x
Düþük türlerini ayrýntýlý olarak inceleyebiliriz…
Abortus insipiens taný konulan gebelerde kürtaj ile gebeliðin kontrollü bir þekilde sonlandýrýlmasý gerekir. Çünkü bu durumda kiþi aðrý çekmektedir ve gebeliðin devam etmesi olasý deðildir.
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük): Bebek (fetus), plasenta, amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan “gebelik materyali” nin rahim içinden rahim dýþýna tam olarak atýlamamasý, içeride bir miktar materyal kalmasý halidir.
Bu durumda kanama ve utrerin kontraksiyonlar (rahim kasýlmalarý) ile birlikte gebelik materyalinin bir kýsmýnýn atýlmasý ile gebelik kesesi bozulur, ancak atýlamayan materyal rahim içinde kalýr.
Ultrason ile rahim içinde kalan artýk (rest) materyal tespit edilen hastalar “kürete edilmeli” yani rahim içi temizlenmelidir.
Rest abortus (Artýk materyal) : Bazen düþükten veya bazen de kürtajdan günler hatta haftalar sonra rahim içinde kalan gebelik materyali “rest” olarak tanýmlanýr ve rest materyal kanamalara sebebiyet vererek hastanýn hekime baþvurmasýna neden olabilir.
Bu durum tespit edildiðinde kiþinin rahim içinde kalan gebeliðe ait materyali kürtajla temizlenmelidir.
6-7 haftadan büyük gebeliklerde düþük sonrasý içeride parça kalma olasýlýðý yüksek olduðundan þüpheli hastalarda kürtaj yapýlarak parça kalmadýðýndan emin olunmasý gerekir.
Komplet abortus (Tam düþük): Gebeliðe ait ürünlerin hepsinin kanama ve rahim kasýlmalarý ile birlikte vücut dýþýna atýlmasý durumudur ve bu durumda rahim içinde gebeliðe ait hiçbir doku kalmamýþtýr.
Özellikle 4-5 haftalýk çok erken gebeliklerde rahim içindeki doku hacmi az olduðundan rahim kasýlmalarý ile gebelik materyali tam olarak dýþarý atýlabilir. Bu durum vajinal ultrasonla tespit edilebilir ve rahim içinde gebeliðe ait bir materyal kalmadýðýndan çoðu kez bir müdahaleye gerek kalmaz. Kiþinin kanamasý da kendiliðinden azalmaya baþlar.
Boþ gebelik (Blighted ovum, Anembriyonik gebelik): Halk arasýnda “su gebeliði”, “boþ gebelik” veya “boþ kese” olarak da adlandýrýlan bu durumda gebelik kesesini oluþturan amion kesesi ve plasenta oluþurken bu yapýlarýn içinde bir bebek bulunmamaktadýr.
Kiþi kan veya idrar testi yaptýrdýðýnda gebelik testleri pozitif olmasýna raðmen rahim içinde saðlýklý bir gebelik olmadýðýndan kürtajla gebeliðin kontrollü bir þekilde terminasyonu (sonlandýrýlmasý) yani kürtaj iþlemi þarttýr.
Aksi takdirde gebelik olur olmaz bir zamanda kendiliðinden kanama ile sonlanacaktýr. Bu ani durum kiþilerde panik durumuna yol açabilir.
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük): Intrauterin exitus; bebeðin rahim içinde ölmesini tanýmlayan ve sýk kullanýlan bir terimdir.
Ýþte missed abortus; intrauterin exitus durumunun gerçekleþmesi yani bebeðin rahim içinde ölmesine raðmen rahim kasýlmalarýnýn olmamasý nedeni ile düþük tam olarak gerçekleþemez ve uzun süre geçmesine raðmen durum fark edilemeyebilir.
Bebeðin uzun süreli rahim içinde ölü kalmasý zaman içinde kirli kahverengi kanamalara sebebiyet verebilir. Günümüzde ilk dönemlerde yapýlan rutin ultrason kontrolleri ile missed abortus görülme sýklýðý da oldukça azalmýþtýr.
Fetusun uzun süre atýlmadan rahim içinde ölü kalmasý anne adayýnýn hayatýný tehdit edebilecek kan pýhtýlaþmasý problemlerine neden olabileceðinden son derece önemli bir durumdur.
Elektif abortus (Ýsteðe baðlý düþük): Herhangi bir komplikasyon olmamasýna karþýn anne ve baba adayýnýn kendi rýzasý ile gebeliðin terminasyonu yani sonlandýrýlmasýdýr.
Ýsteðe baðlý abortuslar halk arasýnda genellikle “kürtaj” olarak ifade edilmektedir. Halbuki kürtaj kelime anlamý olarak rahim içinin temizlenmesi ile ilgili tüm iþlemleri kapsamaktadýr.
Kimyasal gebelik: Kimyasal gebeliði tam olarak anlayabilmek için gebeliðin baþlangýcý ile ilgili bilgileri vermekte fayda olduðunu düþünüyorum.
40 haftalýk bir maraton olan gebelik, anneden gelen yumurta hücresi (oosit) ile babadan gelen sperm hücresinin tüplerde birleþmesi ile baþlamaktadýr. Bu aþamadan sonra döllenen yumurta bölünerek çoðalýr. Oluþan yeni canlýnýn (zigot) içerdiði hücreler bir yandan sayýca artar, diðer yandan tüp içinde ilerleyerek “blastokist” aþamasýnda rahim iç zarýna (endometriuma) tutunarak yuvalanýr (implantasyon olayý).
Blastokist aþamasýna gelindiðinde artýk embryo rahim içine ulaþmýþtýr ve human koriyonik gonadotropin (HCG) adý verilen gebeliðe özgü hormon salgýlanmaya baþlar. Gebelik ilerlemeye devam ettikçe bu hormonun önce kandaki ve sonrasýnda da idrardaki miktarlarý artar. Ýdrarda saptanabilmesi için kan düzeylerinin yüksek deðerlere ulaþmasý gerekir.
HCG hormonu düzeyi genelde 500-1000 IU/mL miktarýna ulaþtýðýnda gebelik kesesi alttan yapýlan “vajinal ultrasonografi” ile görülebilir.
Karýndan yapýlan ultrasonlarda ise gebeliðin görülmesi daha geç olacaktýr ve bunun için kanda gebelik testi (Beta HCG) deðerinin 5000 IU/ml deðerlerine yükselmesi gereklidir.
Vajinal veya karýndan (abdominal) ultrasonlar ile rahim içinde bir gebeliðin görülmesi duruma “klinik gebelik” adý verilir.
Bazý durumlarda ise henüz bir adet gecikmesi olmadan, 1-2 gün kala kanda yapýlan gebelik testi ile hCG düzeyindeki artýþ saptanabilir. Ancak herhangi bir nedenle gebelik canlýlýðýný yitirdiðinde bazen adet kanamasýnda herhangi bir gecikme olmadan ya da 1-2 günlük gecikme sonrasý kanama ile gebelik sonlanýr. Böyle bir durumda “kimyasal gebelik” ten söz edilir. Yani gebelik kanda yapýlan incelemeler ile saptanmýþ ancak klinik olarak saptanabilecek aþamaya gelemeden sonlanmýþtýr.
Yani, kimyasal gebelikte yumurta hücresi ile sperm tüplerde birleþtikten sonra oluþan “blastokist” rahim içine tutunamadan veya tutunduktan birkaç gün sonra atýlýp kaybolmaktadýr. Oluþan tüm gebeliklerin %50kadarý kimyasal gebelik þeklinde abort ile sonuçlanmaktadýr. Atýlmanýn sebebi ise bebeðin oluþum aþamasýnda oluþan bir takým hatalardýr.
Habitüel abortus (tekrarlayan düþükler): Birbirini izleyen iki veya daha fazla gebeliðin düþük ile sonuçlanmasý durumunda tekrarlayan düþüklerden (habituel abortus) söz edilir. Tekrarlayan düþüklerin sebepleri tek bir kez olan “spontan (kendiliðinden) düþük”lerden farklýdýr.
Septik Abortus (Kriminal abortus): Abortusun enfeksiyon ile komplike olmasýdýr. En sýk yasal olmayan þekilde ehliyetsiz kiþiler tarafýndan, özellikle büyük gebelik haftalarýnda ve steril olmayan ortamlar sonrasýnda septik abortus görülebilir.
Bazen de kiþinin kendi kendine bebeðini steril olmayan bir takým cisimler ile düþürmek amacýyla gebelik kesesini vajinal yolla bozmasý sonrasýnda görülebilmektedir.
Kriminal abortlar, anne ölümlerinin önde gelen nedenleri arasýndadýr.
DÜÞÜKLERÝN GÖRÜLME SIKLIÐI
Kimyasal gebeliklerin %50-60 kadarý kendiliðinden sonlanmakta ve çoðu zaman yalnýzca birkaç günlük adet gecikmesi olarak algýlanarak fark edilememektedir.
Bilimsel çalýþmalarda rapor edilen düþük sýklýðý ise tahminlerin üzerinde ortalama olarak % 20 civarýndadýr. Genelde en sýklýkla ilk 3 ay risk dönemidir. Gebelik ilerledikçe düþük olma olasýlýðý da giderek azalmaktadýr.
Düþüklerin %80’inden fazlasý birinci trimester içinde yani ilk 13 haftada meydana gelir. En fazla risk ise ilk 8 haftada olup, bu gebelik haftasýndan sonra düþük þansý giderek azalmaktadýr.
DÜÞÜK NÝYE OLUR?
Erken dönemde embryoya ait nedenler düþüklerin %90’ýný oluþturur. Bunlar arasýnda en önemli neden o bebeðe ait “kromozomal bozukluklar”dýr. Erken dönem düþüklerin yarýsýndan fazlasýnda bebeðe ait kromozom anomalileri saptanmaktadýr.
Düþüklerin en önemli nedeni olan kromozom bozukluklarý ailevi geçiþ göstermezler ve tamamen bir þans eseri rastlantýsal olarak ortaya çýkarlar. Yani hatalý bir üretim sonucunda oluþan gebeliðin kendi kendine sonlanmasýdýr bir yede düþük.
Bu nedenle düþük aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren bir yaþam deneyimi deðildir. Doðanýn bebeðinizin saðlýklý ve sorunsuz olmasý için harcadýðý büyük çabanýn sadece küçük bir parçasýdýr.
Nedeni bilinen diðer düþük nedenleri arasýnda gebeliðin erken dönemlerinde kullanýlan ilaçlar, radyasyon ya da benzeri çevresel faktörler sayýlabilir.
%3 olguda anne ya da babada bulunan bir takým genetik anormallikler tekrarlayan düþüklerin sebebidir.
Öte yandan rahimde doðuþtan gelen þekil bozukluklarý ya da bazý baðýþýklýk sistemi hastalýklarý da deðiþik mekanizmalarla düþüðe neden olmaktadýrlar.
DÜÞÜK NEDENLERÝ
Embryoya ait kromozom anomalileri
Özellikle ileri anne yaþý olanlarda embriyoya ait problemler sýk olarak ortaya çýkarak düþüðe sebep olmaktadýr.
Örneðin 20 yaþýnda bir kadýn hamile kaldýðýnda bunun düþükle sonuçlanma olasýlýðý %13 iken 42 yaþýndan sonra bu oran %50 dir. Bunun nedeni annenin yumurtalýklarýndaki yaþlanmadýr.
Gebelik sayýsý arttýkça düþük riskleri de artmaktadýr. Son yýllarda özellikle yardýmcý üreme tekniklerinin artmasý ile çoðul gebelikler de artmýþtýr.
Teratojenik veya mutajenik etkiler (ilaç, radyasyon gibi)
Genetik
nedenler (anne ya da babaya ait genetik bir bozukluk. Bu bozukluklar
annede herhangi bir sebep yapmaksýzýn gebelikte problem sonucu düþüðe
sebebiyet verebilir)
Üreme sistemindeki yapýsal anomaliler
o Doðumsal uterin anomaliler (çift rahim, rahim içinin darlýðý, rahim içinde perdeler vb)
o Myomlar
o Servikal yetmezlik (Rahim aðzý yetmezliði)
o Korpus luteum yetmezliði
Annede görülen bazý enfeksiyonlar
o Aktif enfeksiyonlar (Kýzamýkçýk, Sitomegalovirus, Listerya, Toksoplasma gibi)
o Yüksek ateþ
Asherman sendromu
Annede görülen sistemik hastalýklar
o Sistemik lupus (SLE)
o Bazý tiroid hastalýklarý (hashimato tiroiditi, graves gibi)
o Polikistik over hastalýðý (PCOS)
o Kontrolsüz þeker hastalýðý (diabetes mellitus)
o Böbrek hastalýklarý
o Endometriosis
o Þiddetli hipertansiyon
o Kalp hastalýklarý
o Kronik astým
o Antifosfolipid sendromu (Trombofilia)
Zararlý alýþkanlýklar
o Sigara
o Alkol
o Uyuþturucu
o Yüksek doz kafein
Tekrarlayan düþüklerdeki nedenler ise tamamen farklýdýr.
DÜÞÜÐÜN BELÝRTÝLERÝ
Gebeliðin baþýndan sonuna kadar vajinal kanama probleminin olmasý normal kabul edilemez ve hem anne hem de bebek için ciddi sonuçlar doðurabilir. Bu durumda mutlaka doktorunuzu aramalýsýnýz !!.
Düþüðün en önemli belirtisi kanamadýr. Çünkü kanama olmadan düþük olmaz.
Bazý gebeler gebeliðinin ilk dönemlerinde kasýk aðrýsý þikayetleri yaþayarak düþük yapma korkusuna kapýlabilirler. Bu kasýk aðrýlarýnýn nedeni gebeliðin büyümesi baðlý olarak rahimi yan duvarlarýndan asan ligamentlerin gerilmesidir (round ligament aðrýlarý) ve bu þikayet korkulacak bir durum yaratmaz.
