Güncelleme: 30.03.2012
x
Genel Bilgiler
Giriş
Hipertansiyon Nedir?
Neler Bilmeliyiz?
Yüksek tansiyon (hipertansiyon), tüm Dünyada ciddi olarak insan ve toplum saðlýðýný tehdit eden, kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliði gibi ölümcül sonuçlara yol açan, tehlikeli ve yaygýn bir hastalýktýr. Kan basýncý ile kalp damar hastalýklarý arasýnda yakýn iliþki vardýr. Kan basýncý ne kadar yüksekse kalp krizi, kalp yetmezliði, felç, göz ve böbrek hastalýklarý geliþme riski de o kadar yüksektir.
Oluþturduðu þikayetler silik, oldukça az veya hiç yoktur. Bu yüzden "sessiz katil" olarak adlandýrýlýr. Hipertansiyonu olanlarýn yalnýzca yarýsý hastalýklarýnýn farkýndadýr, farkýnda olanlarýn ancak yarýsý ilaç kullanmakta, ilaç kullananlarýn ise ancak yarýsýnýn tansiyonu kontrol altýndadýr. Türkiye’de her 3-5 kiþiden biri yüksek tansiyon hastasýdýr.
Oysa yüksek tansiyon, taný ve tedavisi kolay bir hastalýktýr. Yüksek tansiyonun yol açtýðý bir çok ölüm, erken taný ve tedavi ile önlenebilir. Önemli olan hastalýðýn çok önemli olduðunu kabul etmek ve yapýlmasý gerekenleri yapmaktýr.
Hipertansiyonun hedef organlarý: Damarlar (özellikle kalp damarlarý), böbrekler, kalp, göz ve beyin. Damarlarda ateroskleroza (damar sertliði) neden olup darlýk ve týkanýklýklarýn geliþmesine neden olurken, böbreklerde ileride böbrek yetmezliðine kadar giden hasara, kalpde kas kalýnlaþmalarýna ve kalp yetmezliðine, gözlerde körlüðe kadar giden hipertansif retinopatiye, beyinde ise kanama ve bunun sonucunda inmeye (felç) neden olabilir.
Yüksek tansiyon nedir?
Tansiyon, kanýn damarlar içindeki sahip olduðu basýnçtýr. Bu basýncýn bir üst sýnýrý (büyük veya sistolik tansiyon), bir de alt sýnýrý (küçük veya diyastolik tansiyon) vardýr. Yüksek tansiyon ise bu basýncýn insan saðlýðýný tehdit edecek boyutlara çýkmasýdýr.
Normal tansiyon; normalde küçük tansiyon 80 mm Hg (cýva)’nýn (veya 8), büyük tansiyon (sistolik basýnç) ise 120 mm Hg’nýn (veya 12) altýndadýr. Büyük tansiyonu 140 mm Hg, küçük tansiyonu ise 90 mm Hg’nýn üzerinde olan kiþiler, kesin yüksek tansiyonlu ya da hipertansiyonlu olarak nitelendirilir. Ancak, þeker hastalarýnda normal kabul edilen üst sýnýrlar 130/80 mmHg’dýr.
Þeker hastasý olmayanlarda, büyük tansiyon 120-139 arasýnda, küçük tansiyon ise 80-89 mm cýva arasýnda ise bu kiþiler yüksek tansiyon adaylarýdýr.
Uygun ölçüm koþullarýnda (bakýnýz: nasýl ölçelim) büyük (sistolik) tansiyonun 140, küçük (diyastolik) tansiyonun 90 mmHg ve üzerinde olmasý hipertansiyon tanýsý koydurur.
Ülkemizde Durum:
Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalýklarý Derneði’nce 2003 yýlýnda yapýlan “Türk Hipertansiyon Prevalans Çalýþmasý” hastalýðýn sýklýk ve yol açtýðý saðlýk sorunlarýyla ilgili önemli sonuçlar ortaya koymuþtur. Hipertansiyonla ilgili bugüne kadar yapýlan en kapsamlý çalýþmadan aþaðýdaki çarpýcý veriler elde edilmiþtir:
Türkiye genelinde hipertansiyon görülme sýklýðý % 31,8’dir. Ülkemizde her üç kiþiden biri hipertansiyon hastasýdýr, yani baþka bir deyiþle Türkiye’de yaklaþýk 15 milyon hipertansiyon hastasý bulunmaktadýr.
