Verem yada tüberküloz , 

 bulaþýcý bir hastalýktýr. Bu hastalýða neden olan bakteri R.Koch tarafýndan 24 Mart 1882 tarihinde bulunmuþtur ve bu nedenle bakteri Koch basili adý ile de bilinir. Solunum yoluyla bulaþtýðýndan sýklýkla akciðerlerde hastalýða neden olmakla birlikte, kemik, beyin, akciðer zarý, kalp zarý, böbrek ve daha birçok organda daha nadir olarak hastalýk ortaya çýkabilmektedir. Bugün dünya nüfusunun yaklaþýk 1/3 ü verem mikrobu ile enfekte olmuþtur yani bu insanlar yaþamlarýnýn bir döneminde bu bakteriyi vücutlarýna almýþlardýr ve her yýl bu popülasyondan bir kýsmý organizmalarýnda bulunan bu uyur durumdaki bakterinin çeþitli nedenlerle harekete geçmesi sonucu verem hastalýðýna yakalanmaktadýrlar.                                                                                                                                                            

Verem hastalýðýna yakalanmýþ insanlarýn akciðerlerinde hastalýðýn ilerlemesi ile bakteriden salýnan bazý enzimlerin ve organizmamýzýn savunma sisteminin etkisi ile halk arasýnda "yara" olarak bilinen bir kovuk (kavite) oluþur. (bkz: þekil 2) Verem mikrobu bu kovuðun içerisinde ve etrafýnda hýzla çoðalmaya devam eder. Bu kovuk hava yollarýmýz yani bronþlarýmýzla iþtirak halinde olduðundan hastalýklý insanýn öksürük, hapþuruk gibi güçlü solunum faaliyetleri ile aðzýndan saçýlan çok küçük damlacýklar içersinde verem bakterileri dýþ ortama salýnýr. Bu küçük damlacýklar ayný sigara dumanýnýn havada uzun süre asýlý kalmasý gibi iyi havalandýrýlmayan kapalý ortamlarda saatlerce havada uçuþurlar. Ýþte böyle bir ortamda bakteri içeren bu damlacýklar saðlýklý insanlar tarafýndan nefes alma esnasýnda akciðere çekilir ve ilk kez bakteri saðlýklý insanýn organizmasýna girer yani artýk bu birey verem basili ile enfekte olur. 

Akciðere yerleþen verem mikrobu çoðunlukla

 meydana  gelmeden belirli bölgelerde hapsedilir. Ancak kiþinin yaþamý boyunca özellikle savunma sisteminin zayýfladýðý bazý durumlarda uyur durumdaki bu mikroplar birden harekete geçerek üremeye baþlayabilir ve verem hastalýðýný ortaya çýkartabilirler.Bu tür verem hastalýðý eriþkin tipi tüberküloz olarak bilinir. Kontrol altýnda olmayan þeker hastalýðý, AIDS, beslenme bozukluklarý, aðýr stres ve alkolizm savunma sistemimizi bozarak eriþkin tipi tüberküloz hastalýðýna yol açan risk faktörleri olarak sayýlabilir. Ancak birçok olguda da hiçbir neden saptanmaksýzýn hastalýk ortaya çýkabilir. Bazen de basil daha ilk vücuda girdiðinde savunma sistemimiz tarafýndan yeterli bir direnç gösterilemediðinden doðrudan hastalýða neden olurki bu tür verem hastalýðýna primer tüberküloz adý verilir ve çoðunlukla çocukluk veya ergenlik döneminde görülür.

Akciðer veremi kilo kaybý, iþtahsýzlýk, hafif ateþ, özellikle geceleri artan terleme, halsizlik gibi genel belirtilerin yaný sýra akciðerde meydana gelen doku reaksiyonu ve harabiyet neticesinde öksürük, balgam çýkarma, kan tükürme, ilerlemiþ olgularda nefes darlýðý gibi akciðere özgü belirtiler ile kendini gösterir. Bu belirtilerin hiçbirisi verem hastalýðýna özgü deðildir ve birçok akciðer hastalýðýnda ayný semptomlar vardýr.

3 haftayý geçen öksürük, kan tükürme, gece teri, hafif ateþ, iþtahsýzlýk, kilo kaybý gibi belirtilerin varlýðýnda derhal akciðer grafisi çekilmeli ve verem hastalýðýndan þüpheleniliyorsa balgamda verem mikrobu aranmalýdýr. Bu sayede verem hastalýðý olmasa dahi ayný belirtilere neden olabilecek birçok akciðer hastalýðýnýn da erken tanýsýna olanak saðlanýr.Aile ya da yakýn çevrede aktif verem hastalýðý tanýsý konulmuþ ve özellikle balgamýnda verem mikrobu tespit edilmiþ bireyler varsa, hastalýk belirtileri olmasa dahi kontrol olmak gerekir.

Akciðer vereminin kesin tanýsý hastanýn balgamýnda verem mikrobunun yani mycobacterium tuberculosis’in gösterilmesi ile konulur. Bunun için tercihan sabah aç karnýna çýkartýlan balgam ince bir cam üzerine yayýlýp özel boyalarla boyandýktan sonra mikroskopta incelenir. Verem mikrobu mavi boyanmýþ zemin üzerinde kýrmýzý ince çubuk yada çengel þeklinde yapýlar olarak gösterilir.Balgamda verem mikrobu 15 gün ara ile ikiþer kez bakýlmasýna raðmen görülemez ise bu takdirde hastanýn verem olup olmadýðýna klinik bulgular, akciðer grafisi, bazý kan tahlilleri ve PPD testi gibi diðer yöntemlerle uzman bir hekim tarafýndan karar verilip tedavi baþlanabilir. Özellikle hastalýðýn baþlangýç dönemlerinde akciðerdeki bakteri sayýsý az olduðundan balgamda verem mikrobu görülmeyebilir. Balgamda verem mikrobunun gösterilmesinin daha duyarlý ve kesin bir yöntemi de kültür çalýþmasý yapmaktýr. Burada alýnan balgamýn bir kýsmý verem mikrobunun üremesine müsait besi yerlerine ekilerek 3-6 hafta beklenilir. Eðer balgamda verem mikrobu varsa bu süre sonunda besiyerinde her bir verem mikrobunun üreyerek oluþturduðu basil kolonileri gözle görülür ve hastalýðýn kesin tanýsýna ulaþýlýr.

Verem tanýsý konulan hastada tedavinin derhal baþlanmasý gerekir. Bu sayede hem hasta en kýsa sürede saðlýðýna kavuþur hem de etrafýndaki insanlara hastalýðý bulaþtýrma riski ortadan kalkar. Verem hastalýðýnýn tedavisi diðer enfeksiyon hastalýklarýndan farklý olarak uzun sürelidir. Tedavi baþlangýcýnda 4 çeþit ilaç birlikte kullanýlýr. Tedavi mutlaka bu konuda uzmanlaþmýþ hekim ya da Verem Savaþý Dispanseri kontrolünde sürdürülmelidir. Tedavide yapýlan bazý hatalar verem mikrobunun kullanýlan ilaçlara direnç kazanmasýna neden olabilir ki bu durumda hem tedavi süresi uzamakta hem de tedavi maliyeti artmaktadýr. Verem tedavisi en az 6 ay devam etmelidir ancak tedaviyi takip eden hekim gereðinde bu süreyi 8 aya kadar uzatabilir.