Vajinal kanama durumunda mutlaka bir ultrason deðerlendirilmesi ve bazen de alttan spekulm muayenesi gereklidir. Vajinal kanamaya kasýktaki þiddetli aðrýlarýn da eþlik etmesi abort tehlikesinin arttýðýna iþaret etmektedir.
Kiþinin aðrý ve kanama ile birlikte kana bulanmýþ beyaz et parçasý þeklinde pýhtýlý parçalarý düþürmesi taný için önemlidir. Bu parçalarýn mümkünse atýlmadan bir poþet içinde doktora görülmesi tanýyý kolaylaþtýrýcýdýr.
DÜÞÜKTE YAPILAN ÝÞLEMLER
Ayrýntýlý bir anamnez (öykülendirme), muayene ve tansiyon ölçümü sonrasýnda yapýlacak bir ultrason incelemesi ile bebeðe ait kalp atýmlarýnýn varlýðý kontrol edilir. Düþük tanýsý kesinlik kazandýktan sonra hastaya kürtaj iþlemi yapýlmaktadýr.
Her vajinal kanama düþük olmadýðý için eðer ki düþük gerçekleþmediði saptanýrsa “Abortus imminens” tanýsý konularak hasta müþahede altýna alýnýr.
DÜÞÜK HANGÝ DURUMLAR ÝLE KARIÞIR?
Gebelikte kanama ve aðrý varlýðýnda ayýrýcý taný önemlidir. Ancak dýþ gebelik ve mol gebelik (üzüm gebeliði) gibi anormal gebeliklerin varlýðýnda da adet gecikmesi, kanama ve aðrý þikayetleri olabileceði için düþük ile karýþabilmektedir.
DÜÞÜK NELERE YOL AÇAR?
En sýk olarak geliþen komplikasyonlar kanama ve enfeksiyondur.
Kanama çok fazla ise kansýzlýða baðlý bulgular ve hipovolemik þok geliþebilir. Þok, daha çok ileri gebelik haftasýnda olur veya hastaneye gecikmiþ hastalarda belirgindir. Ýleri gebelik haftalarýnda kanamanýn miktarý da fazladýr.
Kanamanýn aþýrý olmasý ve geç müdahale edilmesi durumunda hayatý tehdit edebilecek ciddi sorunlar (þok gibi) görülebilir. Kanamanýn bir diðer komplikasyonu da anemidir. Fazla kanama varlýðýnda damar yolu açýlarak serum hatta bazý durumlarda kan verilmesi gerekebilir.
Enfeksiyon ise en çok rahim içerisinde parça kalmasýna baðlýdýr. Çünkü canlýlýðýný yitiren dokular bakterilerin üremesi için ideal ortam yaratýr.
Özellikle septik abortusta enfeksiyon anne hayatýný ciddi bir þekilde tehtid edicidir.
SÝZ SORMADAN BÝZ CEVAPLANDIRALIM
Tüm düþüklerden sonra kürtaj gerekli midir?
Eðer ki “komplet” yani tam düþük yapýlmamýþ ise düþükten sonra kürtaj gereklidir. Çünkü içeride kalan parçalar kanama veya enfeksiyona neden olabilir.
Kürtaj sonrasý kanama ne kadar sürer?
Düþük sonrasý yapýlan kürtaj sonrasýnda kanama miktarý gittikçe azalarak 2-7 gün kadar sürebilir. Çoðu zaman bu kanama pýhtýsýz þekildedir ve miktarý bir adet kanamasýndan fazla deðildir.
10 günden uzun süren kanamalarda kontrol uygundur. Bazen ise kürtaj sonrasý hiç kanama olmayabilir. Bu da normal bir bulgudur.
Kanamaya kötü bir kokunun da eþlik etmesi önemli bir bulgudur ve enfeksiyonu düþündürür. Bu durumda mutlaka doktorunuza danýþmalýsýnýz.
Kürtaj sonrasý gebelik testi kaç günde negatifleþir?
Düþük ve kürtajlardan 15-20 gün sonrasýna kadar gebelik testine bakýlmasý yanlýþ pozitiflikler verebilir. Bu nedenle 20 günden önce gebelik testinin yapýlmasýnýn önemi yoktur.
Düþük sonrasý ilk adet ne zaman görülür?
Bir düþük sonrasý uygulanan kürtajdan 4-6 hafta sonra ilk adetinizi göreceksiniz. Hamilelik öncesi adetlerin gecikmeli olmasý durumunda ilk periyod daha da gecikebilir.
Kan uyuþmazlýðý varlýðýnda ek önlem gerekir mi?
Altý haftadan küçük gebeliklerde ek bir tedavi gerekmez. Daha büyük gebeliklerde ise anneyi Rh (kan uyuþmazlýðý) etkilenmesinden korumak için “anti-D Immunglobulin” yapýlmasý gerekir. Gebeliðin 13 haftadan büyük olduðu durumlarda - týpký doðumda olduðu gibi - ilk 72 saat içinde 300 mikrogram anti-D yapýlýrken, 13 haftadan küçük gebeliklerde 50 mikrogram yapýlmasý yeterlidir.
Ancak ülkemizde yalnýzca 300 mikrogram anti-D Immunglobulin iðneleri mevcut olduðundan direkt bu iðneler gebelik haftasýna bakýlmaksýzýn yapýlmaktadýr.
Düþükten sonra yeni bir gebelik için ne kadar beklenmelidir?
Týbbi olarak düþük sonrasý ilk adet kanamasýndan sonra gebelik þansý vardýr ve gebe kalýnmasýnda her hangi bir sakýnca bulunmamaktadýr.
Kürtaj sonrasý ilk iliþki ne zaman önerilir?
Kürtajdan 10-15 gün sonra cinsel iliþki olabilir. Ancak eðer halen kanama devam ediyorsa enfeksiyon riski nedeni ile kanamanýn devam ettiði süre içinde cinsel iliþki önerilmez.
Ýntrauterin exitus nedir?
Ýntrauterin exitus bebeðin rahim içinde ölümünü tarif eden bir terimdir. Ýntra-iç, Uterin-rahim ve Exitus-ölüm kelimelerinin bir araya gelmesinden türemiþtir ve týbbi terminolojide sýk olarak kullanýlmaktadýr.
Gebe adet görür mü?
Gebelik süresince bir kadýn adet görmez. Bazý hastalar tarafýndan gebelikteki kanamalar yanlýþ bir þekilde adet kanamasý olarak yorumlanmaktadýr. Halbuki bu kanamalar düþük tehtidleri, erken doðum riskleri veya plasental patolojilere baðlý olarak geliþebilir. Bu durum hem anne hem de bebek açýsýndan son derece riskli olabilir.
Kanama ile birlikte parça düþürürseniz düþen parçayý bir poþete koyarak
doktorunuza götürünüz. Bu parçanýn gözle ve patolojik olarak (mikroskop
altýnda) incelenmesi düþüðünüzün nedenleri hakkýnda bilgi saðlayabilir.
Bebeðiniz canlý olmadýðý halde kanda ve idrarda yapýlan gebelik
testleri pozitiftir. Hatta bebeðiniz canlý olmadýðý halde gebelik
þikayetleriniz devam edebilir ve ilk zamanlarda hiç kanama þikayetiniz
olmayabilir.
Ancak beþ buçuk’uncu haftadan itibaren yapýlan transvajinal (alttan) ultrasonlar bebeðinizin saðlýklý ve canlý olup olmadýðý konusunda bilgi vericidir. Bu nedenle gebeliðin ilk dönemlerinde yapýlan ultrason kontrollerinizi ihmal etmeyiniz.
Kanamalar bebeðin içeride ölmesinden genelde birkaç hafta sonra ortaya çýkmaktadýr.
Bir kez düþük yaptýktan sonra bu durumun ayrýntýlý bir þekilde
araþtýrýlmasýna pek gerek yoktur. Ancak iki veya daha fazla düþüðü
olanlarda ayrýntýlý bir þekilde bazý testlerin yapýlmasý sonraki
gebeliklerin durumunda ayrýntýlý bilgiler verebilir.
Düþük
yapan kiþilerde bir takým psikolojik problemler ortaya çýkabilir. Ancak
unutulmamasý gereken; “düþüðün aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren
bir yaþam deneyimi olmadýðýdýr”. Sakat bir bebek doðurmaktansa
gebeliðin ilk aylarýnda bebeðin kaybedilmesi daha iyi bir sonuç olarak
görülmelidir.
Düþük Sonrasý Testleriniz ve Ýzlemleriniz
Bir kez düþük yapan kiþilerde yapýlan bir takým kan testleri ile durum aydýnlatýlmaya çalýþýlýr. Genellikle önerilen yeni bir hamilelik oluþtuktan sonra düzenli doktor izlemleri ve gerekli görülen ilaçlarý kullanmanýzdýr.
Gebelik öncesi, ideal kilonuza ulaþmanýz, sigara ve alkolü býrakmanýz, eðer bir takým sistemik hastalýðýnýz varsa (þeker hastalýðý, astým, kalp hastalýðý gibi) bunlarý kontrol altýna aldýktan ve bölüm doktorunuzun onayýný aldýktan sonra yeni bir gebeliði denemeniz son derece faydalý olacaktýr.
Genel Bilgiler
Giriş
Düþükler,
týbbi literaturde “abortus” olarak geçmekte olup gebeliðin ilk
yarýsýnda yani yirminci gebelik haftasýndan önce veya bebek 500 gram
aðýrlýða ulaþmadan önce gebeliðin deðiþik nedenlerle sonlanmasýdýr.
Bu dönemdeki bebek (fetus), plasenta (eþ kýsmý), amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan rahim içi içeriðe “gebelik materyali” veya “gebelik ürünü” adý verilmektedir.
Gebeliðin 20. haftasýndan 37. haftasýna kadar gerçekleþen doðum eylemleri ise düþük olarak deðil “erken doðum eylemi (preterm eylem)“ olarak tanýmlanmaktadýr.
Bu dönemdeki bebek (fetus), plasenta (eþ kýsmý), amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan rahim içi içeriðe “gebelik materyali” veya “gebelik ürünü” adý verilmektedir.
Gebeliðin 20. haftasýndan 37. haftasýna kadar gerçekleþen doðum eylemleri ise düþük olarak deðil “erken doðum eylemi (preterm eylem)“ olarak tanýmlanmaktadýr.
DÜÞÜK (ABORTUS) TÜRLERÝ (Baþlýklar)
Erken düþük
Geç düþük
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük)
Abortus imminens (Düþük tehdidi)
Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük)
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük)
Rest abortus (Artýk materyal kalmasý)
Komplet abortus (Tam düþük)
Boþ gebelik (blighted ovum, anembriyonik gebelik)
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük)
Elektif abortus (isteðe baðlý düþük)
Kimyasal gebelik
(Habitüel abortus, tekrarlayan düþükler)
Septik Abortus (Kriminal abortus)
Erken düþük Geç düþük Spontan abortus (Kendiliðinden düþük) Abortus imminens (Düþük tehdidi) Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük) Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük) Rest abortus (Artýk materyal kalmasý) Komplet abortus (Tam düþük) Boþ gebelik (blighted ovum, anembriyonik gebelik) Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük) Elektif abortus (isteðe baðlý düþük) Kimyasal gebelik (Habitüel abortus, tekrarlayan düþükler) Septik Abortus (Kriminal abortus)Düþük türlerini ayrýntýlý olarak inceleyebiliriz…
DÜÞÜK (ABORTUS) TÜRLERÝ (Ayrýntýlý biçimiyle)
Erken düþük: Gebeliðin ilk 12 haftasýnda ortaya çýkan düþüklerdir.
Geç düþük: Gebeliðin 12-20. haftalarý arasýndaki düþüklerdir.
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük): Herhangi bir müdahale olmaksýzýn direkt olarak gebeliðin rahim dýþýna kendiliðinden atýlmasýdýr.
Abortus imminens (Düþük tehdidi): Gebeliðin ilk yarýsýnda rahim içinde yaþayan bir bebeðin olmasýna raðmen vajinal kanamanýn olmasý durumudur. Bu durumda henüz düþük gerçekleþmemiþ olup bir düþük tehdidii ve düþük riski mevcuttur.
Vajinal kanamalarda kanamanýn rengi kahverenginden parlak kýrmýzýya kadar deðiþik þekillerde olabilir. Parlak kanamalar taze (yeni gerçekleþmiþ) kanamayý ifade eder ve daha tehlikelidir.
Kahverengi kanamalar ise önceden içeriye oluþmuþ kanamalarýn daha sonraki dönemlerde dýþarýya drene oluþuyla iliþkilidir.
Kanamalarla beraber kramp tarzýnda aðrýlar da olabilir. Ancak abortus imminenste rahim aðzýnda herhangi bir açýklýk mevcut deðildir.
Gebeliklerde ilk haftalardaki kanamalarýn %90 ‘ý kendiliðinden geçicidir ve bebekle ilgili bir sakatlýk (anomali) oluþturmaz. Ancak %10’u kasýlmalarýn artmasý ile kaçýnýlmaz düþüðe (abortus insipiens) dönüþebilir.
Gebeliðinizde vajinal kanama ile birlikte doktorunuza baþvurduðunuzda yapýlan ultrasonda düþük tehtidi (Abortus imminens) tespit edildiðinde yapmanýz gerekenler;
Mutlak yatak ýstýrahati (15-20 gün süreyle) yapmanýz
Cinsel iliþkiden kaçýnmanýz
Aðýr yük kaldýrmaktan ve aðýr iþ yapmaktan kaçýnmanýz
Stresten uzak durmanýz
Doktorunuzun vereceði önerileri dikkate alýp gerekli ilaçlarý kullanmanýz
Kanamanýzýn
artmasý ve parça düþürmeniz durumu ile karþýlaþmanýz durumunda yeniden
doktorunuza bilgi vermeniz son derece önemlidir.
Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük): Kanama ve þiddetli aðrý ile birlikte rahim aðzýnda (cervix) açýlma sonrasýnda düþüðün kaçýnýlmaz hale gelmesi durumudur.
Erken düþük: Gebeliðin ilk 12 haftasýnda ortaya çýkan düþüklerdir.
