Bunyonlar(Halluks valgus) cerrahi ve medikal yöntemlerle tedavi edilebilen bir hastalýktýr.Tedavinin ana prensibi baþparmaktaki deformite nedeniyle bozulmuþ olan basma kusurunun düzeltilmesidir.Hastalarda medikal tedavide ana prensip baþparmak deformitesinin bozduðu ayak mekanik dengesinin çeþitli ortopedik cihazlarla düzeltilmeye çalýþýlmasýdýr.Burada parmak arasý silikon ,gece takýlan makaralar parmaðý doðru pozisyona alarak etraf dokunun rahatlatýlmasý ile aðrýyý azaltabilir.özel yapýlmýþ tabanlýklar ile hastalarýn baþparmak deformitelerinden kaynaklanan yanlýþ basmalarý düzeltilir ve ayakta fazla yük taþýyan bölgelerin dengesi normale döndürülmeye çalýþýr.Bu ortezlerden fayda görmeyen hastalarda aðrýnýn ortadan kaldýrýlmasý ve hastanýn daha rahat ayakkabý giymesinin saðlanmasý için cerrahi tedavi yöntemleri planlanýr.

Bunyon ayakta Halluks valgus deformitesine baðlý ortaya çýkan baþparmak etrafýnda ki þiþliðe verilen isimdir.Baþparmak eklemi etrafýnda eklemi korumakla görevli olan yað yastýkçýðý deformite sonucunda ayakkabý içinde basýnç altýnda kalan bölge olur ve buna baðlý olarak reaksiyonel bir büyüme olur.doku büyüdükçe ayakkabý basýncý artar ve þiþlik kýzarýklýk kalýcý bir hal alýr.

Bunyonlarýn oluþumunda en sýk rastlanan sebep ayaða uygun olmayan , ayak baþ parmaðýný doðal olmayan bir pozisyonda sýkan özellikle dar, sivri burunlu ayakkabýlarýn uzun süre giyilmesidir. Bunun yaný sýra bunyonlar artrit ve polio(çoçuk felci)gibi hastalýklarda da oluþurlar. Bunyon formasyonunda genetik sýklýkla bir rol oynar. Fakat bütün bu nedenler bunyonlarýn sadece ufak bir yüzdesini kapsar.Þaþýrtýcý olmayarak bunyonlar kadýnlarda erkeklere oranla dokuz misli daha fazladýr.

Bunyonlar tedavi edilmediklerinde sýklýkla aðrýlý hale gelirler. Fakat bütün bunyonlar ilerleyeci deðildir. Pek çok bunyon problemleri ameliyatsýz tedavi edilebilir.. Genelde aðrýsýz bunyonlarýn cerrahi düzeltmeye gerekliliði yoktur..Bu sebepten dolayý ortopedi uzmanlarý aðrý oluþturmayan bunyonlar için "KORUYUCU Cerrahi"yi önermezler.Vakalarýn geniþ bir çoðunluðunda bunyon aðrýsý uygun ayakkabý giyimi ile ortadan kaldýrýlabilir.

Ayakkabýnýn modeline göre ayakkabý numaranýz deðiþkenlik gösterebilir.Her yeni modelde ayakkabýlarýnýzý deneyerek alýnýz.

Mümkün olduðu kadar ayaðýnýzýn biçimine en yakýn uygunluktaki bir ayakkabý seçin.

Yaþýnýz ilerledikçe ayaklarýnýzýn büyüklüðü deðiþebilir.

Her iki ayaðýnýzý ölçtürün. Pek çok kiþinin bir ayaðý diðerinden büyüktür. Ayakkabýyý daha büyük olan ayaðýnýzda prova edin.

Ayakkabý provasýný günün sonunda ayaklarýnýzýn en büyük olduðu zaman yapýn.

Prova süresince ayakta durun ve her iki ayakkabýnýn sonunda da en uzun ayak parmaðýnýz için yeterli mesafenin mevcut olduðunu kontrol edin.

