Kalp Krizi Tanýmý ve Nedenleri

Diðer isimler: akut miyokard infarktüsü, miyokard enfarktüsü, AMÝ, MÝ                         

_Kalp Krizi Belirtileri__                                                                                                                                                                                                                                        Kalp krizinde þikayetin esasýný göðüs aðrýsý oluþturur:

Göðüs aðrýsý:

Göðüs kemiðinin arkasýndaki göðüs aðrýsý kalp krizinin en önemli belirtisidir;

Kalp krizi aðrýsýnýn tipik olarak hissedildiði bölgeler kýrmýzý ile gösterilmiþtir. Ancak tipik olmayan kalp krizlerinde, aðrý bu bölgelerin dýþýnda da hissedilebilir.

Aðrý göðüs ortasýndadýr, 20 dakikadan fazla, genellikle de saatlerce sürer ve genelde dinlenme yada nitrogliserinle (dilaltý, isordil vb) geçmez,

Aðrý, þiddetli ve künt vasýftadýr. Fakat keskin veya belirsiz olabilir,

Aðrý, sýkýþtýran, aðýrlýk, baský yapýcý tarzda olabilir,

Göðüste daralma hissi uyandýrabilir,

"Göðüsde fil oturuyormuþ" gibi veya

Hazýmsýzlýk olarak da hissedilebilir. Beraberinde sýklýkla soðuk terleme ve ölüm korkusu da vardýr.

Kalp krizi aðrýsý, tipik olarak yukarýda sayýlan özellikleri taþýmakla birlikte bazen beklenen özellikleri göstermez (atipik aðrý). Bu durumda aðrý, göðüs yerine çene aðrýsý, diþ aðrýsý, baþ aðrýsý, sýrt aðrýsý veya karýn aðrýsý olarak da karþýmýza çýkabilir.

Kalp krizi geçiren hastalarýn dörtte birinde (özellikle þeker -diyabet- hastalarýnda ve yaþlýlarda) aðrý hissedilmez (sessiz kalp krizi). Kalp krizinin aðrýsýz olmasý veya aðrýlý olmasýnýn ciddiyeti üstüne bir etkisi yoktur. Kalp krizi sessiz olsun veya olmasýn her zaman son derece önemlidir. Hatta aðrýsýz olanlarda, hasta hastalýðýnýn farkýnda olmayabileceði için daha tehlikeli olabilir.

Nefes darlýðý

Öksürük

Baþ dönmesi ve sersemleme

Bayýlma

Mide bulantýsý ve kusma

Karýn aðrýsý,

"Kýyametin geldiði" hissi

Sýkýntý.

___ Kalp Krizinden Korunma                                                                                                                                                                                                                               Kalp krizini önlemek için yapýlmasý gerekenler, genel olarak kalp damar hastalýklarýndan korunmak için yapýlmasý gerekenleri içerir. Bunlar da "kalp damar hastalýklarýndaki risk faktörleri" ile mücadele demektir. Yine de bunlarý tek tek ele alalým:

Kan basýncýnýzý kontrol edin, yüksek tansiyon (hipertansiyon) mutlaka tedavi edilmelidir.

Kötü kolesterol (LDL kolesterol) seviyelerinizi kontrol edin. Kolesterol kontrolüne yardýmcý olmak için doktorunuz statin grubundan ilaçlar yazabilir,

Eðer içiyorsanýz sigara içmeyi býrakýn,

Meyve ve sebze bakýmýndan zengin, az hayvansal yað içeren diyetler uygulayýn,

Þeker hastalýðýnýz varsa mutlaka kontrol altýnda tutun,

Fazla kiloluysanýz kilo verin,

Kalp saðlýðýnýzý korumak için her gün ya da haftada birkaç kere yürüyerek ya da diðer egzersizlerle vücudunuzu çalýþtýrýn (Fakat önce kalp hastalýklarý uzmanýnýza danýþýn.),

Stresten uzak durun, gerekirse bunun için profesyonel yardým alýn (yoga, meditasyon, psikiyatrist vb),

Eðer kalp krizi için bir ya da daha fazla risk faktörü taþýyorsanýz aspirin alýp almamanýz konusunda doktorunuza danýþýn.

