Galen ve Hipokrat’tan bu yana bilinen hastalýk ilk olarak 17. yüzyýlda Thebesius tarafýndan tanýmlanmýþ ve 1808 yýlýnda Rudolphi tarafýndan kist hidatik ismi verilmiþtir. Kist hidatik hastalýðý Ekinokok parazitinin dört türü vardýr, bunlardan Echinococcus granulosus ve Echinococcus multilocularis insanda hastalýk yapandýr. Ekinokok (Echinococcus granuloza - Hidatidosis) parazitinin neden olduðu ve pek çok bölgede endemik olarak görülür, öncelikle Akdeniz ülkeleri. Güney Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda, Ortadoðu, Orta Asya, Çin, Doðu Afrika, Alaska eyaletinde ve Kanada’daki kýzýldereli kabilelerinde de yaygýndýr. Hem sosyal koþullarý hem de içinde bulunduðu coðrafya dolayýsýyla ülkemizde de sýk görülür. Özellikle kýrsal yerleþim alanlarýnda hastalýðýn Türkiye’deki görülme sýklýðý (prevalans) 100.000’de 50, yeni olgu (insidans) 100.000’de 2 civarýndadýr. Saðlýk Bakanlýðý verilerine dayanarak ülkemizdeki yýllýk yeni olgu sayýsý 100.000’de 12 olduðu ileri sürülmektedir. En çok etkilenen organ karaciðerden sonra %10-30’unda da akciðer tutulumu görülmektedir. Eriþkinlerde daha sýktýr, ancak çocuklarda da sýk olarak görülür. Kistin etraf dokuya yaptýðý basý veya yýrtýlma nedeniyle çocuklarda klinik bulgular daha erken dönemde ortaya çýkar. Özellikle tanýda akciðer kist hidatiðin teþhisinde radyolojik yöntemler, kan testlerinden daha güvenilir. Fakat yýrtýlan (rüptür) veya iltihaplanan (enfeksiyon) akciðer kist hidatik olgularýnda radyoloji de bazen tanýda yetersiz kalabilir. Taný güçlüðü yaþanan olgularda video yardýmlý minimal invaziv cerrahi güvenilir bir taný ve tedavi yöntemi olarak karþýmýza çýkmaktadýr.

Ekinokok paraziti, özellikle sað akciðer alt loba daha fazla yerleþir. Olgularýnýn çoðunda klinik bulgular kistin etraf dokulara yaptýðý basýya baðlý ortaya çýkarken, hastalar az sýklýkta bronþ içerisine açýlma sebebiyle kan tükürme (hemoptizi) veya kanama olmaksýzýn öksürük þikayeti ile baþvurabilirler. Kistin akciðer zarlarý (plevra) içine açýlmasý durumunda akciðer zarlarý arasýnda sývý ve hava birikmesi (hidropnömotoraks), anaflaktik þok, nefes darlýðý (dispne) ve kistin iltihaplanma belirtisi olarak ateþ kliniðe katýlabilir.

Kist hidatik özellikle hastalýðýnýn yaygýn (endemik) olduðu bölgelerde tek akciðer kitlesi saptanan olgularda aglütinasyon testi pozitif bulunmasa da kist hidatik olasýlýðý akla gelmelidir. Serolojik testler tanýda fazla güvenilir deðildir ancak takipte nükslerin saptanmasýnda faydalý görünmektedir.

Günümüzde aglütinasyon testi ve radyolojik görüntüleme yöntemleri ile teþhis edilemeyen þüpheli kist hidatik olgularýnda video-destekli cerrahi gerek taný gerekse tedavi açýsýndan tercih edilebilir bir giriþimdir.