Ayak taraklarýnýzýn ayakkabýnýn en geniþ kýsmýna (ball pocket=tarak kesesi) iyi uyduðundan emin olun.

Ayakkabýlarýn ayaðýnýza oturduðundan ve ayaðýnýza uygun olduðundan emin olmak için ayakkabýlarýnýzla yürüyün. 

Bazý ayakkabýlar ayak parmaklarýnýzýn üzerine basýnç yapan bölgelerin deðiþtirlmesi ile modifiye edilebilirler. Baþparmaðýn repozisyonunda kullanýlan ateller ve ortotikler (ayaklarýnýza göre biçimlendirilmiþ özel ayakkabý tabanlýklarý) de aðrýnýzý hafifletebilir.

Eðer medikal tedavi baþarýlý yanýt alýnmazsa, cerrahi yöntemi düþünmek isteyebilirsiniz. Pek çok çalýþma bunyon cerrahisine giden hastalarýn % 85-% 90’nýnda sonuçlarýn tatmin edici olduðunu bulmuþtur.

Uygun ayakkabýlara raðmen yürüyüþ ve günlük aktivitelerinizi kýsýtlayan ciddi ayak aðrýsý.

Ýstirahat ve ilaçlarla düzelmeyen kronik baþ parmak inflamasyonu ve þiþmesi

Baþ parmaðýn küçük parmaklarý itmesiyle oluþan baþ parmak deformitesine ek geliþmiþ küçük parmak deformiteleri

Baþ parmaðýnýzý hareketlerinde sertlik- yetersizlik.

Aðrýnýn hafiflemesinde nonsteroid ve antienflamatuar ilaçlardan fayda görülmediðinde

Ayakkabýlarda deðiþiklik yapmaya ve antiinflamatuar tedavi gibi diðer tedavilere raðmen baþparmak deformitesinin ilerlemsi

Bunyon ameliyatlarýnýn en önemli özelliði ameliyat sonrasý dönemin iyi anlaþýlmasýdýr.ameliyat sonrasý dönemde yapýlan cerrahi iþleme göre yaklaþýk 4-6 haftalýk bir yük vermeme dönemi ve ardýndan yaklaþýk 3.ayýn sonuna kadar geniþ ve rahat özellikle seçilmiþ ayakkabýlarýn giyildiði bir period vardýr.Ayrýca hastalarýn bu cerrahi sonrasýnda tamamý ile normale dönmesi yaklaþýk olarak 6-9 aylýk bir nekahat dönemini içerecektir. Bu süre boyunca ayaklarda þiþme ve ayakkabý giyme güçlüðü söz konusu olabilir.Bu sebeple bunyon cerrahisi önemli bir cerrahidir.Cerrahinin size mükemmel bir ayak sunacaðýna dair gerçekçi olmayan iddialardan sakýnýn . Cerrahinin amacý mümkün olduðu kadar aðrýyý azaltmak, ve deformiteyi mümkün olduðu kadar gerçekçi olasýlýkla düzeltmektir. Kozmetik amaçlý bir cerrahi olarak anlaþýlmamalýdýr.

Ortopedi de bunyonlarý tedavi etmek için pek çok farklý cerrahi yöntemler uygulanmaktadýr.

Baþparmak ekleminde geliþmiþ deformiteye baðlý olarak eklemin iç kenarýný oluþturan yapýlarda aþýrý gerginlik geliþir.Bu aðrýnýn oluþumunda en önemli sebeplerden biridir.Yapýlacak kemik ameliyatlarýna ek olarak yapýlan bu ameliyatla eklemin dengesi saðlanýr .Gerilmiþ olan yapýlar kesilerek eklemin dengesi saðlanýr.

Çok ilerlemiþ olan vakalarda yapýlacak bir düzeltmeye imkan kalmadýðýnda Tahrip olmuþ eklem yüzeylerini kaldýrýlarak baþparmak eklemi 10 derecede sabitlenir.Kaynama tamamlancaya kadar yüzeylerin tutmasý için vida, tel veya plak konulur.Ciddi bunyonlarý, ciddi artritleri olanlarda ve diðer yöntemlerin baþarýlý olmadýðý hastalarda kullanýlan bir yöntemdir.

