logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Uzm.Dr. Sevin Karalar            

Güncelleme: 23.01.2012

x

Genel Bilgiler

Giriş

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu


Uyku saðlýklý fonksiyon için yaþamsal önem taþýyan karmaþýk bir davranýþtýr.
Uyku, organizmanýn çevreyle iletiþiminin, çeþitli uyaranlarla geri döndürülebilir biçimde, geçici, kýsmi ve periyodik olarak kesilmesidir. 
Uyku sýrasýnda yaþamsal enerji depolanýr, büyük miktarda büyüme hormonu salgýlanýr. Dokular onarýlýr, yaþlanma gecikir. 

Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) uykuda geliþen, tekrarlayýcý hava yolu daralmasý nedeniyle soluk almada kesilmeler ve bu durumun neden olduðu sorunlar ile karakterize bir sendromdur. 

OSAS uyku sýrasýnda oluþan tekrarlayan solunum durmasý, kanda oksijen azalmasý ve gündüz artmýþ uyku hali ile þekillenen bir tablodur.

  • Uykuda üst solunum yolunun tekrarlayýcý daralma ve týkanmalarý.
    Bunlara baðlý uykunun bölünmesi 
    Uyku kalite bozukluðu
    Gündüz uykululuk eðilimi
  • Bu sýrada oluþan oksijen satürasyon düþmesi
    Kardiyo vasküler (Kalp damar) sorunlar
Apne solunum durmasý demektir ve bu hastalýk kýsaca, uykuda solunum durmasý hastalýðý olarak ifade edilebilir. Obstrütif uyku apne sendromu (OSAS) orta yaþlý erkeklerin %2-4’si ve kadýnlarýn %1-2’sinde görülen yaygýn bir sendromdur. Obstrüktif uyku apne sendromu görülme sýklýðý ortalama % l-5 arasýndadýr.

Apne burun ve aðýzdan hava yollarýna doðru hava akýmýnýn 10 sn veya daha uzun süre kesilmesi þeklinde tarif edilmektedir. 

Hipopne ise 10 saniye ve daha uzun süre hava akýmýnýn %50 azalmasý ve beraberinde kanýn oksijenlenmesinin (oksijen satürasyonunun) %3 azalmasýdýr.

Apne-Hipopne indeksi (AHÝ) Uykuda görülen apne ve hipopne sayýlarý toplamýnýn saat olarak uyku süresine bölünmesi ile elde edilen deðerdir. Bu indeksin 5’ten büyük olmasý uyku-apne sendromunu gösterse de, klinik olarak önemli olan deðer 15 ve üzeridir. 

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, uyku boyunca üst solunum yolunun tekrarlayýcý týkanmalarý ile karakterizedir. Buna genellikle kan oksijen düzeyindeki düþmeler eþlik eder.

Diðer bir ifade ile hava yolu çeþitli seviyelerde týkanýr. Týkayan faktörler üst solunum yolunu çevreleyen dokulardaki þiþkinlikler, büyük bademcikler, büyük dil ve uykuda gevþeyen üst solunum yolu kaslarýdýr. Diðer bir týkanma noktasý burun olabilir. Burun kemiði eðriliði, ya da burun etlerinde büyüme (konka hipertrofisi) týkanmaya yol açabilir. Çenenin küçük olmasý ve üst solunum yolunun yapýsý da týkanma yapabilir. Ayrýca týkanma olmaksýzýn solunum tembelliðine baðlý merkezi apne de vardýr.

Risk Faktörleri

  • Obezite 
  • Erkek cinsiyet 
  • Yaþ
  • Boyun çevresi (Kýsa ve kalýn boyun)
  • Irk
  • Sigara, alkol, sedatif kullanýmý
  • Genetik faktörler
  • Eþlik eden hastalýklar

 

Uyku-apne sendromu için en güçlü risk faktörleri obezite ve erkek cinsiyettir. En yüksek görülme sýklýðý erkeklerde ve 40-65 yaþ grubundadýr. Erkeklerde kadýnlara göre iki kat sýk görülür. Bunun nedeni yað dokusu daðýlýmý, üst hava yolu anatomisi ve kas fonksiyonu, seks hormonlarýnýn etkisidir. 

Obezite vücut yaðlarýnýn aþýrý artýþý olarak tanýmlanmaktadýr. Özellikle erkek tipi obezite; boyun çevresi yað birikimi ile üst solunum yolu açýklýðýný ve göbek çevresinde yað birikimi ile de solunum þeklini etkileyerek uyku apne sendromu riskini arttýrmaktadýr. Uyku-apne sendromu hastalarýnýn çoðu obez, kýsa ve kalýn boyunludur. Ancak obez olmak kesin koþul deðildir, hastalarýn %40’ý normal kiloda ya da zayýf kiþilerdir. Son yýllarda yapýlan çalýþmalar boyun çevresinin erkeklerde 43 cm, kadýnlarda 38 cm’nin üzerinde olmasýnýn uyku-apne sendromu riskini artýrdýðýný göstermiþtir. 

