyatlarýnýn en önemli komplikasyonu kanamadýr. Kanama ameliyat sonrasý ilk haftalýk süre içerisinde olabilir. Bu yüzden bu süre içerisinde çocuklara sýcak olmayan ve yumuþak-sulu besinler önerilir. Taburcu edildikten sonra görülecek taze kanamalarda mutlaka doktorun haberdar edilerek hastaneye geri dönülmesi gerekir.

Halk arasýnda beta mikrobu olarak bilinen " beta-hemolitik streptokok"lara baðlý bademcik iltahaplarý kuramsal olarak kalp kapakcýklarý ve böbrek komplikasyonlarýna yol açabildiði için, boðaz kültürlerinde ürediði zaman ailelerde panik havasýna varan ciddi endiþelere yol açmaktadýr. Oysa bu ciddi komplikasyonlarýn sosyo-ekonomik koþullarýn geliþmesi ile giderek azaldýðý söylenebilir. Her beta-hemolitik streptokoksik infeksiyon böylesi komplikasyonlara götürmez. Genellikle 3 ila 5 yaþlar arasýnda geçirilen enfeksiyonlarda komplikasyon riski tepe yapar. Romatizmal ateþe yol açmayan olgularda telaþeye gerek yoktur. Bu olgularda günümüzde çocuk hekimleri tarafýndan iyi bir þekilde tedavi edilebilmektedirler.

Orta kulakta sývý birikimi ile kendini gösteren, iþitme kaybýna yol açabilen "seröz otit" denilen kulak sorunu özellikle kulaklara tüp takma iþlemi (grommet uygulamasý) gerektirdiðinde ailelerin çoðunda ciddi endiþelere yol açmaktadýr. Aslýnda uygun donaným altýnda kulaklara tüp takýlmasý teknik olarak ve hasta konforu açýsýndan zor bir giriþim deðildir. Burada önemli nokta operasyon kararýndan önce KBB Uzmanýnýn yeterli bulacaðý bir süre çocuðun izleniminin aksatýlmamasýdýr. Böylelikle gereken zamanda doðru karar alýnmasý ile kötü sonuçlara yol açabilecek bir gecikme önlenmiþ olunur.

Dýþ kulak yolu temizliðinin her banyodan sonra yapýlmasý gereksizdir. Ayrýca çoðu kez bu iþlem mevcut birikimin içeri doðru itilmesine yol açmaktadýr. Gerçekten temizlenmesi gereken birikimler klinik belirtilere yol açanlardýr ve bu iþlem günümüzde bir uzman tarafýndan mikroskopik bakýþ altýnda dýþ kulak yolunun vakumla temizlenmesi ile yapýlabilir.

Boyunda rastlanýlan bezeler çocuklarda sýkça görülür ve çoðu kez geçirilmiþ üst solunum yolu enfeksiyonlarýna baðlýdýr. Beta hemolitik streptokoklarda sýkça boyundaki lenf bezelerinin þiþmesine yol açarlar. Genellikle çok sayýda bezelere rastlanýlýr ve bu durum bazý testlerle araþtýrýlmayý ve çocuk hekimleri ile birlikte çalýþmayý gerektirebilir.Boyunda bir tek ve bezelerden daha büyük ve deðiþik yerleþimli olabilecek þiþlikler ise enfeksiyonlarýn yaný sýra doðumsal yada edinsel bazý hastalýklar veya tümöral oluþumlar nedeniyle oluþabilir.

Üst solunum yollarý allerjileri çocuk KBB hastalýklarýnda önemli bir yer tutar . Anne ve babasý allerjik olan çocuklarýn yarýsýnda allerji geliþebilmektedir. Eðer anne babadan sadece birisi allerjik ise bu oran %30’a düþmektedir. Ailelerin konu ile ilgili en sýk sorduðu sorular arasýnda allerji testleri de bulunmaktadýr. Genel olarak allerji tanýsýnda en önemli yeri aile hikayesi, klinik belirti ve bulgular tutar. Aslýnda allerjik deri testlerinin pek önemi yoktur. Gerekli durumlarda yapýlan kan testleri daha anlamlý sonuçlar vermektedir. Ayrýca halk arasýnda aþý tedavisi olarak bilinen uygulama da giderek daha az önerilmektedir. Bu konuda en iyisi konu ile ilgili bir KBB uzmaný ve Çocuk hastalýklarý uzmanýnýn iþbirliði içinde çalýþmasýdýr.

Dýþ Kulak Yolu Ýltahabý

Çocuklarda dýþ kulak yolunda normal olarak kulak kiri bulunabilir. Kulak kiri banyo yaparken veya havuz ve denize girildiðinde ýslanýr. Islandýðýnda þiþerek dýþ kulak yolunu kapatýr ve kuruyup tekrar küçülene veya temizlenene kadar kulak týkanýklýðýna veya ýslaklýk hissine yol açabilir. Bazen ýslanan kulak kiri mikroplarýn üremesine elveriþli ortam oluþturur ve bakteriler veya mantarlara baðlý dýþ kulak yolu enfeksiyonlarýna yol açar.

Dýþ kulak yolu iltahabýnýn belirtileri nelerdir ?

Bu durumda genellikle týkanýklýk ile birlikte kulak önünde basma ile oluþan aðrý olur, beraberinde sarý/yeþil akýntý ve þiþlikte olabilir.

En temiz havuzlarda bile dýþ kulak yolu enfeksiyonunun görülme riski vardýr. Deniz suyunda ise bu risk, yok denecek kadar azdýr. Önlem olarak; kulak kirinin havuz veya deniz mevsimi öncesinde temizletilmesi, kulak pamuklarý ile dikkatlice dýþ kulak yolunun kurutulmasý, temizliði iyi olmayan deniz ve havuzlarýn tercih edilmemesi önerilebilir. Ýltihap kaçýnýlmaz olduðunda ise, durum mutlaka kulak burun boðaz uzmanýna baþvurmayý ve tedavisini gerektirir.

Genellikle kulak kanalýnýn kulak mikroskobu yardýmýyla itina ile temizlenmesi sonrasýnda 5-7 gün süreyle antibiyotikli damla kullanýmý tedavi için yeterlidir. Kulak kanalýnýn þiþ olduðu durumlarda bu tedaviye ek olarak kortizonlu damlalar veya kulak kanalýna yerleþtirilebilen süngersi geniþleticiler kullanýlabilir. Hastalýðýn daha þiddetli olduðu çocuklarda ise antibiyotik kullanýmý gerekebilir.