Diabetes mellitus, þeker vücut tarafýndan gerektiði gibi kullanýlamadýðý ve depolanamadýðý için kan þekeri düzeyinin yükselmesi durumudur. Sonuçta kandaki yüksek þeker seviyesi, tüm vücuttaki atardamar, toplardamar ve kapiller denilen çok ince damarlara zarar verir. Ayrýca böbrek, göz gibi organlarda da istenmeyen deðiþikliklere sebep olur. 

Ýki tip diyabet mevcuttur. Genç veya çocuk yaþta ortaya çýkan ve insülin denilen þekerin doðru kullanýlmasýný saðlayan hormonun hiç üretilmediði Tip1 diyabet (insüline baðýmlý tip) ve ileri yaþta ortaya çýkan ve insülin mevcut olmasýna raðmen dokularýn insülin hormonuna yanýtýnýn az olduðu Tip2 diyabet (insüline baðýmlý olmayan tip).

Diyabet sinsi bir hastalýktýr. Hastalar diyabet olduðunu bilmeden uzun yýllar yaþayabilirler. Diyabetin gözde yarattýðý hasar olan diyabetik retinopatiye baðlý geliþen görme azalmasý diyabetin ilk bulgusu dahi olabilir.

Diyabetik retinopati, hem tip1, hem de tip2 diyabette görülebilir. Çoðunlukla, diyabet baþlangýcýndan itibaren 5 yýl kadar diyabetik retinopatiye ait belirti ve bulgu saptanmaz. Diyabet ne kadar uzun süreli ise, göz ve retinada hasar oluþturma riski o kadar fazladýr. 25 yýllýk bir diyabet hastasýnda, diyabete baðlý retina hasarý geliþme oraný neredeyse %100’dür. Tedavi edilmediði takdirde, bir kýsmýnda þiddetli derecede, bir kýsmýnda ise çok aðýr körlük geliþebilir.

                                                                                                                                                   

Diyabetik retinopatide erken bulgular küçük damar balonlaþmasý (mikroanevrizma) ve retina kanamalarýdýr. Bu kanamalardan kaynaklanan sývý sýzýntýsý sonucunda, makula denilen görme merkezinde ödem denilen sývý toplanmasý oluþur ve görme kaybýna neden olur. 

Zamanla, kontrolsüz seyreden þeker hastalýðýnda gözde görülen bu hasarlar da ilerler. Retinanýn oksijensiz kalmasý sonucunda retinada, istenmeyen yeni damar oluþumlarý ortaya çýkar. Bu yeni damarlar son derece hassastýr ve kanamaya müsaittir. Bu aþamaya gelmiþ diyabetik retinopatide bu damarlardan kaynaklanan ani göziçi kanama ile ani görme kaybý oluþabilir.

Diyabetik retinopatide rutin muayene dýþýnda, gerekli görüldüðü takdirde göz anjiyosu (FFA- fundus fluorescein angiography) ve retina tomografisi (OCT- optic coherence tomography) çekmek gerekebilir. Bu testler ile tedavinin gerekip gerekmeyeceði, ne tür bir tedavi uygulanacaðý, laser tedavisi uygulanacaksa hangi bölgelere uygulanacaðý saptanabilir.

Diyabetik retinopatinin tedavisi laser fotokoagülasyondur. Göziçi kanama mevcut ise ya da çok ileri evrede ise ameliyat gerekebilir. Son zamanlarda, istenmeyen damar geliþimini önleyici tedavi (anti-VEGF tedavi) de diyabetik retinopatide kullanýlmaktadýr. Bu tedavide, göziçi kanamanýn daha hýzlý çekilmesini saðlamak, tekrar kanama riskini azaltmak ve makula bölgesinde görme kaybýna neden olan sývýyý daðýtmak için göze triamsinolon (bir tür kortizon) veya bevacizumab (Avastin, Altuzan) denen bir ilaç enjekte edilmektedir.