Ailede uyku apnesi olmasý, riski 2-4 kat arttýrýr. Bunun nedeninin, benzer anatomik özellikler olduðu düþünülmekte, ayrýca genetik geçiþin varlýðýndan söz edilmektedir. Bazý ýrklarda uyku apne sendromu daha sýktýr. Bunlar Afrikalý Amerikalýlar, Meksikalý Amerikalýlar, Pasifik Adalarda yaþayanlar ve Doðu Asyalýlardýr. Sigara içimi de uyku apne sendromu için risk kabul edilir.

Belirtiler
Ana bulgular

  • Horlama
  • Tanýklý apne, 
  • Gündüz uyku hali

Kalp ve Solunumla ilgili bulgular

  • Uykudan boðularak uyanma 
  • Göðüs aðrýsý
  • Gece kalp ritm bozukluklarý

Sinir Sistemi bulgularý

  • Sabah baþ aðrýsý
  • Bellek sorunlarý
  • Yetersiz ve bölünmüþ uyku
  • Karakter ve kiþilik deðiþiklikleri
  • Çevreye uyum güçlüðü
  • Depresyon, ankisiyete
  • Çocuklarda hiperaktivite ve antisosyal davranýþlar, okulda baþarýsýzlýk

Diðer bulgular

  • Aðýz kuruluðu
  • Gece terleme
  • Gece öksürükleri
  • Gece sýk idrara kalkma
  • Cinsel istek azalmasý, performans düþüklüðü
  • Ýþitme kaybý
  • Gastroözofageal reflü


Horlama: Horlamasý olan kiþilerin %35’de apne, apne saptanan olgularýn ise %75’de horlama bulunduðu bildirilmiþtir. Ülkemizde horlama oraný %10-20, uyku apne sendromu ise %0.9-%1.8 olarak tahmin edilmektedir. Uyku apne sendromlu hastalarda haftada en az beþ gece veya daha fazla horlama söz konusudur ve sýk apneler nedeniyle de düzensiz horlama görülür.

Tanýklý apne: Uyku-apne sendromlu hastalar uyku sýrasýnda oluþan apnelerin farkýnda olmadýklarýndan bunlara tanýk olarak hekime baþvurmasýný saðlayan genellikle eþleri veya yakýnlarýdýr. Apne süreleri 10-60 sn arasýnda olup, nadiren 2 dakikaya kadar uzayabilir. Bu tabloyu þiddetli horlama ile birlikte derin ve gürültülü bir nefes alma takip eder.

Gündüz aþýrý uyku hali: Uykuda sýk tekrarlayan apneler nedeniyle bu hastalar ertesi gün aþýrý uyku ihtiyacý hissederler. Gündüz uykululuðu ile uyku-apne sendromunun aðýrlýðý arasýnda paralel bir iliþki vardýr. Gecedeki apne sayýsý arttýkça gündüz uykululuðu ve biliþsel süreçlerdeki bozukluk düzeyi de artmaktadýr. Hafif derecede gündüz uykululuðunda, az dikkat gerektiren televizyon seyretmek, yolculuk yapmak sýrasýnda uyuklama görülürken; orta derece gündüz uykululuðunda dikkat gerektiren aktiviteler sýrasýnda da uyuklama ortaya çýkmakta ve hastanýn günlük yaþamýnda sorunlara yol açmaktadýr. Aðýr derecede gündüz uykululuðunda ise araç kullanmak gibi aþýrý dikkat gerektiren durumlarda da uyuklamalar olmakta ve hastalarýn gündelik yaþamlarý ciddi þekilde etkilenmektedir. Þahýs araba sürerken, konuþurken veya çalýþýrken uyuyabilir. Dolayýsýyla trafik kazalarý ve iþ hayatý ile ilgili sorunlar çýkabilir.



Gece kalp ritm bozukluklarý: Uyku apne sendromlu hastalarýn %50’sinde mevcuttur. Apne sýrasýnda önce kalp atým hýzýnda yavaþlama (30-50/dk) sonra hýzlanma (90-120/dk) görülmesi sýktýr.

Tipik olmayan göðüs aðrýlarý, genellikle artmýþ solunum çabasýna baðlý olarak göðüs kafesinin zorlu hareketi nedeniyle oluþur.

Uykuda boðulma hissi ile uyanma ve nefes darlýðý, uyku-apne sendromlu hastalarýn %18-30’da görülür. 