Hipertansiyon saptananlarýn % 38’inin daha önce hipertansiyon tanýsý aldýðý, % 62’sinin ise ilk kez bu çalýþma sýrasýnda hipertansif olduðunu öðrendiði belirlenmiþtir. Buna göre ülke genelinde hipertansiyonu olan her 3 kiþiden 2’si hipertansif olduðunun farkýnda deðildir.
Hipertansiyon kadýnlarda daha fazla görülmektedir. Erkeklerde % 27,5 sýklýkta bulunurken kadýnlarda bu oran % 36,1’dir.
Hipertansiyon hastasý olup kan basýncý yeterli kontrol edilenlerin oraný sadece % 21’dir. Bu da, 5 hipertansiften 4’ünde kan basýncý kontrolünün yeterli yapýlmadýðýný göstermektedir.
Hipertansiyon saptanan bireylerde yapýlan idrar ve kan analizleri ile % 27,4’ünde böbrek hasarýnýn göstergesi olan "mikroalbuminüri"nin varlýðý saptanmýþtýr. Her 3 hipertansiften birinde böbrek hasarý saptanmasýnýn altýnda yatan neden, hipertansiyonun geç fark edilmesi ve yeterince kontrol altýnda tutulmamasýdýr.
Bu veriler hipertansiyonun taný ve tedavisinin toplumumuzda önem verilmesi gereken önemli saðlýk problemlerinden biri olduðunu göstermektedir.
Nasýl Ölçelim?
Bakýnýz: SIK SORULAN SORULAR/Tansiyon Nasýl Ölçülür?
Bakýnýz: YAÞAMSAL GÖSTERGELER/Kan Basýncý
Beyaz Gömlek Hipertansiyonu
Bazý insanlarda ev ortamýnda ölçülen tansiyonlar normal olmasýna raðmen, saðlýk kuruluþu, saðlýk personeli veya doktor ölçümlerinde yüksek çýkabilir. Biz buna "beyaz gömlek hipertansiyonu" diyoruz. Beyaz gömlek hipertansiyonu da kalýcý tansiyon yüksekliði kadar olmamakla birlikte problemlere neden olabilir. Bu tür tansiyonu olanlarýn kendi gündelik hayatlarýnda kan basýncýnýn normal olup olmadýðýný anlamak, böylece kalýcý hipertansiyondan ayýrmak için "sürekli kan basýncý ölçüm sistemi (ABPM)" kullanýlabilir. Bununla ilgili uygun önerileri doktorunuz yapacaktýr.
.
x
x
Yakınmalar
Hipertansiyonun nedenleri ve belirtileri nelerdir?___ Hipertansiyonun nedenleri nelerdir?
Yüksek tansiyon çok büyük oranda (%95’in üzerinde) genetik faktörlerin de içinde olduðu insan yapýsýna ait birden fazla faktörün bir arada bulunmasýyla oluþur. Küçük bir kýsmýndan ise (%3-5) böbrek, damar veya hormon hastalýklarý sorumludur. Doktorunuz yapacaðý muayene ve tetkiklerle, tansiyon yüksekliðinizin hangi grupta olduðunu size söyleyecektir.
Yüksek tansiyonun oluþmasýndaki faktörler
Deðiþtirilemez Faktörler
Kalýtým: Ailesinde yüksek tansiyon hastasý bulunan kimselerde hipertansiyon geliþme riski yüksektir. Ancak bu, yüksek tansiyonlularýn yakýnlarýnda da mutlaka yüksek tansiyon geliþeceði anlamýna gelmez. Ancak bu kiþiler daha dikkatli olmalýdýr.
Yaþ: Yüksek tansiyon genellikle 35 ile 50 yaþlarý arasýnda ortaya çýkar. Ancak bu hastalýk daha genç yaþlarda da geliþebilir.
Cinsiyet: Yüksek tansiyon 50 yaþýndan küçük erkeklerde, kadýnlara göre daha sýk görülür. 50 yaþ üstünde ise kadýnlarda erkeklere göre sýklýðý artar.
Þeker hastalýðý: Þeker hastalarýnda yüksek tansiyonun ortaya çýkma riski, þeker hastasý olmayanlara göre daha fazladýr. Þeker hastalarýnda hipertansiyonun kontrolü çok daha önemlidir: þeker hastalarýnda tansiyonun normal kabul edilen sýnýrlarý 130/80 mmHg’dýr.
