> Burun-sinüs hastalýklarýnýn taný ve tedavisindeki geliþmeler KBB Uzmanlýk alanýndaki son ýllarýn en önemli sayýlabilecek geliþmelerini kapsamaktadýr. Genel olarak belirtmekerekirse burun-sinüs hastalýklarý ve özellikle sinüzitler günümüzde çok daha rahat tanýnmakta ve tedavi edilebilmektedirler.

> Günümüzde sinüs cerrahisi tamamen burun içerisinden çalýþýlarak ve en ince mesafeleri bile gözler önüne koyan endoskopik yöntemle yapýlmaktadýr. Endoskopik sinüs cerrahisi denilen bu tekniklerde kullanýlan cerrahi araçlar da yakýn zamanda geliþtirilmiþ özel araçlardýr. Endoskopik sinüs cerrahisinin yaygýnlaþmasý ile beraber yüksek orandaki baþarýsýzlýðý hastalar tarafýndan da bilinen eski tip sinüzit ameliyatlarý sýnýrlý bazý koþullar dýþýnda artýk kullanýlmamaktadýr. Bir baþka deyiþle sinüzit ameliyatlarý uygulanan teknik, hasta rahatý ve baþarý oraný da göz önüne alýndýðýnda tamamen deðiþmiþ durumdadýr.

> Endoskopik sinüs cerrahisinde burun, sinüsler ve yüz bölgesinde gereksiz kemik yumuþak doku çalýþmasý yapýlmadýðý için hastalar ameliyat sonrasýný çok rahat geçirirler. Genel olarak cerrahi sonrasý burun içerisine tampon konulmaz, gerekiyorsa sadece sinüs içerisine özel, küçük tamponlar konulur. Tamamen tamponsuz sonlandýrýlan ameliyatlar da olmaktadýr. Bununla birlikte endoskopik sinüs cerrahisi asla basit bir teknik deðildir. Bu sadece komplikasyonlarý önlemek açýsýndan deðil fakat baþarýyý saðlamak açýsýndan da böyle kabul edilmek zorundadýr. Eðer size çok basit olduðu söylenilmiþse burada olasý olarak hasta rahatlýlýðýnýn yüksek olduðu kastedilmiþtir.

> Endoskopik sinüs cerrahisinin güvenli ve baþarýlý olabilmesi için hastanýn ameliyat öncesi uygulanan tedavilerle iyi hazýrlanmýþ olmasý, KBB Uzmanýnýn da bu konuda özel eðitim almýþ ve deneyimli olmasý gerekmektedir.

> Endoskopik sinüs cerrahisindeki 15 yýllýk deneyimle belirtmek gerekir ki, burun ve sinüs hastalýklarýnýn tanýsý iyi konulmuþsa tedavide baþarý oraný çok yükselmekte. Taný sýrasýnda hedef doðru belirlenmemiþse, baþarý düþük olmaktadýr.

> Endoskopik sinüs cerrahisi kararý hastanýn klinik yakýnmalarý ve endoskopik burun içi muayenesi ile alýnýr. Sinüs tomografisi de anatomik iliþki ve komþuluklarý ve hastalýðýn yayýlýmýný görerek cerrahi güvenliði saðlamak için, genellikle uygun bir týbbi tedaviden sonra istenilir. Yalnýz baþýna tomografi ile ameliyat kararý genellikle verilemez. Ameliyathanede hastanýn tomografisine gerek vardýr.Ameliyat sonrasý hasta izlenimi ise endoskopik muayene ile yapýlýr, tomografik incelemeyi tekrarlamaya bazý özel koþullar dýþýnda gerek yoktur.