Ekzostektomi

Baþparmak ekleminin þekil deðiþtirmesi sonucunda 1.tarak kemiðinin dýþ kenarý reaksiyon gösteren ve aðrýya yol açan bölge olur.bu kemikte yapýsal bir deðiþiklik oluþmasýna yol açar.Kemikte sivrileþme ve büyüme olur.Ekzostektomi bu büyümüþ parçanýn çýkarýlma iþlemidir.Ana kemik ameliyatlarýna ek olarak yaðpýlan bir cerrahi iþlemdir.

Özellikle yaþlý hastalarda ve aktif olmayan kiþilerde tercih edilen bir yöntemdir.Bu ameliyatta eklemin hasar görmüþ bölümleri temizlenir ve eklem kapsülü bu yüzeylerin yerine kaydýrýlarak yalancý bir eklem oluþturulur. Daha kolay iyileþme dönemi olan ve yaklaþýk 6 haftanýn sonunda iyileþme gösteren bir cerrahidir. Hastalarda kozmetik sonuçlar iyi olmasýna karþýn uzun dönemlerde tekrar yüzdelerinin yüksek olmasý nedeniyle yaþlý hastalarda tercih edilen bir cerrahidir.

Geliþmiþ olan deformitenin derecesi ölçülerek tarak kemiðinin uygun açý ile kesilerek deformitenin ters yönüne tarak kemiðinin kaydýrýlmasý iþlemidir.tarak kemiðinin kaydýrýlmasý iþlemini çeþitli farklý tiplerini videolarda inceleyebilirsiniz.

Bunyon cerrahisi ile ilgili hazýrlýklar þöyle sýranabilir.

Ortopedik deðerlendirme üç komponent ihtiva eder.

Týbbi hikaye: Ortopedi cerrahýnýz sizin genel saðlýðýnýz hakkýnda bilgisini arttýrýr ve size aðrýnýzýn ne kadar sürdüðünü ve ayaðýnýzý acýtmayacak ayakkabýyý bulabilme gücünüzü soracaktýr.Sizin cerrahi sonucunuzu etkileyebilecek diðer koþullarý da soracaktýr. Örneðin diabet ve romatoid artrit enfeksiyon riskini arttýrabilir ve düzgün iyileþmenizi engelleyebilir. Dolaþým problemleri postoperatif aðrýyý arttýrýr ve iyileþmenizi engeller.

Fizik muayene yanlýþ dizilmenin derecesi ve yumuþak doku harabiyeti ve çekiç parmak ve nasýr gibi diðer ayak deformitelerinin varlýðýna göre deðerlendirilir.

Rontgen ayak parmak ekleminizdeki deformitenin ve harabiyetin büyüklüðünü belirler. 

Ortopedi uzmaný deðerlendirmelerinizin sonuçlarýný sizinle bir daha gözden geçirecek ve sizin için en uygun olan tedavi, seçeneðini size sunacaktýr.Tüm tedavi seçenekleri anlatýlarak her seçeneðin olumlu ve olumsuz yönleri detaylý olarak anlatýlacaktýr.Cerrahi sonrasýnda gerçekçi beklenti saðlanmasý için bu tartýþma çok önemlidir.

Karar vermede bir önemli faktör Bunyon Cerrahisi yapýlmasýnda uygulanacak yöntemin neyi yapýp neyi yapamayacaðý konusunun anlaþýlmasýdýr. Bunyon cerrahisine giden hastalar büyük çoðunlukla cerrahiden sonra aðrýnýn çok hýzlý bir þekilde azalmasýyla birlikte baþ parmaklarýnýn hizasýnda anlamlý bir düzelme ile karþýlaþýrlar.

Bunyon Cerrahisi size daha küçük ve dar burunlu ayakkabýlar giymenize izin vermeyecektir. Hatta hayatýnýzýn geri kalanýnda bazý ayakkabý sýnýrlamalarýnýz olacaktýr.

