Cinsel ifade ve davranýþlar yaþamýmýzýn ayrýlmaz bir parçasýdýr. Cinsel yanýt döngüsünün istek, uyarýlma ve orgazm evrelerindeki fizyolojik süreçlerinden birinde oluþan ve kiþinin istediði biçimde iliþkide bulunmasýný engelleyen durumlara cinsel iþlev bozukluðu denilmektedir.

Normal cinsel tepkinin geliþmesine engel olan cinsel iþlev bozukluklarýnýn nedenleri çok boyutludur. Ayrýca hazýrlayan, ortaya çýkaran ve sürdüren faktörler bulunmaktadýr. Bunlar arasýnda; cinsellikle ilgili bilgi eksikliði ya da yanlýþ inançlar, cinsellikle ilgili gerçek dýþý beklentiler, tutucu ve dindar bir ortamda yetiþme, ailenin ve toplumun cinselliðe bakýþ tarzý, tacize uðrama, erken travmatik yaþantýlar, evlilik öncesi ve dýþý iliþkiler, yorgunluk ve stres, eþler arasýnda uyumsuzluk ve iletiþim problemleri, aþýrý alkol ya da ilaç kullanýmý, acý, aðrý duyma ya da hamile kalma korkusu, eþin cinsel sorununun olmasý, kendinin ya da eþinin kontrolünü kaybedeceði korkusu, fiziksel ya da psikiyatrik hastalýklar, sorunun çözümü ile ilgili yanlýþ uygulamalar bulunmaktadýr.

Kadýnlarda cinsel iþlev bozukluklarý þu þekilde sýnýflandýrýlmaktadýr:

a.Cinsel Ýstek Bozukluklarý: Bu tablo iki farklý biçimde görülmektedir. 

Azalmýþ cinsel istek bozukluðu: Ýnhibe olmuþ cinsel istek ya da libido azalmasý gibi terimlerle de ifade edilmektedir. Kadýnlarda farklý biçimlerde seyredebilmektedir. Bazý kadýnlarýn cinselliðe yönelik ilgi ve istekleri azdýr. Cinsel yakýnlýk ve etkinliðin baþlatýlmasýnda sorumluluk almazlar ancak kendileri cinsel olarak uyarýldýklarýnda genellikle cinsel uyarýlma ve orgazm sorunu yaþamazlar. Bazý kadýnlar ise cinsel açýdan uyarýlma yönündeki tüm çabalara raðmen ilgi ve istek artýþý hissetmezler ve bu grupta cinsel uyarýlma ve orgazm sorunu da cinsel istek azlýðýna eþlik etmektedir.

Cinsel tiksinti bozukluðu: Bu bozuklukta kadýn eþiyle cinsel iliþkide bulunmak durumunda kaldýðýnda kaygý, korku, iðrenme hissedebilmekte hatta bazý durumlarda panik atak yaþayabilmektedir. Bozukluðun þiddetine göre cinsel tiksinti cinsel yaþantý sýrasýndaki salgýlara ya da birleþmeye karþý olabildiði gibi öpme, okþama gibi cinsel etkinliklere karþý iðrenme olarak da ortaya çýkabilmektedir.

b. Cinsel Uyarýlma Bozukluklarý: Cinsel iþlevin uyarýlma evresinde oluþmasý beklenen fizyolojik deðiþikliklerin oluþmamasýdýr. Normalde uyarýlma evresinde cinsel organlara yönelen kan akýmýndaki artýþ ve kan damarlarýndaki deðiþiklikler vajenin büyüme ve ýslanmasýna neden olmaktadýr. Cinsel uyarýlma bozukluðunda tüm uyarma çabalarýna karþýn bu fizyolojik deðiþiklikler oluþmamaktadýr.

c. Orgazm Bozukluklarý: Orgazm eksikliði ya da orgazm yokluðu biçiminde ortaya çýkmakta ve genç kadýnlarda daha sýk görülmektedir. Orgazm bozukluklarý birincil ya da ikincil, durumsal ya da her zaman olabilmektedir. Birincil orgazm bozukluklarýnda kadýn ilk cinsel deneyiminden baþlayarak orgazm olamamaktadýr. Ýkincil orgazm bozukluklarý ise sýklýkla kadýnýn partneri ile olan genel iliþkisinin bozukluðundan kaynaklanmaktadýr. Çoðu kadýnda bu bozukluk ikincil deðil birincildir. Durumsal orgazm bozukluklarýnda ise kadýn mastürbasyonla ya da baþka bir partner ile orgazm olabilirken eþi ile orgazm olamamaktadýr.

d. Cinsel Aðrý Bozukluklarý: Vaginusmus ve disparani olarak iki þekilde görülmektedir.