Ekinokok tedavisinde parazite karþý etkili “antihelmintik” (Albendazol) kullanýmý kabul edilse de akciðer (pulmoner) kist hidatik olgularýnda öncelikle “cerrahi” tavsiye edilmektedir. Cerrahi sýrasýnda ideal cerrahi teknik tam aydýnlatýlmýþ deðildir. Fakat çocuklarda kist hidatik tedavisinde kistotomi ve kapitonaj gibi parankim koruyucu cerrahi teknik önerilmektedir. Günümüzde videoendoskopi alanýnda ki geliþmeler sonucu akciðer ekinokok tedavisinde torakoskopik cerrahi giriþim kullanýlmaktadýr; genel prensipler; kontrollü olarak göðüs boþluðuna girilmesini takiben üç delikten, kistin göðüs duvarýndan serbestleþtirildikten sonra patlama riskini azaltmak için kýsmen boþaltýlmasý, kist içerisine girilerek yoðun sodyum klor (hiperosmolar solüsyon) enjekte edilmesi ve beþ dakika beklendikten sonra, kistin uygun teknikle açýlmasýný takiben kist içeriði ve kist zarýnýn (germinal membran) çýkarýlmasý olarak söylenebilir. Son basamakta kamera ile kistin boþluðu (kavite) içine girilerek kýz veziküllerin varlýðý ve kistin içinin tamamen boþaldýðýndan emin olunmalýdýr. Hava kaçaðý olan veya büyük ölü boþluk kalabilecek olgularda kistin dýþ kýlýfýnýn (hastanýn akciðerinde olan) endoskopik olarak kapatýlmasý (kapitonaj), uygun durumlarda olgularda stapler yardýmýyla kist dokusunun tamamen çýkarýlmasý (rezeksiyon) tercih edilebilir. Giriþim sonlandýrýlmadan önce akciðer zarlarý arasýndaki boþluk rutin olarak %0.5 povidin ile yýkanýr. Kist yýrtýlmasý ve anaflaktik þok, gerek açýk cerrahi (torakotomi) gerekse kapalý müdahale (torakoskopi) esnasýnda görülebilecek en tehlikeli problemlerdir. Amelita döneminde hava kaçaklarý, zatüre (pnömoni), kist boþluðunun iltihaplanmasý karþýlaþýlabilecek diðer sýkýntýlý durumlardýr. Ameliyat sonrasý nüks oraný %2-12 olarak raporlanmaktadýr.

Ülkemizde olduðu gibi hidatik kistin yaygýn olduðu bölgelerde, kesin taný konulmamýþ akciðer yaralarýnda kist hidatik mutlaka akla getirilmeli ve bu tür durumlarda endoskopik - torakoskopik müdahale minimal invaziv bir giriþim olmasý, hastane yatýþ süresinin kýsa olmasý ve konforlu bir ameliyat sonrasý dönem saðlamasý nedeni ile ilk planda uygulanmalýdýr.

Akciðer kist hidatikði nedeniyle ameliyat edilen hastalarda ölüm bildirilmemiþtir. Bazý hasta serilerinde ise ameliyat esnasýnda ve sonrasýnda ölüm oranlarý %0.2 ile %1.7 arasýnda verilmektedir. Ekinokok hastalýðýnýn esas tedavisi kistlerin cerrahi olarak çýkarýlmasýdýr. Koruyucu  cerrahi yaklaþýmlar güvenilir yöntemlerdir, ve hastalarýn çok büyük bir kýsmýnda etkin bir yaklaþýmdýr. Bu nedenle akciðerin tamamýnýn, veya bir kýsmýnýn çýkarýldýðý (pnömonektomi, lobektomi veya segmentektomi) radikal doku kaybýna neden olabilecek iþlemlerden kaçýnýlmalýdýr.

- Cangir AK, Sahin E, Enon S, et al. Surgical treatment of pulmonary hydatid cysts in children. J Pediatr Surg 2001;36:917-20.

- Sahin E, Enon S, Cangir AK, et al. Single-stage transthoracic approach for right lung and liver hydatid disease. J Thorac Cardiovasc Surg 2003;126:769-73. 

- Topcu S, Kurul IC, Tastepe I, Bozkurt D, Gulhan E, Cetin G. Surgical rreatment of pulmonary hydatid cysts in children. J Thorac Cariovas Surg 2000;120:1097-101. 

- Anadol D, Gocmen A, Kiper N, et al. Hydatid disease in childhood: A retrospective analysis of 376 cases. Pediatr Pulmonol 1998;26:190-6. 

- Burgos R, Varela A, Castedo E, et al. Pulmonary hydatidosis: Surgical treatment and follow-up of 240 cases. J Eur J Cardiothorac Surg 1999;16:628-34.

- Paterson HS, Blyth DF. Thoracoscopic evacuation of dead hydatid cysts. J Thorac Cardiovasc 1996;111:1280-1.