Bunyon deformitesinin en sýk sebebinin sýký giyilen ayakkabýlar olduðunu hatýrlayýn. Eðer o tip ayakkabýlarý giymeye geri dönerseniz bunyonunuz yeniden ortaya çýkacaktýr.

Eðer bunyon ameliyatýna karar verildiðinde genel saðlýk þartlarýnýn deðerlendirilmesi için ameliyattan önce aile hekiminizle tam bir fiziksel sorgulamaya alýnýrsýnýz..Kalp, akciðer veya diðer kronik hastalýklarýnýz varsa aile hekiminizin ameliyat öncesi bu sorunlarýnýzý deðerlendirecektir.

Ameliyattan önce aldýðýnýz ilaçlarý ortopedi uzmanýnýza söyleyin. O size ameliyattan önce hangilerini alýp, hangilerini keseceðinizi söyleyecektir.

Kan örnekleri, elektrokadiografi, akciðer grafisi, idrar örneði ve özel ayak grafisi gibi planladýðý yönteme yardýmcý olacak testler, ortopedi uzmaný tarafýndan istenebilir.

Muhtemelen size ameliyattan bir iki saat önce hastaneye veya cerrahi merkezine gelmeniz söylenecektir.

Hastaneye giriþ yaptýktan sonra Anestezi ekibinin bir üyesi tarafýndan deðerlendirileceksiniz. Pek çok bunyon ameliyatýnda anestezi ayak bileði ekleminin altýndan blokaj ile yapýlýr. Arada sýrada, genel veya spinal anestezi de kullanýlabilir. Anestezist gerektiðinde diðer ilaçlarý verebilmek için ve sizi rahat ettirmek için ameliyatýn baþýndan sonuna kadar sizinle kalacaktýr.

Ameliyat yaklaþýk 2 saat kadar sürer. Ardýndan iyileþme odasýna götürüleceksiniz. Bir gün sonra eve gitmek için hazýr olacaksýnýz.

Bunyon ameliyatýndan sonra % 10 dan daha az hastada komplikasyon yaþanýr. Olasý komplikasyonlar enfeksiyon, bunyonun tekrarlamasý, sinir harabiyeti ve devam eden aðrýdýr.

Eðer komplikasyon oluþursa bu komplikasyonlar tedavi edilebilirler, fakat sizin iyileþme sürecinizi uzatacaktýr.. Ortopedi cerrahýnýz bu komplikasyonlarýn tedavisindeki çeþitli seçenekleri açýklayacaktýr.

Ameliyatýn baþarýsýnýn büyük bir kýsmý sizin, evde, ameliyattan sonraki ilk birkaç hafta süresince, ortopedi uzmanýnýzýn tavsiyelerini ne kadar iyi takip ettiðinize baðlý olacaktýr. Ayaðýnýzýn düzgün iyileþmesinden emin olmak için, ilerdeki birkaç ay süresince düzenli olarak cerrahýnýzý göreceksiniz.

Hastaneden ayak baþ parmaðýnýzý düzeltilmiþ pozisyonda tutan bandajlarla taburcu edileceksiniz. Ayný zamanda özel bir ameliyat sonrasý ayakkabýsý giyeceksiniz veya ayaðýnýzý korumak için ayaðýnýz alçýya alýnacaktýr. Dikiþleriniz ameliyattan yaklaþýk iki hafta sonra alýnacak, fakat ayaðýnýz sargý veya bir bað (brace) ile devam ettirilen desteklemeyi gerektirecektir Düzgün bir iyileþmenin garantiye alýnmasý için önemli olan; uygulanan desteðinizin kuru tutulmasý ve iyi kullanýlmasýdýr. Duþ alýrken ayaðýnýzýn üzerine plastik bir torba yerleþtirmeyi unutmayýn.