En önemlisi bu yukarýda yazdýklarýmý klasik doktor laflarý olarak algýlamayýn! Unutmayýn; etrafýnýz, saðlýðý ile dalga geçip genç yaþta kaybedilen insanlarýn yakýnlarý ile dolu!

Bir kalp krizinden sonra doktorunuzun önerilerine (egzersiz, beslenme, ilaç tedavisi ve gerekirse hayat tarzý deðiþikliði) uymak, ikinci bir kalp krizi riskini azaltmak açýsýndan önem taþýmaktadýr. Doktorunuz genelde yavaþ yavaþ normal bir yaþam stiline dönmenize yardýmcý olmak için gerekli kardiyak rehabilitasyon programý önerecektir.   

Kalp krizi (miyokard enfarktüsü) kalp kasýnýn bir bölümünün o bölgeye yetersiz kan akýþýndan dolayý (çoðunlukla kalp damarýnýn tam týkanýklýðý sonucu) ölmesi (kalýcý hasara uðramasý) sonucu meydana gelir.

Kalp krizlerinin çoðu koroner arterlerde (kalp kasýna kan ve oksijen taþýyan atardamarlar) oluþan pýhtýlar (trombüs) sebebiyle meydana gelir. Pýhtýlar genelde ateroskleroz sonucu meydana gelen deðiþiklikler yüzünden daralmýþ koroner arterlerde oluþur. Arter duvarýnýn içindeki aterosklerotik plak bazen çatlar ve bu da pýhtý oluþumunu tetikler.

Burada bir kalp atardamar (koroner arter) kesitini görüyoruz. Damardaki ateroskleroz zaman içinde ilerler (A ve B), önemli darlýk oluþturur (C), ve sonunda damar bir pýhtý ile týkanarak (D) miyokard infarktüsüne yol açar.

Koroner arterlerdeki pýhtýlar kalp kasýna kan ve oksijen akýþýný engeller, bu da o bölgedeki kalp hücrelerinin ölümüne sebep olur (nekroz). Hasar gören kalp kasý kasýlma yeteneðini kaybeder ve kalbin geri kalan kýsmý hasar gören bu bölümün iþini de yapmak zorunda kalýr. Hasar gören kýsým önemli bir miktarda ise (örneðin sol karýncýðýn -ventrikülün- %40’ýndan fazla ise) yaþam mümkün olmaz.

Bir koroner arterin týkanmasýyla oluþan kalp krizinde o damarýn beslediði kalp bölgesi, geri dönüþsüz olarak canlýlýðýný kaybeder.

Kalp krizi tüm dünyada ölüme yol açan 1 numaralý saðlýk problemidir (bakýnýz).

Koroner arter hastalýklarýnýn ve kalp krizinin risk faktörleri genel olarak kalp damar hastalýklarý risk faktörlerinin aynýsýdýr.

Belirtilen risk faktörlerinin çoðu fazla kiloyla ilgilidir. Dar olan bir damarýn üzerinde pýhtý oluþumunu her hangi bir neden baþlatabilir. Bazen ani ve bunaltýcý stres buna neden olabilir.

Son birkaç senede, koroner arter hastalýðý için, artmýþ homosistein, C-reaktif protein ve fibrinojen seviyeleri gibi yeni risk faktörleri saptanmýþtýr. Ancak bu yeni risk faktörlerinin pratik deðeri üzerine çalýþmalar hala devam etmektedir ve halen homosistein seviyesinin folik asit ile düþürülmesinin olumlu etkileri olduðuna ait kesin kanýtlar yoktur.

Her 5 ölümün biri kalp krizinden dolayý gerçekleþmektedir. Kalp krizi yetiþkinlerdeki ani ölümün baþlýca nedenlerinden biridir.

Biliyoruz ki bir takým risk faktörlerinin varlýðýnda kalp damar hastalýklarýna yakalanma riski ve bunun sonucu olarak da kalp krizi geçirme riski artmaktadýr. Peki, kalp damarlarýnda darlýklar bulunan ve kalp krizi geçirme riski yüksek olan hastalarda kalp krizini tetikleyenfaktörler nedir?