Vaginismus: Cinsel iliþki denendiðinde vajinanýn ilk üçte birini çevreleyen kaslarda yineleyici ya da sürekli biçimde istemsiz kasýlmalar olmasýdýr. Bu kasýlmalara tüm bedendeki kasýlmalar, bacaklarýn kapanmasý, korku, kaçýnma tepkisi eþlik edebilmekte ve cinsel iliþki ya gerçekleþmemekte ya da aðrýlý biçimde gerçekleþebilmektedir. Vajinismus tedavi edilmediðinde yýllarca sürebilmekte, bu durumda evlilikte çatýþmalarýna neden olabilmektedir. Vaginusmus uygun cinsel terapilerle çok iyi cevap vermektedir.

Disparoni: Aðrýlý cinsel iliþki anlamýna gelmektedir. Aðrý vajen giriþinde hissediliyorsa nedeni uyarýlma eksikliði, hafif bir vajinusmus ya da vajinal enfeksiyonlar olabilmektedir. Cinsel birleþmenin süresi uzadýkça azalýyor ya da kayboluyorsa uyarýlma eksikliði düþünülmektedir. Derin cinsel iliþki ile artýyorsa organik nedenler araþtýrýlmalýdýr.

Erkekte cinsel iþlev bozukluklarý þu þekilde sýnýflandýrýlmaktadýr:

a.Cinsel Ýstek Bozukluklarý: Kadýnlarda olduðu gibi iki farklý tipte karþýmýza çýkmaktadýr.

Cinsel istek azalmasý: cinsel eylem yapabilme yetisinin tam olmasýna raðmen cinsel etkinlikle ilgili isteðin olmamasý durumudur.

Cinsel tiksinti bozukluðu: cinsel istek azalmasýndan farklý bir durum olarak cinsel iliþkiden uzun süre ve aþýrý derecede kaçma eðiliminin bulunmasýdýr. Cinsellikle ilgili düþünceler bile yoðun kaygý yaratabilmektedir. Kimi zamanda terleme, çarpýntý, bulantý gibi fiziksel belirtiler ortaya çýkabilmektedir.

b. Cinsel Uyarýlma Bozukluklarý:

Erkek erektil bozukluðu: cinsel iliþkiyi tamamlamaya yetecek düzeyde peniste sertleþme olmamasý, sertleþme gerçekleþse bile sürdürülememesidir. Birincil ya da ikincil olarak geliþmiþ olabilmektedir. Birincil erektil bozuklukta ereksiyon hiçbir zaman saðlanamamýþtýr. Ýkincil tipinde ise geçmiþte ereksiyonun normal olduðu bir dönem bulunmuþtur.

c. Orgazm Bozukluklarý:

Erken boþalma (prematür ejekülasyon): erkeðin istememesine raðmen çok az bir uyarýlma ile cinsel iliþkiye baþlamadan, baþlar baþlamaz ya da baþladýktan hemen sonra ejekülasyonun gerçekleþmesidir.

Orgazm bozukluðu: yeterli cinsel uyarýlma olmakla birlikte ejekülasyonun gerçekleþmemesi ya da çok uzun süre gecikmesidir.

d. Cinsel Aðrý Bozukluklarý:

Disparoni: Cinsel iliþki sýrasýnda yineleyici ve sürekli aðrýnýn olmasýdýr. Erkeklerde çok sýk görülmemekle birlikte görüldüðünde vajene giriþ ya da ejekülasyon sýrasýnda olabilmesine raðmen sürekli deðildir.

Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Tedavi

Cinsel terapiler, cinsel iþlev bozukluklarýnýn çözülmesi amacýyla geliþtirilmiþtir. Çeþitli tekniklerin, kiþilerin sorunlarýna yönelik uyarlanmasý ve aþamalý olarak ev ödevlerinin yürütülmesi üzerine kurulmuþtur. Terapinin hedefi biliþsel yeniden yapýlandýrma, davranýþ deðiþikliði ve fizyolojik yanýtýn deðiþtirilmesidir.

Ýlk görüþmede sorunun ne olduðuyla ilgili olarak birey/eþlerle ayrýntýlý bir görüþme yapýlmaktadýr. Sorun alanlarý belirlendikten sonra tedavideki hedefler çiftle birlikte saptanmaktadýr. Ýlk görüþmeden itibaren çiftin cinsel bilgilerindeki yanlýþlar düzeltilip, eksiklikler tamamlanmaya çalýþýlýr. Çiftin genel ve özel iletiþimi geliþtirilirken bir yandan da özel teknikler öðretilip, uygun ev ödevlerine baþlanmaktadýr.

Cinsel terapilerde sorun bir kiþi de olsa bile çiftin ortak sorunu kabul edilerek seanslar çiftle birlikte yürütülür. Ancak eþin katýlmayý kabul etmediði ya da düzenli bir partneri olmayanlarla bireysel terapiler düzenlenmektedir. Terapinin sýklýk ve sayýsý çiftin/bireyin durumuna ve bozukluðun þiddetine göre deðiþebilmektedir.

Cinsel terapilerin baþarýsýnda, uygulanan yöntem ve terapistin profesyonel becerisinin olduðu kadar çiftin tedaviye uyumunun, düzelme istek ve çabasýyla birlikte verilen ev ödevlerinin düzenli yapýlmasýnýn da büyük rolü bulunmaktadýr.

Cinsellikle Ýlgili Mitler ve Gerçekler

Mit: Erkekler cinsel iliþkiyi ister ve buna her zaman hazýrdýr.

Gerçek: Erkeklerde de cinsel istek yer, zaman ve duygusal duruma göre deðiþiklik göstermektedir.

Mit. Seviþmeyi baþlatan kadýn ahlaksýzdýr.

Gerçek: Kadýnlarýn da cinsel etkinliði baþlatmasý ve eylem sýrasýnda etkin olmasý doðaldýr.

Mit: Seviþmek her zaman doðal ve kendiliðinden olmalýdýr. Seviþme hakkýnda konuþmak ve düþünmek onu bozar.

Gerçek: Seviþme sýrasýnda eþlerin birbirine geri bildirim vermesi cinsel yaþantýnýn kalitesini artýrmaktadýr.

Mit: Seviþmede neyin normal olduðuna iliþkin belirli ve kesin kurallar vardýr.

Gerçek: Normalin ne olduðu ya da yetersizlik ve anormallik olduðu, iki tarafýn beklentisi ve anlaþmasý ile ilgilidir.

Mit: Cinsellikte baþarýya ulaþmak önemlidir.

Gerçek: Cinsellik sýnav gibi baþarýlacak bir þey deðildir, zevk almaya yöneliktir.

Mit: Erkek cinsel iliþkinin sorumluluðu üstlenmek ve yönetmek zorundadýr.

Gerçek: Kadýnlarýnda erkekler kadar aktif olup iliþkiyi baþlatabilirler.

Mit. Erkek ya da kadýn seviþmeye hayýr diyemez.

Gerçek: Görev anlayýþý içinde seviþmek her iki cins içinde baský yaratmakta ve cinsel iþlev bozukluklarýna neden olabilmektedir.

Mit. Eþler birbirlerini seviyorlarsa seviþmekten nasýl zevk alacaklarýný da bilirler.

Gerçek: Çiftler karþýlýklý haz alarak nasýl seviþeceklerini birbirlerinden öðrenirler.

Mit: Cinsel birleþme sýrasýnda fantezi kurmak yanlýþtýr.

Gerçek: Bireyin aklýndan geçenler seviþme konsantrasyonunu bozmuyorsa ve bunlar eþe de hitap ediyorsa bir sorun yoktur.

Mit: Cinsel iliþki sýrasýnda mastürbasyon yanlýþtýr.

Gerçek: Çiftin ortak görüþüne baðlý olarak gerektiðinde seviþme sýrasýnda uygulanmasýnda yanlýþ bir þey yoktur.