 

Galen ve Hipokrat’tan bu yana bilinen hastalýk ilk olarak 17. yüzyýlda Thebesius tarafýndan tanýmlanmýþ ve 1808 yýlýnda Rudolphi tarafýndan kist hidatik ismi verilmiþtir. Kist hidatik hastalýðý Ekinokok parazitinin dört türü vardýr, bunlardan Echinococcus granulosus ve Echinococcus multilocularis insanda hastalýk yapandýr. Ekinokok (Echinococcus granuloza - Hidatidosis) parazitinin neden olduðu ve pek çok bölgede endemik olarak görülür, öncelikle Akdeniz ülkeleri. Güney Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda, Ortadoðu, Orta Asya, Çin, Doðu Afrika, Alaska eyaletinde ve Kanada’daki kýzýldereli kabilelerinde de yaygýndýr. Hem sosyal koþullarý hem de içinde bulunduðu coðrafya dolayýsýyla ülkemizde de sýk görülür. Özellikle kýrsal yerleþim alanlarýnda hastalýðýn Türkiye’deki görülme sýklýðý (prevalans) 100.000’de 50, yeni olgu (insidans) 100.000’de 2 civarýndadýr. Saðlýk Bakanlýðý verilerine dayanarak ülkemizdeki yýllýk yeni olgu sayýsý 100.000’de 12 olduðu ileri sürülmektedir. En çok etkilenen organ karaciðerden sonra %10-30’unda da akciðer tutulumu görülmektedir. Eriþkinlerde daha sýktýr, ancak çocuklarda da sýk olarak görülür. Kistin etraf dokuya yaptýðý basý veya yýrtýlma nedeniyle çocuklarda klinik bulgular daha erken dönemde ortaya çýkar. Özellikle tanýda akciðer kist hidatiðin teþhisinde radyolojik yöntemler, kan testlerinden daha güvenilir. Fakat yýrtýlan (rüptür) veya iltihaplanan (enfeksiyon) akciðer kist hidatik olgularýnda radyoloji de bazen tanýda yetersiz kalabilir. Taný güçlüðü yaþanan olgularda video yardýmlý minimal invaziv cerrahi güvenilir bir taný ve tedavi yöntemi olarak karþýmýza çýkmaktadýr.

Ekinokok paraziti, özellikle sað akciðer alt loba daha fazla yerleþir. Olgularýnýn çoðunda klinik bulgular kistin etraf dokulara yaptýðý basýya baðlý ortaya çýkarken, hastalar az sýklýkta bronþ içerisine açýlma sebebiyle kan tükürme (hemoptizi) veya kanama olmaksýzýn öksürük þikayeti ile baþvurabilirler. Kistin akciðer zarlarý (plevra) içine açýlmasý durumunda akciðer zarlarý arasýnda sývý ve hava birikmesi (hidropnömotoraks), anaflaktik þok, nefes darlýðý (dispne) ve kistin iltihaplanma belirtisi olarak ateþ kliniðe katýlabilir.

Kist hidatik özellikle hastalýðýnýn yaygýn (endemik) olduðu bölgelerde tek akciðer kitlesi saptanan olgularda aglütinasyon testi pozitif bulunmasa da kist hidatik olasýlýðý akla gelmelidir. Serolojik testler tanýda fazla güvenilir deðildir ancak takipte nükslerin saptanmasýnda faydalý görünmektedir.

Günümüzde aglütinasyon testi ve radyolojik görüntüleme yöntemleri ile teþhis edilemeyen þüpheli kist hidatik olgularýnda video-destekli cerrahi gerek taný gerekse tedavi açýsýndan tercih edilebilir bir giriþimdir.