> Genel olarak halk arasýnda sinüzit ameliyatlarýnda yüksek baþarý olmadýðýna dair bir inanýþ vardýr. Bu özellikle eski tip ameliyatlar yüzünden yaygýnlaþmýþ bir düþüncedir. Oysa günümüzde endoskopik sinüs cerrahisi ile cerrahi baþarý çok yükselmiþtir. Bununla birlikte nadir rastlanýlan kalýtsal sorunlarda, ki bu koþul ameliyat öncesi saptanabilmektedir çoðu kez, bazý baðýþýklýk sistemi sorunlarýnda ve allerjik ve polipli sinüzitlerde ; özellikle hasta eþlik eden týbbi tedavi ile beraber iyi izlenilmemiþ ve ameliyat sonrasý bakým sürdürülmemiþse beklentiler tam olarak karþýlanamayabilir. Allerjik olgularda ameliyat öncesi ve sonrasý uygun ilaç tedavisi baþarý için gereklidir. Polipli sinüzitlerde "mikrodebrider"denilen özel aracýn kullanýlmasý baþarýyý yükseltmektedir. Sýk tekrarlayan ve sinüslerin kanal týkanmasýnýn sorumlu olduðu basit sinüzitlerde ise deneyimli bir uzman tama yakýn bir cerrahi baþarý saðlayabilmektedir. Cerrahinin baþarýlý olmasý için önemli bir koþul da hastanýn sigara içmemesidir.Burun-sinüs mukozasýnýn temizlenmesini bozan en önemli etkenlerden birisi sigara içimidir. Endoskopik sinüs cerrahisinin öncüleri arasýnda eðer hasta sigara içimini sürdürecekse ameliyatý üstlenmeyen uzmanlar vardýr.

> Endoskopik sinüs cerrahisinin tekrarlanmasý gereken durumlarda ; ilk ameliyatta yol gösterici anatomi bozulmuþ olabileceðinden sinüslerin gözlere ve kafa tabanýna olan yakýnlýðý nedeniyle komplikasyon riskinin artmýþ olduðu söylenilebilir. Bu durumda komplikasyon riskini azaltan en önemli faktör uzmanýn konuyla ilgili özel deneyimi olmasýdýr. 

> Aslýnda sinüs infeksiyonlarýnýn çoðunda ameliyata gerek yoktur. Bir baþka deyiþle hastalarýn çoðu günümüzdeki uygun týbbi tedavi seçenekleri ile iyileþtirebilmektedirler. Bu tedavide uygulama süresi ve endoskopik izleme önem taþýmaktadýr.

> Balonla Sinüzit Tedavisi (Balon Sinoplasti): Kalp ve damar hastalýklarýnda damar týkanýklýðýný açmak için kullanýlmakta olan balonlu sondalara benzer bir yöntem yardýmý ile sinüslerin kanallarýný geniþletmeyi amaçlayan bir giriþim þeklidir. Henüz yeni olan bu teknik, az sayýda uygulanmýþtýr ve yaygýn kabul görmüþ bir teknik deðildir. Bununla birlikte sadece sinüs kanallarýnýn basitçe daralmýþ olduðu çok az sayýda sinüzitli hasta üzerinde etkili olabileceði düþünülerek üzerinde çalýþmalar yapýlmýþtýr. Diðer yandan bu durumdaki sinüzitlerin ilaçlarla iyileþebildiðini de unutmamak gerekir. Bununla birlikte bazý sýnýrlý durumlarda ve uygun hastalarda elbetteki uygulanabilir bir giriþimdir. Ancak bu hasta gurubu tüm sinüzitli hastalarýn %10’u kadar bile deðildir ve bu tekniði kesin çözüm olarak tanýmlamak da doðru olmaz. 

