Tüm Bölümler » Göðüs Cerrahisi »
PNÖMOTORAKS (Akciðerin Sönmesi ve Göðüs Boþluðunda Hava Toplanmasý)
x
Genel Bilgiler
Giriş
Pnömotoraks nedir?
Akciðer zarlarý arasýndaki boþluða (plevra boþluðuna) hava birikmesi olayýna pnömotoraks denilmektedir;
Pnömotoraks neden geliþir?
Pnömotoraks çeþitli nedenlere baðlý olarak geliþebilir. Genellikle bir anda oluþur (spontane - kendiliðinden).
- Bazý kiþilerde, özellikle amfizem ya da astým olanlann akciðerlerin dýþ kýsmýnda, büyük salkým ölçüsünde hava keseciði (bleb - kabarcýk da denir) vardýr. Bu kesecikler patlarsa, plevral boþluða hava kaçar ve pnömotoraksa yol açar.
- Zayýf olan gençler (astenik yapýlý olanlar) spontan pnömotoraksa daha elveriþlidirler ve erkekler, kadýnlardan daha hassastýrlar.
- Spontan pnömotoraks, amfizemin, astýmýn, kistik fibrozun veya tüberkülozun bir komplikasyonu olarak da ortaya çýkabilir.
- Bir yanýyla bronþa açýlmýþ olan bir akciðer apsesi veya kaverni (akciðerin kendi dokusu içinde sýnýrlý boþluk) diðer yanýyla da plevra boþluðuna açýlýrsa pnömotoraks oluþur. Bu olaya “Bronkoplevral fistül” denilmektedir.
- Akciðerdeki bazý hava keseciklerinin (bül, bleb) plevra boþluðuna doðru patlamalarý da pnömotoraksa neden olmaktadýr.
- Göðüse gelen delici darbeler nedeniyle plevra boþluðu ile atmosfer arasýnda bir baðlantýnýn kurulmasý ve böylece plevra boþluðuna hava sýzmasý pnömotoraksa neden olur.
  |
NOT - (Akciðer filmlerinde ’ ’ ile iþaretli yer pnömotoraksý - akciðerin sönmüþ halini göstermektedir)
Pnömotoraks nasýl ilerler? Klinikte neler yaþanýr?
- Hangi taraftaki plevraya hava birikirse biriken bu havanýn basýncý ile o taraftaki akciðerler yeterince þiþemez, dolayýsýyla sönmeye baþlarlar.
- Bu durum o taraftaki akciðerin yavaþ yavaþ solunum olayýnýn dýþýnda kalmasýna neden olur.
- Pnömotoraksýn belirtileri, olayýn geliþme hýzýna ve büyüklüðüne göre hafif belirtilerden, hayatý tehdit eden þok tablosuna kadar deðiþen bir spektrum içinde çeþitli belirtilere neden olur.
Pnömotoraksta þikayetler nelerdir?
- Aniden oluþan þiddetli bir göðüs aðrýsý, nefes darlýðý ve öksürük genellikle en erken rastlanan belirtilerdir.
- Aðrý omuza veya karma vurabilir. Fakat genellikle olayýn meydana geldiði göðüs bölgesindedir.
Pnömotoraks yavaþ geliþiyorsa veya biriken hava miktarý az ise belirtiler çok hafif olabilir.
Pnömotoraksýn tedavisi nasýl yapýlýr?
- Hafif bir pnömotoraks olayýnda özel bir tedaviye gerek yoktur. Birikmiþ olan hava kendiliðinden zaman içinde emilerek kaybolur.
- Fakat biriken hava fazlaysa bu durumda özel drenaj yöntemleriyle boþaltýlmasý gerekmektedir; göðüs tüpü veya ince bir kateter kullanýlarak.
- Bu arada pnömotoraksi yaratan nedene yönelik giriþimler de gereklidir.