Diyabetik retinopatiden korunmanýn en etkili yolu, kan þekerini ideal düzeylerde tutmaktýr. 

Diyabetli bir hasta senede en az bir kere göz ve retina muayenesinden geçmelidir. Eðer retinada kanamalar baþlamýþ ise muayene aralarý daha da sýklaþtýrýlmalýdr. Bunun dýþýnda diyabetli bir hasta görmesinde ani azalma ya da kayýp yaþadýðý takdirde vakit kaybetmeden bir retina muayenesi olmalýdýr.

Gözküresinin içi, adýna “vitreus” denen saydam bir jel-sývý ile doludur. Sýklýkla, yaþýn ilerlemesi ile birlikte, vitreus sývýsý jel kývamýný kaybeder ve büzüþür. Bu büzüþmeyle birlikte vitreus, gözün arka duvarýndan ayrýlýr. Bu ayrýlma olayýna “arka vitreus dekolmaný” adý verilir. 

Arka vitreus dekolmaný, ilerleyen yaþýn yaný sýra, göze alýnan darbeler, yüksek derecede miyopi , birtakým ailesel kalýtýmsal hastalýklar, geçirilmiþ göz ameliyatlarý sonrasýnda da daha erken olarak ortaya çýkabilir.

Arka vitreus dekolmaný, aþaðýdaki belirtileri verebilir:

- Özellikle beyaz, parlak zeminlere bakarken fark edilen uçuþan noktalar, cisimcikler, örümcek aðlarý

- Iþýk çakmalarý (göz açýk ya da kapalýyken görülebilir)

Arka vitreus dekolmaný, gözde yýrtýk oluþmasý ile oluþan ve tedavi gerektiren retina dekolmaný ile ayný þey deðildir. Bununla birlikte, arka vitreus dekolmaný oluþumu sýrasýnda ve oluþtuktan sonra özellikle ilk 12 ay içinde, yýrtýk oluþma ve retina dekolmaný geliþme riski bir miktar artar. Bu nedenle, arka vitreus dekolmaný belirtileri oluþan bir hasta, mutlaka bir retina muayenesinden geçmelidir.

Eðer retina dekolmaný oluþmuþsa, kýsa bir süre içinde tedavi edilmediði takdirde bu durum görme kaybý ile sonuçlanabilir. Bu yüzden retina dekolmanýnýn belirtilerini de bilmek önem taþýr. Bu belirtiler þunlardýr:

- Göz açýk ya da kapalý iken hissedilen ýþýk çakmalarý (arka vitreus dekolmanýnda olduðu gibi)

- Daha fazla sayýda uçan cisimlerin ani olarak ortaya çýkmasý

- Görme alaný içinde herhangi bir yönden geliþen gri-siyah perde

- Gözkýrpma ile geçmeyen görme bulanýklýðý ya da kaybý

Eðer yukarýdaki belirtilerden bir ya da birkaçý mevcut ise, vakit kaybetmeden bir retina muayenesinden geçilmelidir.

Gözküresinin içini dolduran vitreus sývýsýnýn büzüþmesi sonucu, jel kývamýndaki bu sývý gözküresinin arka duvarýndan ayrýlýr. Bu duruma arka vitreus dekolmaný adý verilir. Arka vitreus dekolmaný oluþumu sýrasýnda bazý durumlarda retina denilen sinir tabakasýnda yýrtýk oluþabilir. Retina yýrtýðýnýn belirtileri, bir önceki bölümde bahsedilen arka vitreus dekolmaný ile hemen hemen aynýdýr. Retina yýrtýðý oluþtuktan sonra, göziçi sývýsý bu yýrtýktan retina ile altýndaki duvar arasýna geçer ve “retina dekolmaný” denilen hastalýða sebep olur.