Geç düþük: Gebeliðin 12-20. haftalarý arasýndaki düþüklerdir.
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük): Herhangi bir müdahale olmaksýzýn direkt olarak gebeliðin rahim dýþýna kendiliðinden atýlmasýdýr.
Abortus imminens (Düþük tehdidi): Gebeliðin ilk yarýsýnda rahim içinde yaþayan bir bebeðin olmasýna raðmen vajinal kanamanýn olmasý durumudur. Bu durumda henüz düþük gerçekleþmemiþ olup bir düþük tehdidii ve düþük riski mevcuttur.
Vajinal kanamalarda kanamanýn rengi kahverenginden parlak kýrmýzýya kadar deðiþik þekillerde olabilir. Parlak kanamalar taze (yeni gerçekleþmiþ) kanamayý ifade eder ve daha tehlikelidir.
Kahverengi kanamalar ise önceden içeriye oluþmuþ kanamalarýn daha sonraki dönemlerde dýþarýya drene oluþuyla iliþkilidir.
Kanamalarla beraber kramp tarzýnda aðrýlar da olabilir. Ancak abortus imminenste rahim aðzýnda herhangi bir açýklýk mevcut deðildir.
Gebeliklerde ilk haftalardaki kanamalarýn %90 ‘ý kendiliðinden geçicidir ve bebekle ilgili bir sakatlýk (anomali) oluþturmaz. Ancak %10’u kasýlmalarýn artmasý ile kaçýnýlmaz düþüðe (abortus insipiens) dönüþebilir.
Gebeliðinizde vajinal kanama ile birlikte doktorunuza baþvurduðunuzda yapýlan ultrasonda düþük tehtidi (Abortus imminens) tespit edildiðinde yapmanýz gerekenler;
Mutlak yatak ýstýrahati (15-20 gün süreyle) yapmanýz Cinsel iliþkiden kaçýnmanýz Aðýr yük kaldýrmaktan ve aðýr iþ yapmaktan kaçýnmanýz Stresten uzak durmanýz Doktorunuzun vereceði önerileri dikkate alýp gerekli ilaçlarý kullanmanýz Kanamanýzýn
artmasý ve parça düþürmeniz durumu ile karþýlaþmanýz durumunda yeniden
doktorunuza bilgi vermeniz son derece önemlidir.Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük): Kanama ve þiddetli aðrý ile birlikte rahim aðzýnda (cervix) açýlma sonrasýnda düþüðün kaçýnýlmaz hale gelmesi durumudur.
Abortus insipiens taný konulan gebelerde kürtaj ile gebeliðin kontrollü bir þekilde sonlandýrýlmasý gerekir. Çünkü bu durumda kiþi aðrý çekmektedir ve gebeliðin devam etmesi olasý deðildir.
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük): Bebek (fetus), plasenta, amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan “gebelik materyali” nin rahim içinden rahim dýþýna tam olarak atýlamamasý, içeride bir miktar materyal kalmasý halidir.
Bu durumda kanama ve utrerin kontraksiyonlar (rahim kasýlmalarý) ile birlikte gebelik materyalinin bir kýsmýnýn atýlmasý ile gebelik kesesi bozulur, ancak atýlamayan materyal rahim içinde kalýr.
Ultrason ile rahim içinde kalan artýk (rest) materyal tespit edilen hastalar “kürete edilmeli” yani rahim içi temizlenmelidir.
Rest abortus (Artýk materyal) : Bazen düþükten veya bazen de kürtajdan günler hatta haftalar sonra rahim içinde kalan gebelik materyali “rest” olarak tanýmlanýr ve rest materyal kanamalara sebebiyet vererek hastanýn hekime baþvurmasýna neden olabilir.
Bu durum tespit edildiðinde kiþinin rahim içinde kalan gebeliðe ait materyali kürtajla temizlenmelidir.
6-7 haftadan büyük gebeliklerde düþük sonrasý içeride parça kalma olasýlýðý yüksek olduðundan þüpheli hastalarda kürtaj yapýlarak parça kalmadýðýndan emin olunmasý gerekir.
Komplet abortus (Tam düþük): Gebeliðe ait ürünlerin hepsinin kanama ve rahim kasýlmalarý ile birlikte vücut dýþýna atýlmasý durumudur ve bu durumda rahim içinde gebeliðe ait hiçbir doku kalmamýþtýr.
Özellikle 4-5 haftalýk çok erken gebeliklerde rahim içindeki doku hacmi az olduðundan rahim kasýlmalarý ile gebelik materyali tam olarak dýþarý atýlabilir. Bu durum vajinal ultrasonla tespit edilebilir ve rahim içinde gebeliðe ait bir materyal kalmadýðýndan çoðu kez bir müdahaleye gerek kalmaz. Kiþinin kanamasý da kendiliðinden azalmaya baþlar.
Boþ gebelik (Blighted ovum, Anembriyonik gebelik): Halk arasýnda “su gebeliði”, “boþ gebelik” veya “boþ kese” olarak da adlandýrýlan bu durumda gebelik kesesini oluþturan amion kesesi ve plasenta oluþurken bu yapýlarýn içinde bir bebek bulunmamaktadýr.
Kiþi kan veya idrar testi yaptýrdýðýnda gebelik testleri pozitif olmasýna raðmen rahim içinde saðlýklý bir gebelik olmadýðýndan kürtajla gebeliðin kontrollü bir þekilde terminasyonu (sonlandýrýlmasý) yani kürtaj iþlemi þarttýr.
Aksi takdirde gebelik olur olmaz bir zamanda kendiliðinden kanama ile sonlanacaktýr. Bu ani durum kiþilerde panik durumuna yol açabilir.
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük): Intrauterin exitus; bebeðin rahim içinde ölmesini tanýmlayan ve sýk kullanýlan bir terimdir.
Ýþte missed abortus; intrauterin exitus durumunun gerçekleþmesi yani bebeðin rahim içinde ölmesine raðmen rahim kasýlmalarýnýn olmamasý nedeni ile düþük tam olarak gerçekleþemez ve uzun süre geçmesine raðmen durum fark edilemeyebilir.
Bebeðin uzun süreli rahim içinde ölü kalmasý zaman içinde kirli kahverengi kanamalara sebebiyet verebilir. Günümüzde ilk dönemlerde yapýlan rutin ultrason kontrolleri ile missed abortus görülme sýklýðý da oldukça azalmýþtýr.
Fetusun uzun süre atýlmadan rahim içinde ölü kalmasý anne adayýnýn hayatýný tehdit edebilecek kan pýhtýlaþmasý problemlerine neden olabileceðinden son derece önemli bir durumdur.
Elektif abortus (Ýsteðe baðlý düþük): Herhangi bir komplikasyon olmamasýna karþýn anne ve baba adayýnýn kendi rýzasý ile gebeliðin terminasyonu yani sonlandýrýlmasýdýr.
Ýsteðe baðlý abortuslar halk arasýnda genellikle “kürtaj” olarak ifade edilmektedir. Halbuki kürtaj kelime anlamý olarak rahim içinin temizlenmesi ile ilgili tüm iþlemleri kapsamaktadýr.
Kimyasal gebelik: Kimyasal gebeliði tam olarak anlayabilmek için gebeliðin baþlangýcý ile ilgili bilgileri vermekte fayda olduðunu düþünüyorum.
40 haftalýk bir maraton olan gebelik, anneden gelen yumurta hücresi (oosit) ile babadan gelen sperm hücresinin tüplerde birleþmesi ile baþlamaktadýr. Bu aþamadan sonra döllenen yumurta bölünerek çoðalýr. Oluþan yeni canlýnýn (zigot) içerdiði hücreler bir yandan sayýca artar, diðer yandan tüp içinde ilerleyerek “blastokist” aþamasýnda rahim iç zarýna (endometriuma) tutunarak yuvalanýr (implantasyon olayý).
Blastokist aþamasýna gelindiðinde artýk embryo rahim içine ulaþmýþtýr ve human koriyonik gonadotropin (HCG) adý verilen gebeliðe özgü hormon salgýlanmaya baþlar. Gebelik ilerlemeye devam ettikçe bu hormonun önce kandaki ve sonrasýnda da idrardaki miktarlarý artar. Ýdrarda saptanabilmesi için kan düzeylerinin yüksek deðerlere ulaþmasý gerekir.
HCG hormonu düzeyi genelde 500-1000 IU/mL miktarýna ulaþtýðýnda gebelik kesesi alttan yapýlan “vajinal ultrasonografi” ile görülebilir.
Karýndan yapýlan ultrasonlarda ise gebeliðin görülmesi daha geç olacaktýr ve bunun için kanda gebelik testi (Beta HCG) deðerinin 5000 IU/ml deðerlerine yükselmesi gereklidir.
Vajinal veya karýndan (abdominal) ultrasonlar ile rahim içinde bir gebeliðin görülmesi duruma “klinik gebelik” adý verilir.
Bazý durumlarda ise henüz bir adet gecikmesi olmadan, 1-2 gün kala kanda yapýlan gebelik testi ile hCG düzeyindeki artýþ saptanabilir. Ancak herhangi bir nedenle gebelik canlýlýðýný yitirdiðinde bazen adet kanamasýnda herhangi bir gecikme olmadan ya da 1-2 günlük gecikme sonrasý kanama ile gebelik sonlanýr. Böyle bir durumda “kimyasal gebelik” ten söz edilir. Yani gebelik kanda yapýlan incelemeler ile saptanmýþ ancak klinik olarak saptanabilecek aþamaya gelemeden sonlanmýþtýr.
Yani, kimyasal gebelikte yumurta hücresi ile sperm tüplerde birleþtikten sonra oluþan “blastokist” rahim içine tutunamadan veya tutunduktan birkaç gün sonra atýlýp kaybolmaktadýr. Oluþan tüm gebeliklerin %50kadarý kimyasal gebelik þeklinde abort ile sonuçlanmaktadýr. Atýlmanýn sebebi ise bebeðin oluþum aþamasýnda oluþan bir takým hatalardýr.
Habitüel abortus (tekrarlayan düþükler): Birbirini izleyen iki veya daha fazla gebeliðin düþük ile sonuçlanmasý durumunda tekrarlayan düþüklerden (habituel abortus) söz edilir. Tekrarlayan düþüklerin sebepleri tek bir kez olan “spontan (kendiliðinden) düþük”lerden farklýdýr.
Septik Abortus (Kriminal abortus): Abortusun enfeksiyon ile komplike olmasýdýr. En sýk yasal olmayan þekilde ehliyetsiz kiþiler tarafýndan, özellikle büyük gebelik haftalarýnda ve steril olmayan ortamlar sonrasýnda septik abortus görülebilir.
Bazen de kiþinin kendi kendine bebeðini steril olmayan bir takým cisimler ile düþürmek amacýyla gebelik kesesini vajinal yolla bozmasý sonrasýnda görülebilmektedir.
Kriminal abortlar, anne ölümlerinin önde gelen nedenleri arasýndadýr.
DÜÞÜKLERÝN GÖRÜLME SIKLIÐI
Kimyasal gebeliklerin %50-60 kadarý kendiliðinden sonlanmakta ve çoðu zaman yalnýzca birkaç günlük adet gecikmesi olarak algýlanarak fark edilememektedir.
Bilimsel çalýþmalarda rapor edilen düþük sýklýðý ise tahminlerin üzerinde ortalama olarak % 20 civarýndadýr. Genelde en sýklýkla ilk 3 ay risk dönemidir. Gebelik ilerledikçe düþük olma olasýlýðý da giderek azalmaktadýr.
Düþüklerin %80’inden fazlasý birinci trimester içinde yani ilk 13 haftada meydana gelir. En fazla risk ise ilk 8 haftada olup, bu gebelik haftasýndan sonra düþük þansý giderek azalmaktadýr.
DÜÞÜK NÝYE OLUR?
Erken dönemde embryoya ait nedenler düþüklerin %90’ýný oluþturur. Bunlar arasýnda en önemli neden o bebeðe ait “kromozomal bozukluklar”dýr. Erken dönem düþüklerin yarýsýndan fazlasýnda bebeðe ait kromozom anomalileri saptanmaktadýr.
Düþüklerin en önemli nedeni olan kromozom bozukluklarý ailevi geçiþ göstermezler ve tamamen bir þans eseri rastlantýsal olarak ortaya çýkarlar. Yani hatalý bir üretim sonucunda oluþan gebeliðin kendi kendine sonlanmasýdýr bir yede düþük.
Bu nedenle düþük aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren bir yaþam deneyimi deðildir. Doðanýn bebeðinizin saðlýklý ve sorunsuz olmasý için harcadýðý büyük çabanýn sadece küçük bir parçasýdýr.
Nedeni bilinen diðer düþük nedenleri arasýnda gebeliðin erken dönemlerinde kullanýlan ilaçlar, radyasyon ya da benzeri çevresel faktörler sayýlabilir.
%3 olguda anne ya da babada bulunan bir takým genetik anormallikler tekrarlayan düþüklerin sebebidir.
Öte yandan rahimde doðuþtan gelen þekil bozukluklarý ya da bazý baðýþýklýk sistemi hastalýklarý da deðiþik mekanizmalarla düþüðe neden olmaktadýrlar.
DÜÞÜK NEDENLERÝ
Embryoya ait kromozom anomalileriÖzellikle ileri anne yaþý olanlarda embriyoya ait problemler sýk olarak ortaya çýkarak düþüðe sebep olmaktadýr.
Örneðin 20 yaþýnda bir kadýn hamile kaldýðýnda bunun düþükle sonuçlanma olasýlýðý %13 iken 42 yaþýndan sonra bu oran %50 dir. Bunun nedeni annenin yumurtalýklarýndaki yaþlanmadýr.
Gebelik sayýsý arttýkça düþük riskleri de artmaktadýr. Son yýllarda özellikle yardýmcý üreme tekniklerinin artmasý ile çoðul gebelikler de artmýþtýr.