- Bir pnömotoraks vakasý yaþadýysanýz, bir sonraki için yüksek risk altýndasýnýz (genellikle 2. nükste cerrahi müdahale endikasyonu vardýr). Açýk cerrahi ya da kapalý - endoskopik cerrahi müdahale yapýlýr:
Tedavideki genel amaçlar:
1- Plevral boþluktaki havanýn boþaltýlmasý ile pnömotoraks alanýnýn ortadan kaldýrýlmasý
2- Hava kaçaðýnýn kontrolü
3- Nüks ihtimalinin azaltýlmasý
Pnömotoraks tedavisinde uygulanan yöntemler;
1- Gözlem
2- Ýðne Aspirasyonu
3- Tüp Torakostomi (Kapalý Su Altý Drenajý)
4- Torakotomi
5- Torakoskopik Cerrahi (VATS)
A - Gözlem: Normalde bir günde bir akciðer hacminin % 1.25’i plevra tarafýndan geri emilir. Yani % 10 pnömotoraks mevcutsa 8 günde içerideki hava kendiliðinden rezorbe olur. Bu yöntemde hasta yatak istirahati ve burundan oksijen verilip, yakýn takibe alýnarak içerideki havanýn kendiliðinden geri emilmesi beklenir. Nefes darlýðý bulunmayan ve pnömotoraks alaný %15’den küçük olan pnömotorakslý hastalarýn gözlem altýna alýnabileceði bildirilmektedir.
B - Ýðne Aspirasyonu: Bu tedavi yaklaþýmýnda havanýn tahliyesi için 16 veya 18 numara enjektör ve 3 yollu baðlantý adaptörü kullanýlmaktadýr. Yakýndan takip edilmek þartýyla pnömotoraks alaný %15’ten büyük olan pnömotorakslý hastalarýn tedavisinde kullanýlabilir.
C - Tüp Torakostomi (Kapalý Su Altý Drenajý): Pnömotorakslarýn tedavisinde en sýk kullanýlan yöntem olup orta derece ve büyük pnömotorakslarda, travmatik pnömotorakslarda, altta yatan bir hastalýðýn varlýðýnda seçilecek tedavi tüp torakostomidir. Hastada semptom varlýðýnda, pnömotoraksýn radyolojik ilerlemesinde, karþý tarafta hastalýk mevcudiyetinde ve ilk iki yöntem denenmesine raðmen yeniden açýlma yetersizliðinde tüp torakostomi yapýlmalýdýr. Bu yöntemde lokal anestezi sonrasý göðüs duvarýndan plevra boþluðuna steril bir tüp sokulur ve bu tüpün açýkta kalan ucu dýþarý hava çýkmasýna yani havanýn boþalmasýna izin verecek ancak dýþarýdan içeri hava girmesine izin vermeyecek kapalý bir sisteme baðlanýr. Bu sayede plevra boþluðundaki hava kýsa sürede boþaltýlarak akciðerin yeniden açýlmasý saðlanýr.
Tüp torakostomi sonrasýnda hastalarýn çoðunda akciðer hýzla açýlmakta ve 48 saatten daha kýsa bir süre içerisinde hava kaçaðý durmaktadýr.
D - Cerrahi --- Torakotomi (Açýk cerrahi) / VATS (Video yardýmlý göðüs cerrahisi - kapalý cerrahi): " Pnömotorakslý hastalarda cerrahi operasyon gereken durumlar" :
Uzamýþ Hava Kaçaðý (>7 gün)
Nüks Pnömotoraks
Ýki taraflý Pnömotoraks
Diðer Akciðerde Pnömotoraks Hikayesi Olan Hastada Ýlk Atak
Pnömonektomili Bir Hastada Ýlk Atak
Mesleki Tehlikeye Maruz Kalanlarda Ýlk Atak
Pilotlar
Dalgýçlar
Saðlýk Merkezine Uzak Kýrsal Alanda Yaþayanlarda Ýlk Atakta
Gerek torakotomi ve gerekse VATS (Video Yardýmlý Göðüs Cerrahisi) ile; Bül ve bleb diye adlandýrýlan plevra altýndaki hava keseciklerinin çýkartýlmasý, plörodez (akciðer zarlarýnýn kimyasal bir sývý ile yapýþtýrýlmasý iþlemi), ve gerekli durumlarda akciðerin bir kýsmýnýn cerrahi ile çýkartýlmasý iþlemi (wedge, segmentektomi, lobektomi) uygulanabilir.
  |
x
x
x
x
x
Giriþ
Pnömotoraks nedir?
