Nefes darlýðý ya da týbbi adýyla dispne; solunumda hoþa gitmeyen ve kiþiyi rahatsýz eden bir farklýlýk, soluk alamama, veya göðüste sýkýþma hissi olarak tanýmlanabilir. Normal yani saðlýklý bir insan dakikada 14-18 kez nefes alýp verir. Bu solunum faaliyeti sýrasýnda solunum kaslarýnýn tükettiði enerji miktarý tüm vücudun tükettiði enerji miktarýnýn %5’i kadardýr, bu nedenle normal istirahat halinde yapýlan sakin solunum bilinçaltýdýr ve birey tarafýndan farkedilmeden yapýlýr. Ancak;

+ Saðlýklý bireylerde egzersizde olduðu gibi metabolik hýzýn arttýðý,

+ Solunum ya da dolaþým faaliyetinin organizmanýn gereksinimini karþýlayamayacak kadar bozuk olduðu,

durumlarda insan artýk nefes alýp verdiðinin farkýna varmaya ve bu durumdan rahatsýz olmaya baþlar. Yani nefes darlýðý hasta tarafýndan algýlanan sübjektif bir bulgudur ve bu nedenle nefes darlýðýnýn þiddeti hastadan hastaya deðiþir. Bazý hastalarda ileri derecede solunum yetersizliði olmasýna raðmen hasta nefes darlýðý olmadýðýný ya da çok hafif nefes darlýðý hissettiðini söylerken bazen hafif kronik bronþiti olan hastalar yapýlan ölçümlerde solunum kapasitesinde çok ciddi bir bozulma olmamasýna raðmen þiddetli nefes darlýðý þikayeti ile hekime baþvurabilir. Bu özelliði nedeniyle nefes darlýðý aðrýya benzer, yani bireysel farklýlýklar gösterir.

Nefes darlýðý birçok hastalýkta görülebilmekle beraber en sýk akciðer ve kalp hastalýklarýnda ortaya çýkmaktadýr.

Akciðer ve kalp hastalýklarýnda nefes darlýðý aniden ve þiddetli bir biçimde ortaya çýkabildiði gibi; birçok hastada baþlangýçta efor dispnesi þeklinde baþlayan bu belirti, hastalýðýn zamanýnda teþhis edilmemesi ve giderek kronikleþmesi sonucu þiddetini arttýrarak geri dönüþümsüz hale gelebilir. Örneðin kalp enfarktüsü, akciðer embolisi, zatürre, astým, akciðerin sönmesi (pnömotoraks) gibi hastalýklarda daha önce hiçbir yakýnmasý olmayan hastada, acile baþvurmayý gerektiren ani ve þiddetli nefes darlýðý ataklarý olabilir.

• KOAH (Kronik bronþit, Amfizem)

• Akciðer kanseri

• Tüberküloz (Verem)

• Astým

• Zatürre

• Akciðer Embolisi

• Akciðerin doðumsal bazý hastalýklarý

• Bronþektazi

• Plörezi (Akciðer zarýnda su birikmesi)

• Akciðer zarýnýn tümörleri

• Alerjik reaksiyonlar neticesi üst hava yollarýnda ödem

• Meslek hastalýklarý

• Geçirilmiþ akciðer hastalýklarýnýn akciðerde yapmýþ olduðu tahribatlar

• Bazý romatizmal hastalýklarda akciðerde de tutulum olmasý

• Ýleri yaþlarda ortaya çýkan akciðer fibrozu

• Akciðer ödemi

• Akciðer damarýnda ortaya çýkan yüksek tansiyon

Kalp Hastalýklarý

• Kalp yetersizliði

• Koroner damar hastalýðý

• Enfarktüs

• Kalp kapak hastalýklarý

• Kalp ritm bozukluklarý

• Kalp zarýnýn hastalýklarý

Diðer Hastalýklar

• Solunum kaslarýnda yetersizliðe neden olan nörolojik hastalýklar

• Akciðerin sýkýþmasýna neden olan omurga hastalýklarý (skolyoz, kifoz)

• Doðumsal göðüs deformiteleri

• Anemi (kansýzlýk)

• Ses tellerinin fonksiyon bozukluklarý

• Üst hava yollarýnýn daralmasýna neden olan hastalýklar

• Panik atak

• Aðrý nedenli nefes darlýklarý

• Böbrek yetersizliði nedeniyle ortaya çýkan metabolik asidoz

• Santral sinir sisteminin bazý hastalýklarý

• Zararlý gazlara maruz kalmak

Psikojenik Nefes Darlýðý

• Hiçbir neden olmaksýzýn nefes darlýðý hissinin var olmasý

Nefes darlýðý yakýnmasý ile baþvuran hastada önce hastanýn öyküsü alýnýp muayenesi yapýlarak nefes darlýðýnýn olasý sebepleri ortaya konulmaya çalýþýlýr. Fizik muayenenin yanýsýra nefes darlýðýnýn nedenini ortaya koymak amacýyla öncelikle akciðer grafisi ve solunum fonksiyon testleri incelenir. Gerekli olgularda EKG, ekokardiografi, arter kan gazlarý analizleri ve daha birçok laboratuar inceleme yöntemlerine baþvurulabilir.

Nefes darlýðýnýn nedenine yönelik tetkikler tamamlandýktan ve altta yatan hastalýk ortaya konulduktan sonra derhal bu hastalýða yönelik tedavi baþlanýlýr.