Teratojenik veya mutajenik etkiler (ilaç, radyasyon gibi) Genetik
nedenler (anne ya da babaya ait genetik bir bozukluk. Bu bozukluklar
annede herhangi bir sebep yapmaksýzýn gebelikte problem sonucu düþüðe
sebebiyet verebilir) Üreme sistemindeki yapýsal anomaliler o Doðumsal uterin anomaliler (çift rahim, rahim içinin darlýðý, rahim içinde perdeler vb)
o Myomlar
o Servikal yetmezlik (Rahim aðzý yetmezliði)
o Korpus luteum yetmezliði
Annede görülen bazý enfeksiyonlar o Aktif enfeksiyonlar (Kýzamýkçýk, Sitomegalovirus, Listerya, Toksoplasma gibi)
o Yüksek ateþ
Asherman sendromu Annede görülen sistemik hastalýklar o Sistemik lupus (SLE)
o Bazý tiroid hastalýklarý (hashimato tiroiditi, graves gibi)
o Polikistik over hastalýðý (PCOS)
o Kontrolsüz þeker hastalýðý (diabetes mellitus)
o Böbrek hastalýklarý
o Endometriosis
o Þiddetli hipertansiyon
o Kalp hastalýklarý
o Kronik astým
o Antifosfolipid sendromu (Trombofilia)
Zararlý alýþkanlýklar o Sigara
o Alkol
o Uyuþturucu
o Yüksek doz kafein
Tekrarlayan düþüklerdeki nedenler ise tamamen farklýdýr.
DÜÞÜÐÜN BELÝRTÝLERÝ
Gebeliðin baþýndan sonuna kadar vajinal kanama probleminin olmasý normal kabul edilemez ve hem anne hem de bebek için ciddi sonuçlar doðurabilir. Bu durumda mutlaka doktorunuzu aramalýsýnýz !!.
Düþüðün en önemli belirtisi kanamadýr. Çünkü kanama olmadan düþük olmaz.
Bazý gebeler gebeliðinin ilk dönemlerinde kasýk aðrýsý þikayetleri yaþayarak düþük yapma korkusuna kapýlabilirler. Bu kasýk aðrýlarýnýn nedeni gebeliðin büyümesi baðlý olarak rahimi yan duvarlarýndan asan ligamentlerin gerilmesidir (round ligament aðrýlarý) ve bu þikayet korkulacak bir durum yaratmaz.
Vajinal kanama durumunda mutlaka bir ultrason deðerlendirilmesi ve bazen de alttan spekulm muayenesi gereklidir. Vajinal kanamaya kasýktaki þiddetli aðrýlarýn da eþlik etmesi abort tehlikesinin arttýðýna iþaret etmektedir.
Kiþinin aðrý ve kanama ile birlikte kana bulanmýþ beyaz et parçasý þeklinde pýhtýlý parçalarý düþürmesi taný için önemlidir. Bu parçalarýn mümkünse atýlmadan bir poþet içinde doktora görülmesi tanýyý kolaylaþtýrýcýdýr.
DÜÞÜKTE YAPILAN ÝÞLEMLER
Ayrýntýlý bir anamnez (öykülendirme), muayene ve tansiyon ölçümü sonrasýnda yapýlacak bir ultrason incelemesi ile bebeðe ait kalp atýmlarýnýn varlýðý kontrol edilir. Düþük tanýsý kesinlik kazandýktan sonra hastaya kürtaj iþlemi yapýlmaktadýr.
Her vajinal kanama düþük olmadýðý için eðer ki düþük gerçekleþmediði saptanýrsa “Abortus imminens” tanýsý konularak hasta müþahede altýna alýnýr.
DÜÞÜK HANGÝ DURUMLAR ÝLE KARIÞIR?
Gebelikte kanama ve aðrý varlýðýnda ayýrýcý taný önemlidir. Ancak dýþ gebelik ve mol gebelik (üzüm gebeliði) gibi anormal gebeliklerin varlýðýnda da adet gecikmesi, kanama ve aðrý þikayetleri olabileceði için düþük ile karýþabilmektedir.
DÜÞÜK NELERE YOL AÇAR?
En sýk olarak geliþen komplikasyonlar kanama ve enfeksiyondur.
Kanama çok fazla ise kansýzlýða baðlý bulgular ve hipovolemik þok geliþebilir. Þok, daha çok ileri gebelik haftasýnda olur veya hastaneye gecikmiþ hastalarda belirgindir. Ýleri gebelik haftalarýnda kanamanýn miktarý da fazladýr.
Kanamanýn aþýrý olmasý ve geç müdahale edilmesi durumunda hayatý tehdit edebilecek ciddi sorunlar (þok gibi) görülebilir. Kanamanýn bir diðer komplikasyonu da anemidir. Fazla kanama varlýðýnda damar yolu açýlarak serum hatta bazý durumlarda kan verilmesi gerekebilir.
Enfeksiyon ise en çok rahim içerisinde parça kalmasýna baðlýdýr. Çünkü canlýlýðýný yitiren dokular bakterilerin üremesi için ideal ortam yaratýr.
Özellikle septik abortusta enfeksiyon anne hayatýný ciddi bir þekilde tehtid edicidir.
SÝZ SORMADAN BÝZ CEVAPLANDIRALIM
Tüm düþüklerden sonra kürtaj gerekli midir?
Eðer ki “komplet” yani tam düþük yapýlmamýþ ise düþükten sonra kürtaj gereklidir. Çünkü içeride kalan parçalar kanama veya enfeksiyona neden olabilir.
Kürtaj sonrasý kanama ne kadar sürer?
Düþük sonrasý yapýlan kürtaj sonrasýnda kanama miktarý gittikçe azalarak 2-7 gün kadar sürebilir. Çoðu zaman bu kanama pýhtýsýz þekildedir ve miktarý bir adet kanamasýndan fazla deðildir.
10 günden uzun süren kanamalarda kontrol uygundur. Bazen ise kürtaj sonrasý hiç kanama olmayabilir. Bu da normal bir bulgudur.
Kanamaya kötü bir kokunun da eþlik etmesi önemli bir bulgudur ve enfeksiyonu düþündürür. Bu durumda mutlaka doktorunuza danýþmalýsýnýz.
Kürtaj sonrasý gebelik testi kaç günde negatifleþir?
Düþük ve kürtajlardan 15-20 gün sonrasýna kadar gebelik testine bakýlmasý yanlýþ pozitiflikler verebilir. Bu nedenle 20 günden önce gebelik testinin yapýlmasýnýn önemi yoktur.
Düþük sonrasý ilk adet ne zaman görülür?
Bir düþük sonrasý uygulanan kürtajdan 4-6 hafta sonra ilk adetinizi göreceksiniz. Hamilelik öncesi adetlerin gecikmeli olmasý durumunda ilk periyod daha da gecikebilir.
Kan uyuþmazlýðý varlýðýnda ek önlem gerekir mi?
Altý haftadan küçük gebeliklerde ek bir tedavi gerekmez. Daha büyük gebeliklerde ise anneyi Rh (kan uyuþmazlýðý) etkilenmesinden korumak için “anti-D Immunglobulin” yapýlmasý gerekir. Gebeliðin 13 haftadan büyük olduðu durumlarda - týpký doðumda olduðu gibi - ilk 72 saat içinde 300 mikrogram anti-D yapýlýrken, 13 haftadan küçük gebeliklerde 50 mikrogram yapýlmasý yeterlidir.
Ancak ülkemizde yalnýzca 300 mikrogram anti-D Immunglobulin iðneleri mevcut olduðundan direkt bu iðneler gebelik haftasýna bakýlmaksýzýn yapýlmaktadýr.
Düþükten sonra yeni bir gebelik için ne kadar beklenmelidir?
Týbbi olarak düþük sonrasý ilk adet kanamasýndan sonra gebelik þansý vardýr ve gebe kalýnmasýnda her hangi bir sakýnca bulunmamaktadýr.
Kürtaj sonrasý ilk iliþki ne zaman önerilir?
Kürtajdan 10-15 gün sonra cinsel iliþki olabilir. Ancak eðer halen kanama devam ediyorsa enfeksiyon riski nedeni ile kanamanýn devam ettiði süre içinde cinsel iliþki önerilmez.
Ýmplantasyon kanamasý (yuvalanma kanamasý) nedir?
Sperm ve yumurta hücresi birleþip oluþan blastokist’in rahim içinde yuvalanmasý sýrasýnda (yani gebeliðin ilk haftasý içerisinde) geliþen hafif (birkaç damlalýk) kanamalar olup tamamen normal bir durumdur.
Sperm ve yumurta hücresi birleþip oluþan blastokist’in rahim içinde yuvalanmasý sýrasýnda (yani gebeliðin ilk haftasý içerisinde) geliþen hafif (birkaç damlalýk) kanamalar olup tamamen normal bir durumdur.
Bazý
kiþiler tarafýndan bu kanama, beklenilen adet gününde olduðu için adet
kanamasý (mens) olarak da yorumlanabilir ve bu þekilde gebe kalýndýðý
bile fark edilemeyebilir.
Bu durumda ilk aylarda yapýlan ultrason ölçümlerinde bebek son adet tarihine göre olmasý gerektiðinden daha büyük çýkar.
Bu durumda ilk aylarda yapýlan ultrason ölçümlerinde bebek son adet tarihine göre olmasý gerektiðinden daha büyük çýkar.
Ýntrauterin exitus nedir?
Ýntrauterin exitus bebeðin rahim içinde ölümünü tarif eden bir terimdir. Ýntra-iç, Uterin-rahim ve Exitus-ölüm kelimelerinin bir araya gelmesinden türemiþtir ve týbbi terminolojide sýk olarak kullanýlmaktadýr.
40
haftalýk gebelik maratonunda bebeðin rahim içinde sebebi tespit edilen
veya edilemeyen pek çok nedenler sonucunda kaybedilme olasýlýðý vardýr.
Rahim içindeki ölü bebeðe de “intauterin ex” adý verilmektedir.
Özellikle
ilk aylarda bebeðin rahim içinde ölmesi sonucu abortus (düþük) durumuna
yol açacaktýr. Ancak bazen rahim yeterince kasýlamaz ve ölü bebek rahim
içinde fark edilmeden haftalar boyu kalabilir (missed abortus).
Gebe adet görür mü?
Gebelik süresince bir kadýn adet görmez. Bazý hastalar tarafýndan gebelikteki kanamalar yanlýþ bir þekilde adet kanamasý olarak yorumlanmaktadýr. Halbuki bu kanamalar düþük tehtidleri, erken doðum riskleri veya plasental patolojilere baðlý olarak geliþebilir. Bu durum hem anne hem de bebek açýsýndan son derece riskli olabilir.
Gebeliðiniz süresince az veya çok her türlü kanama durumunda doktorunuza ulaþýnýz.
Gebelikte Vajinal Kanama Geçirenlere Önerilerim
Gebeliðinizin baþýndan sonuna kadar tüm kanamalar hem sizin hem de
bebeðinizin hayatý açýsýndan riskler doðurur. Bu yüzden gebeliðinizde az
veya çok her türlü kanamanýzda mutlaka jinekoloðunuza danýþýnýz.
Gebelikte Vajinal Kanama Geçirenlere Önerilerim
Gebeliðinizin baþýndan sonuna kadar tüm kanamalar hem sizin hem de
bebeðinizin hayatý açýsýndan riskler doðurur. Bu yüzden gebeliðinizde az
veya çok her türlü kanamanýzda mutlaka jinekoloðunuza danýþýnýz.
Kanama ile birlikte parça düþürürseniz düþen parçayý bir poþete koyarak
doktorunuza götürünüz. Bu parçanýn gözle ve patolojik olarak (mikroskop
altýnda) incelenmesi düþüðünüzün nedenleri hakkýnda bilgi saðlayabilir.
Bebeðiniz canlý olmadýðý halde kanda ve idrarda yapýlan gebelik
testleri pozitiftir. Hatta bebeðiniz canlý olmadýðý halde gebelik
þikayetleriniz devam edebilir ve ilk zamanlarda hiç kanama þikayetiniz
olmayabilir.Ancak beþ buçuk’uncu haftadan itibaren yapýlan transvajinal (alttan) ultrasonlar bebeðinizin saðlýklý ve canlý olup olmadýðý konusunda bilgi vericidir. Bu nedenle gebeliðin ilk dönemlerinde yapýlan ultrason kontrollerinizi ihmal etmeyiniz.
Kanamalar bebeðin içeride ölmesinden genelde birkaç hafta sonra ortaya çýkmaktadýr.
Bir kez düþük yaptýktan sonra bu durumun ayrýntýlý bir þekilde
araþtýrýlmasýna pek gerek yoktur. Ancak iki veya daha fazla düþüðü
olanlarda ayrýntýlý bir þekilde bazý testlerin yapýlmasý sonraki
gebeliklerin durumunda ayrýntýlý bilgiler verebilir. Düþük
yapan kiþilerde bir takým psikolojik problemler ortaya çýkabilir. Ancak
unutulmamasý gereken; “düþüðün aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren
bir yaþam deneyimi olmadýðýdýr”. Sakat bir bebek doðurmaktansa
gebeliðin ilk aylarýnda bebeðin kaybedilmesi daha iyi bir sonuç olarak
görülmelidir.Düþük Sonrasý Testleriniz ve Ýzlemleriniz
Bir kez düþük yapan kiþilerde yapýlan bir takým kan testleri ile durum aydýnlatýlmaya çalýþýlýr. Genellikle önerilen yeni bir hamilelik oluþtuktan sonra düzenli doktor izlemleri ve gerekli görülen ilaçlarý kullanmanýzdýr.
Gebelik öncesi, ideal kilonuza ulaþmanýz, sigara ve alkolü býrakmanýz, eðer bir takým sistemik hastalýðýnýz varsa (þeker hastalýðý, astým, kalp hastalýðý gibi) bunlarý kontrol altýna aldýktan ve bölüm doktorunuzun onayýný aldýktan sonra yeni bir gebeliði denemeniz son derece faydalý olacaktýr.
x
x
x
x
x
Düþük türlerini ayrýntýlý olarak inceleyebiliriz…
Abortus insipiens taný konulan gebelerde kürtaj ile gebeliðin kontrollü bir þekilde sonlandýrýlmasý gerekir. Çünkü bu durumda kiþi aðrý çekmektedir ve gebeliðin devam etmesi olasý deðildir.
