Amniyosentez, amniyotik sývýdan inceleme amacýyla 

 dolu kesedir. Fetal hücreler, fetal idrar ve proteinler bu sývý içinde serbest halde bulunur.

Amniyosentez iþlemi esnasýnda uzun bir iðne kullanýlarak karýn duvarýndan amniyotik kese içine girilir. Bazen bu iþlem öncesi karýn cildine lokal anestetik madde verilir ancak çoðu zaman gerek duyulmaz. Amniyosentez ultrason eþliðinde  yapýlýr. Ýðne amniyotik kese içine girdikten sonra þýrýnga yardýmýyla idrara benzer görünümde amniyotik sývý çekilir. Alýnacak olan sývýnýn miktarý fetüsün yaþýna ve niçin alýndýðýna baðlý olarak deðiþir.

Bu alýnan sývý, fetal akciðer matüritesi, genetik inceleme, spina bifida veya diðer nöral tüp defektleri, enfeksiyon varlýðý ve kromozom analizi için gönderilir. Kromozomlar hücrelerimizin tüm genetik þifresini içeren yapýlardýr. Amniyotik sývý içinde serbest halde bulunan ve laboratuarda yetiþtirilebilen birçok hücre içerir. Bu hücreler belli sayýya ulaþtýklarýnda, bunlarýn kromozomlarý ayýrt edilir ve incelenir. Kromozom analizi yaklaþýk 2 hafta sürer. Sývý ayný zamanda mineral, protein ve diðer bileþikleri içerir ve bunlarýn incelenmesi ise yaklaþýk 7 gün sürer. Bu sývý incelemesinden sonra ortaya çýkan  anormal sonuçlarla ilgili karar aileyle birlikte verilir.

Çoðu hasta için amniyosentez iþlemi oldukça rahat bir iþlemdir. Bazý kadýnlarda uterus kramplarý ortaya çýkabilir. Fakat genellikle geçicidir.

35 yaþ üstü kadýnlarýn kromozomal anomalili bebek doðurma ihtimalleri yüksektir. Bundan dolayý 35 yaþ üstü kadýnlara özellikle önerilmektedir. Kromozom anomalilikleri fetüste zekâ geriliði veya Down sendromu gibi rahatsýzlýklara neden olabilir. Bir bebekte kromozomal hastalýk ortaya çýkma riski gebelik yaþý arttýkça artmaktadýr.

35 yaþýnda bu oran 1/178 iken

40 yaþýnda bu oran 1/ 63’ e çýkar.

48 yaþýndan sonra ise 1/ 8 ihtimal vardýr.

35 yaþ altý kadýnlarda amniyosenteze baðlý komplikasyon çýkma ihtimali ve bebekte kromozomal anomali ihtimali göz önünde bulundurularak karar verilmelidir. 35 yaþýndan sonra fetüste kromozomal anomali ihtimali, iþlemden doðacak komplikasyon oranýndan daha önemlidir. Eðer ailede kromozom anomalili bebek öyküsü varsa bu hastalara amniyosentez önerilir. Ancak bu durumlarda amniyosentezin yararýnýn kesinliði belirsizdir. Bazý kromozomal hastalýklar birbirini takip eden gebeliklerde ortaya çýkmayabilir.Bunun için genetik danýþmanlýk önerilmektedir.

Amniyosentez, kromozom anomalilerini ve bebeðin cinsiyetini iyi bir þekilde belirler. Bazenalýnan amniyosentez sývýsý yetersiz olabilir veya alýnan sývýdaki hücreler kültür ortamýnda yeterli sayýya ulaþamayabilirler. Bu durumda iþlemin tekrarlanmasý gerekebilir.

Amniyosentez testi doktorlara akciðer matürasyonu ile ilgili oldukça önemli bilgiler verir. Böylece erken doðum riski olan hastalarda veya diðer doðum yaptýrýlmasý gereken durumlarda doðum zamanýna karar verme aþamasýnda önemlidir. Ancak akciðer matürasyon testi mükemmel deðildir. Bazen fetüs matür akciðerler ile doðar ancak solunum sýkýntýsý çekebilir.  

AFP (alfa feto protein)  kan testi, nöral tüp defektlerini takip etmede yapýlan testlerden biridir. Artýþ kan AFP deðerleri beyin veya sinir sistemi ile ilgili bir defektin habercisi olabilir. Eðer düþük AFP deðerleri varsa Down sendromu açýsýndan dikkatli olmak gerekir. Eðer anormal AFP deðerleri varsa daha ileri incelemeler olan ultrason ve amniyosentez kullanýlabilir.