Majör Bulgular Kardiyopulmoner Bulgular
Horlama Uykuda boðulma hissi
Tanýklý apne  Atipik göðüs aðrýsý
Gündüz aþýrý uyku hali Kalp ritm bozukluklarý
Nöropsikiyatrik Semptomlar  Diðer Semptomlar 
Uyanýnca baþ aðrýsý Aðýz kuruluðu
Yetersiz ve bölünmüþ uyku Gece terlemesi
Uykusuzluk Geceleri öksürük
Karar verme yeteneðinde azalma Gece sýk idrara kalkma
Bellek zayýflamasý  Libido azalmasý, empotans 
Kiþilik deðiþiklikleri Ýþitme kaybý
Çevreye uyum güçlüðü Gastro-ösefageal reflü 
Depresyon, anksiyete, psikoz  
Çocuklarda dikkat eksikliði, hiperaktivite, ders baþarýsýzlýðý  

OSAS’ la iliþkili hastalýklar

OSAS’la iliþkili hastalýklara ait bulgular fizik muayene ile saptanabilir.

1. Üst solunum yolu patolojileri: 

Büyük bademcikler, geniz eti büyümesi, burun kemiðinde eðrilik, alerjik rinit, nasal polip, yapýsal olarak büyük dil, küçük ve geride çene yapýsý, gýrtlak hastalýklarý 

 

 



2. Akciðer hastalýklarý: KOAH ve astým gibi týkayýcý akciðer hastalýklarý ve akciðerlerde esneme kaybý ile giden akciðer hastalýklarý

3. Endokrin hastalýklar: Diabet, hipotiroidi, akromegali, obezite

4. Kardiovasküler hastalýklar: Hipertansiyon, kalp yetmezliði, kalp ritm bozukluklarý

5. GÝS hastalýklarý: Gastroözefageal reflü 

6. Kollajen doku hastalýklarý: Sistemik Lupus Eritematozis, Romatoid Artrit 

7. Nörolojik hastalýklar: Primer kas hastalýklarý, omurga hastalýklarý, Myastenia Gravis

8. Psikiyatrik hastalýklar: Depresyon, psikoz, anksiyete

9. Anestezi: Solunum cihazýna baðlamada güçlük (entübasyon güçlüðü), sedasyona duyarlýlýk, uyanma sýrasýnda tanýklý apne 

Taný

A. Aþaðýdakilerden en az birinin varlýðý:

  • Uyanýkken istem dýþý uykuya dalmalar, gündüz uyku hali, dinlendirmeyen uyku, yorgunluk veya uykusuzluk yakýnmalarý
  • Soluk tutma veya boðulma hissi ile uyanma
  • Uyku sýrasýnda gürültülü horlama, soluk kesilmeleri veya her ikisinin hasta yakýný tarafýndan izlenmesi

B. Polisomnografik kayýtta (Uyku testinde) aþaðýdakilerin gösterilmesi:

  • Yüzeysel uyku süresi artýp, derin uyku süresi azalmýþtýr.
  • Sýk tekrarlayan apne, hipopne vardýr.
  • Sýk tekrarlayan oksijen desaturasyonu (kanýn oksijenlenmesinin azalmasý dönemleri)
  • AHÝ< 5 NORMAL
  • AHÝ 5 – 15 HAFÝF
  • AHÝ 16 – 30 ORTA
  • AHÝ > 30 AÐIR

Hasta ortaya çýkabilecek herhangi bir uyku apne þikayetinden dolayý doktora baþvurduðunda bu hastalýða iliþkin diðer semptomlarda akla getirilmelidir. Ayrýntýlý muayeneden sonra gerekli incelemeler yapýlmalýdýr.

Polisomnografi

 Uyku sýrasýnda, nörolojik, kalp ve solunum ile diðer fizyolojik ve fiziksel parametrelerin belli bir periyod, genellikle gece boyunca, eþ zamanlý ve devamlý olarak kaydedilmesi þeklinde tanýmlanabilir. Uyku apnesi tanýsý koymada en güvenilir taný yöntemidir. Polisomnografik çalýþmada uyku evrelemesi yapýlýr; solunum eforu, soluk akýmý, oksijen satürasyonu, bedenin durumu ve elektrokardiyografi (kalp grafisi) ve soluk sesi kayýt edilir. Periyodik bacak hareketlerinin tanýsý için alt bacak ön yüzüne EMG ya da bacak hareketi alýcýsý takýlýr.


 

 


Tedavi 

AHI >15 ise tedavi gerekir.