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük): Bebek (fetus), plasenta, amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan “gebelik materyali” nin rahim içinden rahim dýþýna tam olarak atýlamamasý, içeride bir miktar materyal kalmasý halidir.
Bu durumda kanama ve utrerin kontraksiyonlar (rahim kasýlmalarý) ile birlikte gebelik materyalinin bir kýsmýnýn atýlmasý ile gebelik kesesi bozulur, ancak atýlamayan materyal rahim içinde kalýr.
Ultrason ile rahim içinde kalan artýk (rest) materyal tespit edilen hastalar “kürete edilmeli” yani rahim içi temizlenmelidir.
Rest abortus (Artýk materyal) : Bazen düþükten veya bazen de kürtajdan günler hatta haftalar sonra rahim içinde kalan gebelik materyali “rest” olarak tanýmlanýr ve rest materyal kanamalara sebebiyet vererek hastanýn hekime baþvurmasýna neden olabilir.
Bu durum tespit edildiðinde kiþinin rahim içinde kalan gebeliðe ait materyali kürtajla temizlenmelidir.
6-7 haftadan büyük gebeliklerde düþük sonrasý içeride parça kalma olasýlýðý yüksek olduðundan þüpheli hastalarda kürtaj yapýlarak parça kalmadýðýndan emin olunmasý gerekir.
Komplet abortus (Tam düþük): Gebeliðe ait ürünlerin hepsinin kanama ve rahim kasýlmalarý ile birlikte vücut dýþýna atýlmasý durumudur ve bu durumda rahim içinde gebeliðe ait hiçbir doku kalmamýþtýr.
Özellikle 4-5 haftalýk çok erken gebeliklerde rahim içindeki doku hacmi az olduðundan rahim kasýlmalarý ile gebelik materyali tam olarak dýþarý atýlabilir. Bu durum vajinal ultrasonla tespit edilebilir ve rahim içinde gebeliðe ait bir materyal kalmadýðýndan çoðu kez bir müdahaleye gerek kalmaz. Kiþinin kanamasý da kendiliðinden azalmaya baþlar.
Boþ gebelik (Blighted ovum, Anembriyonik gebelik): Halk arasýnda “su gebeliði”, “boþ gebelik” veya “boþ kese” olarak da adlandýrýlan bu durumda gebelik kesesini oluþturan amion kesesi ve plasenta oluþurken bu yapýlarýn içinde bir bebek bulunmamaktadýr.
Kiþi kan veya idrar testi yaptýrdýðýnda gebelik testleri pozitif olmasýna raðmen rahim içinde saðlýklý bir gebelik olmadýðýndan kürtajla gebeliðin kontrollü bir þekilde terminasyonu (sonlandýrýlmasý) yani kürtaj iþlemi þarttýr.
Aksi takdirde gebelik olur olmaz bir zamanda kendiliðinden kanama ile sonlanacaktýr. Bu ani durum kiþilerde panik durumuna yol açabilir.
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük): Intrauterin exitus; bebeðin rahim içinde ölmesini tanýmlayan ve sýk kullanýlan bir terimdir.
Ýþte missed abortus; intrauterin exitus durumunun gerçekleþmesi yani bebeðin rahim içinde ölmesine raðmen rahim kasýlmalarýnýn olmamasý nedeni ile düþük tam olarak gerçekleþemez ve uzun süre geçmesine raðmen durum fark edilemeyebilir.
Bebeðin uzun süreli rahim içinde ölü kalmasý zaman içinde kirli kahverengi kanamalara sebebiyet verebilir. Günümüzde ilk dönemlerde yapýlan rutin ultrason kontrolleri ile missed abortus görülme sýklýðý da oldukça azalmýþtýr.
Fetusun uzun süre atýlmadan rahim içinde ölü kalmasý anne adayýnýn hayatýný tehdit edebilecek kan pýhtýlaþmasý problemlerine neden olabileceðinden son derece önemli bir durumdur.
Elektif abortus (Ýsteðe baðlý düþük): Herhangi bir komplikasyon olmamasýna karþýn anne ve baba adayýnýn kendi rýzasý ile gebeliðin terminasyonu yani sonlandýrýlmasýdýr.
Ýsteðe baðlý abortuslar halk arasýnda genellikle “kürtaj” olarak ifade edilmektedir. Halbuki kürtaj kelime anlamý olarak rahim içinin temizlenmesi ile ilgili tüm iþlemleri kapsamaktadýr.
Kimyasal gebelik: Kimyasal gebeliði tam olarak anlayabilmek için gebeliðin baþlangýcý ile ilgili bilgileri vermekte fayda olduðunu düþünüyorum.
40 haftalýk bir maraton olan gebelik, anneden gelen yumurta hücresi (oosit) ile babadan gelen sperm hücresinin tüplerde birleþmesi ile baþlamaktadýr. Bu aþamadan sonra döllenen yumurta bölünerek çoðalýr. Oluþan yeni canlýnýn (zigot) içerdiði hücreler bir yandan sayýca artar, diðer yandan tüp içinde ilerleyerek “blastokist” aþamasýnda rahim iç zarýna (endometriuma) tutunarak yuvalanýr (implantasyon olayý).
Blastokist aþamasýna gelindiðinde artýk embryo rahim içine ulaþmýþtýr ve human koriyonik gonadotropin (HCG) adý verilen gebeliðe özgü hormon salgýlanmaya baþlar. Gebelik ilerlemeye devam ettikçe bu hormonun önce kandaki ve sonrasýnda da idrardaki miktarlarý artar. Ýdrarda saptanabilmesi için kan düzeylerinin yüksek deðerlere ulaþmasý gerekir.
HCG hormonu düzeyi genelde 500-1000 IU/mL miktarýna ulaþtýðýnda gebelik kesesi alttan yapýlan “vajinal ultrasonografi” ile görülebilir.
Karýndan yapýlan ultrasonlarda ise gebeliðin görülmesi daha geç olacaktýr ve bunun için kanda gebelik testi (Beta HCG) deðerinin 5000 IU/ml deðerlerine yükselmesi gereklidir.
Vajinal veya karýndan (abdominal) ultrasonlar ile rahim içinde bir gebeliðin görülmesi duruma “klinik gebelik” adý verilir.
Bazý durumlarda ise henüz bir adet gecikmesi olmadan, 1-2 gün kala kanda yapýlan gebelik testi ile hCG düzeyindeki artýþ saptanabilir. Ancak herhangi bir nedenle gebelik canlýlýðýný yitirdiðinde bazen adet kanamasýnda herhangi bir gecikme olmadan ya da 1-2 günlük gecikme sonrasý kanama ile gebelik sonlanýr. Böyle bir durumda “kimyasal gebelik” ten söz edilir. Yani gebelik kanda yapýlan incelemeler ile saptanmýþ ancak klinik olarak saptanabilecek aþamaya gelemeden sonlanmýþtýr.
Yani, kimyasal gebelikte yumurta hücresi ile sperm tüplerde birleþtikten sonra oluþan “blastokist” rahim içine tutunamadan veya tutunduktan birkaç gün sonra atýlýp kaybolmaktadýr. Oluþan tüm gebeliklerin %50kadarý kimyasal gebelik þeklinde abort ile sonuçlanmaktadýr. Atýlmanýn sebebi ise bebeðin oluþum aþamasýnda oluþan bir takým hatalardýr.
Habitüel abortus (tekrarlayan düþükler): Birbirini izleyen iki veya daha fazla gebeliðin düþük ile sonuçlanmasý durumunda tekrarlayan düþüklerden (habituel abortus) söz edilir. Tekrarlayan düþüklerin sebepleri tek bir kez olan “spontan (kendiliðinden) düþük”lerden farklýdýr.
Septik Abortus (Kriminal abortus): Abortusun enfeksiyon ile komplike olmasýdýr. En sýk yasal olmayan þekilde ehliyetsiz kiþiler tarafýndan, özellikle büyük gebelik haftalarýnda ve steril olmayan ortamlar sonrasýnda septik abortus görülebilir.
Bazen de kiþinin kendi kendine bebeðini steril olmayan bir takým cisimler ile düþürmek amacýyla gebelik kesesini vajinal yolla bozmasý sonrasýnda görülebilmektedir.
Kriminal abortlar, anne ölümlerinin önde gelen nedenleri arasýndadýr.
DÜÞÜKLERÝN GÖRÜLME SIKLIÐI
Kimyasal gebeliklerin %50-60 kadarý kendiliðinden sonlanmakta ve çoðu zaman yalnýzca birkaç günlük adet gecikmesi olarak algýlanarak fark edilememektedir.
Bilimsel çalýþmalarda rapor edilen düþük sýklýðý ise tahminlerin üzerinde ortalama olarak % 20 civarýndadýr. Genelde en sýklýkla ilk 3 ay risk dönemidir. Gebelik ilerledikçe düþük olma olasýlýðý da giderek azalmaktadýr.
Düþüklerin %80’inden fazlasý birinci trimester içinde yani ilk 13 haftada meydana gelir. En fazla risk ise ilk 8 haftada olup, bu gebelik haftasýndan sonra düþük þansý giderek azalmaktadýr.
DÜÞÜK NÝYE OLUR?
Erken dönemde embryoya ait nedenler düþüklerin %90’ýný oluþturur. Bunlar arasýnda en önemli neden o bebeðe ait “kromozomal bozukluklar”dýr. Erken dönem düþüklerin yarýsýndan fazlasýnda bebeðe ait kromozom anomalileri saptanmaktadýr.
Düþüklerin en önemli nedeni olan kromozom bozukluklarý ailevi geçiþ göstermezler ve tamamen bir þans eseri rastlantýsal olarak ortaya çýkarlar. Yani hatalý bir üretim sonucunda oluþan gebeliðin kendi kendine sonlanmasýdýr bir yede düþük.
Bu nedenle düþük aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren bir yaþam deneyimi deðildir. Doðanýn bebeðinizin saðlýklý ve sorunsuz olmasý için harcadýðý büyük çabanýn sadece küçük bir parçasýdýr.
Nedeni bilinen diðer düþük nedenleri arasýnda gebeliðin erken dönemlerinde kullanýlan ilaçlar, radyasyon ya da benzeri çevresel faktörler sayýlabilir.
%3 olguda anne ya da babada bulunan bir takým genetik anormallikler tekrarlayan düþüklerin sebebidir.
Öte yandan rahimde doðuþtan gelen þekil bozukluklarý ya da bazý baðýþýklýk sistemi hastalýklarý da deðiþik mekanizmalarla düþüðe neden olmaktadýrlar.
DÜÞÜK NEDENLERÝ
Embryoya ait kromozom anomalileri
Özellikle ileri anne yaþý olanlarda embriyoya ait problemler sýk olarak ortaya çýkarak düþüðe sebep olmaktadýr.
Örneðin 20 yaþýnda bir kadýn hamile kaldýðýnda bunun düþükle sonuçlanma olasýlýðý %13 iken 42 yaþýndan sonra bu oran %50 dir. Bunun nedeni annenin yumurtalýklarýndaki yaþlanmadýr.
Gebelik sayýsý arttýkça düþük riskleri de artmaktadýr. Son yýllarda özellikle yardýmcý üreme tekniklerinin artmasý ile çoðul gebelikler de artmýþtýr.
Teratojenik veya mutajenik etkiler (ilaç, radyasyon gibi)
Genetik
nedenler (anne ya da babaya ait genetik bir bozukluk. Bu bozukluklar
annede herhangi bir sebep yapmaksýzýn gebelikte problem sonucu düþüðe
sebebiyet verebilir)
Üreme sistemindeki yapýsal anomaliler
o Doðumsal uterin anomaliler (çift rahim, rahim içinin darlýðý, rahim içinde perdeler vb)
o Myomlar
o Servikal yetmezlik (Rahim aðzý yetmezliði)
o Korpus luteum yetmezliði
Annede görülen bazý enfeksiyonlar
o Aktif enfeksiyonlar (Kýzamýkçýk, Sitomegalovirus, Listerya, Toksoplasma gibi)
o Yüksek ateþ
Asherman sendromu
Annede görülen sistemik hastalýklar
o Sistemik lupus (SLE)
o Bazý tiroid hastalýklarý (hashimato tiroiditi, graves gibi)
o Polikistik over hastalýðý (PCOS)
o Kontrolsüz þeker hastalýðý (diabetes mellitus)
o Böbrek hastalýklarý
o Endometriosis
o Þiddetli hipertansiyon
o Kalp hastalýklarý
o Kronik astým
o Antifosfolipid sendromu (Trombofilia)
Zararlý alýþkanlýklar
o Sigara
o Alkol
o Uyuþturucu
o Yüksek doz kafein
Tekrarlayan düþüklerdeki nedenler ise tamamen farklýdýr.
DÜÞÜÐÜN BELÝRTÝLERÝ
Gebeliðin baþýndan sonuna kadar vajinal kanama probleminin olmasý normal kabul edilemez ve hem anne hem de bebek için ciddi sonuçlar doðurabilir. Bu durumda mutlaka doktorunuzu aramalýsýnýz !!.
Düþüðün en önemli belirtisi kanamadýr. Çünkü kanama olmadan düþük olmaz.
Bazý gebeler gebeliðinin ilk dönemlerinde kasýk aðrýsý þikayetleri yaþayarak düþük yapma korkusuna kapýlabilirler. Bu kasýk aðrýlarýnýn nedeni gebeliðin büyümesi baðlý olarak rahimi yan duvarlarýndan asan ligamentlerin gerilmesidir (round ligament aðrýlarý) ve bu þikayet korkulacak bir durum yaratmaz.
Vajinal kanama durumunda mutlaka bir ultrason deðerlendirilmesi ve bazen de alttan spekulm muayenesi gereklidir. Vajinal kanamaya kasýktaki þiddetli aðrýlarýn da eþlik etmesi abort tehlikesinin arttýðýna iþaret etmektedir.