Yapýlan çalýþmalarda, bir takým faktörlerin kalp krizlerini tetiklediði bulunmuþtur. Bunlar:

aþýrý fiziksel yorgunluk

öfke, kýzgýnlýk

negatif kiþilik yapýsý

alkol

kahve

trafik

hava kirliliði

aðýr yemek

kokain

seksüel aktivite

geçim sýkýntýlarý

Yalnýz burada olasý önemli bir yanlýþ anlamayý kaldýrmam gerekir: Bu faktörler damar hastalýðý olan hastalarda bardaðý taþýran (kalp krizine yol açan) faktörler. Dolayýsýyla bardaðýn önceden dolu olmasý gerekiyor. Biraz daha açmam gerekirse, örneðin bir öfke nöbeti veya aþýrý heyecanlanma, kalp damar hastalýðýna yol açan bir risk faktörü olmamasýna raðmen, týkanmaya aday bir damarý olan bir kalp damar hastasýnda, damarýn týkanmasýna yol açýp kalp krizi oluþturabiliyor.

___                                                                                                                               Kalp krizi acil bir durumdur. Hastaneye yatmayý ve yoðun bakýmý gerektirir. Sürekli EKG takibi hemen baþlatýlmalýdýr, çünkü ölümcül ritim bozukluklarý (aritmiler) kalp krizinin ilk bir kaç saatinde ölümün baþlýca sebebidir.

Tedavinin amaçlarý kalp krizinin ilerlemesini durdurmak, kalp hasarýný en az düzeyde tutmak, iyileþebilmesi için kalbin taleplerini azaltmak ve komplikasyonlarý önlemektir.

Eðer hasta ilk 12 saat içinde gelmiþ ise týkalý damarýn açýlmasý ile kalp kasýnýn ölmesi önlenebilir. Bunun 2 yöntemi var:

Damardaki týkanmadan sorumlu pýhtýyý eritmek (trombolitik tedavi),

Týkalý bölgeyi balon+stent ile açmak.

Aspirin çiðnetilmesi önemlidir. Kanýn sulanmasýný saðlayan aspirin mutlaka verilir. Hatta þiddetli göðüs aðrýsý olanlarýn hastaneye giderken, zaman geçirmemek için mutlaka aspirin (300-500 mg tablet) çiðnemelerinde yarar vardýr.Hastanede damardan verilebilen kan sulandýrýcý ilaç olan heparin tedavisi de baþlatýlýr.

Hastanede ilaçlarýn ve sývýlarýn kontrollü bir þekilde verilebilmesi için intravenöz (damar içi) yol açýlacaktýr. Bazý görüntüleme cihazlarý gerekli olabilir. Sývý durumunu yakýndan takip etmek için bir idrar sondasý yerleþtirilmesi gerekebilir.

Kandaki oksijen seviyesi normal olsa bile genelde oksijen verilir. Bu, dokular için hazýr oksijen saðlar ve kalbin yükünü azaltýr.

Aðrý kontrolü için ilaçlar: Kalbin oksijen gereksinimlerini azaltmak ve aðrý için dil altý veya intravenöz nitrogliserin gibi ilaçlar verilir. Morfin yada morfin türevleri kalp krizi için de verilebilecek etkili aðrý kesicilerdir.

Pýhtý eritici ilaçlar: Eðer kalp krizi EKG’de "ST-segment yükselmesi," þeklinde ise ve balon anjiyoplasti iþleminin yapýlabileceði anjiyografi laboratuarý bulunmuyorsa, göðüs aðrýsýnýn hissedilmesinden sonra 6 saat içinde “pýhtý çözücü” (trombolitik) tedavi baþlatýlabilir (Streptokinaz veya tPA). Trombolitik tedavi, damar içinde oluþan pýhtýyý eritmek amacýyla verilir. Eðer baþarýlý olursa hastanýn aðrýsý geçer, EKG deðiþiklikleri geriler.

Ancak trombolitik tedavi her hastaya yapýlamaz. Trombolitik tedavi;

Son 6 hafta içerisinde büyük bir ameliyat, organ biyopsisi ya da ciddi bir travma geçirmiþ,

Yakýn zamanda beyin ameliyatý operasyonu geçirmiþ,

Son bir ay içerisinde kafa travmasý geçirmiþ,

Baðýrsak kanamasý geçirmiþ,

Beyin tümörü olan,

Son 6 ay içinde inme yaþamýþ,

Ciddi þekilde artmýþ kan basýncý olan,

hastalar için uygun deðildir çünkü; trombolitik tedavinin en önemli komplikasyonu, kanamaya neden olabilmesidir.