Deðiþtirilebilir Faktörler
Þiþmanlýk: Fazla kilolar, kan basýncý üzerinde olumsuz rol oynayarak yüksek tansiyona zemin hazýrlar. Bu yüzden fazla kilolarýn verilmesi, kan basýncýnýn normal düzeye indirilmesine büyük ölçüde yardýmcý olur.
Sigara: Sigara, yüksek tansiyonun damarlar üzerindeki zararlý etkilerini hýzlandýrýr.
Tuz: Yüksek kan basýncý, tuzlu yiyeceklerle daha da yükselir.
Stres: Aþýrý sýkýntýlý bir yaþam biçimi, yüksek tansiyonun ortaya çýkmasý için zemin hazýrlar.
Hareketsizlik: Düzenli yapýlan egzersiz ve spor, yüksek tansiyonun kontrol altýna alýnmasýný kolaylaþtýrýr.
Fazla alkol: Aþýrý miktarda alýnan alkol, damar saðlýðý üzerinde olumsuz etkide bulunur. Günlük alkol tüketimi en fazla 60 ml viski, raký veya votka, 300 ml þarap veya 720 ml bira olmalýdýr. Kadýnlar ve zayýf olanlarda bu miktarlar daha az olmalýdýr
.
Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?
Yüksek tansiyon hastalýðýnýn belirtileri, sabahlarý ense bölgesinde hissedilen aðrý, nefes darlýðý, çarpýntý, baþ dönmesi, baþ aðrýsý, sýk idrara çýkma olabilir. Daha da önemlisi; tansiyon yüksek, hatta çok yüksek olduðu halde bazý hastalarda hiç bir þikayet olmayabilir
x
x
Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.
Medikal tedaviler
_Hipertansiyon Nasýl Tedavi Edilir?__ Yüksek tansiyon; kolesterol yüksekliði, þeker hastalýðý, sigara, þiþmanlýk gibi kalp damar hastalýðýna zemin hazýrlayan ve ilerlemesini hýzlandýran önemli risk faktörlerinden biridir. Bunun için yüksek tansiyon tedavisinde diðer risk faktörlerinin de olup olmadýðý araþtýrýlmalýdýr.
Kan basýncýný normale indirmek için hayatýnýzda bazý deðiþiklikler yapmanýz ve deðiþtirilebilir faktörlere dikkat etmeniz gerekir. Yüksek tansiyona karþý mücadelede atýlacak en önemli adým, fazla kilolar varsa vermek ve yediklerinizi kontrol altýna almaktýr. Bunun için az tuzlu yemeniz (tamamen tuzsuz deðil) ve katý yaðlý yiyeceklerden kaçýnmanýz, porsiyonlarýnýzý küçültmeniz etkili bir önlem olacaktýr. Fazla olan her 10 kilonun verilmesi yüksek tansiyonun 5-20 mm cýva düþmesini saðlar. Diyetin, meyve, sebze ve katý yað içeriði azaltýlmýþ süt ürünlerinden zengin olmasý da tansiyonun normale dönmesinde katkýda bulunur.
Düzenli spor yapmanýz (veya daha da kolay olarak haftada en az 3 gün ve en az 30 dk tempolu yürüyüþ) bir çok yararlý etkisinin yaný sýra yüksek tansiyonu 4-9 mm cýva kadar düþürür.
Sigarayý býrakmanýz, alkol tüketimini azaltmanýz ve stresle baþa çýkmaya çalýþmanýz da yüksek tansiyonu kontrol altýna almaya yardýmcý olur.
Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.
Doktorunuz, tansiyonunuz kontrol altýna alýnýncaya kadar sýk aralýklarla, kontrol altýna alýndýktan sonra ise hastalýk durumunuza göre belli zamanlarda kontrole çaðýracaktýr. Ýlaç tedavisinde en önemli unsur, doktorunuzun verdiði ilaçlarý, kendinizi iyi hissetseniz bile kesintisiz ve düzenli olarak almaktýr. Yapýlan en büyük hata, tansiyon kontrol altýna alýndýktan sonra ilaca gerek kalmadýðý düþünülerek ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesidir. Unutmayýnýz ki, ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesi durumunda tansiyonunuz tekrar yükselecektir. Ýlaçlarý düzenli almadýðýnýz için tedavi edilemeyen yüksek tansiyonun, ölümcül sonuçlara yol açabileceðini aklýnýzdan çýkarmayýnýz.
