Kalkaneus (Topuk) Kýrýðý 

Topuk kemiði (kalkaneus) kýrýklarý yüksekten düþme veya trafik kazasý gibi yüksek enerjili yaralanmalar sonrasý görülür. Kalkaneus kýrýðý sonrasý kemik yüksekliðini kaybeder ve geniþler. Buna baðlý çevre damar-sinir ve tendonlara basýlar geliþir. Yeterli tedavi uygulanmayan vakalarda ayaðýn içe ve dýþa doðru olan hareketleri (inversiyon ve eversiyon ) kýsýtlanýr ve aðrýlý olabilir. Ayakbileðinin aþaðý – yukarý hareketlerinde (dorsifleksiyon-plantar fleksiyon ) kýsýtlýlýk ileri derecede olmaz.

Ýdeal tedavi topuk yüksekliðinin saðlanmasýdýr. Eklemi ilgilendiren ciddi kýrýklarda açýk redüksiyon ve internal fiksasyon önerilen tedavidir. Cerrahi uygulanacak vakalarda sorunlarý azaltmak için 7- 10 gün beklenerek þiþliðin geçmesini saðlanmalýdýr . Hasta bu süre zarfýnda ayaða basýnç uygulayan (foot pump, cryo-cuff) yardýmcý cihazlardan fayda görebilir. Yara problemlerini azaltmak için sigara içen hastalar tütün ürünlerinden uzak durmalýdýr. 

-Topuk arkasý ve ayak bileði arkasýndaki aðrý: Eklem anatomisinin saðlanamamasýna baðlý kireçlenmeye (artrit) baðlýdýr.

-Hareket kýsýtlýlýðý: Subtalar eklem olarak bilinen bölgenin kireçlenmesine (artrit) baðlýdýr.

-Ayakkabý giymekte güçlük: Topuk kemiðinin yüksekliðinin saðlanamamasýna baðlýdýr.

-Parmaklarda bükülme: Kalkaneus kýrýklarý sonrasý erken dönemde geliþen kompartman sendromu (kanamaya baðlý doku içi basýncýnýn artmasý ve sinir-kas yapýlarýndaki fonksiyon kaybýna baðlýdýr. 

-Topuk altýnda aðrý: Topuk yað yastýkçýðýnýn incelmesine baðlýdýr ve uygun tabanlýk kullanmayý gerektirir.

-Ayak bileði iç kýsmýnda yanýcý aðrý: Kalkaneus geniþlemesine baðlý tibial sinir basýsýna baðlýdýr (tarsal tünel sendromu).

-Ayak bileði dýþ kýsmýndaki aðrý: Kalkaneus geniþlemesine baðlý peroneal tendonlardaki basýya baðlýdýr.

Yeterli tedavi edilmeyen hastalarda ayak bileði dýþ kýsmýnda, aktivite ile artan aðrý geliþebilir.Tedavide aðrý kesiciler, tabanlýklar, eklem içi kortizon enjeksiyonlarý ve cerrahi tedavi uygulanabilir. Kýrýk sonrasý ilk 6-9 ayda aðrýlý olan hastalarda gerekli tetkikler sonrasý (direkt grafi, bilgisayarlý tomografi) subtalar eklem artrodezi ( kemik grefti kullanarak veya kullanmayarak) önerilebilir. Bu iþlemin temel amacý çevre dokulara baský yapan kemik parçalarýn alýnmasý (lateral wall dekompresyonu), kalkaneus yüksekliðinin rekonstrüksiyonu (hastanýn kendi kemiði veya yapay kemik) ve dejenere olmuþ eklemin artrodezidir ( dondurma iþlemi olarak bilinir). Bu iþlem sonrasý ayak bileðinin aþaðý ve yukarý hareketlerinde kýstlanma olmaz, içe ve dýþa hareketlerde kýsýtlanma olur. 

Özellikle ateþli silah yaralanmasý, iþ kazasý ve trafik kazasý sonrasý görülür. Tedavi açýk kýrýðýn kapalý hale getirilmesi, tetanoz profilaksisi, ve antibiyotik tedavisi ile baþlar. Takiben kýrýk eksternal fiksatörler veya açýk cerrahi yöntemlerden uygun olan ile tedavi edilir. 

Oznur A, Komurcu M, Marangoz S, Tasatan E, Alparslan M, Atesalp AS.

A new perspective on management of open calcaneus fractures.

Int Orthop. 2007 Jun 21; 

Çok sýk olarak görülen krýklardandýr. Basit düþmelerden, ciddi trafik kazalarýna kadar birçok nedenle meydana gelebilir. En sýk gövdenin ayak üzerindeki dönmesine baðlý rotasyonel kuvvetler sonucu geliþir. Yüksekten düþme sonucu meydana gelen eklem yüzünü ilgilendiren ezilme (crush) tipi yaralanmalar (pilon kýrýklarý) daha nadir fakat daha ciddi yaralanmalardýr. Yerinden kaymamýþ kýrýklarda (özellikle lateral malleol ve izole posterior malleol kýrýklarý) alçý veya yürüme botu (walking boot) yeterlidir. Bu tip kýrýklar, kýrýðýn yerinde olduðunu tespit etmek açýsýndan yakýn olarak direkt grafiler ile takip edilmelidir. Yerinden kaymýþ (deplase) bimalleolar, trimalleolar veya kýrýklý çýkýklar genellikle cerrahi olarak tedavi edilir. Þeker hastalýðý (diabetus mellitus) ve ayak bileði kýrýðý olan hastalarda takipler olasý riskleri ( kýrýk deplasmaný, basý yarasý vb.) azaltmak için daha sýk yapýlmalýdýr. Uygun cerrahi tedavinin yapýlmadýðý vakalarda aksama, aðrýlý ayak bileði hareketleri, hareket kýsýtlýlýðý, þekil bozukluðu geliþebilir.