Kalp krizi için tedavinin temel taþlarýndan biri antiplatelet ilaçlardýr (Plateletler (trombositler) kanda bulunur ve kanýn pýhtýlaþmadan sorumlu þekilli elemanlarýdýr. Yaþamamýz için gerekli elemanlardýr. Yaralanmalarda kanýn bir süre sonra durmasýnda rolleri vardýr. Ama ne yazýk ki damar içinde istenmeyen pýhtý oluþumunda da rolleri bulunur. Böyle durumlarda plateletlerin etkilerini azaltmak için antiplatelet ilaçlar kullanýlýr.) Bu ilaçlar, aterosklerotik plaktaki bir çatlak gibi damar duvarýndaki hasarlý bir bölgede plateletlerin toplanmasýný engellerler. Plateletlerin toplanmasý ve birikmesi pýhtý oluþumunu saðlayan ilk olaydýr. Sýkça kullanýlan antiplatelet ajanlardan biri aspirindir. Diðer önemli iki antiplatelet ilaç da tiklopidin (Ticlid) ile klopidogrel (Plavix tb, Pingel tb) dir.

Beta-blokerler (metoprolol, atenolol ve propranolol gibi) kalbin yükünü azaltmak içi kullanýlýrlar.

Kalp yetmezliðini önlemek için ACE inhibitörleri (ramipril, lisinopril, enalapril, kaptopril vb)

Ameliyat ve diðer iþlemler

Týkanan koroner arterleri açmak için hasta erken gelmiþse týkalý damarý açmak için öncelikle acil koroner anjiyoplasti uygulanýr. Genelde balon anjiyoplastiden sonra koroner arterin açýk kalmasý stent adý verilen çelik bir kafesin yerleþtirilmesiyle saðlanýr. Bu olanaðýn olmadýðý merkezlerde trombolitik tedavi verilir.

Hayatý tehdit eden bazý durumlarda acil koroner arter bypass ameliyatý (CABG) gerekli olabilir.

Kalp Krizi Tanýmý ve Nedenleri

Diðer isimler: akut miyokard infarktüsü, miyokard enfarktüsü, AMÝ, MÝ                         

_Kalp Krizi Belirtileri__                                                                                                                                                                                                                                        Kalp krizinde þikayetin esasýný göðüs aðrýsý oluþturur:

Göðüs aðrýsý:

Göðüs kemiðinin arkasýndaki göðüs aðrýsý kalp krizinin en önemli belirtisidir;

Kalp krizi aðrýsýnýn tipik olarak hissedildiði bölgeler kýrmýzý ile gösterilmiþtir. Ancak tipik olmayan kalp krizlerinde, aðrý bu bölgelerin dýþýnda da hissedilebilir.

Aðrý göðüs ortasýndadýr, 20 dakikadan fazla, genellikle de saatlerce sürer ve genelde dinlenme yada nitrogliserinle (dilaltý, isordil vb) geçmez,

Aðrý, þiddetli ve künt vasýftadýr. Fakat keskin veya belirsiz olabilir,

Aðrý, sýkýþtýran, aðýrlýk, baský yapýcý tarzda olabilir,

Göðüste daralma hissi uyandýrabilir,

"Göðüsde fil oturuyormuþ" gibi veya

Hazýmsýzlýk olarak da hissedilebilir. Beraberinde sýklýkla soðuk terleme ve ölüm korkusu da vardýr.

Kalp krizi aðrýsý, tipik olarak yukarýda sayýlan özellikleri taþýmakla birlikte bazen beklenen özellikleri göstermez (atipik aðrý). Bu durumda aðrý, göðüs yerine çene aðrýsý, diþ aðrýsý, baþ aðrýsý, sýrt aðrýsý veya karýn aðrýsý olarak da karþýmýza çýkabilir.

Kalp krizi geçiren hastalarýn dörtte birinde (özellikle þeker -diyabet- hastalarýnda ve yaþlýlarda) aðrý hissedilmez (sessiz kalp krizi). Kalp krizinin aðrýsýz olmasý veya aðrýlý olmasýnýn ciddiyeti üstüne bir etkisi yoktur. Kalp krizi sessiz olsun veya olmasýn her zaman son derece önemlidir. Hatta aðrýsýz olanlarda, hasta hastalýðýnýn farkýnda olmayabileceði için daha tehlikeli olabilir.