Akciðer zarlarý arasýndaki boþluða (plevra boþluðuna) hava birikmesi olayýna pnömotoraks denilmektedir;
Pnömotoraks neden geliþir?
Pnömotoraks çeþitli nedenlere baðlý olarak geliþebilir. Genellikle bir anda oluþur (spontane - kendiliðinden).
- Bazý kiþilerde, özellikle amfizem ya da astým olanlann akciðerlerin dýþ kýsmýnda, büyük salkým ölçüsünde hava keseciði (bleb - kabarcýk da denir) vardýr. Bu kesecikler patlarsa, plevral boþluða hava kaçar ve pnömotoraksa yol açar.
- Zayýf olan gençler (astenik yapýlý olanlar) spontan pnömotoraksa daha elveriþlidirler ve erkekler, kadýnlardan daha hassastýrlar.
- Spontan pnömotoraks, amfizemin, astýmýn, kistik fibrozun veya tüberkülozun bir komplikasyonu olarak da ortaya çýkabilir.
- Bir yanýyla bronþa açýlmýþ olan bir akciðer apsesi veya kaverni (akciðerin kendi dokusu içinde sýnýrlý boþluk) diðer yanýyla da plevra boþluðuna açýlýrsa pnömotoraks oluþur. Bu olaya “Bronkoplevral fistül” denilmektedir.
- Akciðerdeki bazý hava keseciklerinin (bül, bleb) plevra boþluðuna doðru patlamalarý da pnömotoraksa neden olmaktadýr.
- Göðüse gelen delici darbeler nedeniyle plevra boþluðu ile atmosfer arasýnda bir baðlantýnýn kurulmasý ve böylece plevra boþluðuna hava sýzmasý pnömotoraksa neden olur.
|
NOT - (Akciðer filmlerinde ’ ’ ile iþaretli yer pnömotoraksý - akciðerin sönmüþ halini göstermektedir)
Pnömotoraks nasýl ilerler? Klinikte neler yaþanýr?
- Hangi taraftaki plevraya hava birikirse biriken bu havanýn basýncý ile o taraftaki akciðerler yeterince þiþemez, dolayýsýyla sönmeye baþlarlar.
- Bu durum o taraftaki akciðerin yavaþ yavaþ solunum olayýnýn dýþýnda kalmasýna neden olur.
- Pnömotoraksýn belirtileri, olayýn geliþme hýzýna ve büyüklüðüne göre hafif belirtilerden, hayatý tehdit eden þok tablosuna kadar deðiþen bir spektrum içinde çeþitli belirtilere neden olur.
Pnömotoraksta þikayetler nelerdir?
- Aniden oluþan þiddetli bir göðüs aðrýsý, nefes darlýðý ve öksürük genellikle en erken rastlanan belirtilerdir.
- Aðrý omuza veya karma vurabilir. Fakat genellikle olayýn meydana geldiði göðüs bölgesindedir.
Pnömotoraks yavaþ geliþiyorsa veya biriken hava miktarý az ise belirtiler çok hafif olabilir.
Pnömotoraksýn tedavisi nasýl yapýlýr?
- Hafif bir pnömotoraks olayýnda özel bir tedaviye gerek yoktur. Birikmiþ olan hava kendiliðinden zaman içinde emilerek kaybolur.
- Fakat biriken hava fazlaysa bu durumda özel drenaj yöntemleriyle boþaltýlmasý gerekmektedir; göðüs tüpü veya ince bir kateter kullanýlarak.
- Bu arada pnömotoraksi yaratan nedene yönelik giriþimler de gereklidir.