1.Özgün Tedavi

2.Pozisyon tedavisi

3. Cerrahi

4. Aðýz içi aygýt

5. Pozitif hava yolu basýncý titrasyon

  • CPAP
  • APAP
  • BIPAP
  • BIPAP ST
  • BIPAP CS/SV

Genel Tedbirler

Uyku apneli insanlar genelde kilolu hastalardýr. Obezite en önemli risk faktörlerinden biridir. Hastalar mutlaka kilo vermeye yönlendirilmelidir. Sýrt üstü deðil yan yatýþ tercih edilmelidir. Sýrt üstü pozisyonunda dil arkaya kayarak hava akýmýnýn daha da daralmasýna neden olur. Bu nedenle pek çok hastanýn apneleri sýrt üstü pozisyonunda artar. Baþ gövdeye göre daha yukarýda olacak þekilde yatmalý, ancak boynu katlayan yüksek yastýklardan kaçýnmalýdýr. Hastalýðý artýran faktörlerden sakýnýlmalýdýr; bu faktörlerin baþýnda alkol ve sakinleþtirici ilaçlar gelir. Alkolün apnelerin sayý ve süresini artýrdýðý, kanýn oksijen oranýnda düþmeyi derinleþtirdiði bilinmektedir.

Ýlaçlar

Uyku apneli hastalar için ilaçlar genellikle yararsýzdýr. Burun týkanýklýðýný düzeltecek ilaçlar horlamayý azaltabilir. Burun geniþleticiler, örneðin; elastik bantlar, burun açýklýðýný saðlayýp horlamayý azaltabilirler. Ancak uyku apne sendromu tedavisi için yeterli deðildir.

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure-Sürekli Pozitif Havayolu Basýncý)

 CPAP yüksek devirli bir jeneratör içerir ve sýkýþtýrýlmýþ haldeki oda havasýný pompalayarak ayarlanabilir basýnçta hava akýmý oluþturulur. 

Bu cihazla pozitif hava basýncýný burun maskesi yardýmýyla vererek gece boyunca soluk yolunun açýk kalmasý saðlanýr. Uykuda solunum normale döner ve horlama durur, kandaki oksijen seviyesi normale döner, kalp hastalýklarý ve yüksek kan basýncý riski azalýr.



 

 

 

 BPAP (Bilevel Positive Airway Pressure) (Bifazik pozitif hava yolu basýncý) Tedavisi

BPAP (iki seviyeli pozitif havayolu basýncý) obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) nedeniyle, CPAP (sürekli pozitif havayolu basýncý) uygulanan ve tedaviye uyum gösteremeyen hastalarda, hasta ventilatör uyumunu arttýrmak amacýyla üretilmiþtir. BPAP cihazlarý ile nefes verirken (ekspirasyonda) nefes alýrkene (inspirasyona) göre daha düþük basýnç uygulanmaktadýr. Bunun nedeni uyku sýrasýnda hava yolu direncinin ve hava yolunun kapanmaya eðiliminin inspirasyonda ekspirasyona göre daha fazla olmasýdýr. 

Aðýz içi aygýtlar

Aðýz içine yerleþtirilerek üst solunum yolu çapýný arttýrma amacý ile üretilmiþtir.

CPAP tedavisine alternatif olabileceði düþünülen aðýz içi araçlar, uyku sýrasýnda aðýz içine yerleþtirilerek, üst solunum yolu yapýlarýnýn pozisyonunu deðiþtirerek hava yolunu geniþletmek, kas fonksiyonlarý üzerine etki ederek hava yolu direncini düþürmek ve üst solunum yolunun kapanmasýný olmasýný önlemek amacýyla kullanýlýrlar. Alt çeneyi öne ilerleten araçlar ve dili önde tutan araçlar olmak üzere iki çeþidi vardýr.



Cerrahi

Uyku sýrasýnda solunum bozukluðuna yol açan bazý fiziksel problemler cerrahi ile düzeltilebilir. Bu problemler; bademcikler ya da geniz eti (daha çok çocuklarda), nazal polipler, eðri burun (septum deviasyonu), bozuk çene yapýsý ya da yumuþak damak sorunlarý olabilir.



Tedavisiz Uyku-Apne Sendromu Sonuçlarý

  • Kardiyovasküler -Hipertansiyon 
  • Serebrovasküler- Ýnme 
  • Pulmoner (Solunum sistemi ile ilgili) 
  • Psikiyatrik 
  • Endokrin (Hormon sistemi ile ilgili) 
  • Hematolojik( Kanla ilgili) 
  • Nefrolojik (Üriner sistem) 
  • Sosyoekonomik 
  • Ani ölüm 

Önlemler

  • Kazalardan korunma
  • Zayýflama
  • Alkol, sigara ve uyku ilaçlarýný kesme
  • Eþlik eden hastalýklarýn tedavisi 
  • Kalp damar hastalýklarý 
  • Üst solunum yolu
  • Alt Solunum yolu
  • Hipotiroidi, akromegali

x

x

x

x

x


Giriþ

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu


Uyku saðlýklý fonksiyon için yaþamsal önem taþýyan karmaþýk bir davranýþtýr.
Uyku, organizmanýn çevreyle iletiþiminin, çeþitli uyaranlarla geri döndürülebilir biçimde, geçici, kýsmi ve periyodik olarak kesilmesidir. 
Uyku sýrasýnda yaþamsal enerji depolanýr, büyük miktarda büyüme hormonu salgýlanýr. Dokular onarýlýr, yaþlanma gecikir. 

Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) uykuda geliþen, tekrarlayýcý hava yolu daralmasý nedeniyle soluk almada kesilmeler ve bu durumun neden olduðu sorunlar ile karakterize bir sendromdur. 

OSAS uyku sýrasýnda oluþan tekrarlayan solunum durmasý, kanda oksijen azalmasý ve gündüz artmýþ uyku hali ile þekillenen bir tablodur.

  • Uykuda üst solunum yolunun tekrarlayýcý daralma ve týkanmalarý.
    Bunlara baðlý uykunun bölünmesi 
    Uyku kalite bozukluðu
    Gündüz uykululuk eðilimi
  • Bu sýrada oluþan oksijen satürasyon düþmesi
    Kardiyo vasküler (Kalp damar) sorunlar
Apne solunum durmasý demektir ve bu hastalýk kýsaca, uykuda solunum durmasý hastalýðý olarak ifade edilebilir. Obstrütif uyku apne sendromu (OSAS) orta yaþlý erkeklerin %2-4’si ve kadýnlarýn %1-2’sinde görülen yaygýn bir sendromdur. Obstrüktif uyku apne sendromu görülme sýklýðý ortalama % l-5 arasýndadýr.

Apne burun ve aðýzdan hava yollarýna doðru hava akýmýnýn 10 sn veya daha uzun süre kesilmesi þeklinde tarif edilmektedir. 

Hipopne ise 10 saniye ve daha uzun süre hava akýmýnýn %50 azalmasý ve beraberinde kanýn oksijenlenmesinin (oksijen satürasyonunun) %3 azalmasýdýr.

Apne-Hipopne indeksi (AHÝ) Uykuda görülen apne ve hipopne sayýlarý toplamýnýn saat olarak uyku süresine bölünmesi ile elde edilen deðerdir. Bu indeksin 5’ten büyük olmasý uyku-apne sendromunu gösterse de, klinik olarak önemli olan deðer 15 ve üzeridir. 

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, uyku boyunca üst solunum yolunun tekrarlayýcý týkanmalarý ile karakterizedir. Buna genellikle kan oksijen düzeyindeki düþmeler eþlik eder.

Diðer bir ifade ile hava yolu çeþitli seviyelerde týkanýr. Týkayan faktörler üst solunum yolunu çevreleyen dokulardaki þiþkinlikler, büyük bademcikler, büyük dil ve uykuda gevþeyen üst solunum yolu kaslarýdýr. Diðer bir týkanma noktasý burun olabilir. Burun kemiði eðriliði, ya da burun etlerinde büyüme (konka hipertrofisi) týkanmaya yol açabilir. Çenenin küçük olmasý ve üst solunum yolunun yapýsý da týkanma yapabilir. Ayrýca týkanma olmaksýzýn solunum tembelliðine baðlý merkezi apne de vardýr.

Risk Faktörleri

  • Obezite 
  • Erkek cinsiyet 
  • Yaþ
  • Boyun çevresi (Kýsa ve kalýn boyun)
  • Irk
  • Sigara, alkol, sedatif kullanýmý
  • Genetik faktörler
  • Eþlik eden hastalýklar

 

Uyku-apne sendromu için en güçlü risk faktörleri obezite ve erkek cinsiyettir. En yüksek görülme sýklýðý erkeklerde ve 40-65 yaþ grubundadýr. Erkeklerde kadýnlara göre iki kat sýk görülür. Bunun nedeni yað dokusu daðýlýmý, üst hava yolu anatomisi ve kas fonksiyonu, seks hormonlarýnýn etkisidir. 

Obezite vücut yaðlarýnýn aþýrý artýþý olarak tanýmlanmaktadýr. Özellikle erkek tipi obezite; boyun çevresi yað birikimi ile üst solunum yolu açýklýðýný ve göbek çevresinde yað birikimi ile de solunum þeklini etkileyerek uyku apne sendromu riskini arttýrmaktadýr. Uyku-apne sendromu hastalarýnýn çoðu obez, kýsa ve kalýn boyunludur. Ancak obez olmak kesin koþul deðildir, hastalarýn %40’ý normal kiloda ya da zayýf kiþilerdir. Son yýllarda yapýlan çalýþmalar boyun çevresinin erkeklerde 43 cm, kadýnlarda 38 cm’nin üzerinde olmasýnýn uyku-apne sendromu riskini artýrdýðýný göstermiþtir. 

