Kronik iltihabi bir hastalýktýr. Ýltihaba özellikle mast hücreleri, eozinofiller, Tlenfositleri, makrofajlar, nötrofiller ve epitelyal hücreler katýlýr.Hassas kiþilerde bu durum gece ve sabahýn erken saatlerinde, ýslýk sesi çýkararak solunum, soluk almada zorluk, öksüreðe neden olur.Ataklar genellikle geri dönüþümlüdür.Ýltihabi durum çeþitli uyaranlara karþý bronþlarda aþýrý hassasiyete neden olur. Son bulgular astýmlý bazý hastalarda fibrozisin oluþtuðunu bunun da kalýcý fonksiyon bozukluklarýna neden olduðunu göstermiþtir.

Astýmdan ölen kiþilerde yapýlan araþtýrmalarda büyük ve küçük havayollarýnda mukus plaklarý,hücresel çöküntüler,proteinler bulunmuþtur.Ayrýca hava yolunda kalýnlaþma vardýr.

 

Astým çocukluk çaðýnda baþlar.Atopi ile birliktedir.Atopi,çevresel allerjene karþýlýk olarak spesifik IgE’nin geliþmesine neden olan genetik yatkýnlýða verilen addýr.

 

 

Astým, batýnýn endüstrileþmiþ toplumlarýnda daha sýk görülür.Çocuklukda sýk antibiotik kullanýmý, temizlik amacýyla iþlemden geçirilmiþ sularýn içilmesi,yaygýn aþýlama çalýþmalarý (mikrobial patojenlere temasý önler) bunun en önemli nedenleridir.

 

T hücrelerinin alt grubu olan Th2 lenfositleri allerjik hastalýklarda önemli rol oynarlar.Th2 lenfositleri astýmda etkili olan IL-3,4,5 sitokinlerinin salýnýmýna neden olur.Astýmlýlarýn hava yolunda  artmýþ sayýda bulunurlar.Çocuklukta az sayýda enfeksiyona maruz kalýndýðý zaman, böyle enfeksiyonlar için spesifik Th1 lenfositleri artmaz.Th2 lenfositleri rölatif olarak artmýþ olur (Astým olasýlýðý artar).Astýmýn oluþumunda hijyen hipotezi geçerlidir.Temizliðe hijyene aþýrý önem verildiði durumlarda astým ortaya çýkar.

 

Hava yolunun aþýrý yanýt veren durumu astýmýn kardinal belirtisidir.Böyle hastalar uyaranlara normal insanlara göre aþýrý yanýt verirler.

 

Hava akýmýnýn týkanmasý da astýmýn kardinal belirtisidir.Farklý derecelerde hemen hemen tüm hastalarda görülür.Bronþ geniþleticilerle tedavi edilir.

 

Astýmý berlirleyen altýn standardýnda bir test yoktur.Klinik deðerlendirmelerle sonuca gidilir.Anamnez (öykü), fizik muayene, laboratuar bulgularýnýn kombinasyonu ile taný konur.

 

Atopik durum(IgE’nin artmasý),bronþlarýn aþýrý yanýt vermesi,perinatal(doðum esnasýndaki) faktörler,genetik astýmýn geliþiminde rol oynar.Havadaki allerjenler,tozlar,solunum yolu enfeksiyonlarý,sigara içilmesi diðer etkenlerdir.

 

Çocukluk astmasý erkek hastalýðýdýr.Erkek çocuklarýn hava yollarý kýzlara göre daha dardýr.Bu nedenle týkanmaya daha yatkýndýr.Ýkinci, üçüncü dekadda heriki seksde oran eþitlenir.Sonra kadýnlar aleyhine durum deðiþir

 

Bronþial aþýrý yanýtlýlýk baþka hastalýklarda da olabilir.Fakat saptanmasý genellikle ardýndan astýmýn geleceðinin belirtisidir.

 

Atopi Kriteri: Deri testi reaktivitesi,eozinofili(kanda eozinofillerin artmasý),serum IgE düzeyleriyle(artmasý) taný konur.

 

Genetik: Atopik astma ile 5.kromozomun uzun kolu arasýnda bir iliþki olduðu gösterilmiþtir.Th2 sitokinler,b2 adrenerjik reseptörler de bu bölgede bulunurlar.

 

Aeroallerjene maruz kalma astýmýn geliþiminde risk faktörüdür.Ev içi allerjenler birçok vakada önemli rol oynarlar.Bunlar arasýnda ev tozu akarlarý,kedi ve köpek allerjenleri,hamam böceði ve mantar bulunur.

 

Sigara içilmesi:Astým ile iliþkisi kesin deðil.Annenin hamileyken sigara içmesi,çocuklukta sigara dumanýna maruz kalýnmasý, astýmýn geliþimine katkýda bulunur.