                                                                                                    Amniyosentez ayný zamanda fetüste diðer spesifik hastalýklarýn taranmasý amacýyla da         kullanýlabilir. Tay-Sachs hastalýðý, kistik fibrozis, orak hücreli anemi ve diðer kalýtsal rahatsýzlýklarýn tanýsý amniyotik sývý örnekleri ile konabilir. Hücrelerdeki spesifik bozukluklar ancak kültür ortamýndaki fetal hücrelerden elde edilebilir.  Ayný zamanda spesifik bir hastalýk için gen üstündeki protein defekti tanýsý da amniyosentez ile konabilir.  Bu testler rutin olarak yapýlmaz ancak teknik olarak mümkündür.

Diðer bir neden de bebeðin doðum zamanýndan önce doðurtulmasý gereken durumlarda akciðerlerin matür olup olmadýðý kararýdýr. Eðer akciðer matürasyonu tamamlanmamýþsa, gerekli medikasyonlarla doðum durdurulmaya çalýþýlýr. Eðer olgunlaþma tam ise fetüsün doðumu yaptýrýlýr.  Bu test ayný zamanda bebeðin beklenen doðum tarihi konusunda kesinlik yoksa da yapýlabilir.

Eðer bir gebede belirgin bir ateþ odaðý yokken ateþ varsa ,amniyosentez bu aþamada intrauterin bir enfeksiyona olup olmadýðýnýn kararý açýsýndan faydalýdýr.

Bir gebelikte doðum anomalisi olma ihtimali yaklaþýk %3’ tür. Yarýk damak, dudak, fýtýk, ekstra el ve ayak parmaðý gibi defektler için prenatal tarama testi veya amniyosentez  anlamsýzdýr.  Bu türlü defektlerin saptanmasý için en önemli yol USG yapýlmasýdýr.

 gebelik haftalarý arasýnda yapýlmalýdýr. 15 haftadan önce yapýlan amniyosentezlerle ilgili yüksek düþük oranlarý mevcuttur.  Amniyosentezin yapýlabileceði üst gebelik haftasý limiti ile ilgili bir sýnýrlama yoktur.

Eðer akciðer matürasyonu için yapýlacaksa 32-36. gebelik haftalarý arasýnda yapýlmasý tavsiye edilir.  Eðer diyabetik bir annenin bebeði ile ilgili karar verilecekse ve diyabet akciðer matürasyonunu geciktiren bir neden olduðundan dolayý 39. haftada da yapýlabilir.

Amniyosentez genellikle güvenli bir iþlemdir ve iþleme baðlý gebelik kaybý % 1 ‘ den azdýr. Ýþleme baðlý gebelik kaybý oranlarý 1/300 ile 1/500 iþlem arasýnda deðiþmektedir. Az da olsa gebelik kaybý ihtimali olduðundan dolayý amniyosentez kararý vermek son derece önemlidir ve doðru endikasyon ile yapýlmasý gerekir. Çoðu anne baba bu iþlem sonunda tamamen normal bir bebek olup olmadýðýný soracaklardýr ancak amniyosentez bebeðin genetik olarak tamamen normal olup olmadýðýný yüzde yüz belirleyen bir test deðildir. Bir doðum defekti amniyosentez ile belirlenemez. Fetal kaybýn yanýnda enfeksiyon, vajenden sývý gelmesi ve uterus kramplarýna neden olabilir. Bu problemler iþlemi geçiren kadýnlarýn yaklaþýk % 1’ inde ortaya çýkar ve çoðu zaman kendi kendine geçer.  Eðer bu gibi semptomlar ortaya çýkarsa hastanýn çalýþmasý yasaklanýr ve yatak istirahatý önerilir. Ta ki semptomlar ortadan kalkýncaya kadar. Amniyosentez iðnesi ultrason eþliðinde girildiðinden çoðu zaman fetüse zarar verme ihtimali son derece düþüktür.  

Kýsaca, amniyosentez güvenli, faydalý ve aðrýsýz bir iþlemdir. Bu iþlem için seçilmiþ bazý kadýnlarda riskler ve zararlar göz önünde alýnarak karar verilmelidir.