Ailede uyku apnesi olmasý, riski 2-4 kat arttýrýr. Bunun nedeninin, benzer anatomik özellikler olduðu düþünülmekte, ayrýca genetik geçiþin varlýðýndan söz edilmektedir. Bazý ýrklarda uyku apne sendromu daha sýktýr. Bunlar Afrikalý Amerikalýlar, Meksikalý Amerikalýlar, Pasifik Adalarda yaþayanlar ve Doðu Asyalýlardýr. Sigara içimi de uyku apne sendromu için risk kabul edilir.

Belirtiler
Ana bulgular

  • Horlama
  • Tanýklý apne, 
  • Gündüz uyku hali

Kalp ve Solunumla ilgili bulgular

  • Uykudan boðularak uyanma 
  • Göðüs aðrýsý
  • Gece kalp ritm bozukluklarý

Sinir Sistemi bulgularý

  • Sabah baþ aðrýsý
  • Bellek sorunlarý
  • Yetersiz ve bölünmüþ uyku
  • Karakter ve kiþilik deðiþiklikleri
  • Çevreye uyum güçlüðü
  • Depresyon, ankisiyete
  • Çocuklarda hiperaktivite ve antisosyal davranýþlar, okulda baþarýsýzlýk

Diðer bulgular

  • Aðýz kuruluðu
  • Gece terleme
  • Gece öksürükleri
  • Gece sýk idrara kalkma
  • Cinsel istek azalmasý, performans düþüklüðü
  • Ýþitme kaybý
  • Gastroözofageal reflü


Horlama: Horlamasý olan kiþilerin %35’de apne, apne saptanan olgularýn ise %75’de horlama bulunduðu bildirilmiþtir. Ülkemizde horlama oraný %10-20, uyku apne sendromu ise %0.9-%1.8 olarak tahmin edilmektedir. Uyku apne sendromlu hastalarda haftada en az beþ gece veya daha fazla horlama söz konusudur ve sýk apneler nedeniyle de düzensiz horlama görülür.

Tanýklý apne: Uyku-apne sendromlu hastalar uyku sýrasýnda oluþan apnelerin farkýnda olmadýklarýndan bunlara tanýk olarak hekime baþvurmasýný saðlayan genellikle eþleri veya yakýnlarýdýr. Apne süreleri 10-60 sn arasýnda olup, nadiren 2 dakikaya kadar uzayabilir. Bu tabloyu þiddetli horlama ile birlikte derin ve gürültülü bir nefes alma takip eder.

Gündüz aþýrý uyku hali: Uykuda sýk tekrarlayan apneler nedeniyle bu hastalar ertesi gün aþýrý uyku ihtiyacý hissederler. Gündüz uykululuðu ile uyku-apne sendromunun aðýrlýðý arasýnda paralel bir iliþki vardýr. Gecedeki apne sayýsý arttýkça gündüz uykululuðu ve biliþsel süreçlerdeki bozukluk düzeyi de artmaktadýr. Hafif derecede gündüz uykululuðunda, az dikkat gerektiren televizyon seyretmek, yolculuk yapmak sýrasýnda uyuklama görülürken; orta derece gündüz uykululuðunda dikkat gerektiren aktiviteler sýrasýnda da uyuklama ortaya çýkmakta ve hastanýn günlük yaþamýnda sorunlara yol açmaktadýr. Aðýr derecede gündüz uykululuðunda ise araç kullanmak gibi aþýrý dikkat gerektiren durumlarda da uyuklamalar olmakta ve hastalarýn gündelik yaþamlarý ciddi þekilde etkilenmektedir. Þahýs araba sürerken, konuþurken veya çalýþýrken uyuyabilir. Dolayýsýyla trafik kazalarý ve iþ hayatý ile ilgili sorunlar çýkabilir.



Gece kalp ritm bozukluklarý: Uyku apne sendromlu hastalarýn %50’sinde mevcuttur. Apne sýrasýnda önce kalp atým hýzýnda yavaþlama (30-50/dk) sonra hýzlanma (90-120/dk) görülmesi sýktýr.

Tipik olmayan göðüs aðrýlarý, genellikle artmýþ solunum çabasýna baðlý olarak göðüs kafesinin zorlu hareketi nedeniyle oluþur.

Uykuda boðulma hissi ile uyanma ve nefes darlýðý, uyku-apne sendromlu hastalarýn %18-30’da görülür. 