Bu teknik de ameliyathanede yapýlýr. Yapan uzmanýn sinüs ameliyatlarýnda olduðu gibi çok deneyimli olmasý gereklidir. Uygulama genel anestezi gerektirir. Ayrýca endoskopik sinüs ameliyatlarýnda kullanýlmayan radyoskopi cihazý burada kullanýlmakta ve hasta ýþýn almaktadýr. Bu iþlem her zaman o kadar da kolay ve kýsa olmamakta ve hasta 40-45 dakika narkoz ve ýþýn altýnda kalabilmektedir. Bu tekniðin uygulanabileceði hastalarýn çoðuna zaten ameliyat gerekmemekte ve ilaç tedavileri uygulanmaktadýr. Sonuç olarak bu tekniðin ameliyata üstünlüðü yoktur ve ameliyat yerine kullanýlmasý veya yaygýn olarak tercih edilmesi söz konusu deðildir. Ama ne yazýk ki sinüzite kesin ve kolay bir çözüm yolu olarak tanýtýldýðý reklamlar yapýlmaktadýr. Oysaki sinüzit hastalýðý tek bir sebebe baðlý olmayan ve çok çeþitli özellikleri olabilen bir hastalýktýr. Tedavi arayýþýnda olan inatçý ve kronikleþmiþ sinüzitli hastalarýn çoðunda polipler, anatomik sorunlar, alerjik zemin, kalýtsal ve çevresel faktörler sorumludur ve bu durumlarda balon hiç bir iþe yaramaz. Burada sinüzit tedavisi sistematik bir týbbi süreç ve gerektiðinde cerrahi uygulamalarla yapýlýr. 

> Genellikle baþ aðrýsý yakýnmasý olan hastalar bunu sinüzite baðlama eðilimindedirler, oysa baþ aðrýsý çok deðiþik sebeplere baðlý olabilir ve nörolojik sebepler daha sýk görülmektedir. Bununla birlikte burun içinin kýsa bir endoskopik muayenesi ile KBB Uzmaný ayýrýcý tanýda özel bir yere sahiptir. Baþ aðrýsýnýn belirgin bir sebebi gösterilememiþ hastalara burun içi endoskopik muayenesi önerilir.

> Akciðer hastalarý en azýndan bir kez mutlaka burun-sinus endoskopik muayenesinden geçmelidir. Günümüzde iliþkili olsun olmasýn burun- sinus hastalýklarýnýn akciðerleri olumsuz etkilediði iyi bilinmektedir.

> Üst solunum yollarý alerjisinde burun- sinus endoskopik muayenesi yapýlmadan alerji aþýlarýna baþlanýlmasý bilimsel deðildir. Burun-sinus içerisinde yerel olarak tedaviyi gerektirecek bir koþul varsa aþý uygulamalarý gerçek tedaviyi geciktirmekten baþka iþe yaramayacaktýr.

> Estetik burun ameliyatý (rinoplasti) geçirmeden önce bir KBB Uzmanýna da görünmek özellikle burun-sinus yakýnmalarý da olan hastalar için çok yararlý olabilir. Estetik kaygý iþlev sorununun üzerinde olmasa gerektir. Ayrýca ne kadar mükemmel yapýlmýþ olursa olsun estetik burun ameliyatlarýndan sonra deðiþen burun anatomisi nedeniyle hava geçiþi daraldýðý için bir miktar burun týkanýklýðý olabilmektedir.

> Burun týkanýklýðýna yol açan ve halk arasýnda "kemik eðikliði" olarak bilinen deviasyon ameliyatý tamamen burun içerisinden yapýlýr , burnun dýþýnda þiþme -morarma ve bandaj uygulamasý olmaz, burunda þekil bozukluðu yapmaz. Hastalarýn en sýk ilgili olduðu konulardan biriside ameliyat sonrasý kullanýlan burun içi tamponlarýdýr. Uygulamada hastalara çok rahatsýzlýk veren gazlý bez tamponlar artýk neredeyse hiç kullanýlmamaktadýr. Onlarýn yerini daha iyi kabul edilebilir, içinden hava geçebilen, tek parça süngerimsi tamponlar almýþtýr . Bazý koþullarda bu tamponlardan da hafif tamponlar kullanmak yada örneðin silikon stentlerle operasyonu tamponsuz sonlandýrabilmek olanaklý olabilmektedir. Deviasyon ameliyatlarýnýn baþarýsý, burun içerisinin endoskopik muayenesinin yaygýnlaþtýðý günümüzde artmýþtýr. Bununla birlikte her deviasyon burun ve sinüs hastalýklarýnda rol oynamaz, bu yüzden endoskopik muayene çaðýnda ameliyat gerektiren olgular da azalmýþtýr.