Ekinokok tedavisinde parazite karþý etkili “antihelmintik” (Albendazol) kullanýmý kabul edilse de akciðer (pulmoner) kist hidatik olgularýnda öncelikle “cerrahi” tavsiye edilmektedir. Cerrahi sýrasýnda ideal cerrahi teknik tam aydýnlatýlmýþ deðildir. Fakat çocuklarda kist hidatik tedavisinde kistotomi ve kapitonaj gibi parankim koruyucu cerrahi teknik önerilmektedir. Günümüzde videoendoskopi alanýnda ki geliþmeler sonucu akciðer ekinokok tedavisinde torakoskopik cerrahi giriþim kullanýlmaktadýr; genel prensipler; kontrollü olarak göðüs boþluðuna girilmesini takiben üç delikten, kistin göðüs duvarýndan serbestleþtirildikten sonra patlama riskini azaltmak için kýsmen boþaltýlmasý, kist içerisine girilerek yoðun sodyum klor (hiperosmolar solüsyon) enjekte edilmesi ve beþ dakika beklendikten sonra, kistin uygun teknikle açýlmasýný takiben kist içeriði ve kist zarýnýn (germinal membran) çýkarýlmasý olarak söylenebilir. Son basamakta kamera ile kistin boþluðu (kavite) içine girilerek kýz veziküllerin varlýðý ve kistin içinin tamamen boþaldýðýndan emin olunmalýdýr. Hava kaçaðý olan veya büyük ölü boþluk kalabilecek olgularda kistin dýþ kýlýfýnýn (hastanýn akciðerinde olan) endoskopik olarak kapatýlmasý (kapitonaj), uygun durumlarda olgularda stapler yardýmýyla kist dokusunun tamamen çýkarýlmasý (rezeksiyon) tercih edilebilir. Giriþim sonlandýrýlmadan önce akciðer zarlarý arasýndaki boþluk rutin olarak %0.5 povidin ile yýkanýr. Kist yýrtýlmasý ve anaflaktik þok, gerek açýk cerrahi (torakotomi) gerekse kapalý müdahale (torakoskopi) esnasýnda görülebilecek en tehlikeli problemlerdir. Amelita döneminde hava kaçaklarý, zatüre (pnömoni), kist boþluðunun iltihaplanmasý karþýlaþýlabilecek diðer sýkýntýlý durumlardýr. Ameliyat sonrasý nüks oraný %2-12 olarak raporlanmaktadýr.

Ülkemizde olduðu gibi hidatik kistin yaygýn olduðu bölgelerde, kesin taný konulmamýþ akciðer yaralarýnda kist hidatik mutlaka akla getirilmeli ve bu tür durumlarda endoskopik - torakoskopik müdahale minimal invaziv bir giriþim olmasý, hastane yatýþ süresinin kýsa olmasý ve konforlu bir ameliyat sonrasý dönem saðlamasý nedeni ile ilk planda uygulanmalýdýr.

Akciðer kist hidatikði nedeniyle ameliyat edilen hastalarda ölüm bildirilmemiþtir. Bazý hasta serilerinde ise ameliyat esnasýnda ve sonrasýnda ölüm oranlarý %0.2 ile %1.7 arasýnda verilmektedir. Ekinokok hastalýðýnýn esas tedavisi kistlerin cerrahi olarak çýkarýlmasýdýr. Koruyucu  cerrahi yaklaþýmlar güvenilir yöntemlerdir, ve hastalarýn çok büyük bir kýsmýnda etkin bir yaklaþýmdýr. Bu nedenle akciðerin tamamýnýn, veya bir kýsmýnýn çýkarýldýðý (pnömonektomi, lobektomi veya segmentektomi) radikal doku kaybýna neden olabilecek iþlemlerden kaçýnýlmalýdýr.

- Cangir AK, Sahin E, Enon S, et al. Surgical treatment of pulmonary hydatid cysts in children. J Pediatr Surg 2001;36:917-20.

- Sahin E, Enon S, Cangir AK, et al. Single-stage transthoracic approach for right lung and liver hydatid disease. J Thorac Cardiovasc Surg 2003;126:769-73. 

- Topcu S, Kurul IC, Tastepe I, Bozkurt D, Gulhan E, Cetin G. Surgical rreatment of pulmonary hydatid cysts in children. J Thorac Cariovas Surg 2000;120:1097-101. 

- Anadol D, Gocmen A, Kiper N, et al. Hydatid disease in childhood: A retrospective analysis of 376 cases. Pediatr Pulmonol 1998;26:190-6. 

- Burgos R, Varela A, Castedo E, et al. Pulmonary hydatidosis: Surgical treatment and follow-up of 240 cases. J Eur J Cardiothorac Surg 1999;16:628-34.

- Paterson HS, Blyth DF. Thoracoscopic evacuation of dead hydatid cysts. J Thorac Cardiovasc 1996;111:1280-1.