Ortopedi cerrahýnýz size ameliyattan sonra ilk birkaç hafta için yürüteç, baston veya koltuk deðnekleri tavsiye edebilir. Ýyileþen yaranýn bulunduðu ayaðýnýza yavaþ yavaþ aðýrlýk verebilirsiniz. Bununla birlikte ameliyatý takip eden ilk birkaç hafta süresince sadece kýsa mesafeler yürümelisiniz. Muhtemelen yaklaþýk bir hafta içersinde yeniden gezebileceksiniz.

Ameliyattan birkaç gün sonra ayaklarýnýzý mümkün olduðunca fazla yüksekte tutun ve aðrý ve þiþliði azaltmak için; ortopedi uzmanýnýzýn tavsiyesi uyarýnca buz uygulayýn. Altý ay kadar ayaðýnýzda bazý þiþmeler olacaktýr. Sargýlarýnýz çýkarýldýktan sonra ilk bir kaç ay için, ameliyat yeri tamamýyla iyileþinceye kadar, sadece atletik ayakkabýlar veya yumuþak Oxford tipi deri ayakkabýlar giyin. Yüksek topuklu moda ayakkabýlarý altý ay sonrasýna kadar giymeyin. Ayakkabýlarýnýzý seçerken, bu kitapçýkta daha önce sunulan ayakkabý tiplerini takip edin. Bu bunyonunuzun nüksetmesini önleyecektir.

Ayaðýnýzý Güçlendiren Egzersizler

Bazý egzersizler veya fizik tedavi, ameliyattan sonra ayaðýnýzýn gücünün ve hareket deviniminin eski haline geri gelmesi için tavsiye edilebilir. Cerrahýnýz ayak bileðinizi güçlendiren cerrahi bir bant kullanarak ve ayak parmaklarýnýzdaki hareketin eski hale gelmesi için bazý top egzersizleri verebilir. Bu egzersizlere, daima yavaþça baþlayýn ve cerrahýnýzla fizyoterapistin talimat verdiði bilgileri tekrarlayarak uygulayýn.

Ortopedi cerrahýnýz ameliyatýnýzdan sonra bir müddet enfeksiyonu önlemek için antibiyotik verebilir. Aðrý tedavisi ameliyatýn neden olduðu aðrýyý azaltmak için epeyce bir süre uygulanýr.

Yaygýn olmasa da bunyon ameliyatýndan sonra komplikasyonlar oluþabilir. Aþaðýdakiler oluþunca ortopedistinizle temas kurun:

Sargýlarýnýz gevþerse, çýkarsa ya da nemlenirse

Sargýlarýnýz kan veya akýntý ile nemlenirse

Ameliyat sonrasý kullanýlan ilaçlarýn yan etkisi

Bunun yaný sýra enfeksiyonu iþaret eden aþaðýdaki belirtileri gözlemlediyseniz acil olarak ortopedistinizi arayýn:

Ateþ

Titreme

Sargýlarýnýz etrafýnda inatçý kýzarýklýk ve sýcaklýk

Gittikçe artan inatçý bir aðrý

Tedavi edilen ayaðýn üst kýsmýndaki baldýrda, anlamlý þiþlik

Ayak etkinlikleri ve Egzersiz Rehberi

Muntazam egzersiz ve derece derece her günkü aktivitelere geri dönüþ, tam iyileþmenizde çok önemlidir.Ortopedi cerrahýnýz ve fizyoterapist, postoperatif sargýlarýnýzý çýkarttýðýnýz zaman, yaklaþýk olarak günde iki veya üç kez 20-30 dakika egzersiz yapmanýzý tavsiye edebilirler. Bu rehber, sizin ortopedi cerrahýnýz ve fizyoterapist tarafýndan denetlenen egzersiz/aktivite programýnýzý daha iyi anlamanýza yardým edebilir.

