Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Tedavi Yöntemleri

Dikkat Eksikliði, dikkat daðýnýklýðý ve bir konuya uzun süre odaklanamamayla kendini gösteren biyolojik temelli bir bozukluktur.

Çocuðum çok daðýnýktýr, unutkandýr, her þeyini kaybeder.

Kýsacýk bir ödevi bitirmesi bile saatler alýyor.

Baþladýðý iþi genellikle bitiremez.

Derste hep hayallere dalýyor ya da etrafýyla meþgul oluyor, öðretmeni dinlemiyor.

Bilgisayarýn her þeyini çok iyi bilir, okuma yazma öðrenmeden bilgisayarý kullanmayý öðrendi, baþýnda saatlerce oturabilir, ama iþ ödev yapmaya gelince çabucak sýkýlýyor.

Çok zekidir, bizim hiç dikkatimizi çekmeyen ayrýntýlarýn farkýna varýr.

Hiçbir lafý sonuna kadar dinleyemez, baþka þeylerle ilgilenmeye baþlar.

Ona doðrudan seslendiðimizde bile dinlemiyormuþ gibi görünüyor.

Gibi þikayetleriniz varsa, bunlar, Dikkat Eksikliði Bozukluðundan kaynaklanýyor olabilir.

Dikkat eksikliði, genellikle, hiperaktiviteyle beraber görülür (DEHB).

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu (DEHB), söz dinlemeyen-kural tanýmayan çocuklara konulan bir etiket deðil, taný kriterleri açýkça belirlenmiþ, tedavi edilebilen klinik bir rahatsýzlýktýr.

Sürekli kýpýr kýpýrdýr, yerinde duramaz.

Yemeðini otura kalka yer, sandalyede oturamaz.

Televizyon izlerken bile ya koltuk tepelerinde ya ortalýkta dolaþýr.

Durmadan konuþuyor.

Sýrasýný bekleyemez, sýk sýk karþýsýndakinin sözünü keser / yaptýklarýna karýþýr.

Sonuçlarýný düþünmeden aklýna geleni söyler ya da ani hareketler yapar, bazen bu yüzden kendine ya da yanýndakilere zarar verebiliyor.

Gibi þikayetleriniz varsa  bunlar, Hiperaktivite Bozukluðundan kaynaklanýyor olabilir. 

Dikkat Eksikliði olan bütün çocuklar hiperaktif deðildir. Çocuklardan bazýlarýnýn sadece dikkatsizlik ile ilgili sýkýntýlarý,  bazýlarýnýn sadece hiperaktivite ve dürtüsellik ile ilgili sýkýntýlarý, bazýlarýnýn ise iki grubu da içine alan sýkýntýlarý olabilir.

DEHB tanýsý konabilmesi için bu belirtilerin

En az 6 aydýr sürüyor olmasý,

7 yaþýndan önce baþlamýþ olmasý, 

Bu belirtilerin, çocuðun farklý ortamlarda günlük yaþamýný olumsuz etkiliyor olmasý gerekir.

Sadece evde ya da sadece okulda davranýþ sorunlarý olan bir çocuða, DEHB tanýsý konmaz.

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu, çocuklarda en sýk görülen zihinsel bozukluklardan biridir.  Eðer gereði gibi tedavi edilmezse akademik yaþamda ve sosyal iliþkilerde baþarýsýzlýða, dolayýsýyla da özgüven eksikliðine yol açabilir.

Okul öncesi dönemde karþýlaþýlan hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri, çocuðun okula uyum saðlamasýný zorlaþtýrýr, arkadaþlarýna ve kendine zarar verici davranýþlarý bir yandan sosyal iliþkiler kurmasýný engellerken karþýlaþtýðý yaptýrýmlar okula uyumunu da zorlaþtýrýr. Bu dönemde,  doðrudan DEHB tanýsýna yönelik tedaviler yerine, belirti yatýþtýrmaya yönelik ilaç tedavileri ve danýþmanlýk tercih edilmektedir. Okul öncesi karþýlaþýlan böyle durumlarda tedavi  kreþ ya da anasýnýfý ve aile iþbirliðiyle,  okul dönemine kadar ertelenmeye çalýþýlmaktadýr.

DEHB belirtileri,  genellikle çocuðun okula baþlamasýyla fark edilir. Bu çocuklar, evdeki gevþek disiplin ortamýndan sonra okuldaki kurallý yaþama geçme konusunda sýkýntý yaþarlar. Ders saati boyunca sýrasýnda oturmak, tüm dikkatini öðretmene vermek, konuþmak için sýrasýný beklemek, bu çocuklara çok zor gelir.

DEHB olan çocuklarda genellikle eþlik eden baþka sýkýntýlar da görülür.

Karþýt olma/karþý gelme bozukluðu (bilerek anne-babaya ya da öðretmene karþý gelmesi) ve davraným bozukluðu ( gencin yalan söylemesi, hýrsýzlýk yapmasý, eþyalara zarar vermesi)

Anksiyete(kaygý bozukluðu) ve depresyon

DEHB olan çocuklarýn okul baþarýsýzlýðý ya da arkadaþ edinmedeki zorluklarý nedeniyle, özgüven eksikliði

Konuþma, okuma/yazma konusunda sýkýntýlar

Sakarlýk

Tik bozukluðuna rastlanabilir.

DEHB önceleri bir çocukluk çaðý rahatsýzlýðý olarak düþünülürdü, ancak son yýllarda, belirtilerin ergenlikte ve yetiþkin yaþlarda da þekil deðiþtirerek, tedirginlik, uykusuzluk, acelecilik gibi belirtilerle sürdüðü dikkat çekmektedir. Bu kiþiler zamanýný programlama ve organize etmede, uzun konuþmalarý takip etmede, baþladýðý iþi tamamlamada zorluk yaþayabilmekteler. Bunlarýn yaný sýra, çocukluk çaðýnda DEHB tanýsý almýþ kiþilerde, ileriki yaþlarda suç iþlemeye yatkýnlýk ve akademik baþarýsýzlýk görülebilmektedir.

DEHB ile baþ etmede ilaç tedavisinin yaný sýra çocuðun daha olumlu davranmasýna ve daha uzun süre konsantre olmasýna yardýmcý olabilecek bazý teknikler vardýr.

Amerikan Ulusal Ruh Saðlýðý Enstitüsü’nün yürüttüðü çok merkezli bir çalýþmanýn sonucunda,

DEHB belirtilerinin düzeltilmesinde en etkili yöntem ilaç tedavisi olduðu bulunmuþ olmakla birlikte, 

Yýkýcý davranýþlar, kaygý, depresyon, sosyal beceri sorunlarý, akademik sorunlar, anababa ile iliþki zorluklarý gibi sorunlarýn çözümünde anababa-öðretmen eðitimi ve evde-okulda uygulanan davranýþ kontrol yöntemlerinin birlikte uygulanmasýnýn, ilaç tedavisinden daha etkili olduðu görülmüþtür.