> Eriþkinde burun týkanýklýklarýnýn en sýk sebeplerinden birisi de "konka þiþmeleri"dir. Konkalar burun boþluðu yan duvarlarýnda bulunan, burun içerisinden geçen havayý ýsýtan, nemlendiren ve temizleyen yumuþak dokulardýr. Alerjik durumlarda, uzun süreli ve geliþigüzel burun açýcý damla kullanýmlarýnda, uzun süreli burun týkanýklýklarýnda, bazen estetik ameliyatlardan sonra ve diðer bazý burun - sinüs içi koþullarýnda büyüyerek burun týkanýklýðýna yol açabilirler. Bu durumun tedavisi öncelikle ilaçlarla yapýlýr ve bu süre genellikle 1 aydan az deðildir. Týbbi tedaviye yanýt vermeyen olgularda deðiþik cerrahi teknikler uygulanmaktadýr. Günümüzde konkalarýn tamamen çýkarýldýðý geleneksel ameliyat artýk çok sýk yapýlmamaktadýr. Bu ameliyat genellikle kanamalýdýr, burun içerisine hasta rahatýný çok bozabilecek sýký tamponlarýn konmasýný gerektirebilir, ameliyat sonrasý iyileþme süresi uzundur ve çekilen sýkýntý beklenen baþarýyý getirmeyebilir. Konka cerrahisinde günümüzde bu dokunun tamamen çýkartýlmasýndan çok onun küçültülmesi ve yeniden þiþmesinin önlenmesi amaçlanmaktadýr. Bu bakýþla endoskopik cerrahi tekniklerin yaný sýra, genellikle kanamasýz - tamponsuz ve günübirlik bir cerrahi ile hasta rahatýný fazla bozmayan lazer (laser) yada radyofrekans yardýmlý teknikler tercih edilmektedir. Konka cerrahisinde bu tekniklerin baþarýlý olabilmesi için uygun hasta seçimi, burun içerisinde tercih edilen lazerlerin kullanýlmasý ( KTP, Holmium:YAG yada Nd:YAG gibi), enerjisinin kontrol edilebildiði radyofrekans cihazlarýnýn kullanýlmasý ve endoskopik olarak çalýþýlmasý gerekmektedir. Yerel anestezi ile yapýlabilen bu giriþimin muayenehane koþullarýndan çok hastalarýn týbbi olarak daha iyi yönetilebildikleri ameliyathane koþullarýnda yapýlmasý önerilir.

> Burun boþluðu yan duvarýnda bulunan ve halk arasýnda "burun eti" denilen konka þiþmeleri, artýk aðýr bir ameliyat gerektirmeden yeni araçlarýn kullanýmýyla tedavi edilebiliyor. Burun içindeki konka denilen bu yumuþak doku þiþlikleri öncelikle ilaç tedavisi altýnda küçültülmeye çalýþýlýyor. Ancak hastalarýn önemli bir kýsmýnda bu tedaviler yeterli ve kalýcý sonuç vermeyebiliyor. Bu durumda þiþmiþ olan bu dokularý lokal anestezi altýnda günübirlik cerrahi þeklinde ve hastanýn burun içerisine tampon koymadan tedavi edebilmek olanaklý. Lazer ve/veya radyofrekans gibi araçlarýn kullanýlmasý ile bu iþlem hasta konforu adýna kolay bir þekilde gerçekleþtirilebiliyor. Merkezimiz, burun içerisinde çok etkili olan Ho:Yag lazer kullanýmýnda 10 yýllýk deneyime sahiptir. Yaklaþýk 5 yýldýr uygulanmakta olan radyofrekans cihazlarý ile ayný sürede deneyimimiz bulunmaktadýr.