Nefes darlýðý

Öksürük

Baþ dönmesi ve sersemleme

Bayýlma

Mide bulantýsý ve kusma

Karýn aðrýsý,

"Kýyametin geldiði" hissi

Sýkýntý.

___ Kalp Krizinden Korunma                                                                                                                                                                                                                               Kalp krizini önlemek için yapýlmasý gerekenler, genel olarak kalp damar hastalýklarýndan korunmak için yapýlmasý gerekenleri içerir. Bunlar da "kalp damar hastalýklarýndaki risk faktörleri" ile mücadele demektir. Yine de bunlarý tek tek ele alalým:

Kan basýncýnýzý kontrol edin, yüksek tansiyon (hipertansiyon) mutlaka tedavi edilmelidir.

Kötü kolesterol (LDL kolesterol) seviyelerinizi kontrol edin. Kolesterol kontrolüne yardýmcý olmak için doktorunuz statin grubundan ilaçlar yazabilir,

Eðer içiyorsanýz sigara içmeyi býrakýn,

Meyve ve sebze bakýmýndan zengin, az hayvansal yað içeren diyetler uygulayýn,

Þeker hastalýðýnýz varsa mutlaka kontrol altýnda tutun,

Fazla kiloluysanýz kilo verin,

Kalp saðlýðýnýzý korumak için her gün ya da haftada birkaç kere yürüyerek ya da diðer egzersizlerle vücudunuzu çalýþtýrýn (Fakat önce kalp hastalýklarý uzmanýnýza danýþýn.),

Stresten uzak durun, gerekirse bunun için profesyonel yardým alýn (yoga, meditasyon, psikiyatrist vb),

Eðer kalp krizi için bir ya da daha fazla risk faktörü taþýyorsanýz aspirin alýp almamanýz konusunda doktorunuza danýþýn.

En önemlisi bu yukarýda yazdýklarýmý klasik doktor laflarý olarak algýlamayýn! Unutmayýn; etrafýnýz, saðlýðý ile dalga geçip genç yaþta kaybedilen insanlarýn yakýnlarý ile dolu!

Bir kalp krizinden sonra doktorunuzun önerilerine (egzersiz, beslenme, ilaç tedavisi ve gerekirse hayat tarzý deðiþikliði) uymak, ikinci bir kalp krizi riskini azaltmak açýsýndan önem taþýmaktadýr. Doktorunuz genelde yavaþ yavaþ normal bir yaþam stiline dönmenize yardýmcý olmak için gerekli kardiyak rehabilitasyon programý önerecektir.   

Kalp krizi (miyokard enfarktüsü) kalp kasýnýn bir bölümünün o bölgeye yetersiz kan akýþýndan dolayý (çoðunlukla kalp damarýnýn tam týkanýklýðý sonucu) ölmesi (kalýcý hasara uðramasý) sonucu meydana gelir.

Kalp krizlerinin çoðu koroner arterlerde (kalp kasýna kan ve oksijen taþýyan atardamarlar) oluþan pýhtýlar (trombüs) sebebiyle meydana gelir. Pýhtýlar genelde ateroskleroz sonucu meydana gelen deðiþiklikler yüzünden daralmýþ koroner arterlerde oluþur. Arter duvarýnýn içindeki aterosklerotik plak bazen çatlar ve bu da pýhtý oluþumunu tetikler.

Burada bir kalp atardamar (koroner arter) kesitini görüyoruz. Damardaki ateroskleroz zaman içinde ilerler (A ve B), önemli darlýk oluþturur (C), ve sonunda damar bir pýhtý ile týkanarak (D) miyokard infarktüsüne yol açar.

Koroner arterlerdeki pýhtýlar kalp kasýna kan ve oksijen akýþýný engeller, bu da o bölgedeki kalp hücrelerinin ölümüne sebep olur (nekroz). Hasar gören kalp kasý kasýlma yeteneðini kaybeder ve kalbin geri kalan kýsmý hasar gören bu bölümün iþini de yapmak zorunda kalýr. Hasar gören kýsým önemli bir miktarda ise (örneðin sol karýncýðýn -ventrikülün- %40’ýndan fazla ise) yaþam mümkün olmaz.