Retina dekolmaný, görme kaybý ile sonuçlanabilen ve aciliyet gösteren bir hastalýktýr. Bu yüzden belirtileri önem taþýr. Bu belirtiler þunlardýr:

- Göz açýk ya da kapalý iken hissedilen ýþýk çakmalarý (arka vitreus dekolmanýnda olduðu gibi)

- Daha fazla sayýda uçan cisimlerin ani olarak ortaya çýkmasý

- Görme alaný içinde herhangi bir yönden geliþen gri-siyah perde

- Gözkýrpma ile geçmeyen görme bulanýklýðý ya da kaybý

Eðer yukarýdaki belirtilerden bir ya da birkaçý mevcut ise, vakit kaybetmeden bir retina muayenesinden geçilmelidir.

Retina yýrtýðýnýn erken saptanmasý ve retina dekolmaný geliþmeden tespit edilip tedavi edilmesi son derece önemlidir. Retina yýrtýðýnýn belirtileri ýþýk çakmalarý ve uçuþan cisimlerdir. Bu belirtiler olduðu takdirde, mümkün olduðu kadar çabuk bir retina muayenesinden geçilmelidir. 

Eðer muayene sýrasýnda bir retina yýrtýðý saptandý ise ve bu yýrtýðýn retina dekolmanýna sebep olabileceðinden þüphe ediliyorsa tedavi edilmesi gereklidir. Tedavide yýrtýk laser ile kapatýlmaktadýr.

Retina dekolmaný geliþtiyse, cerrahi müdahele yani ameliyat gereklidir. Ameliyat yöntemi, retina dekolmanýna sebep olan retina yýrtýðýnýn sayýsýna, büyüklüðüne, yerine, þekline ve retina dekolmanýnýn süresine göre deðiþebilmektedir.

- Dýþtan çökertme yöntemi (skleral çökertme yöntemi):

Dekolman cerahisinde kullanýlan en eski yöntemdir. Retina yýrtýðý bölgesine denk gelecek þekilde, gözküresinin dýþ duvarýna sert silikondan bir parça konarak çökertme uygulanýr ve dýþtan bu uygulama ile retina yýrtýðý kapatýlýr. Retina yýrtýðý dýþtan yapýlan bu müdahele ile kapandýðý takdirde, retina dekolmaný sývýsý (retina altýnda biriken sývý) göz tarafýndan kýsa bir süre içinde emilir ve iyileþme tamamlanýr.

- Vitrektomi:

Eðer retina dekolmanýna sebep olan yýrtýklar çok sayýda ise, büyükse, yerleþimleri alýþýlandan farklý ise, yýrtýk saptanamýyor ise, eþlik eden baþka hastalýklar varsa (göziçi kanamasý gibi) ya da üzerinden zaman geçmiþ ise vitrektomi ameliyatý uygulamak gerekebilir. Vitrektomi ameliyatýnda retina dekolmanýna gözün içinden müdahele edilir. Bunun için gözküresine küçük delikler açýlarak, birtakým kesici ve aspire edici çubuklar (prob) ve ýþýk kaynaklarý yardýmýyla vitreus sývýsý temizlenir, retina altýnda biriken sývý aspire edilir, yýrtýklar kapatýlýr, laser tedavisi uygulanýr. Ameliyatýn sonunda, uygulanan laser tedavisinin yýrtýk bölgesini yapýþtýrmasý ve bu etkinin devam etmesi için göziçine bir tampon maddesi vermek gerekir. Duruma göre bu tampon maddesi hava ve benzeri gazlar, ya da silikon yaðý olabilir. Ameliyat sonrasý hastanýn bir süre koruyucu gözdamlasý kullanmasý ve belirli bir baþ pozisyonunda yatmasý gereklidir.