> Yýllardýr göz hastalýklarý uzmanlarýnýn burun dýþýndan, yüzde açýk kesi ile yaptýklarý göz yaþý kanal týkanýklýðý ameliyatlarý, endoskopik burun-sinüs cerrahisinin geliþmesi ile beraber dýþarýdan her hangi bir kesi yapmaksýzýn tamamen burun içerisinden yapýlýr hale gelmiþtir. Bu konunun cerrahisi tüm geliþmiþ dünyada artýk endoskopik sinüs cerrahisi yapan uzmanlarýn alanýna girmiþtir. Bununla birlikte hastalýðýn kendisi göz hastalýklarý uzmanýnýndýr. Göz hastalýklarý uzmaný tanýyý koyar, ameliyat kararýný alýr, KBB uzmanýna ameliyat sýrasýnda yardým eder ve hastanýn ameliyat sonrasý izlenimi birlikte yapýlýr. Bu cerrahi endoskopik sinüs araçlarý ile yapýlabileceði gibi, Ho:YAG yada diyot laser gibi laserlerin kullanýmý ile de yapýlabilir. Laser yardýmlý cerrahide çalýþma kolaylýðý çok daha yüksektir. Hasta rahatlýðý da her iki teknikte eski ameliyatla kýyaslanmayacak kadar yüksektir, baþarý oraný ise bu konuda deneyimli merkezlerde %90’larý bulmaktadýr.

Burun içerisinden endoskopla yapýlabilen diðer ameliyatlar

> Günümüzde burun içerisinden endoskoplarla çalýþýlarak yapýlan sinüzit ve bazý burun týkanýklýklarý ameliyatlarý dýþýnda göz yaþý týkanýklýklarý ameliyatlarý, görme siniri ile ilgili bazý ileri ameliyatlar, tiroid hastalýklarýnda görülen ve ekzoftalmi denilen göz küresinin itilmesinin giderilmesi ameliyatlarý ve bazý hipofiz bezi tümörleri de bu þekilde yapýlabilmektedir. Ancak bu cerrahilerin kesinlikle ileri uzmanlýk gerektirdiðinin bilinmesi gerekmektedir.

Burunun en az nefes almak kadar önemli olan iþlevi:

Koku duyumuz ile ilgili ilginç bilgiler

•  2004 yýlý Nobel Týp ödülü koku üzerine yapýlan araþtýrmaya verildi.

•  Koku duyusu kiþinin mutluluk ve hayat kalitesinde hayati bir rol oynuyor.

•  Her þahsýn kendi kokusu ayrý . Adeta bir koku- parmak izi gibi.

•  Koku ve seks . Freud’un en yakýn arkadaþý koku üzerine çalýþan bir KBB uzmaný idi.

•  Koku duyumuz uykuda bile çalýþan tek duyu.

•  Koku almak hayat kurtarýyor.

•  Koku ve tad duyusu bir mesleðin en önemli araçlarý : Gurmelik.

•  Koku kayýplarý önemli hastalýklarýn belirtisi olabiliyor.

•  Koku kaybý olanlar tad alamýyorlar.

•  Koku kayýplarýnýn tedavisi : Bir ileri uzmanlýk alaný

•  Kadýnlarýn koku duyusu daha geliþmiþtir.

•  10.000 ayrý kokuyu alabiliyoruz.

•  Koku hafýzamýz göz hafýzamýzdan daha güçlü.

•  En çok ihmal edilen duyumuz : Koku

•  Koku ile yapýlan tedavi yöntemleri : Aromaterapi

•  Vücudumuzda en fazla Kök Hücre nerede : Koku bölgesinde.

