Disk hernilerinin en çok görüldüðü bölge lomber bölgedir. En çok L5-S1 ve L4-5 seviyesinde görülür. Çocuklarda ve adolesanlarda oldukça az görülen lomber disk hernisi (LDH), sýklýkla 40-50 yaþlarý arasýnda görülür. Aðýr yük kaldýrma, omurga üzerine gelen döndürücü (torsiyonel) zorlamalar, aðýr fiziksel çalýþmalar, fazla kilo, risk faktörleri olarak sayýlabilir. Bunun yaný sýra, uzun yol þoförleri, aðýr iþ yapanlar, diþ hekimleri ve ev kadýnlarý da risk taþýyanlar grubunda yer alýrlar. 

 

Posterior longitudinal ligament merkezde daha saðlam yanlarda daha zayýf olduðu için disk hernileri daha çok arka ve yana doðru olur. Daha az olarak, foramene ya da foramenin lateraline (ekstraforaminal veya farlateral) doðru olabilir.

 

 Disk hernisi (bel fýtýðý)

Posterolateral fýtýk, bulunduðu düzeyde duradan ayrýlan ve alt foramenden çýkan sinir köküne basý yapar, farlateral fýtýk ise ayný seviyede foramenden çýkan sinir köküne basý yapar. Örnek olarak, L4-5 disk hernisi L5 sinir köküne basarken, L4-5 farlateral disk hernisi, L4 sinir köküne basý yapar. Fýtýklaþmýþ diskin sinir köküne yaptýðý basý sonucunda sinir kökünde ödem ve iskemi sonucunda radiküler tipte aðrý ortaya çýkar. Ancak basýnýn þiddetiyle aðrý arasýnda dolaysýz bir iliþki yoktur. Her basý aðrýya neden olmaz. Aðrýnýn oluþmasýnda mekanik faktörlerin dýþýnda baþka etkenlerin de olduðu kabul edilmektedir.   

 

Çoðunlukla ilk belirti bel aðrýsýdýr, paravertebral kaslarda spazm vardýr, buna baðlý olarak geçici skolyoz oluþabilir. Spazma baðlý olarak, bel hareketleri aðrýlý ve kýsýtlýdýr. Bel aðrýsýný daha sonra bacak aðrýsý izler. Aðrý, ayakta durmakla, yürümekle, öne doðru eðilmekle, öksürmekle ve ýkýnmakla artar. Bu durumda en yararlý bulgu, düz bacak germe (Lasegue) testidir. Bazen karþý tarafta yapýlan düz bacak germe testinde aðrý oluþabilir, buna konturlateral Lasegue bugusu adý verilir. Aðrýdan sonra, tabloya nörolojik belirti ve bulgular eklenir. Etkilenen sinir köküne uygun olarak, ilgili dermatomlarda uyuþma (hipoestezi), duyu kaybý (anestezi), güç kaybý ve tendon reflekslerinde kayýp ortaya çýkar. Sinir köklerine ait duyu dermatomlarý þekil-5 de gösterilmiþtir. Orta hat disk hernilerinde cauda equina sendromu geliþir. Burada radikülopati bulgularý yoktur. Perineal uyuþukluk, mesane ve anal kontrol kaybý, bacaklarda güçsüzlük vardýr. Ayýrýcý tanýda, Sinir köküne ve duraya basý yapan yer kaplayan diðer lezyonlar, tümörler, dejeneratif diðer deðiþiklikler, periferik sinir lezyonlarý ve hastalýklarý, diyabetik nöropatiler, siyatik sinirin sýkýþmasýna neden olan intrapelvik kitle veya priformis sendromu, romatizmal hastalýklar ve travma akýlda tutulmalýdýr.  Disk hernilerinin tanýsýnda kullanýlan taný yöntemi MRG dir. Statik MRG görüntülerinde taný koyma olanaðý mümkün iken, bazen dinamik MRG daha iyi sonuç verir. Ancak ayakta çekim yapan dinamik MRG nin az sayýdaki merkezlerde olmasý, maliyetinin yüksek olmasý yöntemin dezavantajýdýr.  Nörolojik tutulum varsa, lezyonun yeri ve þiddeti hakkýnda EMG deðerli sonuçlar verir, ancak yeterli sonuç için iki haftalýk bir sürenin geçmesi gerekir. 

