x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Histerektomi, uterusun (rahmin) tümden çýkarýlmasý ameliyatýdýr. Yunanca’da Histere: rahim, Ektome: kesme anlamýna gelmektedir. Histerektomi ameliyatlarý, kadýnlarda sezeryan ameliyatlarýndan sonra en sýk yapýlan ameliyatlar arasýndadýr.
Bu bölümde karýndan ve vajinal yoldan yapýlan histerektomi ameliyatlarý tüm yönleri ile ayrýntýlý bir þekilde ele alýnmýþtýr.
Terminoloji
Týbbi terminolojide TAH (Total Abdominal Histerektomi) rahmin karýndan yapýlan kesiyle tümden çýkarýlmasýný, BSO (Bilateral Salpingoooferektomi) yumurtalýklarýn her ikisinin de birden alýnmasýný, USO (Unilateral Salpingooferektomi) yumurtalýklardan birisinin tek taraflý alýnmasýný tarif eden kýsaltmalardýr.
Subtotal Histerektomi ise rahimin tamamýnýn deðil bir kýsmýnýn çýkarýlarak alýnmasý ameliyatýdýr. Subtotal histerektomi’de rahim aðzý kýsmý (cerviks) çýkarýlmamaktadýr.
Yaþa ve kiþinin hastalýðýnýn durumuna göre rahim alýnmasý ameliyatlarý TAH, TAH+BSO, TAH+USO veya Subtotal histerektomi þeklinde olabilir.
Radikal histerektomi ise genital kanserlerde uygulanýlan histerektominin daha da geniþletilmiþ halidir. Yani, rahimle birlikte yumurtalýklar, omentum, lenf düðümleri (lenf nodlarý) da ameliyatta çýkarýlmaktadýr.
Myomektomi ise rahim alýnmaksýzýn yalnýzca rahim içindeki myom veya myomlarýn alýnmasý ameliyatýdýr. Özellikle genç veya tek bir myomu olan hastalarda histerektomiden çok myomektomi ameliyatý tercih edilmektedir.
Hangi durumlarda histerektomi ameliyatý yapýlýr ?
A) Uterus (rahim) myomlarý (Myoma uteri, uterin fibroid)
Histerektomi en sýk olarak uterusta (rahimde) bulunan myomlar için yapýlmaktadýr. Rahim duvarýndan köken alan uterin myomlar týbbi literatürde myoma uteri, uterin fibroid gibi isimlerle de anýlmaktadýr.
Uterus (rahim) myomlarý kadýnlarda en sýk karþýlaþýlan tümörlerdir, tüm kadýnlarýn yaklaþýk %20-25’inde myom bulunmaktadýr. Myomlar büyüdükçe þikayet oluþtururlar ve ameliyat gereksinimi doðmaktadýr. Bu yüzden histerektomi ameliyatlarý en sýk olarak myom nedeniyle yapýlmaktadýr.
Myomlar nedeni ile histerektomi kararýnýn alýnmasý genellikle anormal (düzensiz veya aþýrý) kanamalar, kansýzlýk (anemi), pelvik (kasýk) aðrý, sancýlý ve bol adet görme veya basý gibi þikayetlere baðlýdýr.
Myomlar kansýzlýk haricinde “basý” þikayetleri ile de ameliyat gereksinimi doðurabilirler. Özellikle barsak basýlarý kabýzlýk, idrar yoluna ait basýlar idrar yolu ve böbrek þikayetlerine yol açabilir.
Ayrýca ultrasonda myomun hýzla büyümesi ve anormal görüntüsü üzerindeki þüpheler de kanser (leiomyosarkom) riskinden dolayý histerektomi endikasyonudur.
Myomlar ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
B) Endometrial polip
Rahim içinde yer alan zara “endometrium” (döl yataðý) adý verilir. Endometrium içinde yer alan, sayýlarý bir veya bir den çok olabilen ve polip adý verilen et parçacýklarý kiþilerde adet düzensizlikleri, kanama gibi þikayetler oluþturabilir.
Poliplerin pek çoðu vajinal yoldan yapýlan “Operatif Histeroskopi” iþlemi ile alýnabilmektedir. Ancak kiþilerde ek bir patoloji de varsa (myom veya kanserleþme belirtisi gibi) yapýlacak iþlem histerektomi ile rahimin tümden alýnmasýdýr.
Histeroskopi ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
C) Endometrial Hiperplazi
Endometrial zarýn kalýnlaþmasý, patolojisinde kistik mitotik deðiþimler göstermesi kanserleþmenin öncüsü (prekanseröz) bir durum yaratabilir. Buna endometrial hiperplazi adý verilir.
Çoðunlukla hormonal ilaç tedavileri ile düzeltilebilen bu durumlarda, özellikle nüks veya durumun iyileþmeyip sebat etmesi halinde histerektomi ameliyatý düþünülmektedir.
Endometrial Hiperplazi ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
D) Tedaviye dirençli adet düzensizlikleri
Yapýlan ilaç tedavilerine direnç gösteren aþýrý fazla ve uzun süren adet kanamalarý genelde hormonal nedenlere baðlý olup özellikle menopoz dönemlerinde sýk görülmektedir.
Düzensiz ve aþýrý kanamalar kiþilerde kansýzlýk (anemi) sorunu oluþturabilir. Anemi de kiþilerde renkte soluklaþma, nefes darlýðý, çabuk yorulma ve çarpýntý gibi bulgular ortaya çýkabilir.
Düzensiz kanamalar için uygulanan ilaç tedavileri etkili olmazsa veya hasta ilaç tedavisini kabullenemezse histerektomi ameliyatý düþünülebilir.