Burun ve Sinüs hastalýklarý ile ilgili daha ileri bilgiler için www.sinuzit.com adresimiz hazýrlanmýþtýr.

> Þiddetli horlama ve uykuda soluk tutmalar ile kendisini gösteren bu hastalýk bazý ileri koþullarda aslýnda ciddi bir durum yaratmaktadýr. Ancak konu sadece ülkemizde deðil fakat geliþmiþ ülkelerde bile magazin konusu yapýlmýþ ve halende yapýlmaktadýr. Son yýllarda sahamýzdaki hiçbir hastalýk için bu kadar reklam suistimali yapýlmamýþtýr. Günübirlik basit operasyon seçenekleri ana haber bültenlerine kadar çýkmýþtýr. Oysa özellikle aþýrý kilolu, kilo veremeyen, gündüz uyuklamalarý olan hastalarda reklamý yapýlan çoðu uygulamanýn yeri olmadýðýný söylemek yanlýþ bir genelleme olmaz. Bu hastalar horlamadan çok onunla birlikte olan apnelerin -uyku sýrasýnda 10 sn. üzerinde soluk durmalarýnýn yol açtýðý sýkýntýlara sahiptir ve aslýnda tedavi arayýþýnda olan hastalarda çoðu kez bu gruba girmektedirler. Eðer hasta uykusundan kendi horlamasýna karþý yada soluk açlýðý ile uyanýyorsa, sabah baþ aðrýsý ile ve veya hiç dinlenmemiþ gibi kalkýyorsa, gündüz etkinlikleri sýrasýnda uyuklama eðilimi tanýmlýyorsa ve aile fertleri horlamasý ve solunum þekli ile ilgili ciddi yakýnmalarda bulunuyorsa konunun araþtýrýlmasý mutlaka gereklidir. Bu araþtýrma tam bir üst solunum yollarý endoskopik muayenesinden sonra gerekiyorsa bir uyku laboratuarýnda yapýlan incelemeleri kapsar. Uyku laboratuarlarýnda hastanýn bir gece geçirmesi istenilerek uykuda beyin çalýþmasý, vücudun hareketleri, oksijen düzeyi, kalp çalýþmasý gibi deðiþik iþleyiþler incelenir. Polisomnografi denilen bu incelemeden sonra eðer uykuda soluksuz kalma oraný (apne-hipopne indeksi ) belirli bir sýnýrýn üzerinde bulunmuþ ise tedavi için basit araçlar yada basit veya ileri cerrahi teknikler söz konusu deðildir. Bu durumda hasta uyku laboratuarýnda çalýþan konuyla ilgili nörologlarýn tedavisi altýna girer ve "CPAP" denilen uykuda daimi pozitif hava basýncý veren cihazla tedavi uygulamasý baþlanýr. Genellikle hastalar bir cihazla uyumaya baþlangýçta karþý çýkmaktadýrlar fakat uygulama ile olumlu sonuçlar alýndýðýnda zamanla memnuniyetleri ve uyumlarý artmaktadýr. Eðer uykuda soluk tutma oraný belirli bir oranýn altýnda ise bazý cerrahi teknikler önerilebilir. Bu hastalýðýn ileri cerrahisinde çok deðiþik teknikler tartýþýlmakta olup aslýnda uygulama ve sonuçlar gözönüne alýndýðýnda hiç birisi basit gözükmemektedir. Eðer hastanýn sorunu sadece horlama ise yani uykuda soluk tutma oraný fizyolojik sýnýrlarda bulunmuþ ise ve horlamaya sadece küçük dil ve yumuþak damak bölgesinin yol açtýðý düþünülüyorsa lazerle veya radyofrekans ile yapýlabilecek ayaktan yada burun týkanýklýðýnýn da kapsandýðý günü birlik bir cerrahi söz konusu olabilirki bu durum aslýnda genel olarak bakýldýðýnda hastalarýn çoðunu kapsamamaktadýr.