 

 

Öykü:Astým tanýsý klinik bulgulara göre yapýlýr.En önemli bulgular;öksürük,solunum güçlüðü,göðüs kafesinde gerginlik,balgam, ýslýk gibi solunumdur.Aeroallerjenlere maruz kalýnmanýn arttýðý mevsimlerde hava yolu týkanmasý,bronþlarda aþýrý hassasiyet görülür

 

Birçok astmatik spesifik olarak tetiði çeken maddelerle (havadaki allerjenler,soðuk hava,güçlü kokular,sigara içilmesi) karþýlaþtýklarýnda astým ataðý geçirirler.Belirtiler özellikle sabahýn erken saatlerinde görülür.

 

FÝZÝKSEL MUAYENE:

 

Üst ve alt viral solunum yolu enfeksiyonlarý astýmýn alevlenmesinin tetiðini çekebilir.Astýma özgü bulgular:

-Islýk sesi çýkararak soluma

-Atopinin ortaya çýkmasý:Atopik dermatit,egzama ve allerjik rinitin görülmesi

-Fiziksel muayenede hava açlýðýnýn görülmesi,çocuðun oturur vaziyette durmak istemesi,solukluk,siyanoz,ikincil kaslarýn (kaburgalar arasý ve altý kaslar,sternokleidomastoid kaslar) kullanýlmasý,taþipnö (solunum hýzýnýn dakikada 30’dan fazla olmasý) nefes alma esnasýnda sistolik kan basýncýnýn (15mm Hg’dan fazla) düþmesi.

 

LABORATUAR BULGULARI:

 

Arteryel kan gazlarý ölçümü bilgi verir ama kesin taný koydurmaz. Akut astmada,status astmatikus da yararlý olabilir.Diðer hastalýklarla astýmýn ayýrýcý tanýsýnda önemlidir.CO2 miktarýnýn kanda artmasý astým tanýsýný koydurmaz ama hava yollarýnda bir týkanýklýk olduðunu gösterir.Ciddi hava yolu týkanmalarýnda laktik asidozis görülebilir.

 

Diðer laboratuar testleri astým için ne duyarlý nede spesifiktir.Atopi sýklýkla astýma eþlik eder.Serum ve balgamda eozinofili görülür.Eozinofili astýma özgü deðildir diðer eozinofilik akciðer hastalýklarýnýn bazýlarýnda da görülebilir

 

Tedaviye yanýtý deðerlendirmede,klinik astým tanýsýnýn konulmasýnda Peak Ekspiratory Flow (PEF)testi kullanýlýr.Hava yolunun týkanmasýnda FEV/FVC (Force Ekspiratuar Volume/Force Vital Kapasite)oraný azalmýþtýr.Spirometriyle, bronþ yolu týkanmasýndaki reversibiliteyi göstermek için, orta ve kýsa vadeli beta agonist bronkodilatatörler kullanýlýr,Bunlarýn alýmýndan sonra FEV’de 200ml ve %12’lik artýþ,týkanýklýðýn açýldýðýný gösterir.

 

Astýmýn bir diðer özelliði PEF’deki diurnal(iki zamanlý) deðiþikliklerin artmasýdýr.Hastalar sabah kalktýðýnda PEF endüþük deðerdedir.öðlen 12-14 arasý en yüksek deðere çýkar.Ölçümlerde bu saatlere uyulmasý gerekir.Sabahki ölçüm b agonistik bronkodilatatörün inhalasyonundan önce yapýlýr.Öðlenki ölçümde alýndýktan sonra yapýlýr.Heriki PEF arasýnda ki fark %20’den fazla ise astým tanýsý konur.PEF’metre astýmýn tanýsýnda ve takibinde kullanýlýr.Hastalýðýn gidiþi, ilaç tedavisinin etkinliði, astým ataklarýnýn aðýrlýk derecesini belirlemede faydalýdýr

 

Bronþial provokasyon testi.Bu test spirometri normal ama astýmdan þüphelenildiði durumlarda yararlýdýr.Metakolin ,histamin gibi nonspesifik maddeler kullanýlýr

 

Egzersisin neden olduðu bronkospazm,besinlere eklenen katký maddelerinin ve antijenlerin neden olduðu bronkospazm yapýlan diðer testlerdendir.

Akupunktur tedavisi bronþ geniþletici ve mukoza ödemini giderici etki yaratýr. Bu etki astým tedavisinde akupunkturun krizi giderici olarak kullanýlmasýný saðladýðý gibi, krizin oluþmasýný engelleyici olarak ta kullanýlmasýný saðlar.

Akupunktur kimi olgularda tedavi edici, kimi olgularda ilaç tedavisine yardýmcý bir yöntem olarak astým tedavi protokolunda yer alabilir.