Kiþinin aðrý ve kanama ile birlikte kana bulanmýþ beyaz et parçasý þeklinde pýhtýlý parçalarý düþürmesi taný için önemlidir. Bu parçalarýn mümkünse atýlmadan bir poþet içinde doktora görülmesi tanýyý kolaylaþtýrýcýdýr.
DÜÞÜKTE YAPILAN ÝÞLEMLER
Ayrýntýlý bir anamnez (öykülendirme), muayene ve tansiyon ölçümü sonrasýnda yapýlacak bir ultrason incelemesi ile bebeðe ait kalp atýmlarýnýn varlýðý kontrol edilir. Düþük tanýsý kesinlik kazandýktan sonra hastaya kürtaj iþlemi yapýlmaktadýr.
Her vajinal kanama düþük olmadýðý için eðer ki düþük gerçekleþmediði saptanýrsa “Abortus imminens” tanýsý konularak hasta müþahede altýna alýnýr.
DÜÞÜK HANGÝ DURUMLAR ÝLE KARIÞIR?
Gebelikte kanama ve aðrý varlýðýnda ayýrýcý taný önemlidir. Ancak dýþ gebelik ve mol gebelik (üzüm gebeliði) gibi anormal gebeliklerin varlýðýnda da adet gecikmesi, kanama ve aðrý þikayetleri olabileceði için düþük ile karýþabilmektedir.
DÜÞÜK NELERE YOL AÇAR?
En sýk olarak geliþen komplikasyonlar kanama ve enfeksiyondur.
Kanama çok fazla ise kansýzlýða baðlý bulgular ve hipovolemik þok geliþebilir. Þok, daha çok ileri gebelik haftasýnda olur veya hastaneye gecikmiþ hastalarda belirgindir. Ýleri gebelik haftalarýnda kanamanýn miktarý da fazladýr.
Kanamanýn aþýrý olmasý ve geç müdahale edilmesi durumunda hayatý tehdit edebilecek ciddi sorunlar (þok gibi) görülebilir. Kanamanýn bir diðer komplikasyonu da anemidir. Fazla kanama varlýðýnda damar yolu açýlarak serum hatta bazý durumlarda kan verilmesi gerekebilir.
Enfeksiyon ise en çok rahim içerisinde parça kalmasýna baðlýdýr. Çünkü canlýlýðýný yitiren dokular bakterilerin üremesi için ideal ortam yaratýr.
Özellikle septik abortusta enfeksiyon anne hayatýný ciddi bir þekilde tehtid edicidir.
SÝZ SORMADAN BÝZ CEVAPLANDIRALIM
Tüm düþüklerden sonra kürtaj gerekli midir?
Eðer ki “komplet” yani tam düþük yapýlmamýþ ise düþükten sonra kürtaj gereklidir. Çünkü içeride kalan parçalar kanama veya enfeksiyona neden olabilir.
Kürtaj sonrasý kanama ne kadar sürer?
Düþük sonrasý yapýlan kürtaj sonrasýnda kanama miktarý gittikçe azalarak 2-7 gün kadar sürebilir. Çoðu zaman bu kanama pýhtýsýz þekildedir ve miktarý bir adet kanamasýndan fazla deðildir.
10 günden uzun süren kanamalarda kontrol uygundur. Bazen ise kürtaj sonrasý hiç kanama olmayabilir. Bu da normal bir bulgudur.
Kanamaya kötü bir kokunun da eþlik etmesi önemli bir bulgudur ve enfeksiyonu düþündürür. Bu durumda mutlaka doktorunuza danýþmalýsýnýz.
Kürtaj sonrasý gebelik testi kaç günde negatifleþir?
Düþük ve kürtajlardan 15-20 gün sonrasýna kadar gebelik testine bakýlmasý yanlýþ pozitiflikler verebilir. Bu nedenle 20 günden önce gebelik testinin yapýlmasýnýn önemi yoktur.
Düþük sonrasý ilk adet ne zaman görülür?
Bir düþük sonrasý uygulanan kürtajdan 4-6 hafta sonra ilk adetinizi göreceksiniz. Hamilelik öncesi adetlerin gecikmeli olmasý durumunda ilk periyod daha da gecikebilir.
Kan uyuþmazlýðý varlýðýnda ek önlem gerekir mi?
Altý haftadan küçük gebeliklerde ek bir tedavi gerekmez. Daha büyük gebeliklerde ise anneyi Rh (kan uyuþmazlýðý) etkilenmesinden korumak için “anti-D Immunglobulin” yapýlmasý gerekir. Gebeliðin 13 haftadan büyük olduðu durumlarda - týpký doðumda olduðu gibi - ilk 72 saat içinde 300 mikrogram anti-D yapýlýrken, 13 haftadan küçük gebeliklerde 50 mikrogram yapýlmasý yeterlidir.
Ancak ülkemizde yalnýzca 300 mikrogram anti-D Immunglobulin iðneleri mevcut olduðundan direkt bu iðneler gebelik haftasýna bakýlmaksýzýn yapýlmaktadýr.
Düþükten sonra yeni bir gebelik için ne kadar beklenmelidir?
Týbbi olarak düþük sonrasý ilk adet kanamasýndan sonra gebelik þansý vardýr ve gebe kalýnmasýnda her hangi bir sakýnca bulunmamaktadýr.
Kürtaj sonrasý ilk iliþki ne zaman önerilir?
Kürtajdan 10-15 gün sonra cinsel iliþki olabilir. Ancak eðer halen kanama devam ediyorsa enfeksiyon riski nedeni ile kanamanýn devam ettiði süre içinde cinsel iliþki önerilmez.
Ýntrauterin exitus nedir?
Ýntrauterin exitus bebeðin rahim içinde ölümünü tarif eden bir terimdir. Ýntra-iç, Uterin-rahim ve Exitus-ölüm kelimelerinin bir araya gelmesinden türemiþtir ve týbbi terminolojide sýk olarak kullanýlmaktadýr.
Gebe adet görür mü?
Gebelik süresince bir kadýn adet görmez. Bazý hastalar tarafýndan gebelikteki kanamalar yanlýþ bir þekilde adet kanamasý olarak yorumlanmaktadýr. Halbuki bu kanamalar düþük tehtidleri, erken doðum riskleri veya plasental patolojilere baðlý olarak geliþebilir. Bu durum hem anne hem de bebek açýsýndan son derece riskli olabilir.
Kanama ile birlikte parça düþürürseniz düþen parçayý bir poþete koyarak
doktorunuza götürünüz. Bu parçanýn gözle ve patolojik olarak (mikroskop
altýnda) incelenmesi düþüðünüzün nedenleri hakkýnda bilgi saðlayabilir.
Bebeðiniz canlý olmadýðý halde kanda ve idrarda yapýlan gebelik
testleri pozitiftir. Hatta bebeðiniz canlý olmadýðý halde gebelik
þikayetleriniz devam edebilir ve ilk zamanlarda hiç kanama þikayetiniz
olmayabilir.
Ancak beþ buçuk’uncu haftadan itibaren yapýlan transvajinal (alttan) ultrasonlar bebeðinizin saðlýklý ve canlý olup olmadýðý konusunda bilgi vericidir. Bu nedenle gebeliðin ilk dönemlerinde yapýlan ultrason kontrollerinizi ihmal etmeyiniz.
Kanamalar bebeðin içeride ölmesinden genelde birkaç hafta sonra ortaya çýkmaktadýr.
Bir kez düþük yaptýktan sonra bu durumun ayrýntýlý bir þekilde
araþtýrýlmasýna pek gerek yoktur. Ancak iki veya daha fazla düþüðü
olanlarda ayrýntýlý bir þekilde bazý testlerin yapýlmasý sonraki
gebeliklerin durumunda ayrýntýlý bilgiler verebilir.
Düþük
yapan kiþilerde bir takým psikolojik problemler ortaya çýkabilir. Ancak
unutulmamasý gereken; “düþüðün aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren
bir yaþam deneyimi olmadýðýdýr”. Sakat bir bebek doðurmaktansa
gebeliðin ilk aylarýnda bebeðin kaybedilmesi daha iyi bir sonuç olarak
görülmelidir.
Düþük Sonrasý Testleriniz ve Ýzlemleriniz
Bir kez düþük yapan kiþilerde yapýlan bir takým kan testleri ile durum aydýnlatýlmaya çalýþýlýr. Genellikle önerilen yeni bir hamilelik oluþtuktan sonra düzenli doktor izlemleri ve gerekli görülen ilaçlarý kullanmanýzdýr.
Gebelik öncesi, ideal kilonuza ulaþmanýz, sigara ve alkolü býrakmanýz, eðer bir takým sistemik hastalýðýnýz varsa (þeker hastalýðý, astým, kalp hastalýðý gibi) bunlarý kontrol altýna aldýktan ve bölüm doktorunuzun onayýný aldýktan sonra yeni bir gebeliði denemeniz son derece faydalý olacaktýr.
Giriþ
Düþükler,
týbbi literaturde “abortus” olarak geçmekte olup gebeliðin ilk
yarýsýnda yani yirminci gebelik haftasýndan önce veya bebek 500 gram
aðýrlýða ulaþmadan önce gebeliðin deðiþik nedenlerle sonlanmasýdýr.
Bu dönemdeki bebek (fetus), plasenta (eþ kýsmý), amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan rahim içi içeriðe “gebelik materyali” veya “gebelik ürünü” adý verilmektedir.
Gebeliðin 20. haftasýndan 37. haftasýna kadar gerçekleþen doðum eylemleri ise düþük olarak deðil “erken doðum eylemi (preterm eylem)“ olarak tanýmlanmaktadýr.
Bu dönemdeki bebek (fetus), plasenta (eþ kýsmý), amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan rahim içi içeriðe “gebelik materyali” veya “gebelik ürünü” adý verilmektedir.
Gebeliðin 20. haftasýndan 37. haftasýna kadar gerçekleþen doðum eylemleri ise düþük olarak deðil “erken doðum eylemi (preterm eylem)“ olarak tanýmlanmaktadýr.
DÜÞÜK (ABORTUS) TÜRLERÝ (Baþlýklar)
Erken düþük
Geç düþük
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük)
Abortus imminens (Düþük tehdidi)
Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük)
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük)
Rest abortus (Artýk materyal kalmasý)
Komplet abortus (Tam düþük)
Boþ gebelik (blighted ovum, anembriyonik gebelik)
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük)
Elektif abortus (isteðe baðlý düþük)
Kimyasal gebelik
(Habitüel abortus, tekrarlayan düþükler)
Septik Abortus (Kriminal abortus)
Erken düþük Geç düþük Spontan abortus (Kendiliðinden düþük) Abortus imminens (Düþük tehdidi) Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük) Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük) Rest abortus (Artýk materyal kalmasý) Komplet abortus (Tam düþük) Boþ gebelik (blighted ovum, anembriyonik gebelik) Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük) Elektif abortus (isteðe baðlý düþük) Kimyasal gebelik (Habitüel abortus, tekrarlayan düþükler) Septik Abortus (Kriminal abortus)Düþük türlerini ayrýntýlý olarak inceleyebiliriz…
DÜÞÜK (ABORTUS) TÜRLERÝ (Ayrýntýlý biçimiyle)
Erken düþük: Gebeliðin ilk 12 haftasýnda ortaya çýkan düþüklerdir.
Geç düþük: Gebeliðin 12-20. haftalarý arasýndaki düþüklerdir.
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük): Herhangi bir müdahale olmaksýzýn direkt olarak gebeliðin rahim dýþýna kendiliðinden atýlmasýdýr.
Abortus imminens (Düþük tehdidi): Gebeliðin ilk yarýsýnda rahim içinde yaþayan bir bebeðin olmasýna raðmen vajinal kanamanýn olmasý durumudur. Bu durumda henüz düþük gerçekleþmemiþ olup bir düþük tehdidii ve düþük riski mevcuttur.
Vajinal kanamalarda kanamanýn rengi kahverenginden parlak kýrmýzýya kadar deðiþik þekillerde olabilir. Parlak kanamalar taze (yeni gerçekleþmiþ) kanamayý ifade eder ve daha tehlikelidir.
Kahverengi kanamalar ise önceden içeriye oluþmuþ kanamalarýn daha sonraki dönemlerde dýþarýya drene oluþuyla iliþkilidir.
Kanamalarla beraber kramp tarzýnda aðrýlar da olabilir. Ancak abortus imminenste rahim aðzýnda herhangi bir açýklýk mevcut deðildir.
Gebeliklerde ilk haftalardaki kanamalarýn %90 ‘ý kendiliðinden geçicidir ve bebekle ilgili bir sakatlýk (anomali) oluþturmaz. Ancak %10’u kasýlmalarýn artmasý ile kaçýnýlmaz düþüðe (abortus insipiens) dönüþebilir.
Gebeliðinizde vajinal kanama ile birlikte doktorunuza baþvurduðunuzda yapýlan ultrasonda düþük tehtidi (Abortus imminens) tespit edildiðinde yapmanýz gerekenler;
Mutlak yatak ýstýrahati (15-20 gün süreyle) yapmanýz
Cinsel iliþkiden kaçýnmanýz
Aðýr yük kaldýrmaktan ve aðýr iþ yapmaktan kaçýnmanýz
Stresten uzak durmanýz
Doktorunuzun vereceði önerileri dikkate alýp gerekli ilaçlarý kullanmanýz
Kanamanýzýn
artmasý ve parça düþürmeniz durumu ile karþýlaþmanýz durumunda yeniden
doktorunuza bilgi vermeniz son derece önemlidir.
Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük): Kanama ve þiddetli aðrý ile birlikte rahim aðzýnda (cervix) açýlma sonrasýnda düþüðün kaçýnýlmaz hale gelmesi durumudur.
Erken düþük: Gebeliðin ilk 12 haftasýnda ortaya çýkan düþüklerdir.
Geç düþük: Gebeliðin 12-20. haftalarý arasýndaki düþüklerdir.