Özellikle romatizma tedavisinde kullanýlan aðrý kesici ilaçlarýn, soðuk algýnlýðý ve grip için kullanýlan ilaçlarýn kan basýncýný yükseltici etkileri vardýr. Bu tür ilaçlarýn doktor kontrolü ve tavsiyesi ile kullanýlmasýnda yarar vardýr.
Tedaviyi zorlaþtýran faktörler
Hastalar;
hastalýðýný kabul etmemekte veya kabul etmeleri oldukça zaman almaktadýr,
hastalýðýn ömür boyu süreceðini kabulde zorlanmaktadýrlar,
ilaçlarýn düzenli alýnmasý gerektiðini kabulde zorlanmakta ve tansiyon normale inince ilaçlarý býrakmak istemektedirler,
ilaçlarýn karaciðer böbrek gibi organlarýna zarar vereceðini zannetmektedirler.
Özet
Tansiyonunuzun yükseldiðinin farkýna varmayabilirsiniz, bunun için zaman zaman mutlaka tansiyonunuzu ölçtürünüz.
Ýlaçlarýnýzý devamlý ve düzenli olarak kullanýnýz.
Doktorunuzun önerdiði zamanlarda mutlaka kontrollere geliniz. Kontroller, özellikle birlikte baþka risk faktörleri veya hastalýklar bulunduðu zaman (sigara, kolesterol yüksekliði, kalp damar hastalýðý, þeker hastalýðý gibi) çok daha önemlidir.
___
x
Semptom ve Yakýnmalar
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.
Giriþ
Hipertansiyon Nedir?
Neler Bilmeliyiz?
Yüksek tansiyon (hipertansiyon), tüm Dünyada ciddi olarak insan ve toplum saðlýðýný tehdit eden, kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliði gibi ölümcül sonuçlara yol açan, tehlikeli ve yaygýn bir hastalýktýr. Kan basýncý ile kalp damar hastalýklarý arasýnda yakýn iliþki vardýr. Kan basýncý ne kadar yüksekse kalp krizi, kalp yetmezliði, felç, göz ve böbrek hastalýklarý geliþme riski de o kadar yüksektir.
Oluþturduðu þikayetler silik, oldukça az veya hiç yoktur. Bu yüzden "sessiz katil" olarak adlandýrýlýr. Hipertansiyonu olanlarýn yalnýzca yarýsý hastalýklarýnýn farkýndadýr, farkýnda olanlarýn ancak yarýsý ilaç kullanmakta, ilaç kullananlarýn ise ancak yarýsýnýn tansiyonu kontrol altýndadýr. Türkiye’de her 3-5 kiþiden biri yüksek tansiyon hastasýdýr.
Oysa yüksek tansiyon, taný ve tedavisi kolay bir hastalýktýr. Yüksek tansiyonun yol açtýðý bir çok ölüm, erken taný ve tedavi ile önlenebilir. Önemli olan hastalýðýn çok önemli olduðunu kabul etmek ve yapýlmasý gerekenleri yapmaktýr.
Hipertansiyonun hedef organlarý: Damarlar (özellikle kalp damarlarý), böbrekler, kalp, göz ve beyin. Damarlarda ateroskleroza (damar sertliði) neden olup darlýk ve týkanýklýklarýn geliþmesine neden olurken, böbreklerde ileride böbrek yetmezliðine kadar giden hasara, kalpde kas kalýnlaþmalarýna ve kalp yetmezliðine, gözlerde körlüðe kadar giden hipertansif retinopatiye, beyinde ise kanama ve bunun sonucunda inmeye (felç) neden olabilir.
Yüksek tansiyon nedir?
Tansiyon, kanýn damarlar içindeki sahip olduðu basýnçtýr. Bu basýncýn bir üst sýnýrý (büyük veya sistolik tansiyon), bir de alt sýnýrý (küçük veya diyastolik tansiyon) vardýr. Yüksek tansiyon ise bu basýncýn insan saðlýðýný tehdit edecek boyutlara çýkmasýdýr.
