Þaþýlýk veya diðer deyimle göz kaymasý gözlerin paralelliðinin bozulmasý durumudur. Sadece tek bir gözde veya her iki gözde olabilir. Tek taraflý þaþýlýk o tarafta tembelliðe neden olacaðýndan daha az istenilen bir durumdur.

1. Doðumsal þaþýlýklar

2. Kýrma kusuru 

3. Göz tembelliði 

4. Travma, zor doðum veya bazý hastalýklara baðlý geliþen felçler 

Doðumsal kaymalar genelde kýrma kusurundan baðýmsýzdýr yani gözlük kullanýmýyla deðiþmez ve yüksek açýlý kaymalardýr. Böyle bebeklerde ideal olan ilk yaþý içinde kaymanýn düzeltilmesidir. Böylece bebek her iki gözü ile bakabileceði bir açýya kavuþur ve her iki gözünü ayný anda kullanabilme þansýný yakalar. Daha ileri 2-3 yaþýnda baþlayan kaymalar genellikle kýrma kusuruna veya göz tembelliðine baðlýdýr. Bu çocuklarda bazen bu durumu tetikleyen hiçbir þey olmadan bazen de yüksek ateþ, hastalýk, kafa travmasý, yaþanýlan stresli bir durum kaymanýn baþlamasýna neden olabilir. Böyle çocuklarda gözlük takviyesi ve tembellik tedavisiyle genel olarak kayma düzelebilir. Bazý durumlarda tam düzelme gözlükle de saðlanamaz ise ameliyat gerekebilir.

Travma, zor doðum, þeker, hipertansiyon gibi sistemik bir hastalýða baðlý, göz kaslarýnda felçler oluþabilir. Bu durum ani göz kaymalarýna ve çift görmeye neden olur. Çift görmeyi engellemek amacýyla baþ pozisyonu geliþir, baþ yan veya eðik bir þekilde durur. Çocuklarda özellikle bebeklikte olan bu tür kaymalar ortopedik bir problem gibi yanlýþ deðerlendirilebilir. Böyle hastalarda yaklaþým olayýn zamanýna göre belirlenir. Genel olarak 6-8 ay bazen 1-2 seneye varan düzelme süresi hastaya tanýnýr. Bu süre içinde eðer felç yeni geliþmiþse botilinum toksin ( botox) uygulamasý yapýlabilir. Botox uygulamasý en azýndan çift görmeyi azaltarak kiþinin normal hayatýna devam etmesini saðlar. Öngörülen süreç içinde iyileþme olmaz ise genellikle ameliyat gereklidir.

                                                         Öncesi                               Sonrasý                                                           

Gözlük: Bazý tip þaþýlýklar, kýrma kusuruna baðlý olarak oluþur. Hasta gözlük kullanmaya baþlayýnca þaþýlýk düzelir. Bu tip þaþýlýklarda, gözlük yeterli olmaktadýr.

Kapama ve ortoptik: Bu tedavi yöntemleri, hastanýn gözünde tembellik de varsa yapýlabilir.

Cerrahi (ameliyat): Doðuþtan olan kaymalar genellikle gözlük gerektirmeyen, erken dönemde (6 ay-1 yaþ) ameliyat edilmesi gerekli kaymalardýr. Kaymalarýn büyük çoðunluðu ise 2-3 yaþ civarýnda ortaya çýkar ve genellikle gözlükle tam olarak düzelebilir. Gözlük takýldýðý halde düzelmeyen kaymalara ise cerrahi tedavi gerekir. Felçlere baðlý olarak ani oluþan kaymalarda, genellikle çift görme de vardýr ve hasta için oldukça zor bir durumdur. Bu tarz þaþýlýklarda genel eðilim 6-8 ay beklemektir. Ancak, bekleme döneminde çift görmenin azalmasý amacýyla botoks uygulamasý yapýlabilir. Þaþýlýk ameliyatla tamamen düzelebilir, fakat görmesi belirli bir dereceden düþük olan gözlerde, ameliyattan bir süre sonra tekrar kayma ortaya çýkabilir. Þaþýlýk ameliyatlarý çoðunlukla genel anestezi altýnda gerçekleþtirilir. Ameliyatlarýn temel prensibi, göz küresine yapýþýk kaslarýn kuvvetinin azaltýlmasý veya artýrýlmasý ya da yerlerinin deðiþtirilmesi esasýna dayanýr. Görme dereceleri her iki gözde de iyi ve iki gözle görme fonksiyonlarýnda bozukluk olmayan 3 boyutlu görme yeteneði, hastalarda ameliyatla saðlanan düzelme sürekli olacaktýr. Þaþýlýk ameliyatlarýndan sonra gözlük ihtiyacý ortadan kalkmaz, þaþýlýk ameliyatýnýn etkisi ve amacý kaymayý düzeltmektedir. Þaþýlýk ameliyatýnýn görmeyle bir ilgisi yoktur. Ameliyatla kayma düzeltildikten sonra da, hasta yine ayný gözlüðünü takmaya devam edecektir. Botox : Özellikle göz kaslarýndaki felce baðlý geliþen kaymalarda kullanýlýr. Tiroid hastalýklarýna baðlý kaymalarda, anestezi alamayacak veya ameliyat olmuþ kaymasý tam düzelmemiþ hastalarda kullanýlabilir.