Spontan abortus (Kendiliðinden düþük): Herhangi bir müdahale olmaksýzýn direkt olarak gebeliðin rahim dýþýna kendiliðinden atýlmasýdýr.
Abortus imminens (Düþük tehdidi): Gebeliðin ilk yarýsýnda rahim içinde yaþayan bir bebeðin olmasýna raðmen vajinal kanamanýn olmasý durumudur. Bu durumda henüz düþük gerçekleþmemiþ olup bir düþük tehdidii ve düþük riski mevcuttur.
Vajinal kanamalarda kanamanýn rengi kahverenginden parlak kýrmýzýya kadar deðiþik þekillerde olabilir. Parlak kanamalar taze (yeni gerçekleþmiþ) kanamayý ifade eder ve daha tehlikelidir.
Kahverengi kanamalar ise önceden içeriye oluþmuþ kanamalarýn daha sonraki dönemlerde dýþarýya drene oluþuyla iliþkilidir.
Kanamalarla beraber kramp tarzýnda aðrýlar da olabilir. Ancak abortus imminenste rahim aðzýnda herhangi bir açýklýk mevcut deðildir.
Gebeliklerde ilk haftalardaki kanamalarýn %90 ‘ý kendiliðinden geçicidir ve bebekle ilgili bir sakatlýk (anomali) oluþturmaz. Ancak %10’u kasýlmalarýn artmasý ile kaçýnýlmaz düþüðe (abortus insipiens) dönüþebilir.
Gebeliðinizde vajinal kanama ile birlikte doktorunuza baþvurduðunuzda yapýlan ultrasonda düþük tehtidi (Abortus imminens) tespit edildiðinde yapmanýz gerekenler;
Mutlak yatak ýstýrahati (15-20 gün süreyle) yapmanýz Cinsel iliþkiden kaçýnmanýz Aðýr yük kaldýrmaktan ve aðýr iþ yapmaktan kaçýnmanýz Stresten uzak durmanýz Doktorunuzun vereceði önerileri dikkate alýp gerekli ilaçlarý kullanmanýz Kanamanýzýn
artmasý ve parça düþürmeniz durumu ile karþýlaþmanýz durumunda yeniden
doktorunuza bilgi vermeniz son derece önemlidir.Abortus insipiens (Kaçýnýlmaz düþük): Kanama ve þiddetli aðrý ile birlikte rahim aðzýnda (cervix) açýlma sonrasýnda düþüðün kaçýnýlmaz hale gelmesi durumudur.
Abortus insipiens taný konulan gebelerde kürtaj ile gebeliðin kontrollü bir þekilde sonlandýrýlmasý gerekir. Çünkü bu durumda kiþi aðrý çekmektedir ve gebeliðin devam etmesi olasý deðildir.
Ýnkomplet abortus (Tam olmayan düþük): Bebek (fetus), plasenta, amniyon kesesi ve amniyon zarýndan oluþan “gebelik materyali” nin rahim içinden rahim dýþýna tam olarak atýlamamasý, içeride bir miktar materyal kalmasý halidir.
Bu durumda kanama ve utrerin kontraksiyonlar (rahim kasýlmalarý) ile birlikte gebelik materyalinin bir kýsmýnýn atýlmasý ile gebelik kesesi bozulur, ancak atýlamayan materyal rahim içinde kalýr.
Ultrason ile rahim içinde kalan artýk (rest) materyal tespit edilen hastalar “kürete edilmeli” yani rahim içi temizlenmelidir.
Rest abortus (Artýk materyal) : Bazen düþükten veya bazen de kürtajdan günler hatta haftalar sonra rahim içinde kalan gebelik materyali “rest” olarak tanýmlanýr ve rest materyal kanamalara sebebiyet vererek hastanýn hekime baþvurmasýna neden olabilir.
Bu durum tespit edildiðinde kiþinin rahim içinde kalan gebeliðe ait materyali kürtajla temizlenmelidir.
6-7 haftadan büyük gebeliklerde düþük sonrasý içeride parça kalma olasýlýðý yüksek olduðundan þüpheli hastalarda kürtaj yapýlarak parça kalmadýðýndan emin olunmasý gerekir.
Komplet abortus (Tam düþük): Gebeliðe ait ürünlerin hepsinin kanama ve rahim kasýlmalarý ile birlikte vücut dýþýna atýlmasý durumudur ve bu durumda rahim içinde gebeliðe ait hiçbir doku kalmamýþtýr.
Özellikle 4-5 haftalýk çok erken gebeliklerde rahim içindeki doku hacmi az olduðundan rahim kasýlmalarý ile gebelik materyali tam olarak dýþarý atýlabilir. Bu durum vajinal ultrasonla tespit edilebilir ve rahim içinde gebeliðe ait bir materyal kalmadýðýndan çoðu kez bir müdahaleye gerek kalmaz. Kiþinin kanamasý da kendiliðinden azalmaya baþlar.
Boþ gebelik (Blighted ovum, Anembriyonik gebelik): Halk arasýnda “su gebeliði”, “boþ gebelik” veya “boþ kese” olarak da adlandýrýlan bu durumda gebelik kesesini oluþturan amion kesesi ve plasenta oluþurken bu yapýlarýn içinde bir bebek bulunmamaktadýr.
Kiþi kan veya idrar testi yaptýrdýðýnda gebelik testleri pozitif olmasýna raðmen rahim içinde saðlýklý bir gebelik olmadýðýndan kürtajla gebeliðin kontrollü bir þekilde terminasyonu (sonlandýrýlmasý) yani kürtaj iþlemi þarttýr.
Aksi takdirde gebelik olur olmaz bir zamanda kendiliðinden kanama ile sonlanacaktýr. Bu ani durum kiþilerde panik durumuna yol açabilir.
Missed abortus (Farkedilmemiþ düþük): Intrauterin exitus; bebeðin rahim içinde ölmesini tanýmlayan ve sýk kullanýlan bir terimdir.
Ýþte missed abortus; intrauterin exitus durumunun gerçekleþmesi yani bebeðin rahim içinde ölmesine raðmen rahim kasýlmalarýnýn olmamasý nedeni ile düþük tam olarak gerçekleþemez ve uzun süre geçmesine raðmen durum fark edilemeyebilir.
Bebeðin uzun süreli rahim içinde ölü kalmasý zaman içinde kirli kahverengi kanamalara sebebiyet verebilir. Günümüzde ilk dönemlerde yapýlan rutin ultrason kontrolleri ile missed abortus görülme sýklýðý da oldukça azalmýþtýr.
Fetusun uzun süre atýlmadan rahim içinde ölü kalmasý anne adayýnýn hayatýný tehdit edebilecek kan pýhtýlaþmasý problemlerine neden olabileceðinden son derece önemli bir durumdur.
Elektif abortus (Ýsteðe baðlý düþük): Herhangi bir komplikasyon olmamasýna karþýn anne ve baba adayýnýn kendi rýzasý ile gebeliðin terminasyonu yani sonlandýrýlmasýdýr.
Ýsteðe baðlý abortuslar halk arasýnda genellikle “kürtaj” olarak ifade edilmektedir. Halbuki kürtaj kelime anlamý olarak rahim içinin temizlenmesi ile ilgili tüm iþlemleri kapsamaktadýr.
Kimyasal gebelik: Kimyasal gebeliði tam olarak anlayabilmek için gebeliðin baþlangýcý ile ilgili bilgileri vermekte fayda olduðunu düþünüyorum.
40 haftalýk bir maraton olan gebelik, anneden gelen yumurta hücresi (oosit) ile babadan gelen sperm hücresinin tüplerde birleþmesi ile baþlamaktadýr. Bu aþamadan sonra döllenen yumurta bölünerek çoðalýr. Oluþan yeni canlýnýn (zigot) içerdiði hücreler bir yandan sayýca artar, diðer yandan tüp içinde ilerleyerek “blastokist” aþamasýnda rahim iç zarýna (endometriuma) tutunarak yuvalanýr (implantasyon olayý).
Blastokist aþamasýna gelindiðinde artýk embryo rahim içine ulaþmýþtýr ve human koriyonik gonadotropin (HCG) adý verilen gebeliðe özgü hormon salgýlanmaya baþlar. Gebelik ilerlemeye devam ettikçe bu hormonun önce kandaki ve sonrasýnda da idrardaki miktarlarý artar. Ýdrarda saptanabilmesi için kan düzeylerinin yüksek deðerlere ulaþmasý gerekir.
HCG hormonu düzeyi genelde 500-1000 IU/mL miktarýna ulaþtýðýnda gebelik kesesi alttan yapýlan “vajinal ultrasonografi” ile görülebilir.
Karýndan yapýlan ultrasonlarda ise gebeliðin görülmesi daha geç olacaktýr ve bunun için kanda gebelik testi (Beta HCG) deðerinin 5000 IU/ml deðerlerine yükselmesi gereklidir.
Vajinal veya karýndan (abdominal) ultrasonlar ile rahim içinde bir gebeliðin görülmesi duruma “klinik gebelik” adý verilir.
Bazý durumlarda ise henüz bir adet gecikmesi olmadan, 1-2 gün kala kanda yapýlan gebelik testi ile hCG düzeyindeki artýþ saptanabilir. Ancak herhangi bir nedenle gebelik canlýlýðýný yitirdiðinde bazen adet kanamasýnda herhangi bir gecikme olmadan ya da 1-2 günlük gecikme sonrasý kanama ile gebelik sonlanýr. Böyle bir durumda “kimyasal gebelik” ten söz edilir. Yani gebelik kanda yapýlan incelemeler ile saptanmýþ ancak klinik olarak saptanabilecek aþamaya gelemeden sonlanmýþtýr.
Yani, kimyasal gebelikte yumurta hücresi ile sperm tüplerde birleþtikten sonra oluþan “blastokist” rahim içine tutunamadan veya tutunduktan birkaç gün sonra atýlýp kaybolmaktadýr. Oluþan tüm gebeliklerin %50kadarý kimyasal gebelik þeklinde abort ile sonuçlanmaktadýr. Atýlmanýn sebebi ise bebeðin oluþum aþamasýnda oluþan bir takým hatalardýr.
Habitüel abortus (tekrarlayan düþükler): Birbirini izleyen iki veya daha fazla gebeliðin düþük ile sonuçlanmasý durumunda tekrarlayan düþüklerden (habituel abortus) söz edilir. Tekrarlayan düþüklerin sebepleri tek bir kez olan “spontan (kendiliðinden) düþük”lerden farklýdýr.
Septik Abortus (Kriminal abortus): Abortusun enfeksiyon ile komplike olmasýdýr. En sýk yasal olmayan þekilde ehliyetsiz kiþiler tarafýndan, özellikle büyük gebelik haftalarýnda ve steril olmayan ortamlar sonrasýnda septik abortus görülebilir.
Bazen de kiþinin kendi kendine bebeðini steril olmayan bir takým cisimler ile düþürmek amacýyla gebelik kesesini vajinal yolla bozmasý sonrasýnda görülebilmektedir.
Kriminal abortlar, anne ölümlerinin önde gelen nedenleri arasýndadýr.
DÜÞÜKLERÝN GÖRÜLME SIKLIÐI
Kimyasal gebeliklerin %50-60 kadarý kendiliðinden sonlanmakta ve çoðu zaman yalnýzca birkaç günlük adet gecikmesi olarak algýlanarak fark edilememektedir.
Bilimsel çalýþmalarda rapor edilen düþük sýklýðý ise tahminlerin üzerinde ortalama olarak % 20 civarýndadýr. Genelde en sýklýkla ilk 3 ay risk dönemidir. Gebelik ilerledikçe düþük olma olasýlýðý da giderek azalmaktadýr.
Düþüklerin %80’inden fazlasý birinci trimester içinde yani ilk 13 haftada meydana gelir. En fazla risk ise ilk 8 haftada olup, bu gebelik haftasýndan sonra düþük þansý giderek azalmaktadýr.
DÜÞÜK NÝYE OLUR?
Erken dönemde embryoya ait nedenler düþüklerin %90’ýný oluþturur. Bunlar arasýnda en önemli neden o bebeðe ait “kromozomal bozukluklar”dýr. Erken dönem düþüklerin yarýsýndan fazlasýnda bebeðe ait kromozom anomalileri saptanmaktadýr.
Düþüklerin en önemli nedeni olan kromozom bozukluklarý ailevi geçiþ göstermezler ve tamamen bir þans eseri rastlantýsal olarak ortaya çýkarlar. Yani hatalý bir üretim sonucunda oluþan gebeliðin kendi kendine sonlanmasýdýr bir yede düþük.
Bu nedenle düþük aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren bir yaþam deneyimi deðildir. Doðanýn bebeðinizin saðlýklý ve sorunsuz olmasý için harcadýðý büyük çabanýn sadece küçük bir parçasýdýr.
Nedeni bilinen diðer düþük nedenleri arasýnda gebeliðin erken dönemlerinde kullanýlan ilaçlar, radyasyon ya da benzeri çevresel faktörler sayýlabilir.
%3 olguda anne ya da babada bulunan bir takým genetik anormallikler tekrarlayan düþüklerin sebebidir.
Öte yandan rahimde doðuþtan gelen þekil bozukluklarý ya da bazý baðýþýklýk sistemi hastalýklarý da deðiþik mekanizmalarla düþüðe neden olmaktadýrlar.
DÜÞÜK NEDENLERÝ
Embryoya ait kromozom anomalileriÖzellikle ileri anne yaþý olanlarda embriyoya ait problemler sýk olarak ortaya çýkarak düþüðe sebep olmaktadýr.
Örneðin 20 yaþýnda bir kadýn hamile kaldýðýnda bunun düþükle sonuçlanma olasýlýðý %13 iken 42 yaþýndan sonra bu oran %50 dir. Bunun nedeni annenin yumurtalýklarýndaki yaþlanmadýr.
Gebelik sayýsý arttýkça düþük riskleri de artmaktadýr. Son yýllarda özellikle yardýmcý üreme tekniklerinin artmasý ile çoðul gebelikler de artmýþtýr.
