Genel Bilgiler

ANNE BABANIN SÝGARA ÝÇMESÝNÝN ÇOCUKLAR ÜZERÝNDE ETKÝLERÝ

Sigara içmeyen insanlarýn baþkalarýnýn içtiði sigaranýn dumanýna maruz kalmasýna ‘pasif sigara içiciliði’ denmektedir. Pasif içiciler, sigara içen kiþilerin dumanýna maruz kalarak bu dumanda bulunan tüm zararlý maddeleri solurlar ve sigara içilen ortamlarda bulunan bu kiþiler sigara içmeseler bile, sigara içen kiþiler kadar etkilenirler. Sigara dumanýyla ortama yayýlan zararlý maddeler, hem nefes yoluyla, hem de ciltten emilerek kana karýþmaktadýr.

Pasif içimde kiþi yanan sigaranýn dumanýna ve sigara içen kiþinin üflediði dumana maruz kalmaktadýr. Bu duman içinde, en az 43’ü kanser yapýcý özelliðe sahip 4000’den fazla kimyasal madde bulunmaktadýr. Yanan sigaradan çýkan duman filtre edilmediðinden sigara içen kiþinin filtreden ciðerlerine çektiðinin iki katý fazla katran ve nikotin içerir.
Pasif sigara içiminin çocuklar üzerindeki etkileri çok dramatiktir. ABD’de yaþayan çocuklarýn %70’inin evinde en az bir sigara içen eriþkin bulunmaktadýr. Ülkemizde çocuklardaki pasif içicilik oraný ise %75 civarýndadýr. Her yýl 0-5 yaþ arasý 1500 çocuk anne-babasý sigara içtiði için ölmektedir. Anne-babasý sigara içen çocuklar, yýlda 3-70 paket sigarayý kendileri içmiþlercesine sigaranýn içindeki zararlý maddelere maruz kalýrlar.

Sigara içmeyen kiþiler, yanýnda içilmese dahi, sigara içen kiþinin saçýna, tenine ve giysilerine sinen dumandan etkilenebilir. Evin bir odasýnda sigara içilince, dakikalar içinde tüm eve sigara dumaný daðýlýr. Halý, duvar, mobilya gibi tüm yüzeylere siner ve günler içinde buradan tekrar havaya yayýlýr.

Gebelik ve Sigara

Doðum öncesinde anne karnýnda pasif sigara dumanýna maruz kalma aktif içicilik gibi bebeðin saðlýðýný olumsuz etkilemektedir. Kendisi sigara içmeyen ve günde 7 saat ya da daha fazla pasif sigara dumanýna maruz kalan gebelerde düþük doðum aðýrlýklý bebek dünyaya getirme riski 2 kat fazladýr.

Gebelikte annenin sigara içimi veya gebelerin yanýnda içilen sigara, anneden kan yoluyla, doðumdan sonra da süt ile bebeðe geçmektedir. Çalýþmalarda sigaranýn anne karnýnda solunum sisteminin yapýsal oluþumunu ve iþlevlerini kötü yönde etkilediði gösterilmiþtir.

Sigaradaki nikotin kuvvetli damar büzücü özelliðinden dolayý anne rahmine temiz kan taþýyan kan damarlarýnda ve göbek kordonundaki bebeðe besin ve oksijen taþýyan damarlarda büzülmeye yol açar ve bebeðin geliþimi için gereken besin ve oksijen yeterli miktarda fetusa ulaþamaz. Kanla bebeðe geçen karbon monoksit fetal kan dolaþýmýnda annede bulunandan %15 daha fazla bulunur kanda oksijenin yerine baðlanýr, geliþmekte olan fetusun dokularýna oksijen gitmesini azaltýr. Bunun sonucunda bebek yeterli geliþemez, küçük kalýr, doðum aðýrlýðý düþük ve boyu daha kýsa olur. Anne düþük ya da erken doðum yapabilir. Sigara kullanan annelerin bebekleri genellikle 200-250 gram daha hafif ve 1 cm daha kýsa doðar. Erken doðumlarýn %14’ünden, tüm bebek ölümlerinin %10’undan gebelikte sigara içimi sorumludur.

Nikotin ve metabolitleri anne sütüne de geçer. Nikotinin anne hormonal sistemine veya direkt olarak göðüsleri besleyen kan akýmlarýna olan etkisi sonucu süt miktarý azalýr ve genellikle sigara içen annelerin daha az sütü olur.

Annenin aktif olarak sigara içmesi veya pasif sigara maruziyeti sonunda kromozomlar zarar görmekte ve yenidoðanda bir takým doðumsal anomaliler oluþabilmektedir. Sigara içme, yarýk damak-dudak ve kalp kapak hastalýðý gibi bazý doðumsal anomalilerin artmasýna neden olmaktadýr.

Ani bebek ölümü ve týkayýcý soluk durmasý (obstruktif apne)
Ani bebek ölümü sendromu (ABÖS), nedeni tam bilinmeyen daralmýþ havayollarý veya obstruktif apne (týkayýcý soluk durmasý) ile ilgili olduðu düþünülen ve neden olarak bir çok faktörün araþtýrýldýðý bir durumdur. Sigara dumanýna maruz kalma ABÖS’nun bilinen önlenebilir nedenlerindendir.