Normal tansiyon; normalde küçük tansiyon 80 mm Hg (cýva)’nýn (veya 8), büyük tansiyon (sistolik basýnç) ise 120 mm Hg’nýn (veya 12) altýndadýr. Büyük tansiyonu 140 mm Hg, küçük tansiyonu ise 90 mm Hg’nýn üzerinde olan kiþiler, kesin yüksek tansiyonlu ya da hipertansiyonlu olarak nitelendirilir. Ancak, þeker hastalarýnda normal kabul edilen üst sýnýrlar 130/80 mmHg’dýr.
Þeker hastasý olmayanlarda, büyük tansiyon 120-139 arasýnda, küçük tansiyon ise 80-89 mm cýva arasýnda ise bu kiþiler yüksek tansiyon adaylarýdýr.
Uygun ölçüm koþullarýnda (bakýnýz: nasýl ölçelim) büyük (sistolik) tansiyonun 140, küçük (diyastolik) tansiyonun 90 mmHg ve üzerinde olmasý hipertansiyon tanýsý koydurur.
Ülkemizde Durum:
Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalýklarý Derneði’nce 2003 yýlýnda yapýlan “Türk Hipertansiyon Prevalans Çalýþmasý” hastalýðýn sýklýk ve yol açtýðý saðlýk sorunlarýyla ilgili önemli sonuçlar ortaya koymuþtur. Hipertansiyonla ilgili bugüne kadar yapýlan en kapsamlý çalýþmadan aþaðýdaki çarpýcý veriler elde edilmiþtir:
Türkiye genelinde hipertansiyon görülme sýklýðý % 31,8’dir. Ülkemizde her üç kiþiden biri hipertansiyon hastasýdýr, yani baþka bir deyiþle Türkiye’de yaklaþýk 15 milyon hipertansiyon hastasý bulunmaktadýr.
Hipertansiyon saptananlarýn % 38’inin daha önce hipertansiyon tanýsý aldýðý, % 62’sinin ise ilk kez bu çalýþma sýrasýnda hipertansif olduðunu öðrendiði belirlenmiþtir. Buna göre ülke genelinde hipertansiyonu olan her 3 kiþiden 2’si hipertansif olduðunun farkýnda deðildir.
Hipertansiyon kadýnlarda daha fazla görülmektedir. Erkeklerde % 27,5 sýklýkta bulunurken kadýnlarda bu oran % 36,1’dir.
Hipertansiyon hastasý olup kan basýncý yeterli kontrol edilenlerin oraný sadece % 21’dir. Bu da, 5 hipertansiften 4’ünde kan basýncý kontrolünün yeterli yapýlmadýðýný göstermektedir.
Hipertansiyon saptanan bireylerde yapýlan idrar ve kan analizleri ile % 27,4’ünde böbrek hasarýnýn göstergesi olan "mikroalbuminüri"nin varlýðý saptanmýþtýr. Her 3 hipertansiften birinde böbrek hasarý saptanmasýnýn altýnda yatan neden, hipertansiyonun geç fark edilmesi ve yeterince kontrol altýnda tutulmamasýdýr.
Bu veriler hipertansiyonun taný ve tedavisinin toplumumuzda önem verilmesi gereken önemli saðlýk problemlerinden biri olduðunu göstermektedir.
Nasýl Ölçelim?
Bakýnýz: SIK SORULAN SORULAR/Tansiyon Nasýl Ölçülür?
Bakýnýz: YAÞAMSAL GÖSTERGELER/Kan Basýncý
Beyaz Gömlek Hipertansiyonu
Bazý insanlarda ev ortamýnda ölçülen tansiyonlar normal olmasýna raðmen, saðlýk kuruluþu, saðlýk personeli veya doktor ölçümlerinde yüksek çýkabilir. Biz buna "beyaz gömlek hipertansiyonu" diyoruz. Beyaz gömlek hipertansiyonu da kalýcý tansiyon yüksekliði kadar olmamakla birlikte problemlere neden olabilir. Bu tür tansiyonu olanlarýn kendi gündelik hayatlarýnda kan basýncýnýn normal olup olmadýðýný anlamak, böylece kalýcý hipertansiyondan ayýrmak için "sürekli kan basýncý ölçüm sistemi (ABPM)" kullanýlabilir. Bununla ilgili uygun önerileri doktorunuz yapacaktýr.
.
