logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Uzm.Dr. Zafer Özyurt            

Güncelleme: 29.03.2012

x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

Epilepsi (Sara)

Epilepsi nedir?


Çoðu insan epilepsiyi, hastanýn yere serilmesine, kontrol edilemez biçimde titremesine, aðzýnýn köpürmesine ve iþemesine neden olan nöbetlerin oluþturduðu bir hastalýk olarak bilmektedir. Eski Yunanlýlar böyle bir kiþiyi cin tuttuðuna inanýrlardý. Ve bu sözcüðün kökeni de buradan gelmektedir: Yunanca’da "yakalanma veya hücuma uðrama" anlamýna gelmektedir. 
Hiç þüphesiz, bir nöbet sýrasýnda (bazen sara veya atak da denir) hasta çeþitli vücut iþlevleri üzerindeki kontrolünü kaybetmektedir: bazýlarý kaslarýnýn kontrolünü kaybeder, diðerleri düþünme süreci ya da mesaneleri üzerindeki kontrolünü kaybeder... Bunun nedeni beyindeki bir bozukluktur.

Nöbet nedir?
Bir epilepsi nöbeti en iyi biçimde, beyinde ani bir fýrtýna olarak tanýmlanabilir. Beyindeki milyonlarca hücre arasýndaki baðlantý aðýnda geçici bir arýza olur. Bu beyin hücreleri sürekli olarak bilgi alýþveriþinde bulunmaktadýr. Normalde bu, planlý bir biçimde gerçekleþir. Epilepsi hastalarýnda ise, büyük beyin hücresi gruplarý bazen birbirleriyle bilgi alýþveriþini ayni anda baþlatmaktadýr. Ortaya çýkan bu kargaþa da bir epilepsi nöbetini doðurur. Ancak, beyin kendi düzenini geri kazanma yeteneðine sahiptir. Dolayýsýyla, nöbet yavaþ yavaþ kaybolacaktýr. Ancak bazý hastalarda nöbetler daha uzun sürebilmektedir.

Bir epilepsi hastasýnýn beyninin saðlýklý birinin beynine kýyasla biraz daha hassas olduðunu söyleyebilirsiniz. Bir epilepsi hastasýnda beynin nöbetler arasýndaki iþlevi çoðunlukla týpký diðer insanlardaki kadar normaldir. Beynin elektriksel aktivitesini ölçen bir EEG taramasý sýrasýnda bile, genellikle olaðan dýþý hiçbir þey görülmemektedir. Ancak bu, EEG taramasýnýn deðerli bir taný yöntemi olmadýðý anlamýna gelmez.

Aslýnda epilepsisi olan bir kiþi yalnýzca nöbet sýrasýnda hastadýr. Bu nedenle herhangi bir tedavinin amacý, bir nöbetin meydana gelme riskini olabildiðince minimum düzeye indirmektir. Çoðu hastada, ilaç kullanýmý nöbet riskini dikkate deðer ölçüde azaltabilmektedir.

Bir kiþi ancak en az iki nöbet geçirmiþse ve düzenli olarak nöbet geçiriyorsa (bu yýlda yalnýzca bir kez anlamýna gelse bile) epilepsi hastasý olarak kabul edilir. Bu nedenle, bir nöbet otomatik olarak epilepsi tanýsýna yol açmaz.

Tüm biçim ve boyutlarýyla epilepsi

Epilepsi belirli bir nedeni olan bir hastalýk deðildir. Bu hastalýk aslýnda bir semptomlar topluluðudur. Nöbetler tüm biçim ve boyutlarda gelir.

Temel olarak, iki nöbet tipi bulunmaktadýr:

Beynin belirli bir bölgesinden kaynaklanan nöbetler; doktorlar bunu parsiyel (kýsmi) nöbet ya da parsiyel baþlangýçlý nöbet olarak tanýmlamaktadýr; 