Sigara dumanýna maruz kalmanýn solunum sistemi hastalýklarý üzerine etkileri
Her iki ebeveyni sigara içen çocuklarda, solunum yolu hastalýklarý % 70 kadar fazladýr. Çalýþmalarda sigara içmeyen annelerin bebeklerinde zatürre ve bronþit nedeniyle hastaneye yatýrýlma oraný %9, günde bir paketten fazla sigara içen annelerin bebeklerinde ise % 31 olarak bulunmuþtur. Birçok çalýþma pasif içiciliðin özellikle ilk 2 yaþta akut solunum sistemi hastalýðý (bronþit, zatürre, larenjit) sýklýðýný arttýrdýðýný göstermiþtir. Günde yarým paket veya daha fazla sigara içen anne babalarýn çocuklarýnýn herhangi bir solunum yolu hastalýðýndan hastaneye yatma riski 2 kat daha fazladýr. Sigara dumaný; sinüzit, rinit, kistik fibroz ve bronþit ataklarýný alevlendirir. Çocuklarda soðuk algýnlýðý ve boðaz aðrýsý sýklýðýný da arttýrýr.

Sigara dumanýna maruz kalmanýn solunum fonksiyon testleri üzerine etkileri
Evlerinde günde 20’den fazla sigara içilmesi sonucu oluþan dumana maruz kalan çocuklarýn akciðer kapasitelerinin, ebeveyni sigara içmeyen çocuklara göre %2.5 daha düþük olduðu gösterilmiþtir. Ayrýca bu çocuklarda bronþ duyarlýlýðý diye adlandýrýlan hava yolu hassasiyetinin daha sýk görüldüðü, bunun da astým geliþimine zemin hazýrladýðý saptanmýþtýr. Akciðer geliþiminin azalmasýnýn ileri yaþamda bu kiþilerin astým ya da KOAH’a yakalanmalarý için temel hazýrlayýcý olduðu belirtilmektedir.

Sigara dumanýna maruz kalmanýn astým ve alerji geliþimi üzerine etkileri

Ülkemizde çocuklarýn yaklaþýk yüzde on beþinde astým görülmektedir. Anne karnýnda ve doðum sonrasý sigara dumanýna maruz kalmanýn bebeklerde ve çocuklarda astým geliþimi üzerinde etkileri olduðuna dair birçok çalýþma vardýr. Gebelikte sigara içen annelerin bebeklerinde ilk bir yýl içinde astým geliþme riski 4 kat daha fazladýr.
Ebeveynin içtiði sigaranýn dumanýna maruz kalma, çocukluk astýmýnýn hem sýklýðýný, hem de þiddetini arttýrýr. Sigara içilen evlerde yaþayan astýmlý çocuklarýn daha sýk ataða girdiði ve acile gittikleri saptanmýþtýr.

Ayrýca yapýlan çalýþmalarda aileleri sigara içen çocuklarýn alerjik olma riskinin daha yüksek olduðu saptanmýþ olup, bu çocuklarda egzema, ürtiker (kurdeþen), besin alerjisi gibi alerjik bulgularýn 4 kat daha fazla olduðu belirtilmiþtir.
Sigara dumanýna maruz kalmanýn orta kulak enfeksiyonu geliþimi üzerine etkileri
Ebeveynleri sigara içen çocuklarda orta kulak enfeksiyonlarýnýn daha fazla olduðu saptanmýþtýr.

Çocuklarda Kanser Riski ve Sigara

Çalýþmalar anne ve babanýn sigara içmesinin özellikle annenin gebelik döneminde sigara içmesinin çocukta beyin tümörleri ve rabdomyosarkom görülme riskini arttýrdýðýný, çocuklukta sigara dumaný maruziyetinin lösemi riskinin artmasýna neden olduðunu göstermektedir. Çocukluk çaðýndaki pasif içiciliðin eriþkin dönemde lösemi ve lenfoma gibi habis hastalýklarýn ortaya çýkmasý için risk oluþturduðunu bildiren çalýþmalar da yayýnlanmýþtýr.

Çocuklarda Obezite Riski ve Sigara

Hamileliði sýrasýnda sigara içen annelerin çocuklarýnýn, hayatýn ilerleyen dönemlerinde obez olma olasýlýðý diðerlerinden 3 kat daha fazladýr.

Sigara ve Çocuðun Psiþik Geliþimi

Doðum öncesi sigaraya maruz kalan bebeklerde hiperaktivite, dikkat eksikliði, heceleme, okuma ve matematik problemlerinin öðrenilmesinde zorluklar gibi entellektüel geliþim yetersizlikleri görülür. Bu çocuklar stres ile baþa çýkmada daha çok sorun yaþamakta ergenlik döneminde psikoza girme riski artmakta, daha az uyumakta, daha sýk soluk alýp vermekte, sýklýkla beslenme sorunlarý yaþamakta, daha çok terlemekte ve daha sýk ateþlenmektedirler.

Çocuklarýn ebeveynlerinin söylediklerini deðil, yaptýklarýný dikkate aldýðý, anne babasý sigara içen çocuklarýn, sigara içmenin normal bir davranýþ olduðunu düþünerek erken yaþlarda sigaraya baþladýðý çeþitli çalýþmalarla ortaya konmuþtur. Günümüzde dünyada sigaraya baþlama yaþý 10-12’dir. Her gün yaklaþýk 5.000 çocuk sigaraya baþlamaktadýr.
Dünya Saðlýk Örgütü sigara içen bir kiþinin kendi saðlýðý için yapabileceði en önemli giriþimin sigarayý býrakmak olduðunu duyurmuþtur. Bize göre ise sigarayý býrakmak insanýn kendi saðlýðý, daha önemlisi çocuklarýnýn saðlýklý ve sigara içmeyen bireyler olarak yetiþebilmesi için yapmak zorunda olduðu en önemli giriþimdir. Bu nedenle tüm sigara içenlerin özellikle ebeveynlerin sigara býrakmak için harekete geçmeleri, sigaranýn kendilerinin ve çocuklarýnýn geleceðini kararttýðýnýn bilinciyle hareket etmelerini öneriyoruz.

Uz.Dr.Sevin Karalar
www.astimalerji.org