- Bir pnömotoraks vakasý yaþadýysanýz, bir sonraki için yüksek risk altýndasýnýz (genellikle 2. nükste cerrahi müdahale endikasyonu vardýr). Açýk cerrahi ya da kapalý - endoskopik cerrahi müdahale yapýlýr:
Tedavideki genel amaçlar:
1- Plevral boþluktaki havanýn boþaltýlmasý ile pnömotoraks alanýnýn ortadan kaldýrýlmasý
2- Hava kaçaðýnýn kontrolü
3- Nüks ihtimalinin azaltýlmasý
Pnömotoraks tedavisinde uygulanan yöntemler;
1- Gözlem
2- Ýðne Aspirasyonu
3- Tüp Torakostomi (Kapalý Su Altý Drenajý)
4- Torakotomi
5- Torakoskopik Cerrahi (VATS)
A - Gözlem: Normalde bir günde bir akciðer hacminin % 1.25’i plevra tarafýndan geri emilir. Yani % 10 pnömotoraks mevcutsa 8 günde içerideki hava kendiliðinden rezorbe olur. Bu yöntemde hasta yatak istirahati ve burundan oksijen verilip, yakýn takibe alýnarak içerideki havanýn kendiliðinden geri emilmesi beklenir. Nefes darlýðý bulunmayan ve pnömotoraks alaný %15’den küçük olan pnömotorakslý hastalarýn gözlem altýna alýnabileceði bildirilmektedir.
B - Ýðne Aspirasyonu: Bu tedavi yaklaþýmýnda havanýn tahliyesi için 16 veya 18 numara enjektör ve 3 yollu baðlantý adaptörü kullanýlmaktadýr. Yakýndan takip edilmek þartýyla pnömotoraks alaný %15’ten büyük olan pnömotorakslý hastalarýn tedavisinde kullanýlabilir.
C - Tüp Torakostomi (Kapalý Su Altý Drenajý): Pnömotorakslarýn tedavisinde en sýk kullanýlan yöntem olup orta derece ve büyük pnömotorakslarda, travmatik pnömotorakslarda, altta yatan bir hastalýðýn varlýðýnda seçilecek tedavi tüp torakostomidir. Hastada semptom varlýðýnda, pnömotoraksýn radyolojik ilerlemesinde, karþý tarafta hastalýk mevcudiyetinde ve ilk iki yöntem denenmesine raðmen yeniden açýlma yetersizliðinde tüp torakostomi yapýlmalýdýr. Bu yöntemde lokal anestezi sonrasý göðüs duvarýndan plevra boþluðuna steril bir tüp sokulur ve bu tüpün açýkta kalan ucu dýþarý hava çýkmasýna yani havanýn boþalmasýna izin verecek ancak dýþarýdan içeri hava girmesine izin vermeyecek kapalý bir sisteme baðlanýr. Bu sayede plevra boþluðundaki hava kýsa sürede boþaltýlarak akciðerin yeniden açýlmasý saðlanýr.
Tüp torakostomi sonrasýnda hastalarýn çoðunda akciðer hýzla açýlmakta ve 48 saatten daha kýsa bir süre içerisinde hava kaçaðý durmaktadýr.
D - Cerrahi --- Torakotomi (Açýk cerrahi) / VATS (Video yardýmlý göðüs cerrahisi - kapalý cerrahi): " Pnömotorakslý hastalarda cerrahi operasyon gereken durumlar" :
Uzamýþ Hava Kaçaðý (>7 gün)
Nüks Pnömotoraks
Ýki taraflý Pnömotoraks
Diðer Akciðerde Pnömotoraks Hikayesi Olan Hastada Ýlk Atak
Pnömonektomili Bir Hastada Ýlk Atak
Mesleki Tehlikeye Maruz Kalanlarda Ýlk Atak
Pilotlar
Dalgýçlar
Saðlýk Merkezine Uzak Kýrsal Alanda Yaþayanlarda Ýlk Atakta
Gerek torakotomi ve gerekse VATS (Video Yardýmlý Göðüs Cerrahisi) ile; Bül ve bleb diye adlandýrýlan plevra altýndaki hava keseciklerinin çýkartýlmasý, plörodez (akciðer zarlarýnýn kimyasal bir sývý ile yapýþtýrýlmasý iþlemi), ve gerekli durumlarda akciðerin bir kýsmýnýn cerrahi ile çýkartýlmasý iþlemi (wedge, segmentektomi, lobektomi) uygulanabilir.
|