Gözünde ýþýk çakmasý ve ani uçuþan cisimler beliren kiþiler mutlaka retina yýrtýðý açýsýndan muayene olmalýdýr. Özellikle yüksek miyopisi olanlar, gözüne darbe almýþ kiþiler, önceden katarakt ameliyatý gibi göz ameliyatý geçirmiþ olanlar, ailesinde retina yýrtýðý sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatý öyküsü olanlar, diðer gözünde retina yýrtýðý sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatý öyküsü olanlar bu tip ýþýk çakmasý ve uçuþma þikayetlerini ciddiye almalý ve mutlaka en kýsa zamanda retina muayenesinden geçmelidir.

Sarý nokta hastalýðý, Türkiye’de, tüm dünyada olduðu gibi 55-60 yaþ üzeri yaþ kitlesinde en sýk görme kaybý yaratan hastalýklarýn baþýnda gelir. Sarý nokta hastalýðý olan kiþiler, okuma, araba kullanma, kiþilerin yüzlerini seçme, televizyon seyretme gibi günlük iþleri yapmakta sorun yaþarlar. Bunla birlikte, hastalýðýn ileri evresinde bile kiþi tamamen körlük yaþamaz, merkezi görme dýþýndaki görüþ alaný ile günlük hayatýný idame ettirir.

Gözün retina tabakasý, dýþarýdan gelen ýþýðý fark eden ve bunu beyne ileten, sinir hücrelerinden oluþmuþ bir tabakadýr. Gözü bir fotograf makinesine benzetecek olursak retina, makinenin içindeki film þerididir. Makula bölgesi, bu tabakanýn tam ortasýnda yer alýr. Makula bölgesinin de tam ortasýnda, ýþýðýn odaklandýðý ve yaklaþýk iðne baþý çapýnda fovea bölgesi bulunur. Fovea bölgesi, ya da halk arasýndaki tabiriyle “sarý nokta”, retina tabakasýnýn merkezi görme ve ayrýntýlý görmeden sorumlu en önemli bölgesidir. Sarý nokta hastalýðýnda kiþi, þekillerde distorsiyon (bozukluk) ve görme kaybý yaþar.

Retina tabakasý her ne kadar kendi içinde damar tabakasý barýndýrsa da, büyük oranda hemen altýnda yer alan damardan zengin bir tabakadan beslenir. Bu iki tabaka arasýnda da ince bir zar mevcuttur ve iki tabaka arasýnda bariyer filtresi görevi görür. Hayat boyunca, sarý nokta bölgesinde, ýþýðýn da toksik etkisiyle biriken artýk maddeler, belli bir mekanizma ile bu bölgeden temizlenir ve altýndaki damardan zengin tabakaya iletilir ve kan yoluyla uzaklaþtýrýlýr. 

Sarý nokta hastalýðýnda, sýklýkla 50-55 yaþýndan sonra bazý kiþilerde, tabakalar arasýndaki artýk maddeler, sebebi henüz bilinemeyen bir sebeple bu bölgeden uzaklaþtýrýlamaz hale gelir ve bu bölgede birikerek birtakým istenmeyen olaylarý tetikler. Bu þekilde hastalýk baþlamýþ olur.

Sarý nokta hastalýðý kuru tip ve yaþ tip olmak üzere ikiye ayrýlýr. Kuru tipte bu bölgede hücrelerde biriken artýklar sebebiyle belli oranda kayýp yaþanýr. Yaþ tipte ise, sarý noktanýn hemen altýnda, tabakalar arasýnda istenmeyen damar tomurcuklarý oluþur. Oluþan bu damar tomurcuklarýndan çok kýsa bir sürede sýzýntýsý ve kanamalar oluþur ve görme kayýplarý baþlar. Tüm sarý nokta hastalýklarýnýn %90’ý kuru tip olmasýna raðmen, sarý nokta hastalýðýnýn yol açtýðý görme kayýplarýnýn %90’ýndan yaþ tip sorumludur. Yani daha az sýklýkla görülmesine raðmen daha fazla görme kaybýna yol açar. Kuru tip olarak baþlayan bir sarý nokta hastalýðý, zamanla yaþ tipe dönebilir. Bu yüzden düzenli kontroller þarttýr.