Majör Bulgular Kardiyopulmoner Bulgular
Horlama Uykuda boðulma hissi
Tanýklý apne  Atipik göðüs aðrýsý
Gündüz aþýrý uyku hali Kalp ritm bozukluklarý
Nöropsikiyatrik Semptomlar  Diðer Semptomlar 
Uyanýnca baþ aðrýsý Aðýz kuruluðu
Yetersiz ve bölünmüþ uyku Gece terlemesi
Uykusuzluk Geceleri öksürük
Karar verme yeteneðinde azalma Gece sýk idrara kalkma
Bellek zayýflamasý  Libido azalmasý, empotans 
Kiþilik deðiþiklikleri Ýþitme kaybý
Çevreye uyum güçlüðü Gastro-ösefageal reflü 
Depresyon, anksiyete, psikoz  
Çocuklarda dikkat eksikliði, hiperaktivite, ders baþarýsýzlýðý  

OSAS’ la iliþkili hastalýklar

OSAS’la iliþkili hastalýklara ait bulgular fizik muayene ile saptanabilir.

1. Üst solunum yolu patolojileri: 

Büyük bademcikler, geniz eti büyümesi, burun kemiðinde eðrilik, alerjik rinit, nasal polip, yapýsal olarak büyük dil, küçük ve geride çene yapýsý, gýrtlak hastalýklarý 

 

 



2. Akciðer hastalýklarý: KOAH ve astým gibi týkayýcý akciðer hastalýklarý ve akciðerlerde esneme kaybý ile giden akciðer hastalýklarý

3. Endokrin hastalýklar: Diabet, hipotiroidi, akromegali, obezite

4. Kardiovasküler hastalýklar: Hipertansiyon, kalp yetmezliði, kalp ritm bozukluklarý

5. GÝS hastalýklarý: Gastroözefageal reflü 

6. Kollajen doku hastalýklarý: Sistemik Lupus Eritematozis, Romatoid Artrit 

7. Nörolojik hastalýklar: Primer kas hastalýklarý, omurga hastalýklarý, Myastenia Gravis

8. Psikiyatrik hastalýklar: Depresyon, psikoz, anksiyete

9. Anestezi: Solunum cihazýna baðlamada güçlük (entübasyon güçlüðü), sedasyona duyarlýlýk, uyanma sýrasýnda tanýklý apne 

Taný

A. Aþaðýdakilerden en az birinin varlýðý:

  • Uyanýkken istem dýþý uykuya dalmalar, gündüz uyku hali, dinlendirmeyen uyku, yorgunluk veya uykusuzluk yakýnmalarý
  • Soluk tutma veya boðulma hissi ile uyanma
  • Uyku sýrasýnda gürültülü horlama, soluk kesilmeleri veya her ikisinin hasta yakýný tarafýndan izlenmesi

B. Polisomnografik kayýtta (Uyku testinde) aþaðýdakilerin gösterilmesi:

  • Yüzeysel uyku süresi artýp, derin uyku süresi azalmýþtýr.
  • Sýk tekrarlayan apne, hipopne vardýr.
  • Sýk tekrarlayan oksijen desaturasyonu (kanýn oksijenlenmesinin azalmasý dönemleri)
  • AHÝ< 5 NORMAL
  • AHÝ 5 – 15 HAFÝF
  • AHÝ 16 – 30 ORTA
  • AHÝ > 30 AÐIR

Hasta ortaya çýkabilecek herhangi bir uyku apne þikayetinden dolayý doktora baþvurduðunda bu hastalýða iliþkin diðer semptomlarda akla getirilmelidir. Ayrýntýlý muayeneden sonra gerekli incelemeler yapýlmalýdýr.

Polisomnografi

 Uyku sýrasýnda, nörolojik, kalp ve solunum ile diðer fizyolojik ve fiziksel parametrelerin belli bir periyod, genellikle gece boyunca, eþ zamanlý ve devamlý olarak kaydedilmesi þeklinde tanýmlanabilir. Uyku apnesi tanýsý koymada en güvenilir taný yöntemidir. Polisomnografik çalýþmada uyku evrelemesi yapýlýr; solunum eforu, soluk akýmý, oksijen satürasyonu, bedenin durumu ve elektrokardiyografi (kalp grafisi) ve soluk sesi kayýt edilir. Periyodik bacak hareketlerinin tanýsý için alt bacak ön yüzüne EMG ya da bacak hareketi alýcýsý takýlýr.


 

 


Tedavi 

AHI >15 ise tedavi gerekir.