Semptom ve Yakýnmalar
Hipertansiyonun nedenleri ve belirtileri nelerdir?___ Hipertansiyonun nedenleri nelerdir?
Yüksek tansiyon çok büyük oranda (%95’in üzerinde) genetik faktörlerin de içinde olduðu insan yapýsýna ait birden fazla faktörün bir arada bulunmasýyla oluþur. Küçük bir kýsmýndan ise (%3-5) böbrek, damar veya hormon hastalýklarý sorumludur. Doktorunuz yapacaðý muayene ve tetkiklerle, tansiyon yüksekliðinizin hangi grupta olduðunu size söyleyecektir.
Yüksek tansiyonun oluþmasýndaki faktörler
Deðiþtirilemez Faktörler
Kalýtým: Ailesinde yüksek tansiyon hastasý bulunan kimselerde hipertansiyon geliþme riski yüksektir. Ancak bu, yüksek tansiyonlularýn yakýnlarýnda da mutlaka yüksek tansiyon geliþeceði anlamýna gelmez. Ancak bu kiþiler daha dikkatli olmalýdýr.
Yaþ: Yüksek tansiyon genellikle 35 ile 50 yaþlarý arasýnda ortaya çýkar. Ancak bu hastalýk daha genç yaþlarda da geliþebilir.
Cinsiyet: Yüksek tansiyon 50 yaþýndan küçük erkeklerde, kadýnlara göre daha sýk görülür. 50 yaþ üstünde ise kadýnlarda erkeklere göre sýklýðý artar.
Þeker hastalýðý: Þeker hastalarýnda yüksek tansiyonun ortaya çýkma riski, þeker hastasý olmayanlara göre daha fazladýr. Þeker hastalarýnda hipertansiyonun kontrolü çok daha önemlidir: þeker hastalarýnda tansiyonun normal kabul edilen sýnýrlarý 130/80 mmHg’dýr.
Deðiþtirilebilir Faktörler
Þiþmanlýk: Fazla kilolar, kan basýncý üzerinde olumsuz rol oynayarak yüksek tansiyona zemin hazýrlar. Bu yüzden fazla kilolarýn verilmesi, kan basýncýnýn normal düzeye indirilmesine büyük ölçüde yardýmcý olur.
Sigara: Sigara, yüksek tansiyonun damarlar üzerindeki zararlý etkilerini hýzlandýrýr.
Tuz: Yüksek kan basýncý, tuzlu yiyeceklerle daha da yükselir.
Stres: Aþýrý sýkýntýlý bir yaþam biçimi, yüksek tansiyonun ortaya çýkmasý için zemin hazýrlar.
Hareketsizlik: Düzenli yapýlan egzersiz ve spor, yüksek tansiyonun kontrol altýna alýnmasýný kolaylaþtýrýr.
Fazla alkol: Aþýrý miktarda alýnan alkol, damar saðlýðý üzerinde olumsuz etkide bulunur. Günlük alkol tüketimi en fazla 60 ml viski, raký veya votka, 300 ml þarap veya 720 ml bira olmalýdýr. Kadýnlar ve zayýf olanlarda bu miktarlar daha az olmalýdýr
.
Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?
Yüksek tansiyon hastalýðýnýn belirtileri, sabahlarý ense bölgesinde hissedilen aðrý, nefes darlýðý, çarpýntý, baþ dönmesi, baþ aðrýsý, sýk idrara çýkma olabilir. Daha da önemlisi; tansiyon yüksek, hatta çok yüksek olduðu halde bazý hastalarda hiç bir þikayet olmayabilir
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
_Hipertansiyon Nasýl Tedavi Edilir?__ Yüksek tansiyon; kolesterol yüksekliði, þeker hastalýðý, sigara, þiþmanlýk gibi kalp damar hastalýðýna zemin hazýrlayan ve ilerlemesini hýzlandýran önemli risk faktörlerinden biridir. Bunun için yüksek tansiyon tedavisinde diðer risk faktörlerinin de olup olmadýðý araþtýrýlmalýdýr.
