Bronþektazi, bronþlarýn kronik ve yýkýcý iltihaplanmasý ile geliþen, geri dönüþümsüz geniþlemesidir. Sebep akciðerlerin iltihaplanmasý be bronþlarýn týkanmasýdýr (obstüksiyon). Modern cerrahi ve anestezinin geliþmesinden önce, fizyoterapi (postüral drenaj) ve endoskopik (bronkoskopi) temizlikten (aspirasyon) baþka tedavi seçeneði yoktu. Öyle ki, þikayetlerin baþlamasýndan sonra yaygýn iltihaplanma (sepsis, zatüre-pnömoni, akciðer absesi) ve solunum yetmezliðinden dolayý 3-6 yýllýk bir dönemde ölüm oraný %49, sað kalým süresi ise13 yýl idi. 

  

Cerrahi ve anestezideki bilimsel ilerlemeler, cerrahiyi seçilecek yöntem yapmýþtýr. Ancak yoðun   antibiyotik tedavisinin ilerlemesi, kýzamýk, boðmaca ve verem-tüberkülozun eradike edilmesi bronþektazinin yeni olgu sayýsýný (insidans) önemli oranda azaltmýþ ve tedaviyi týbbi yöntemlere doðru yönlendirmiþtir. Ancak, geliþmiþ ülkelerde antibiyotiðedirençli organizmalarýn ortaya çýkmasý, baðýþýklýðý baskýlanmýþ hastalarýn, yaþlý nüfusun ve hastane iltihaplarýnýn artmasý gibi nedenlerden, öncesi kadar olmasa da, görülmeye devam etmektedir. Kuzey Amerika ve Avrupa’daki beyaz populasyonda en sýk neden kistik fibrozistir. Geliþmekte olan ülkelerde fakirlik, kötü temizlik (hijyen), yanlýþ inanýþlar, hastane ve doktor yetersizliði gibi sebeplerden dolay, bütün iltihabi (süpüratif) akciðer hastalýklarý ciddi bir saðlýk sorunu olarak kalmaya devam etmektedir. Bronþektazi saðaltýmýnda cerrahi rezeksiyonun rolünü inceleyen çalýþmalarda, týbbi tedavinin üstünlüðü de gösterilmiþtir; seçilen olgularda ise cerrahi rezeksiyonun tam saðaltým-iyileþme elde edildiði bildirilmiþtir.

Bronþektazi, sýklýkla sol akciðerde görülür. Avrupa ve Amerika kýtalarýnda kadýnlarda sýk görülür. Türkiye ve Ortadoðu’da erkeklerde sýktýr. Patolojik görünüm silindirik ve kistiktir (sakküler) çoðu zaman. Kistik yapý, akciðer dokusunda (parankim) hastalýðýn son aþamasýnda olduðunu anlamýndadýr. Kistik form kanlanma bozulmuþken, silindirik formda kanlanmanýn olduðu sintigrafik ve anjiografik olarak gösterilmiþtir. Hastalýk nadiren doðumsal bronþlarla yemek borusu arasý baðlantý olmasý durumunda (bronko-özofageal fistül) görülür ve kolonun çýkarýldýðý (kolektomi) durumda da görülebilir. Tomografi hem bronþektazi tanýsýnda, hem de sakküler ve kistik ayrýmýnda yararlýdýr. Yüksek çözünürlüklü Bilgisayarlý Tomografi (YÇBT)  tanýda ve cerrahiye aday hasta seçiminde oldukça yol göstericidir. BT ile akciðer dokusu-parenkim hastalýðýna ait bulgular da (fibroz) ortay konabilir.

Tedaviye medikal yani týbbi olarak ilaç tedavisi ile baþlanmalýdýr. Amaç havayolu týkanýklýðýný azaltmak ve alt solunum yollarýndaki bakterileri elimine etmektir. Antibiyotikler, postüral fizyoterapi, inhale bronkodilatatörler ve kortikosteroidler kullanýlmalýdýr.

Bronkoskopi darlýk, varsa kanser, yabancý cisim, kanama odaðý-hemoptizi varsa bunlarý tespit etmeye ve ayný zmanda koyu balgamý temizlemek ve hava yolunu açýk tutmaya ve hastayý cerrahiye hazýrlamaya çok faydasý olan bir müdahaledir. 

Cerrahi; Bronþektazi için ilk baþarýlý cerrahi ameliyat (bir akciðer lobunun çýkarýlmasý-lobektomi); akciðerin sönmesi-pnömotoraks, verem-tüberküloz ve iltihabi-süpüratif hastalýklarýnýn cerrahi tedavisinde de faydalý bir þekilde ilk defa Samuel Robinson 1909 yýlýnda gerçekleþtirmiþtir. Hasta akciðer bölümlerinin akciðerin fonksiyonuna katkýsý çok az olduðu için, cerrahi olarak çýkarýlmalarýnýn kötü yönde etkisi yoktur. Ýltihaplý segmentlerin býrakýlmasý diðer saðlam segmentlere de yayýlma olasýlýðý nedeniyle doðru deðildi. Cerrahinin amaçlarý, ilaç tedavisinden fayda görmeyen ya da belli oranda fayda gören hastanýn yaþam kalitesini artýrmak ve ampiyem, þiddetli ya da nüks kanama-hemoptizi ve akciðer absesi gibi ciddi problemleri önlemektir.  Beslenmesi iyi olan bronþektazilerde akciðerin zamanla düzelmesi olasýdýr, bu nedenle  cerrahi-rezeksiyonun beslenmesi olmayan olgularda yapýlmasý uygundur; sintigrafik çalýþma yapýlmasý bu olgularda yapýlmalýdýr. 