Teratojenik veya mutajenik etkiler (ilaç, radyasyon gibi) Genetik
nedenler (anne ya da babaya ait genetik bir bozukluk. Bu bozukluklar
annede herhangi bir sebep yapmaksýzýn gebelikte problem sonucu düþüðe
sebebiyet verebilir) Üreme sistemindeki yapýsal anomaliler o Doðumsal uterin anomaliler (çift rahim, rahim içinin darlýðý, rahim içinde perdeler vb)
o Myomlar
o Servikal yetmezlik (Rahim aðzý yetmezliði)
o Korpus luteum yetmezliði
Annede görülen bazý enfeksiyonlar o Aktif enfeksiyonlar (Kýzamýkçýk, Sitomegalovirus, Listerya, Toksoplasma gibi)
o Yüksek ateþ
Asherman sendromu Annede görülen sistemik hastalýklar o Sistemik lupus (SLE)
o Bazý tiroid hastalýklarý (hashimato tiroiditi, graves gibi)
o Polikistik over hastalýðý (PCOS)
o Kontrolsüz þeker hastalýðý (diabetes mellitus)
o Böbrek hastalýklarý
o Endometriosis
o Þiddetli hipertansiyon
o Kalp hastalýklarý
o Kronik astým
o Antifosfolipid sendromu (Trombofilia)
Zararlý alýþkanlýklar o Sigara
o Alkol
o Uyuþturucu
o Yüksek doz kafein
Tekrarlayan düþüklerdeki nedenler ise tamamen farklýdýr.
DÜÞÜÐÜN BELÝRTÝLERÝ
Gebeliðin baþýndan sonuna kadar vajinal kanama probleminin olmasý normal kabul edilemez ve hem anne hem de bebek için ciddi sonuçlar doðurabilir. Bu durumda mutlaka doktorunuzu aramalýsýnýz !!.
Düþüðün en önemli belirtisi kanamadýr. Çünkü kanama olmadan düþük olmaz.
Bazý gebeler gebeliðinin ilk dönemlerinde kasýk aðrýsý þikayetleri yaþayarak düþük yapma korkusuna kapýlabilirler. Bu kasýk aðrýlarýnýn nedeni gebeliðin büyümesi baðlý olarak rahimi yan duvarlarýndan asan ligamentlerin gerilmesidir (round ligament aðrýlarý) ve bu þikayet korkulacak bir durum yaratmaz.
Vajinal kanama durumunda mutlaka bir ultrason deðerlendirilmesi ve bazen de alttan spekulm muayenesi gereklidir. Vajinal kanamaya kasýktaki þiddetli aðrýlarýn da eþlik etmesi abort tehlikesinin arttýðýna iþaret etmektedir.
Kiþinin aðrý ve kanama ile birlikte kana bulanmýþ beyaz et parçasý þeklinde pýhtýlý parçalarý düþürmesi taný için önemlidir. Bu parçalarýn mümkünse atýlmadan bir poþet içinde doktora görülmesi tanýyý kolaylaþtýrýcýdýr.
DÜÞÜKTE YAPILAN ÝÞLEMLER
Ayrýntýlý bir anamnez (öykülendirme), muayene ve tansiyon ölçümü sonrasýnda yapýlacak bir ultrason incelemesi ile bebeðe ait kalp atýmlarýnýn varlýðý kontrol edilir. Düþük tanýsý kesinlik kazandýktan sonra hastaya kürtaj iþlemi yapýlmaktadýr.
Her vajinal kanama düþük olmadýðý için eðer ki düþük gerçekleþmediði saptanýrsa “Abortus imminens” tanýsý konularak hasta müþahede altýna alýnýr.
DÜÞÜK HANGÝ DURUMLAR ÝLE KARIÞIR?
Gebelikte kanama ve aðrý varlýðýnda ayýrýcý taný önemlidir. Ancak dýþ gebelik ve mol gebelik (üzüm gebeliði) gibi anormal gebeliklerin varlýðýnda da adet gecikmesi, kanama ve aðrý þikayetleri olabileceði için düþük ile karýþabilmektedir.
DÜÞÜK NELERE YOL AÇAR?
En sýk olarak geliþen komplikasyonlar kanama ve enfeksiyondur.
Kanama çok fazla ise kansýzlýða baðlý bulgular ve hipovolemik þok geliþebilir. Þok, daha çok ileri gebelik haftasýnda olur veya hastaneye gecikmiþ hastalarda belirgindir. Ýleri gebelik haftalarýnda kanamanýn miktarý da fazladýr.
Kanamanýn aþýrý olmasý ve geç müdahale edilmesi durumunda hayatý tehdit edebilecek ciddi sorunlar (þok gibi) görülebilir. Kanamanýn bir diðer komplikasyonu da anemidir. Fazla kanama varlýðýnda damar yolu açýlarak serum hatta bazý durumlarda kan verilmesi gerekebilir.
Enfeksiyon ise en çok rahim içerisinde parça kalmasýna baðlýdýr. Çünkü canlýlýðýný yitiren dokular bakterilerin üremesi için ideal ortam yaratýr.
Özellikle septik abortusta enfeksiyon anne hayatýný ciddi bir þekilde tehtid edicidir.
SÝZ SORMADAN BÝZ CEVAPLANDIRALIM
Tüm düþüklerden sonra kürtaj gerekli midir?
Eðer ki “komplet” yani tam düþük yapýlmamýþ ise düþükten sonra kürtaj gereklidir. Çünkü içeride kalan parçalar kanama veya enfeksiyona neden olabilir.
Kürtaj sonrasý kanama ne kadar sürer?
Düþük sonrasý yapýlan kürtaj sonrasýnda kanama miktarý gittikçe azalarak 2-7 gün kadar sürebilir. Çoðu zaman bu kanama pýhtýsýz þekildedir ve miktarý bir adet kanamasýndan fazla deðildir.
10 günden uzun süren kanamalarda kontrol uygundur. Bazen ise kürtaj sonrasý hiç kanama olmayabilir. Bu da normal bir bulgudur.
Kanamaya kötü bir kokunun da eþlik etmesi önemli bir bulgudur ve enfeksiyonu düþündürür. Bu durumda mutlaka doktorunuza danýþmalýsýnýz.
Kürtaj sonrasý gebelik testi kaç günde negatifleþir?
Düþük ve kürtajlardan 15-20 gün sonrasýna kadar gebelik testine bakýlmasý yanlýþ pozitiflikler verebilir. Bu nedenle 20 günden önce gebelik testinin yapýlmasýnýn önemi yoktur.
Düþük sonrasý ilk adet ne zaman görülür?
Bir düþük sonrasý uygulanan kürtajdan 4-6 hafta sonra ilk adetinizi göreceksiniz. Hamilelik öncesi adetlerin gecikmeli olmasý durumunda ilk periyod daha da gecikebilir.
Kan uyuþmazlýðý varlýðýnda ek önlem gerekir mi?
Altý haftadan küçük gebeliklerde ek bir tedavi gerekmez. Daha büyük gebeliklerde ise anneyi Rh (kan uyuþmazlýðý) etkilenmesinden korumak için “anti-D Immunglobulin” yapýlmasý gerekir. Gebeliðin 13 haftadan büyük olduðu durumlarda - týpký doðumda olduðu gibi - ilk 72 saat içinde 300 mikrogram anti-D yapýlýrken, 13 haftadan küçük gebeliklerde 50 mikrogram yapýlmasý yeterlidir.
Ancak ülkemizde yalnýzca 300 mikrogram anti-D Immunglobulin iðneleri mevcut olduðundan direkt bu iðneler gebelik haftasýna bakýlmaksýzýn yapýlmaktadýr.
Düþükten sonra yeni bir gebelik için ne kadar beklenmelidir?
Týbbi olarak düþük sonrasý ilk adet kanamasýndan sonra gebelik þansý vardýr ve gebe kalýnmasýnda her hangi bir sakýnca bulunmamaktadýr.
Kürtaj sonrasý ilk iliþki ne zaman önerilir?
Kürtajdan 10-15 gün sonra cinsel iliþki olabilir. Ancak eðer halen kanama devam ediyorsa enfeksiyon riski nedeni ile kanamanýn devam ettiði süre içinde cinsel iliþki önerilmez.
Ýmplantasyon kanamasý (yuvalanma kanamasý) nedir?
Sperm ve yumurta hücresi birleþip oluþan blastokist’in rahim içinde yuvalanmasý sýrasýnda (yani gebeliðin ilk haftasý içerisinde) geliþen hafif (birkaç damlalýk) kanamalar olup tamamen normal bir durumdur.
Sperm ve yumurta hücresi birleþip oluþan blastokist’in rahim içinde yuvalanmasý sýrasýnda (yani gebeliðin ilk haftasý içerisinde) geliþen hafif (birkaç damlalýk) kanamalar olup tamamen normal bir durumdur.
Bazý
kiþiler tarafýndan bu kanama, beklenilen adet gününde olduðu için adet
kanamasý (mens) olarak da yorumlanabilir ve bu þekilde gebe kalýndýðý
bile fark edilemeyebilir.
Bu durumda ilk aylarda yapýlan ultrason ölçümlerinde bebek son adet tarihine göre olmasý gerektiðinden daha büyük çýkar.
Bu durumda ilk aylarda yapýlan ultrason ölçümlerinde bebek son adet tarihine göre olmasý gerektiðinden daha büyük çýkar.
Ýntrauterin exitus nedir?
Ýntrauterin exitus bebeðin rahim içinde ölümünü tarif eden bir terimdir. Ýntra-iç, Uterin-rahim ve Exitus-ölüm kelimelerinin bir araya gelmesinden türemiþtir ve týbbi terminolojide sýk olarak kullanýlmaktadýr.
40
haftalýk gebelik maratonunda bebeðin rahim içinde sebebi tespit edilen
veya edilemeyen pek çok nedenler sonucunda kaybedilme olasýlýðý vardýr.
Rahim içindeki ölü bebeðe de “intauterin ex” adý verilmektedir.
Özellikle
ilk aylarda bebeðin rahim içinde ölmesi sonucu abortus (düþük) durumuna
yol açacaktýr. Ancak bazen rahim yeterince kasýlamaz ve ölü bebek rahim
içinde fark edilmeden haftalar boyu kalabilir (missed abortus).
Gebe adet görür mü?
Gebelik süresince bir kadýn adet görmez. Bazý hastalar tarafýndan gebelikteki kanamalar yanlýþ bir þekilde adet kanamasý olarak yorumlanmaktadýr. Halbuki bu kanamalar düþük tehtidleri, erken doðum riskleri veya plasental patolojilere baðlý olarak geliþebilir. Bu durum hem anne hem de bebek açýsýndan son derece riskli olabilir.
Gebeliðiniz süresince az veya çok her türlü kanama durumunda doktorunuza ulaþýnýz.
Gebelikte Vajinal Kanama Geçirenlere Önerilerim
Gebeliðinizin baþýndan sonuna kadar tüm kanamalar hem sizin hem de
bebeðinizin hayatý açýsýndan riskler doðurur. Bu yüzden gebeliðinizde az
veya çok her türlü kanamanýzda mutlaka jinekoloðunuza danýþýnýz.
Gebelikte Vajinal Kanama Geçirenlere Önerilerim
Gebeliðinizin baþýndan sonuna kadar tüm kanamalar hem sizin hem de
bebeðinizin hayatý açýsýndan riskler doðurur. Bu yüzden gebeliðinizde az
veya çok her türlü kanamanýzda mutlaka jinekoloðunuza danýþýnýz.
Kanama ile birlikte parça düþürürseniz düþen parçayý bir poþete koyarak
doktorunuza götürünüz. Bu parçanýn gözle ve patolojik olarak (mikroskop
altýnda) incelenmesi düþüðünüzün nedenleri hakkýnda bilgi saðlayabilir.
Bebeðiniz canlý olmadýðý halde kanda ve idrarda yapýlan gebelik
testleri pozitiftir. Hatta bebeðiniz canlý olmadýðý halde gebelik
þikayetleriniz devam edebilir ve ilk zamanlarda hiç kanama þikayetiniz
olmayabilir.Ancak beþ buçuk’uncu haftadan itibaren yapýlan transvajinal (alttan) ultrasonlar bebeðinizin saðlýklý ve canlý olup olmadýðý konusunda bilgi vericidir. Bu nedenle gebeliðin ilk dönemlerinde yapýlan ultrason kontrollerinizi ihmal etmeyiniz.
Kanamalar bebeðin içeride ölmesinden genelde birkaç hafta sonra ortaya çýkmaktadýr.
Bir kez düþük yaptýktan sonra bu durumun ayrýntýlý bir þekilde
araþtýrýlmasýna pek gerek yoktur. Ancak iki veya daha fazla düþüðü
olanlarda ayrýntýlý bir þekilde bazý testlerin yapýlmasý sonraki
gebeliklerin durumunda ayrýntýlý bilgiler verebilir. Düþük
yapan kiþilerde bir takým psikolojik problemler ortaya çýkabilir. Ancak
unutulmamasý gereken; “düþüðün aslýnda çok fazla üzülmeyi gerektiren
bir yaþam deneyimi olmadýðýdýr”. Sakat bir bebek doðurmaktansa
gebeliðin ilk aylarýnda bebeðin kaybedilmesi daha iyi bir sonuç olarak
görülmelidir.Düþük Sonrasý Testleriniz ve Ýzlemleriniz
Bir kez düþük yapan kiþilerde yapýlan bir takým kan testleri ile durum aydýnlatýlmaya çalýþýlýr. Genellikle önerilen yeni bir hamilelik oluþtuktan sonra düzenli doktor izlemleri ve gerekli görülen ilaçlarý kullanmanýzdýr.
Gebelik öncesi, ideal kilonuza ulaþmanýz, sigara ve alkolü býrakmanýz, eðer bir takým sistemik hastalýðýnýz varsa (þeker hastalýðý, astým, kalp hastalýðý gibi) bunlarý kontrol altýna aldýktan ve bölüm doktorunuzun onayýný aldýktan sonra yeni bir gebeliði denemeniz son derece faydalý olacaktýr.