Hastalýk yaþ tipe dönüþtüðü takdirde, erken belirtiler düz çizgilerde distorsiyon (bozukluk, yamulma) hissi ve görme miktarýnda azalmadýr. Çizgilerde bozukluk hissinin saptanabilmesi için, hastalara kendilerini zaman zaman test etmeleri için ýzgara desenli basit bir kart verilir. Bu karta Amsler kartý denir (Þekil1). Hasta, yakýn gözlüðünü takarak her bir gözünü tek tek kapayarak elindeki Amsler kartýnýn orta noktasýna bakar ve bu kartý oluþturan çizgilerde herhangi bir þekil bozukluðu olup olmadýðýný test eder. Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda düz çizgilerde distorsiyonu bu sayede fark edebilir (Þekil2). Her zamankinden farklý bir görüntü fark edildiði takdirde, vakit kaybetmeden bir retina muayenesi olunmalýdýr.

Sarý nokta hastalýðý her iki gözü de etkileyen bir hastalýktýr. Ancak sýklýkla bir gözdeki durumu, diðerinden daha aðýrdýr.

Her ne kadar kuru tipten yaþ tipe geçiþi önlemek tamamen mümkün olmasa da, yaþam tarzýnda ve beslenme tarzýnda birtakým deðiþiklikler hastalýðýn daha ciddi evrelere ilerleme riskini azaltmaktadýr. 

Sigara kullanýmýnýn bu hastalýðýn ilerlemesindeki rolü kanýtlanmýþtýr. Eðer hasta sigara kullanýyorsa, bir an önce býrakmalýdýr. Ayrýca koyu yeþil lifli sebze ve meyve tüketiminin hastalýðýn seyrini yavaþlattýðý çalýþmalarla kanýtlanmýþtýr.

Ayrýca, bu hastalýkla ilgili yapýlan öok merkezli ve geniþ çaplý çalýþmalarda, bazý anti-oksidan vitamin ve mineral içeren ilaçlarýn kuru tipten yaþ tipe geçiþ riskini ve dolayýsýyla görme kaybý riskini azalttýðý kanýtlanmýþtýr. Bu çalýþmalarda önerilen vitaminler þunlardýr:

500mg C vitamini

400 IU E vitamini

15mg Beta karoten 

80 mg çinko oksid

2mg bakýr oksid

Vitamin/ mineral kombinasyonlarýný almadan önce mutlaka göz doktoruna danýþmak gerekir. Bu konuda birtakým ek önerileri olabilir (örneðin sigara içicilerin beta-karoten kullanmamasý gerekir, E vitamininin 400 IU’yi geçmemesi gerekir gibi).

Ailede sarý nokta hastalýðý bulunmasý

Sigara kullanýmý

Yüksek kol tansiyonu ve yüksek lipid-kolesterol

Þiþmanlýk (obezite)

Sigara içilmemeli

Yeþil lifli meyve ve sebzeden zengin, haftada en az 1-2 kez balýk içeren beslenme düzenine geçilmeli

Trans yaðlar içeren kýzartma türü gýdalardan uzak durulmalý, zeytinyaðý kullanýmý artýrýlmalý

Normal lipid- kolesterol ve kol tansiyonu deðerlerine inilmeli

Kilo kontrolü yapýlmalý

Egzersiz alýþkanlýðý kazanýlmalý

Eðer kuru tip sarý nokta hastalýðý baþlamýþsa, doktor önerisiyle olmak kaydýyla yukarýda bahsedilen vitamin ve mineral içeren kombinasyon haplarýna geçilmeli

Ailede sarý nokta hastalýðý ya da sayýlan diðer risk faktörleri mevcut ise belirli aralýklarla düzenli retina muayenesinden geçilmeli.