Akciðer damar görüntülemesi (anjiyografi) silindirik tipin beslenmesinin iyi olduðunu (perfüze), diðer taraftan kistik tipinbeslenmesinin olmadýðýný (non-perfüze) göstermiþtir ve kanlanma olduðu zaman gaz alýþ veriþinin sürdüðü kabul edilmiþtir. Sintigrafik yöntem, anjiografiye göre noninvaziv ve kolay bir yontemdir.

Akut iltihabi bronþit, ameliyat öncesinde uygun antibiyotiklerle ciddi saðaltýmý saðlanmalýdýr . Ameliyat sýrasýnda çift lümenli endotrakeal tüp kullanýlmalýdýr. Bronþ güdüðü (stump) akciðer zarý (plevra) ile güçlendirilmelidir. 

Bronþektazili hastayý düþkün hale getiren bol, iltihabi nükseden akut ateþli ataklar ve medikal (ilaç) tedavinin yetmezliði, cerrahi için yeterli kabul edilmelidir. 

Yalancý bronþektazi (psödobronþektazi) doðru ayýrt edilmelidir. Özellikle çocuklarda, akciðer iltihaplanmalarý sonrasý silindirik bronþ geniþlemesi (dilatasyon) tarzýnda kendini gösterir. 6 ay kadar uzayabilen bir medikal tedaviyle düzelir. 

Ýki taraflý olgularda ameliyat kontrendike kabul edilse de, yalnýzca þiddetli olan tarafý ameliyat etmek, daha az þiddetli tarafý önce veya daha þiddetli tarafý önce ameliyat etmek gibi farklý yaklaþýmlar bildirilmiþtir. Bronþektazik akciðer kýsýmlarýnýn kanlanma durumuna göre karar vermek daha doðrudur. Üç ve dört evreli ameliyatlarý da içeren 10 segmentten fazla rezeksiyonunyapýldýðý olgularda mortalite ve morbidite çok farklý bildirilmemiþtir. 

“Yaygýn bronþektazi” ameliyat için engel deðildir. Tek taraflý olgularda tam düzelme oraný daha  iyidir (%95). Ameliyat sonrasý hastanede kalýþ süresi medikal tedavi süresinden daha azdýr.  Literatürde ölüm oranlarý %2-10 ve hastalýk (morbidite) %10-30 arasýnda verilmektedir. Sonuç olarak bronþektazi tedavisinde cerrahi en efektif yöntemdir. Hastalýðýn aðýrlýðý ve kapsamý iyi belirlenmeli ve cerrahi gereklilik buna göre deðerlendirilmelidir. Sintigrafik çalýþmalar, cerrahinin boyutunu  belirlemede faydalý olabilmektedir.

- Adebonojo SA, Grillo IA, Osinowo O, Adebo OA. Suppurative diseases of lung and pleura: A continuing challenge in devoloping countries. Ann Thorac Surg 1982;33:40-7. 

- Pare JAP. Diseases of the airways. In: Faser RS, Pare JAP, Fraser RG, eds. Synopsis of the Chest. Philadelphia: WB Saunders, 1994:622-703. 

- Annest LS, Kratz JM, Crawford FA. Current results of treatment of bronchiectasis. J Thorac Cardiovasc Surg 1982;83:546-50. 

- Miller JI. Bacterial infections of the lungs and bronchial compressive disorders. In: Shields T W, ed. General Thoracic Surg e r y. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2000:1039-52. 

- Ashour M, Al-Kattan KM, Jain SK, et al. Surgery for unilateral bronchiectasis: Results and prognostic factors. Tuber Lung Dis 1996;77:168-72. 

- Sethi GR, Batra V. Bronchiectasis: Causes and management. Indian J Pediatr 2000;67:133-9. 

- Doðan R, Alp M, Süzer K, et al. Surgical treatment of bronchiectasis: A collective rewiev of 487 cases. Thorac Cardiovasc Surgeon 1989;37:183-6. 

- Kutlay H, Cangir AK, Enon S, et al. Surgical treatment in bronchiectasis: Analysis of 166 patients. Eur J Cardiothorac Surg 2002;21:634-7 

- Agasthian T, Deschamps C, Trastek VF et al. Surgical management of bronchiectasis. Ann Thorac Surg 1996;62:976-80.

- Ashour M, Al-Kattan K, Rafay MA, et al. Current s u rgical therapy for bronchiectasis. World J Surg 1996;23:1096-104.