1.Özgün Tedavi

2.Pozisyon tedavisi

3. Cerrahi

4. Aðýz içi aygýt

5. Pozitif hava yolu basýncý titrasyon

  • CPAP
  • APAP
  • BIPAP
  • BIPAP ST
  • BIPAP CS/SV

Genel Tedbirler

Uyku apneli insanlar genelde kilolu hastalardýr. Obezite en önemli risk faktörlerinden biridir. Hastalar mutlaka kilo vermeye yönlendirilmelidir. Sýrt üstü deðil yan yatýþ tercih edilmelidir. Sýrt üstü pozisyonunda dil arkaya kayarak hava akýmýnýn daha da daralmasýna neden olur. Bu nedenle pek çok hastanýn apneleri sýrt üstü pozisyonunda artar. Baþ gövdeye göre daha yukarýda olacak þekilde yatmalý, ancak boynu katlayan yüksek yastýklardan kaçýnmalýdýr. Hastalýðý artýran faktörlerden sakýnýlmalýdýr; bu faktörlerin baþýnda alkol ve sakinleþtirici ilaçlar gelir. Alkolün apnelerin sayý ve süresini artýrdýðý, kanýn oksijen oranýnda düþmeyi derinleþtirdiði bilinmektedir.

Ýlaçlar

Uyku apneli hastalar için ilaçlar genellikle yararsýzdýr. Burun týkanýklýðýný düzeltecek ilaçlar horlamayý azaltabilir. Burun geniþleticiler, örneðin; elastik bantlar, burun açýklýðýný saðlayýp horlamayý azaltabilirler. Ancak uyku apne sendromu tedavisi için yeterli deðildir.

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure-Sürekli Pozitif Havayolu Basýncý)

 CPAP yüksek devirli bir jeneratör içerir ve sýkýþtýrýlmýþ haldeki oda havasýný pompalayarak ayarlanabilir basýnçta hava akýmý oluþturulur. 

Bu cihazla pozitif hava basýncýný burun maskesi yardýmýyla vererek gece boyunca soluk yolunun açýk kalmasý saðlanýr. Uykuda solunum normale döner ve horlama durur, kandaki oksijen seviyesi normale döner, kalp hastalýklarý ve yüksek kan basýncý riski azalýr.



 

 

 

 BPAP (Bilevel Positive Airway Pressure) (Bifazik pozitif hava yolu basýncý) Tedavisi

BPAP (iki seviyeli pozitif havayolu basýncý) obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) nedeniyle, CPAP (sürekli pozitif havayolu basýncý) uygulanan ve tedaviye uyum gösteremeyen hastalarda, hasta ventilatör uyumunu arttýrmak amacýyla üretilmiþtir. BPAP cihazlarý ile nefes verirken (ekspirasyonda) nefes alýrkene (inspirasyona) göre daha düþük basýnç uygulanmaktadýr. Bunun nedeni uyku sýrasýnda hava yolu direncinin ve hava yolunun kapanmaya eðiliminin inspirasyonda ekspirasyona göre daha fazla olmasýdýr. 

Aðýz içi aygýtlar

Aðýz içine yerleþtirilerek üst solunum yolu çapýný arttýrma amacý ile üretilmiþtir.

CPAP tedavisine alternatif olabileceði düþünülen aðýz içi araçlar, uyku sýrasýnda aðýz içine yerleþtirilerek, üst solunum yolu yapýlarýnýn pozisyonunu deðiþtirerek hava yolunu geniþletmek, kas fonksiyonlarý üzerine etki ederek hava yolu direncini düþürmek ve üst solunum yolunun kapanmasýný olmasýný önlemek amacýyla kullanýlýrlar. Alt çeneyi öne ilerleten araçlar ve dili önde tutan araçlar olmak üzere iki çeþidi vardýr.



Cerrahi

Uyku sýrasýnda solunum bozukluðuna yol açan bazý fiziksel problemler cerrahi ile düzeltilebilir. Bu problemler; bademcikler ya da geniz eti (daha çok çocuklarda), nazal polipler, eðri burun (septum deviasyonu), bozuk çene yapýsý ya da yumuþak damak sorunlarý olabilir.



Tedavisiz Uyku-Apne Sendromu Sonuçlarý

  • Kardiyovasküler -Hipertansiyon 
  • Serebrovasküler- Ýnme 
  • Pulmoner (Solunum sistemi ile ilgili) 
  • Psikiyatrik 
  • Endokrin (Hormon sistemi ile ilgili) 
  • Hematolojik( Kanla ilgili) 
  • Nefrolojik (Üriner sistem) 
  • Sosyoekonomik 
  • Ani ölüm 

Önlemler

  • Kazalardan korunma
  • Zayýflama
  • Alkol, sigara ve uyku ilaçlarýný kesme
  • Eþlik eden hastalýklarýn tedavisi 
  • Kalp damar hastalýklarý 
  • Üst solunum yolu
  • Alt Solunum yolu
  • Hipotiroidi, akromegali


Bu Soru 6496 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..

SİTE İÇİ ARAMA YAP

BU KONUDA ANA MAKALELER

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu     Uzm.Dr. Sevin Karalar
UYKU APNESÝ VE HORLAMA    Prof.Dr. Can Koç
Horlama ve Uyku Apnesi    Dr. ÜZEYÝR ELGÝN