Kuru tipten yaþ tipe geçmiþ sarý nokta hastalýðý acil tedavi gerektiren bir durumdur. Yakýn zamana kadar bu hastalýkta uygulanan tedaviler yüz güldürücü sonuçlar vermezken, bugün için geliþen teknolojiler ve yeni tedavi þekilleri ile son derece baþarýlý sonuçlar alýnmaktadýr. 

Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda tedavide amaç, hastalýða neden olan tabakalar arasýndaki istenmeyen damar tomurcuklarýnýn, sývý sýzýntýlarýnýn ve kanamalarýn kurutulmasýdýr. Bunun için farklý tedavi seçenekleri mevcuttur.

Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda uygulanan en eski tedavi yöntemidir. Laser tedavisi uygulanabilen durumlar bugün için sýnýrlýdýr. Tüm yaþ tip sarý nokta hastalarýnýn yaklaþýk %15’i standart laser tedavisine müsaittir. Laser tedavisi uygulanan hastalarda %50 oranýnda damar tomurcuðu yeniden aktive olabilmektedir.

Standart laser tedavisinden sonra geliþtirilen ve yaklaþýk 10 senedir uygulanan bir tedavi yöntemidir. PDT’de verteporfin (Visudyn) denilen bir madde koldan iðneyle verilerek bu ilacýn gözde hasarlý dokuya baðlanmasý saðlanýr. Ardýndan özellikli bir laser tedavisi 83 saniye boyunca göze uygulanýr. Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnýn bazý tiplerinde etkilidir. Genellikle görme artýþý saðlamaz, 1 yýllýk tedavi süresinde mevcut görmeyi koruma oraný yaklaþýk %50-60’týr. Ýlerleyen yýllarda bu oran düþer. Bugün için sadece uygun vakalarda olmak üzere  nadiren tek baþýna kullanýlýr. Bunun dýþýnda aþaðýdaki bölümde bahsedilen, gözün içine enjeksiyon (zerk) yoluyla verilen yeni ilaçlar ile birlikte kombine kullanýlabilir.

Günümüzde yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda en etkin görünen ve en son geliþen tedavi yöntemidir. Bevacizumab (Avastin, Altuzan), ranibizumab gibi etken maddelerden oluþur. 

Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda, gözün arka duvarýný oluþturan tabakalar arasýnda istenmeyen damar tomurcuklarý oluþmaktadýr (bakýnýz Sarý Nokta Hastalýðý Nedir?). Bu damar tomurcuklarýnýn oluþumunda, o bölgeye etki eden damar büyüme faktörleri rol oynamaktadýr. Yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda damar geliþimini önleyici tedavi ile bu büyüme faktörleri etkisiz hale getirilmekte ve oluþan damar tomurcuðu ortadan kaldýrýlmakta, sýzýntý ve kanama önlenmektedir. Bu tedavide bevacizumab (Avastin, Altuzan) gibi ilaçlar, göze doðrudan enjekte edilmek suretiyle verilir. 

Bu tedavi ile, yaþ tip sarý nokta hastalýðýnda 1 yýllýk sürede mevcut görmeyi koruyabilme oraný, %90’ýn üzerindedir. Yine ayný sürede görme artýþý saðlayabilme oraný %30’lar cývarýndadýr. Görme kaybýnýn önlenmesi ve hatta görme artýþý saðlanabilmesi için, yapýlan bu enjeksiyonlar sýklýkla belli aralýklarla tekrarlanýr.

Sarý nokta hastalýðý, ister kuru tip, ister yaþ tip olsun, düzenli takip gerektiren bir hastalýktýr. Teþhis aþamasýnda ve takipte mutlaka göz anjiyosu (FFA- fundus fluorescein angiography) ve retina tomografisi (OCT- optic coherence tomography) çekilmelidir.

