Ýnme (felç) (Ýngilizce: stroke), beyin kan akýmýnýn bozulmasý sonucu oluþur. Nasýl ki kalpte bu olay olursa kalp krizi diyoruz. Buna da bir yerde beyin krizi diyebiliriz. Bozulan kan akýmý sürekli olursa beyin hücreleri canlýlýðýný koruyamaz ve kalýcý beyin hasarý oluþur.

Bildiðimiz gibi kalbi besleyen damarlardan birinde týkanma olursa kalbin o bölümünün beslenmesi bozuluyor ve o bölge uzun süre kansýz kalýrsa kalp krizi (miyokart enfarktüsü) oluþuyordu. Ayný olaylar beyinde de olabilir. Bunun adýna da inme (felç) diyoruz.

Ýnme, kalp hastalýðý ve kanserden sonra en önemli 3. ölüm nedenidir,

Ciddi ve çok uzun süreli sakatlýklarýn en baþ nedenidir,

Her 15 ölümden birinden inme sorumludur,

Ýnmeye baðlý ölümlerin %50’si hasta daha hastaneye ulaþamadan oluþur,

ABD’nde her yýl 700.000 kiþide inme oluþmakta (her 45 saniyede 1 kiþi), 160.000 kiþi ise inme nedeniyle ölmektedir. Ýnme geliþenlerde, 500.000 hastada ilk atak, 200.000 kiþide ise tekrarlayan ataklar meydana gelmektedir.

Ýnme hakkýnda bilgi edinmeden önce en önemli organlarýmýzdan biri olan beyin hakkýnda biraz bilgi sahibi olalým:

Ýnsanlarda beyin, vücut aðýrlýðýnýn yalnýzca %2’sini oluþturmasýna raðmen, kan daðýlýmýnýn %15’ini alýr. Dolayýsý ile beyinin kana gereksinimi çok önemlidir. Öyle ki beynin kan akýmý kesintiye uðrarsa saniyeler içinde þuur kaybolur. Beyin tüm kan akýmý 3 dakikadan fazla kesintiye uðrarsa beyin hücreleri geriye dönüþsüz bir biçimde harap olur. Böyle bir durumda kalp ve diðer bütün organlar çalýþsa bile beyin fonksiyonlarý asla geri dönmez. Buna beyin ölümü veya bitkisel hayat diyoruz. Bundan dolayý organizmamýz diðer organlarýmýz kana daha fazla gereksinimi olsa bile beynin kan akýmýný azaltmaz. Beynin kan akýmý 2 çift arter tarafýndan saðlanýr: internal karotid arterler ve vertebral arterler.

Ýskemik (kan azlýðýna baðlý) inme: Beyinde enfarktüs sonucu oluþur. Mekanizma kalp krizine benzer. Bilindiði gibi kalp kasý hücreleri yeteri kadar kansýz kalýrsa kalp krizi oluþur. Beyindeki enfarktüs de deðiþik nedenlerden dolayý beynin kan damarlarýnýn týkanmasý ve böylece beynin beslenmesi bozulduðu zaman olur. Damarýn týkanmasý beynin kendisine ait olan damarlardaki aterosklerozdan dolayý daralýp týkanmasý sonucu olabileceði gibi vücudun deðiþik yerlerinden gelen pýhtýlarýn beyne kan getiren damarlar yolu ile beyne gelip beyini besleyen damarlarý týkamasý sonucu da olabilir. Ýskemik inmeler tüm inmelerin %80-85’ini oluþturur.

Hemorajik Ýnme: Hemoraji "kanama" denmektir. Beyin içindeki damarlarýn yýrtýlmalarý sonucu olur. Damar dýþýna çýkan kan beyin dokusuna basý yapar ve basý altýnda kalan beyin hücrelerinde hasar ve ölüm oluþur. Hemorajik inmenin en büyük nedenleri hipertansiyon ve beyin anevrizmalarýdýr. (Anevrizma: Damar duvarýnda, damarýn incelmesi ve zayýflamasý sonucunda baloncuk oluþmasý).

Yüz, kol, bacak veya vücudun bir yarýsýnda uyuþukluk veya güç kaybý,

1 veya 2 gözde görme kaybý veya azalmasý (perde inmesi gibi),

Konuþma kaybý, konuþmada veya konuþulanlarý anlamada güçlük,

Bir neden yokken þiddetli ve ani baþ aðrýsý,

Yürümede dengesizlik.

Ýnme acil tedaviyi gerektirir. Acilen hastaneye gidilmelidir.

Ýnmelerin %50 kadarýnýn önlenmesi mümkündür: Bunun için inmeye yol açan risk faktörleriyle mücadele önemlidir:

Hipertansiyon

Atrial fibrilasyon

Kontrolsüz þeker hastalýðý 

Kolesterol yüksekliði (>200 mg/dl)

Sigara

Alkol (fazla miktarda)

Kilo fazlalýðý

Beyne giden boyun damarlarýnda (karotis arterler) ve/veya koroner damarlarda hastalýk olmasý

Yaþ (>65)

Cins (erkeklerde inme daha sýk. Ancak kadýnlarda daha ölümcül seyrediyor)

Görüldüðü gibi risk faktörleri kalp damar hastalýklarý için geçerli olan risk faktörlerine oldukça benziyor. Özellikle kiþilerin inme riski yönünden deðerlendirilmesi ve mevcut olan risk faktörleriyle (tabii ki kontrol edilebilir olanlarla) mücadele edilmesi çok önemli. 

Bazý hastalarda inmeden önce inmenin olabileceðine dair ön iþaretler olabilir: Bunlar yukarýda bahsettiðim inmede görülen þikayetlerin kýsa süreli (24 saatten az) olan ve iz býrakmayanlarýdýr (Yani 24 saatten az süren ve tamamen geçen konuþma bozukluðu, 24 saatten az süren ve tamamen geçen kol, bacak vs de güç kaybý veya uyuþukluk gibi). Bunlara geçici Ýskemik ataklar (transient ischemic attacks veya TIA) diyoruz. Bu ön belirtilere mutlaka önem vermeli ve doktorumuza görünmeliyiz.

Erkeklerde TIA sýklýðý 65-69 yaþlar arasýnda: %2.7, 75-79 yaþ arasýna ise %3.6’dýr, 

Kadýnlarda ise sýklýk 65-69 yaþlar arasýnda: %1.6, 75-79 yaþ arasýnda ise %4.1’dir. 

Bütün inmelerin %15’inde haberci olarak TIA bulunur. 

TIA sonrasýnda 90 gün içinde inme oluþma sýklýðý %3-17.3’dür ve ilk 30 gün içinde en sýktýr. 

Sonuç olarak; risk faktörleriyle mücadele ve düzenli saðlýk kontrolleri son derece önemlidir.