Bir koroner arterin týkanmasýyla oluþan kalp krizinde o damarýn beslediði kalp bölgesi, geri dönüþsüz olarak canlýlýðýný kaybeder.

Kalp krizi tüm dünyada ölüme yol açan 1 numaralý saðlýk problemidir (bakýnýz).

Koroner arter hastalýklarýnýn ve kalp krizinin risk faktörleri genel olarak kalp damar hastalýklarý risk faktörlerinin aynýsýdýr.

Belirtilen risk faktörlerinin çoðu fazla kiloyla ilgilidir. Dar olan bir damarýn üzerinde pýhtý oluþumunu her hangi bir neden baþlatabilir. Bazen ani ve bunaltýcý stres buna neden olabilir.

Son birkaç senede, koroner arter hastalýðý için, artmýþ homosistein, C-reaktif protein ve fibrinojen seviyeleri gibi yeni risk faktörleri saptanmýþtýr. Ancak bu yeni risk faktörlerinin pratik deðeri üzerine çalýþmalar hala devam etmektedir ve halen homosistein seviyesinin folik asit ile düþürülmesinin olumlu etkileri olduðuna ait kesin kanýtlar yoktur.

Her 5 ölümün biri kalp krizinden dolayý gerçekleþmektedir. Kalp krizi yetiþkinlerdeki ani ölümün baþlýca nedenlerinden biridir.

Biliyoruz ki bir takým risk faktörlerinin varlýðýnda kalp damar hastalýklarýna yakalanma riski ve bunun sonucu olarak da kalp krizi geçirme riski artmaktadýr. Peki, kalp damarlarýnda darlýklar bulunan ve kalp krizi geçirme riski yüksek olan hastalarda kalp krizini tetikleyenfaktörler nedir?

Yapýlan çalýþmalarda, bir takým faktörlerin kalp krizlerini tetiklediði bulunmuþtur. Bunlar:

aþýrý fiziksel yorgunluk

öfke, kýzgýnlýk

negatif kiþilik yapýsý

alkol

kahve

trafik

hava kirliliði

aðýr yemek

kokain

seksüel aktivite

geçim sýkýntýlarý

Yalnýz burada olasý önemli bir yanlýþ anlamayý kaldýrmam gerekir: Bu faktörler damar hastalýðý olan hastalarda bardaðý taþýran (kalp krizine yol açan) faktörler. Dolayýsýyla bardaðýn önceden dolu olmasý gerekiyor. Biraz daha açmam gerekirse, örneðin bir öfke nöbeti veya aþýrý heyecanlanma, kalp damar hastalýðýna yol açan bir risk faktörü olmamasýna raðmen, týkanmaya aday bir damarý olan bir kalp damar hastasýnda, damarýn týkanmasýna yol açýp kalp krizi oluþturabiliyor.

___                                                                                                                               Kalp krizi acil bir durumdur. Hastaneye yatmayý ve yoðun bakýmý gerektirir. Sürekli EKG takibi hemen baþlatýlmalýdýr, çünkü ölümcül ritim bozukluklarý (aritmiler) kalp krizinin ilk bir kaç saatinde ölümün baþlýca sebebidir.

Tedavinin amaçlarý kalp krizinin ilerlemesini durdurmak, kalp hasarýný en az düzeyde tutmak, iyileþebilmesi için kalbin taleplerini azaltmak ve komplikasyonlarý önlemektir.

Eðer hasta ilk 12 saat içinde gelmiþ ise týkalý damarýn açýlmasý ile kalp kasýnýn ölmesi önlenebilir. Bunun 2 yöntemi var:

Damardaki týkanmadan sorumlu pýhtýyý eritmek (trombolitik tedavi),

Týkalý bölgeyi balon+stent ile açmak.

Aspirin çiðnetilmesi önemlidir. Kanýn sulanmasýný saðlayan aspirin mutlaka verilir. Hatta þiddetli göðüs aðrýsý olanlarýn hastaneye giderken, zaman geçirmemek için mutlaka aspirin (300-500 mg tablet) çiðnemelerinde yarar vardýr.Hastanede damardan verilebilen kan sulandýrýcý ilaç olan heparin tedavisi de baþlatýlýr.