Günümüzde geliþen teknoloji ile, yenidoðan bakým üniteleri sayesinde giderek daha küçük doðum aðýrlýklý ve vaktinden çok önce doðmuþ bebekler yaþatýlabilmektedir. Ancak doðum sonrasý dönemde özellikle gözün geliþimi, diðer doku ve organlardan farklýlýk göstermektedir. Hamileliðin son 12 haftasý, gözün retina tabakasý ve damarlarýnýn geliþiminin hýzlandýðý önemli bir dönemdir. Prematür (erken doðan) bebeklerde retina ve damarlar ulaþmalarý gereken bölgeden daha kýsa kalýrlar ve geliþemezler. Bebek dünyaya gelince bu geliþmemiþ damarlardan anormal yeni damar oluþumlarý ortaya çýkar. Bu yeni damar oluþumlarý kanamaya ve retina dekolmaný denilen komplikasyona müsait damarlardýr. 

Özellikle 32 haftadan küçük, 1500gr.ýn altýnda doðum aðýrlýðýna sahip, kuvöz ortamýnda yoðun oksijen tedavisi almýþ, solunum problemi geçirmiþ, kafaiçi kanamasý olan, enfeksiyon geçirmiþ, kansýzlýðý (anemisi) olan prematür bebeklerde prematür retinopatisi geliþme riski yüksektir.

Yukarýdaki kriterlerden bir ya da birkaçýna uyan bebeklerin mutlaka ayrýntýlý bir retina muayenesinden geçmesi gerekir. Bu retina muayenesi, mutlaka doðumdan sonra 4. hafta ile en geç 6. hafta arasýnda yapýlmalýdýr. Bu muayenelerde eðer doktorunuz hastalýðýn durumunda bir ilerleme görürse tedavi önerebilir. Prematür retinopatisinde tedavi laser ile yapýlýr. Amaç, yeni damar oluþumlarýndan yukarýda bahsedilen kanama ve dekolman gibi komplikasyonlarýn geliþmesini önlemektir. 

Laser tedavisinin etkisiz kaldýðý, ya da tedavide geç kalýndýðý durumlarda gözdeki kanama ve retina dekolmaný için vitrektomi ameliyatý gerekebilir. 

Prematür retinopatisinde ameliyat ihtiyacýnýn ortaya çýkmamasý için, erken doðan bebeklerin mutlaka zamanýnda retina muayenesinden geçmesi ve gerekli takiplerinin yapýlmasý gereklidir.

Prematür retinopatisi öyküsü olan çocuklarda erken yaþta gözlük kullanma ihtiyacý yaþýtlarýna göre daha yüksektir. Bu yüzden 2-3 yaþtan itibaren gözlük kontrollerinin yapýlmasý gerekir. Prematür retinopatisi öyküsü olan eriþkinlerde de retina dekolmaný geliþme riski normalden fazladýr. Bu yüzden yýllýk kontrollerin yapýlmasý gereklidir.

Gözün retina tabakasý, dýþarýdan gelen ýþýðý fark eden ve bunu beyne ileten, sinir hücrelerinden oluþmuþ bir tabakadýr. Gözü bir fotograf makinesine benzetecek olursak retina, makinenin içindeki film þerididir. Makula bölgesi, bu tabakanýn tam ortasýnda yer alýr. Makula bölgesinin de tam ortasýnda, ýþýðýn odaklandýðý ve yaklaþýk iðne baþý çapýnda fovea bölgesi bulunur. Fovea bölgesi, ya da halk arasýndaki tabiriyle “sarý nokta”, retina tabakasýnýn merkezi görme ve ayrýntýlý görmeden sorumlu en önemli bölgesidir.

Makula deliði, görme merkezinin tam ortasýnda oluþan delinmedir. Makula deliði geliþen hastalarda, görme merkezinde siyah bir leke oluþur ve görmeyi oldukça etkiler. Kiþilerin yüzlerini seçme, gazete okuma gibi ayrýntýlý görme iþlevleri oldukça etkilenir. Diðer retina bölgeleri normal olduðu için çevresel görme bundan etkilenmez. 