Kan basýncýný normale indirmek için hayatýnýzda bazý deðiþiklikler yapmanýz ve deðiþtirilebilir faktörlere dikkat etmeniz gerekir. Yüksek tansiyona karþý mücadelede atýlacak en önemli adým, fazla kilolar varsa vermek ve yediklerinizi kontrol altýna almaktýr. Bunun için az tuzlu yemeniz (tamamen tuzsuz deðil) ve katý yaðlý yiyeceklerden kaçýnmanýz, porsiyonlarýnýzý küçültmeniz etkili bir önlem olacaktýr. Fazla olan her 10 kilonun verilmesi yüksek tansiyonun 5-20 mm cýva düþmesini saðlar. Diyetin, meyve, sebze ve katý yað içeriði azaltýlmýþ süt ürünlerinden zengin olmasý da tansiyonun normale dönmesinde katkýda bulunur.
Düzenli spor yapmanýz (veya daha da kolay olarak haftada en az 3 gün ve en az 30 dk tempolu yürüyüþ) bir çok yararlý etkisinin yaný sýra yüksek tansiyonu 4-9 mm cýva kadar düþürür.
Sigarayý býrakmanýz, alkol tüketimini azaltmanýz ve stresle baþa çýkmaya çalýþmanýz da yüksek tansiyonu kontrol altýna almaya yardýmcý olur.
Yaþam biçiminizde yapacaðýnýz bu deðiþikliklere karþýn kan basýncýnýz hala yüksekse veya tansiyonunuzun yalnýzca bu önlemlerle normale dönmeyeceðini düþünüyorsa, doktorunuz size ilaç tedavisi uygulayacaktýr (Bkz. Hipertansiyon ilaçlarý). Ýlaç tedavisinde kullanýlacak ilaçlarýn cinsi, dozu ve çeþitliliði tamamen doktorunuzun kontrolü altýnda olmalýdýr. Doktorunuz bu amaç için, bazen bir, bazen de birden fazla ilaç kullanabilir. Asla doktorunuz dýþýndakilerden tavsiye üzerine herhangi bir ilaç almayýn. Unutmayýnýz ki baþka bir hastada çok iyi sonuçlar vermiþ olan bir ilaç sizde tam tersi zararlý sonuçlara yol açabilir.
Doktorunuz, tansiyonunuz kontrol altýna alýnýncaya kadar sýk aralýklarla, kontrol altýna alýndýktan sonra ise hastalýk durumunuza göre belli zamanlarda kontrole çaðýracaktýr. Ýlaç tedavisinde en önemli unsur, doktorunuzun verdiði ilaçlarý, kendinizi iyi hissetseniz bile kesintisiz ve düzenli olarak almaktýr. Yapýlan en büyük hata, tansiyon kontrol altýna alýndýktan sonra ilaca gerek kalmadýðý düþünülerek ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesidir. Unutmayýnýz ki, ilacýn azaltýlmasý veya kesilmesi durumunda tansiyonunuz tekrar yükselecektir. Ýlaçlarý düzenli almadýðýnýz için tedavi edilemeyen yüksek tansiyonun, ölümcül sonuçlara yol açabileceðini aklýnýzdan çýkarmayýnýz.
Özellikle romatizma tedavisinde kullanýlan aðrý kesici ilaçlarýn, soðuk algýnlýðý ve grip için kullanýlan ilaçlarýn kan basýncýný yükseltici etkileri vardýr. Bu tür ilaçlarýn doktor kontrolü ve tavsiyesi ile kullanýlmasýnda yarar vardýr.
Tedaviyi zorlaþtýran faktörler
Hastalar;
hastalýðýný kabul etmemekte veya kabul etmeleri oldukça zaman almaktadýr,
hastalýðýn ömür boyu süreceðini kabulde zorlanmaktadýrlar,
ilaçlarýn düzenli alýnmasý gerektiðini kabulde zorlanmakta ve tansiyon normale inince ilaçlarý býrakmak istemektedirler,
ilaçlarýn karaciðer böbrek gibi organlarýna zarar vereceðini zannetmektedirler.
Özet
Tansiyonunuzun yükseldiðinin farkýna varmayabilirsiniz, bunun için zaman zaman mutlaka tansiyonunuzu ölçtürünüz.
Ýlaçlarýnýzý devamlý ve düzenli olarak kullanýnýz.
Doktorunuzun önerdiði zamanlarda mutlaka kontrollere geliniz. Kontroller, özellikle birlikte baþka risk faktörleri veya hastalýklar bulunduðu zaman (sigara, kolesterol yüksekliði, kalp damar hastalýðý, þeker hastalýðý gibi) çok daha önemlidir.
___