Hastanede ilaçlarýn ve sývýlarýn kontrollü bir þekilde verilebilmesi için intravenöz (damar içi) yol açýlacaktýr. Bazý görüntüleme cihazlarý gerekli olabilir. Sývý durumunu yakýndan takip etmek için bir idrar sondasý yerleþtirilmesi gerekebilir.

Kandaki oksijen seviyesi normal olsa bile genelde oksijen verilir. Bu, dokular için hazýr oksijen saðlar ve kalbin yükünü azaltýr.

Aðrý kontrolü için ilaçlar: Kalbin oksijen gereksinimlerini azaltmak ve aðrý için dil altý veya intravenöz nitrogliserin gibi ilaçlar verilir. Morfin yada morfin türevleri kalp krizi için de verilebilecek etkili aðrý kesicilerdir.

Pýhtý eritici ilaçlar: Eðer kalp krizi EKG’de "ST-segment yükselmesi," þeklinde ise ve balon anjiyoplasti iþleminin yapýlabileceði anjiyografi laboratuarý bulunmuyorsa, göðüs aðrýsýnýn hissedilmesinden sonra 6 saat içinde “pýhtý çözücü” (trombolitik) tedavi baþlatýlabilir (Streptokinaz veya tPA). Trombolitik tedavi, damar içinde oluþan pýhtýyý eritmek amacýyla verilir. Eðer baþarýlý olursa hastanýn aðrýsý geçer, EKG deðiþiklikleri geriler.

Ancak trombolitik tedavi her hastaya yapýlamaz. Trombolitik tedavi;

Son 6 hafta içerisinde büyük bir ameliyat, organ biyopsisi ya da ciddi bir travma geçirmiþ,

Yakýn zamanda beyin ameliyatý operasyonu geçirmiþ,

Son bir ay içerisinde kafa travmasý geçirmiþ,

Baðýrsak kanamasý geçirmiþ,

Beyin tümörü olan,

Son 6 ay içinde inme yaþamýþ,

Ciddi þekilde artmýþ kan basýncý olan,

hastalar için uygun deðildir çünkü; trombolitik tedavinin en önemli komplikasyonu, kanamaya neden olabilmesidir.

Kalp krizi için tedavinin temel taþlarýndan biri antiplatelet ilaçlardýr (Plateletler (trombositler) kanda bulunur ve kanýn pýhtýlaþmadan sorumlu þekilli elemanlarýdýr. Yaþamamýz için gerekli elemanlardýr. Yaralanmalarda kanýn bir süre sonra durmasýnda rolleri vardýr. Ama ne yazýk ki damar içinde istenmeyen pýhtý oluþumunda da rolleri bulunur. Böyle durumlarda plateletlerin etkilerini azaltmak için antiplatelet ilaçlar kullanýlýr.) Bu ilaçlar, aterosklerotik plaktaki bir çatlak gibi damar duvarýndaki hasarlý bir bölgede plateletlerin toplanmasýný engellerler. Plateletlerin toplanmasý ve birikmesi pýhtý oluþumunu saðlayan ilk olaydýr. Sýkça kullanýlan antiplatelet ajanlardan biri aspirindir. Diðer önemli iki antiplatelet ilaç da tiklopidin (Ticlid) ile klopidogrel (Plavix tb, Pingel tb) dir.

Beta-blokerler (metoprolol, atenolol ve propranolol gibi) kalbin yükünü azaltmak içi kullanýlýrlar.

Kalp yetmezliðini önlemek için ACE inhibitörleri (ramipril, lisinopril, enalapril, kaptopril vb)

Ameliyat ve diðer iþlemler

Týkanan koroner arterleri açmak için hasta erken gelmiþse týkalý damarý açmak için öncelikle acil koroner anjiyoplasti uygulanýr. Genelde balon anjiyoplastiden sonra koroner arterin açýk kalmasý stent adý verilen çelik bir kafesin yerleþtirilmesiyle saðlanýr. Bu olanaðýn olmadýðý merkezlerde trombolitik tedavi verilir.

Hayatý tehdit eden bazý durumlarda acil koroner arter bypass ameliyatý (CABG) gerekli olabilir.