Yürüme- postoperatif ayakkabýyla düzgün yürümek önemlidir. Baþlangýçta yürüteç veya koltuk deðnekleri ile yürümelisiniz. Cerrahýnýz veya fizyoterapist ayaðýnýza ne kadar aðýrlýk vereceðinizi söyleyeceklerdir. Koltuk deðnekleriniz veya yürütecinizle aðýrlýðýnýzý dengeleyerek rahat bir þekilde dik olarak ayakta durun. Kýsa bir mesafe koltuk deðneklerinizi veya yürütecinizi ilerletin; sonra ameliyatlý ayaðýnýzý ileriye doðru atýn, ilk olarak ayaðýnýzýn topuðunu yere deðdirin. Ýleriye doðru hareket ettiðinizde aðýrlýðýnýzýn çoðu topuðunuzda kalabilecektir. Daha sonra ayaðýnýzýn tümünü ne zaman yere koyacaðýnýzý ve koltuk deðnekleri ya da yürütece ne kadar zaman sonra ihtiyacýnýzýn kalmayacaðý konusunda bilgilendirileceksiniz.

Bilek pompasý- Baldýr ve incik kaslarýnýzý ritmik olarak kasarak ayaðýnýzý yukarý ve aþaðý hareket ettirin. Bu egzersizi iyileþme odasýnda periyodik olarak saatte 2-3 kez 2-3 dakika süreyle yapýn.

Havlu Kývýrmak-Yere küçük bir havlu koyun ve sadece parmaklarýnýzý kullanarak havluyu kendinize doðru kývýrýn. Havlunun sonuna bir aðýrlýk koyarak direnci arttýrabilirsiniz. Gevþeyin ve bu egzersizi 5 kez tekrarlayýn. 

Parmak Kaldýrmak, Parmak Kývýrmak-Her iki pozisyonda 5 saniye tutun ve 10 kez tekrarlayýn.

Baþ Parmak Çekiþleri- Her iki ayak parmaðýnýza lastik bant geçirin ve lastiði çekerek iki baþ parmaðýnýzý birbirinden uzaklaþtýrýn. 5 Saniye tutun ve 10 kez tekrarlayýn.

Parmak Çekiþleri- Bütün parmaklarýnýzýn etrafýna kalýn bir lastik bant geçirin ve parmaklarýnýzý ayýrýn. 5 Saniye kalýn ve 10 kez tekrarlayýn.

Parmak Sýkýþtýrma- Parmaklarýnýzýn arasýna küçük mantarlar yerleþtirin ve 5 saniye sýkýþtýrýn. 10 Kez tekrarlayýn.

Bilye Toplama- Yere 20 tane bilye koyun Ayaðýnýzla her seferinde bir bilye alýn ve bir kaseye koyun. 20 Bilye ile tekrar edin.

Ameliyattan sonra yavaþ yavaþ kýsa mesafelerde yürümeye baþlayýn ve her gün günlük aktivitelerinizi yapýn. Bu erken aktivite, iyileþmenize yardým eder ve hareketliliðinizi yeniden kazandýrýr.

Yürüme- Ýlk kez atletik ayakkabýlarý giyebildiðinizde egzersiz için yürümeye baþlayabilirsiniz. Ortopedistiniz ve fizyoterapistiniz bunun zamanýný. Belirleyip size bildireceklerdir.

Koþma- Ýlk kez aðrý olmadan yürüyebildiðinizde en çok baþ parmaðýnýzýn hareketi yerine gelir. Cerrahýnýz ve fizyoterapistiniz bunun zamanýný bildirecektir.

Diðer Sporlar- Ýlk kez aðrý olmadan koþtuðunuzda pek çok hasta gibi siz de yarýþma sporlarýna geri dönebilirsiniz. Bunlar takým sporlarýný, aerobikler ve step-týrmanmayý içerir.

Egzersiz veya Aktiviteden(hareket) sonra þiþme ve Aðrý- Hareket veya egzersizden sonra ayaðýnýzda orta derecede aðrý veya þiþme olabilir.

Ayaklarýnýzý yükseðe kaldýrýn ve havluya sarýlmýþ buz uygulayýn. Egzersiz ve aktivite sürekli olarak gücünüzü ve hareketliliðinizi ilerletecektir.