Makula deliðine yol açan faktörler tam olarak bilinmese de, gözün yaþla birlikte yaþadýðý birtakým deðiþiklikler rol oynamaktadýr. Vitreus denilen göziçi sývýsý zamanla büzüþerek görme merkezine bir çekinti kuvveti uygular ve bu bölgede delik oluþturur. 

Makula deliðinin en sýk sebebi idiyopatik denilen ve hiçbir nedene baðlý olmadan kendiliðinden ortaya çýkan durumdur. Yaþýn bunda etkisi vardýr. Bunun dýþýnda göze alýnan travmalar da makula deliðine sebep olabilir. Eðer bir gözde kendiliðinden makula deliði oluþmuþsa, diðer gözde de görülme olasýlýðý saðlýklý bireylerden yüksektir. 

Makula deliðinin ilaçla tedavisi mümkün deðildir, vitrektomi denilen ameliyat uygulanýr. Vitrektomi ameliyatýnda vitreus sývýsý temizlenir, makula bölgesinde yer alan ve çekintilere yol açan ince zarlar soyulur, ardýndan göziçine havaya benzer bir gaz enjekte edilir. Ameliyat sonrasýnda göziçinde yer alan gaz nedeniyle hastanýn görmesi birkaç hafta boyunca düþük olacaktýr. Gaz kendiliðinden gözden çekilip gözsývýsý bunun yerini aldýkça, hastanýn görmesi de düzelir. Ameliyatýn baþarý oraný, yani makula deliðinin kapanma olasýlýðý %80-90 cývarýndadýr. Ancak travma olgularýnda, uzun süreli deliklerde, geniþ çaplý deliklerde bu baþarý oraný düþer.

Makula deliði ameliyatý lokal ya da genel anestezi altýnda yapýlabilir. Makula deliðinin kapanma þansýný artýrmak için, ameliyattan sonra hastalara birkaç gün boyunca yüz aþaðý    pozisyonda yatýþ uygulanýr.

Gözün retina tabakasý, dýþarýdan gelen ýþýðý fark eden ve bunu beyne ileten, sinir hücrelerinden oluþmuþ bir tabakadýr. Gözü bir fotograf makinesine benzetecek olursak retina, makinenin içindeki film þerididir. Makula bölgesi, bu tabakanýn tam ortasýnda yer alýr. Makula bölgesinin de tam ortasýnda, ýþýðýn odaklandýðý ve yaklaþýk iðne baþý çapýnda fovea bölgesi bulunur. Fovea bölgesi, ya da halk arasýndaki tabiriyle “sarý nokta”, retina tabakasýnýn merkezi görme ve ayrýntýlý görmeden sorumlu en önemli bölgesidir.

Epiretinal membran, makulanýn tam üzerinde oluþan bir zardýr. Oluþan bu zar, altýndaki makula bölgesinde çekintilere neden olur ve normalde pürüzsüz bir yüzeye sahip olan makulada kýrýþýklýða yol açar. 

Epiretinal membranýn en sýk sebebi, yaþla birlikte göziçi sývýsýnda meydana gelen deðiþikliklerdir. Vitreus denilen göziçi sývýsýnýn büzüþerek makulada çekinti ve kýrýþýklýk yapar. 

Epiretinal membran geliþen hastalarda görmede azalma, çarpýk ve yamuk görme baþlýca þikayetlerdir. 

Epiretinal membranýn ilaçla tedavisi mümkün deðildir, vitrektomi denilen ameliyat uygulanýr. Epiretinal membran ameliyatý lokal ya da genel anestezi altýnda yapýlabilir. 

Vitrektomi ameliyatýnda vitreus sývýsý temizlenir, makula bölgesinde yer alan ve çekintilere yol açan zarlar soyulur. Epiretinal membran cerrahisi genellikle yüz güldürücü bir ameliyattýr. Görme oranýnda artýþ 6 ay ile 1 yýl arasýnda devam eder.