Beyin kabuðunun elektrik akýmýna maruz býrakýlmasý ile kortikal uyarýlabilirliðin deðiþtiði eskiden beri hayvan deneylerinden iyi bilinmektedir. Son yýllarda insan beyni üzerine uygulanan düþük voltajlý doðru akýmýn (DC) uygulama sonrasý saatler boyu süren uyarýlabilirlik deðiþikliði yarattýðý gösterilmiþtir. Uygulanan doðrusal akýmýn süresi, polaritesi, akýmýn yönü beyindeki deðiþikliðin derecesini belirliyen faktörler olarak bulunmuþtur. Doðrusal akýmýn, beynin uyarýlabilmesinin azaldýðý depresyon, beyin damar týkanmasý, felç, uyarýlabilirliðin arttýðý epilepsi gibi hastalýklarda kullanýlmaya baþlamýþtýr. Bugüne kadar ttanskraniyel doðru akým uyarýmý (tDCS) ile motor öðrenme, görsel-motor koordinasyonun düzeldiði gösterilmiþtir. 

Migren beyin damarlarýnýn bir hastalýðý olarak bilinir. Oysa beyin damarlarýnda önce daralma ardýndan geniþlemeye neden olan faktörün nöronal olduðu yani bu olayýn beyin tarafýndan tetiklenen bir durum olduðu kabul gören bir düþüncedir. Migrenli beyinde Leao’nun yayýlan depresyonu diye 1940’lardan beri bilinen bir durum vardýr. Leao isimli bilim adamý kendi migreni üzerinde deney yaparken aura denilen görme alanýndaki deðiþiklik ve bunun ilerliyen dakikalar içindeki deðiþimini dakika dakika çizmiþ ve bununla migrene ait depresyonun ilerleme hýzýný 2-5 mm/dk olarak hesaplamýþtýr (þekil 1). 

Þekil 1

Leao’dan daha sonra yapýlan hayvan deneylerinde bu durum doðrulanmýþ ve gerçekten beyinde görme korteksinden (oksipital korteks) öne doðru yayýlan nöron membranýnda iyon geçiþkenliðinde artýþ görülmüþtür. Bu durum ilk önce beyin dýþ kabuðundaki nöronlarda uyarýlmaya ardýndan da adeta yorgunluk gibi bir geçici bir elektriksel depresyona neden olmaktadýr. Bu durum elektroensefalografik (EEG) kayýtlarý ile gösterilebilmektedir.

Beyin görüntüleme çalýþmalarýnda Leao’nun kortikal yayýlan depresyonun migrenin aura adý verilen dönemini oluþturduðu gösterilmiþtir. Migren aurasý migren aðrýsýnýn baþlamasýndan yaklaþýk 20 dakika önce görülen çoðunlukla görme deðiþiklikleri ile karekterize öncül bir belirtidir. Bu görsel belirtiler, parýltýlý görme, buzlu bir camýn arkasýndan bakar gibi görme, bulanýk görme, görme alanýnýn bir bölgesini görmeme, tam görmeme gibi deðiþik biçimlerde karþýmýza çýkabilmektedir. Oksipital korteksteki anormal kortikal aktivitenin yayýlan depresyonunun nedeni olduðu görüþü migren hastalarýnda transkraniyel manyetik uyarýmýn (TMS) kullanýlmasýnýn temel mantýðýný oluþturmuþtur. Hayvan deneylerinde migrenin anormal kortikal uyarlabilirlikten kaynaklandýðý kanýtlanmýþ durumdadýr. 

 Þekil 2: tDCS uygulamasý

tDCS beyin üzerinden anod ve katod elektrodlarý ile çok düþük akýmlý doðru akým geçirilme yöntemidir. Migrende arkadan öne doðru yayýlan elektriksel depresyon tDCS ile deðiþtirilebilir. Anodal uyarým beyin korteksinde uyaralabilirliði artýrmaktadýr. Katodal uyarým ise uyarýlabilirliði azaltýr. Oksipital bölge üzerine verilecek katodal uyarým ile migren ataklarýnýn durdurulmasý ve migren atak sýklýðýnýn azaltýlmasý (profilaksi) mümkündür. Bu durum oldukça ucuz ve ilaçsýz migren tedavisini gündemize sokmuþ görünmektedir.