Ayni anda tüm beyin hücrelerinden kaynaklanan nöbetler; bu, jeneralize (yaygýn) nöbet olarak bilinmektedir. Bu nöbet tipinin önemli bir özelliði genellikle bilinç kaybýnýn olmasýdýr. Ancak bu, hastalarýn her zaman bayýldýklarý anlamýna gelmemektedir. Çoðu zaman baþkalarý farkýna varmadan geçirilen çok kýsa absans (dalma) anlarý olabilmektedir. Bu nöbet tipi ’absans nöbeti’ olarak da bilinmektedir.
Çocuklarda, epilepsi tamamen kaybolabilmektedir. Bu bazen eriþkinler için de geçerlidir; ancak epilepsileri devam etse bile, çoðunlukla hastalýklarý ilaç tedavisi ile kabul edilebilir bir biçimde kontrol altýna alýnabilmektedir.
Epilepsisi olan kiþilerin sayýsý ve türü
Dünya çapýnda epilepsisi olan yaklaþýk 50 milyon kiþinin bulunduðu tahmin edilmektedir. Genel olarak, nüfusun %0.5 ila %0.8’inde epilepsi hastalýðý görülmektedir. Bir kýyaslama yapýlacak olursa, Avrupa’da yaklaþýk ayni sayýda diyabet hastasý bulunmaktadýr. Epilepsi hastalarýnýn çoðu ilk nöbetlerini 10 ile 20 yaslar arasýndayken yasamaktadýrlar. Epilepsi zihinsel özürlü kiþiler arasýnda nispeten daha yaygýn olduðundan, birçok insan epilepsi ile zeka arasýnda bir baðlantý olduðunu düþünmektedir. Þiddetli epilepsinin bir çocuðun geliþimini yavaþlatabildiði doðru olmakla birlikte, bu düþünce kesinlikle yanlýþtýr. Özellikle eðer aile içinde süregeliyorsa, epilepsi herkeste geliþebilir. Epilepsi erkek ve kadýnlarda eþit daðýlým göstermektedir. Pek çok insan için, günlük yaþamlarýný þiddetle etkileyen bir hastalýktýr bu.

Günlük yasam üzerindeki etkisi
Epilepsi hastalýðý önemsiz bir konu deðildir. Nadiren nöbet yasayan hastalar bile bunu her zaman akýllarýnýn bir kösesinde tutmak durumundadýrlar. O esnada gelen bir nöbetin tehlikeli olabileceði, araç kullanma, bisiklete binme, yüzme, banyo yapma, daðcýlýk vb gibi tüm etkinliklerden uzak durmalarý gerekmektedir. Epilepsi ayni zamanda, ’yasamdaki önemli þeyleri’ yani iliþkiler, is ve bos vakit etkinliklerini de etkilemektedir. Bazý hastalar bir nöbetin gelmekte olduðunu açýkça hissedebilmektedir. Örneðin, nöbetten bir önceki gün daha sinirli hissedebilir, bas aðrýsý olabilir, bas dönmesi hissedebilir ya da karýnlarýnda bir gariplik hissedebilirler. Buna aura denmektedir.

Ancak birçok hasta için, nöbet hiç beklenilmedik bir anda gelir. Bir nöbetin þiddeti kiþiden kiþiye farklýlýk göstermektedir. Bazýlarýnda nöbet neredeyse fark edilmezken, diðerlerinde hastaneye yatýrýlmayý gerektirebilir.

Epilepsi ve ilaç tedavisi

Günümüzde epilepsi için pek çok ilaç bulunmaktadýr (anti-epileptik ilaçlar). Bunlar beyin hücrelerinin aþýrý ve kontrolsüz elektriksel aktivitesine karþý koymaktadýr. Buna raðmen, tüm epilepsi hastalarýna nöbetsiz bir yasam sunmak hala mümkün deðildir. Bazý hastalar için, ilaç tedavisi ise yarýyor görünmez, bazýlarý yan etkiler yasar, bazýlarý tolere edilemeyen yan etkiler yasar. Bu nedenle, bir hasta her zaman onun için en uygun ilaçla tedavi edilmelidir.

Bazý anti-epileptik ilaçlar zaman içinde yavaþ yavaþ daha az etkili olmaktadýr. Beyin artýk bu ilaca yanýt vermez; hasta ’dirençli’ olmuþtur. Bu gibi durumlarda doktorunuz artýk baþka bir ilaca geçme zamanýnýn geldiðine karar verecektir.Eðer anti-epileptik ilaçlarýn hiçbiri etkili olmuyorsa, bazen cerrahi giriþimler parsiyel nöbetlerde bir çözüm sunabilmektedir.


Bu Soru 2657 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..