Konservatif tedavi; NSAÝ ilaçlarla tedavi, kas gevþeticiler, hafif doz kontrollü steroid uygulamalarý ve fizik tedavi bu grupta yer alýr.

Algolojik giriþimler (aðrý tedavisi)

Cerrahi giriþimler. Cerrahi giriþim için endikasyonlar þöyledir:

Diðer yöntemler ile geçmeyen bel aðrýsý ve bacak aðrýsý. Burada ön görülen  sekiz haftalýk konservatif tedaviye raðmen devam eden aðrýlardýr.

Nörolojik bulgularýn ortaya çýkmasý. 

Cerrahi tedavi yöntemleri

Hemilaminektomi: Tek seviye disk hernilerinde baþ vurulan yöntemdir.

Total laminektomi: Özellikle santral disk hernilerinde, cauda equina  sendromu bulgularýnda, dar kanal varlýðýnda tercih edilen yöntemdir.

Mikrodiskektomi: Cerrahi mikroskop kullanýlarak yapýlan giriþimlerdir. Anatomik elemanlar büyük ölçüde korunduðu için sonuçlar daha iyidir. Cerrahi sahanýn büyütülmesi ve aydýnlatýlmasý, cerrahi kesinin küçük olmasý, epidural kanamanýn daha kolay kontrol altýna alýnmasý, ameliyat süresinin ve hastanede kalma süresinin kýsa olmasý yöntemin avantajlarýdýr. Buna karþýlýk öðrenme süresinin uzun olmasý dezavantaj olarak kabul edilebilir.  

Minimal invaziv ve endoskopik giriþimler: Teknolojinin geliþmesi ile özellikle son zamanlarda, endoskopik veya minimal invaziv yolla disk hernilerinin tedavisi daha çok kullanýlan bir yöntem olmaktadýr  

Cerrahi tedaviye ait komplikasyonlar iki grupta toplanýr:Peroperatif; Yanlýþ taraf ya da seviye, problem olan disk artýðý býrakýlmasý, epidural kanama, dura yýrtýðý ve sinir kökü yaralanmasýdýr.Postoperatif; Nüks disk hernisi, tromboemboli, epidural fibrozis, diskitis, araknoiditis, instabilite ve enfeksiyondur.  Cerrahi tedaviye raðmen aðrý geçmeyebilir, bu durumda teknik bir hata olarak, yanlýþ seviye seçilmesi, artýk disk materyalinin býrakýlmasý söz konusu olabilir. Disk hernisinin tekrar etmesi, baþka  bir seviyeden yeni bir disk hernisinin oluþmasý, epidural fibrozisin meydana gelmesi sonucunda bir süre sonra aðrýlar tekrar baþlayabilir. Lomber disk hernisi operasyonlarýndan sonra enfeksiyon görülme oraný %0,5 tir.  

Tek seviyeli ve tek taraflý disk cerrahisinden sonra hasta ertesi gün korse kullanmaya gerek olmadan hemen ayaða kaldýrýlýr. Ýki taraflý ve çok seviyeli giriþimlerde, 6 hafta kadar yarý sert (balenli lomber destekli) korse kullanýlabilir. Ýlk 6 hafta içinde ani hareketlerden kaçýnmak, belden eðilmemek, belden dönme hareketleri yapmamak ve aðýr kaldýrmamak gerekir. Üç hafta sonra izometrik bel egzersizlerine ve düz yol yürüyüþlerine baþlanabilir.