Týp biliminde yapay retina, retinal implant veya retina protezi olarak bilinen biyonik göz’ü  düþünmek çok yakýn bir zamana kadar hayaldi. Son yýllarda A.B.D.’nde kör hastalar üzerinde yapýlan biyonik göz uygulamalarýnda büyük ilerleme kaydedildi. Henüz 32 hasta üzerinde yapýlan çalýþmalarda ilk sonuçlarýn olumlu olduðu ve hastalarda görme yeteneðinin arttýðý bildirilmektedir. Biyonik göz uygulamalarý, görme yollarý üzerinde bulunan ganglion sinir hücrelerinin, bir çeþit iþlenmiþ elektrik akýmýyla uyarýlmasý prensibine dayanýr. Fakat, Avrupa ülkelerinde onaylanmasýna raðmen, henüz A.B.D.nde FDA 3.faz deneme aþamasýnda olan biyonik göz uygulamalarýnýn körlüðün tedavisinde yaygýn olarak kullanýlan yeni bir yöntem olarak uygulanabilmesi için daha kesin verilere gereksinim bulunmaktadýr.

Görsel protez (biyonik göz) yerleþtirildiði yere göre çeþitli isimler alýr; bunlar sýrasýyla epiretinal (retina önü), subretinal (retina altý), optik sinir ve kortikal görsel protezlerdir. Körlüðün nedenine göre protez seçimi yapýlýr. Örneðin, körlüðün nedeni sarý nokta hastalýðý (makula dejeneresansý) veya tavuk karasý hastalýðýysa (retinitis pigmentosa), retina protezi kullanýlýr. Eðer körlüðün nedeni görme sinirinde, beyindeki tümör, iltihap ve damar hastalýklarýna ve travmaya baðlýysa optik sinir veya kortikal protez seçimi yapýlýr.

Amerika Birleþik Devletlerinde Southern California Üniversitesi Doheny Göz Enstitüsü’nden Prof.Dr.Mark Humayun ve ekibinden Doç.Dr.Rajat Agrawal tarafýndan yapýlan çalýþmalarda tamamen kör olan kiþilerde yapay retina (biyonik göz) olarak ta bilinen epiretinal implantýnýn cerrahi olarak yerleþtirilmesiyle ýþýðýn algýlanabildiði ve uygun bir kamera yardýmýyla hareketlerin ve basit objelerin seçilebildiði bildirilmiþtir. ABD Doheny Göz Ensititüsüyle beraber yapýlan bir çalýþmada Ýngiltere Moorfields Göz Hastanesinden Dr.Lyndon da Cruza, aþaðýda belirtileceði üzere yeni bir yöntemle retinitis pigmentosa (tavuk karasý hastalýðý) olan iki kiþiye retina implantý yerleþtirmiþtir. Argus II aletinin ameliyatla göz içine yerleþtirildiði hastalarýn, artýk torunlarýný hareket ederken görebildikleri belirtilmiþtir. Argus II Retina Protez Sistemi, Avrupa’da onaylanmýþ olup Almanya’da yapýlmaya baþlanmýþtýr. Bu sistemin 60 elektrod içermesi nedeniyle, yapay retina nakli yapýlan hastalarda yapay görüþ kalitesinin siyah-beyaz ve gri tonlarýnda olduðu bilinmektedir. Yaygýn olarak uygulanmasýný kýsýtlayan diðer etken yüksek teknoloji içermesi nedeniyle hastaya olan maliyetinin çok fazla olmasýdýr.

1: Gözlüðün üzerindeki kamera görüntüyü algýlar

2: Elektronik sinyaller elde tutulan küçük bir bilgi-iþlemciye gönderilir

3: Ýþlenen bilgi gözlüðe geri gönderilir, daha sonra göz içindeki algýlayýcýya ulaþtýrýlýr

4: Algýlayýcý retina implantýndaki elektrotlara gönderilir

5: Elektrotlar retinayý uyararak bilgiyi beyine gönderirler ve kiþi görmeye baþlar.

retina protezlerinin diðer bir çeþidi olan yapay silikon retina uygulamasý, insanlarda F.D.A. kontrolünde bir pilot çalýþmayla A.B.D.’nde yapýlmýþ olup, retinitis pigmentosa (tavuk karasý hastalýðý) hastalýðý nedeniyle kör olan 40-70 yaþ arasýnda 8 erkek, 2 kadýn toplam 10 hastaya Dr.Chow tarafýndan uygulanmýþtýr. Uygulanan retina protezinin çapý 2 mm, kalýnlýðý 25 (0.025mm) mikrondur. 5000 solar yapay hücre (mikrofotodiod), göz dýþýndan gelen ýþýðý elektrik enerjisine çevirerek hastanýn retina hücrelerini uyarýr ve ýþýðýn algýlanmasýný saðlar. Ýlk sonuçlar ümit vermiþ ve hastalarda görme yeteneði artmýþtýr. Görme artýþýnýn, yapay silikon retinanýn, hastanýn retinasý üzerinde nörotrofik (sinir iyileþtirici-geliþtirici) etki yaparak oluþtuðu düþünülmektedir. Ýlk uygulamasý 3 yýl önce yapýlan yapay silikon retina ameliyatlarýnda, görme artýþý cerrahiden sonra bir ay içinde gözlenir. 6. ay-1 yýl arasýnda ise görme artýþý belirginleþir. Bazý hastalarýn ameliyattan sonra yaþam kalitesinin arttýðý bildirilmektedir. Örneðin bir hasta, ameliyat öncesi göremediði elini artýk seçebildiðini ve ev içindeki eþyalarý fark edebildiðini belirtmektedir. Baþka bir hasta ise ameliyat sonrasý oðlunu basketbol oynarken görebildiðini söylemektedir. Yapay silikon retina ameliyatlarýndan sonra 3 yýl içinde rejeksiyon, enfeksiyon ve dekolman gibi olumsuz komplikasyonlarýn görülmediðine iþaret eden Dr.Chow, yaþa-baðlý makula dejeneresansý hastalarýnda da uygulanmasýnýn mümkün olduðunu açýklamaktadýr.