Þikayeti olan çocuk hangi yaþta olursa olsun muayene edilebilir. Çocuðun muayeneye izin vermediði durumlarda sakinleþtirici ilaçlar kullanýlýr, yine verimli sonuç alýnamadýðý takdirde genel anestezi verilerek muayenesi tamamlanýr. Çocuklarýn hiçbir þikayeti olmasa bile 3-4 yaþlarýna kadar en az bir defa göz muayenesinden geçmiþ olmalarý gerekir. En uygunu ilk 1 yaþ içinde yapýlacak olan muayenedir.

Okul çaðýna gelmiþ çocuklarýn okula baþlamadan önce muayene edilmeleri, geç kalýnmadan göz problemini tespit edebilmek ve de okulda göz problemlerine baðlý öðrenme güçlüðünü önlemek açýsýndan çok önemlidir. Görme kusuru çok az bile olsa gözlükle çözümlendiði zaman çocuk okulunda daha baþarýlý olacaktýr.

Pek çok göz problemi erken yaþlarda baþladýðýndan çocuklarýn belli zamanlarda gözleri kontrolden geçirilmelidir. Çocukta bir problem görülmese bile 2 yýlda bir göz muayenesi yapýlmasý uygundur. Belli bir numaranýn üstündeki hipermetrop veya astigmat bir göz, yakýný çok bulanýk gördüðünden çocukluk çaðýnda iyi ve net görmeyi öðrenemediðinden tembel kalabilir. Ayrýca iki göz arasýndaki numara farký fazla olduðunda, daha yüksek numaralý olan göz tembel kalýr. Göz tembelliði tedavisi ancak 9 -10 yaþýna kadar mümkün olan önemli bir göz problemidir. Tembellik tedavisinde ne kadar geç kalýnýrsa sonuç o kadar baþarýsýz olur.

Çocuk televizyon seyrederken, sesi çok kýsýk olmadýðý halde televizyona çok yaklaþýyorsa, bir gözünü devamlý kaþýyorsa, kýrpýþtýrýyorsa veya çocukta göz sulanmasý meydana geliyorsa, o zaman ailenin dikkatli olmasý gerekiyor. Göz hastalýklarý ile ilgili diðer belirtiler ise þöyle, bazen kirpiklerde kepeklenme olabilir, bunlar da küçük kýrýlma kusurlarý, astigmatlarda ve hipermetrop çocuklarda olur. Bunun haricinde çocuk, tahtadaki yazýyý görmüyorsa, yanýndaki arkadaþý ne yazýyor diye bakýyorsa, sýnýfta çok göz kýrpýyorsa ya da görmek için ayaða kalkýyorsa yine ebeveynler çok dikkatli olmalýdýr.

Göz kaymasý,

Göz kapaðý düþüklüðü

Göz yaþarmasý

Çapaklanma

Þiþlik

Bir gözü kapayarak bakma

Çok yakýndan okuma

TV’yi yakýndan izleme

Gözlerini kýsarak bakma

Okuduðu yeri kaçýrma

Okuduðu yeri belirlemek için parmak kullanma

Düþük performans

Baþ aðrýsý

Sakarca davranýþ,

Dalgýnlýk

Baþý bir yana eðerek bakma

Sýk sýk gözleri kaþýma

Bebek 3 aylýk olmasýna raðmen bakýþlarý odaklayamama

Ailede gözlük kullananlar veya göz hastalýðý bulunmasý durumlarýnda çocukta göz hastalýðý olabileceðini düþünmek gerekir.