Uzun süreli kaný arttýrmaya yönelik ilaç ve iðne ile demir tedavileri uzamýþ kanamalarý olan hastalarda ancak geçici bir çözüm oluþturduðundan medikal tedaviye cevap vermeyen bu tür hastalarda histerektomi ameliyatý düþünülmelidir.
D) Endometriosis
Adet aðrýlarýnýn þiddetli olmasý (dismenore), þiddetli kasýk aðrýlarý, pýhtýlý ve zor geçen adetler, iliþki sýrasýnda aþýrý derecede aðrý çekme (disparoni) gibi durumlar endometriosis’in belirtisidir.
Endometriosis rahim içi zarýndan köken alan hücrelerin batýn içinde deðiþik yerlere yayýlarak geliþimlerini bu bölgelerde sürdürmesi ile karakterize bir patolojik rahatsýzlýktýr.
Endometriosisde de öncelikle þikayete yönelik ilaç tedavileri denenmelidir. Sonuç alýnamayan ve çocuk istemeyen hastalarda ise histerektomi son tercih olarak kabul edilmektedir.
Endometriosis ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
E) Rahimin dýþarý sarkmasý (Prolapsus Uteri)
Zor doðum veya doðumlar, karýn içi basýncýnýn artýþý (batýnda kitle, kronik kabýzlýk vb), genetik olarak kollajen bað dokusunun zayýflýðý gibi durumlar sonucunda özellikle menopoz dönemindeki kadýnlarda rahim, mesane ve barsak sarkmalarý sýk olarak izlenmektedir.
“Genital prolapsus” adý verilen bu sarkma durumlarýnda kiþilerde rahmin dýþarýya çýkmasý, haznede dolgunluk, idrar kaçýrma, idrar tutamama gibi þikayetler ortaya çýkabilir.
Rahimin dýþarý sarkmasý olgularýnda hastalarda daha fazla tercih edilen yöntem “Vajinal Histerektomi (VAH)” yani rahimin karýndan kesi ile deðil de vajina içine yapýlan kesiyle çýkarýlmasý ameliyatýdýr.
F) Doðum komplikasyonlarý (Acil Histerektomi)
Acil histerektomiler daha ziyade doðumla ilgili komplikasyonlar sonucunda uygulanýr. Normal doðum veya sezeryen sonrasý rahim kanamasýnýn durdurulamamasý (uterin atoni), tamir edilemeyen rahim yýrtýklarý, bebeðin eþinin-plasentanýn ayrýlmamasý (plasenta acreata ve inkreata) olgularýnda gerekli olabilir.
Aþýrý-ani (abondan) kanama sorunu yaþayan bazý hastalar ile doðum sonrasýnda geliþen ani kanamalarda ise hastanýn histerektomiye gidiþ kararý da çok ani olabilir. Bu tür durumlarda ani karar verip hastayý ameliyata almak hayat kurtarýcýdýr.
G) Diðer endikasyonlar (gerekçeler)
Histerektomi operasyonu ile ilgili diðer endikasyonlar arasýnda Rahim Kanseri (Uterus Ca), Rahimaðzý (serviks) Kanseri ve Yumurtalýk (over) Kanseri, Ýyi huylu (benign) yumurtalýk tümörleri, Tubovaryen Abseler (tüp ve yumurtalýklar içine yerleþen abseler) bulunmaktadýr.
Kanser ameliyatlarý nedeniyle rahimin alýnmasý gerekirse bu tür ameliyatlara "radikal histerektomi" ameliyatý denilmektedir. Radikal histerektomide rahimle birlikte yumurtalýklar (overler), omentum, lenf nodlarý da alýnmaktadýr. Ayrýca kanserin yaptýðý metastazlara baðlý olarak deðiþik organlardan da parça çýkartýlmasý gerekebilir.
Histerektomi kararý nasýl verilir?
Histerektomi kararý önce hastanýn hastalýðý ile ilgili bilgilendirilmesi daha sonrasýnda da hasta ve doktorun ortak görüþmesi sonucunda alýnmalýdýr.
Histerektominin geniþliði, riskleri, anestezi þekli de hasta ve hasta yakýnlarýna ameliyat öncesi anlatýlmalýdýr.
Hasta eðer üreme döneminde ise çocuk doðurma yetisinin kaybý psikolojik þikayetleri de beraberinde getirebilir. Ýleride çocuk istemi olabilecek hastalarda öncelikle myomektomi ameliyatý (rahmin alýnmaksýzýn myomlarýn çýkarýlmasý) tercih edilmelidir. Ancak çok zorda kalýnýrsa da her þeye raðmen ameliyat sýrasýnda rahmin tümden alýnmasý gerekebilir.
Histerektomi cinsel hazzý etkiler mi?
Birçok kadýnýn ilgilendiði nokta ise ameliyatýn hastanýn diþiliðini kaybetmesine, cinsel doyumu azaltmasýna, cinsel tatmin eksikliðine ve kocasý ile arasýndaki kiþisel problemlerin artmasýna neden olup olmayacaðýdýr. Üreme organlarýnýn kaybýna iliþkin üzüntü, diðer karýn içi organlarýnýn kaybýna göre daha fazladýr.
Hastanýn ameliyattan sonra kendini kötü hissetme olasýlýðýný en aza indirmek için ameliyat öncesi bilgilendirme ve hastayý hazýrlamak önemlidir. Yapýlan araþtýrmalar histerektominin bir çok hastada psikiyatrik bozukluk ve azalmýþ cinsel fonksiyonlara yol açmadýðýný göstermekle birlikte bu konuda zýt fikirleri savunan çalýþmalar da mevcuttur.
Total Abdominal Histerektomi (TAH) nasýl yapýlýr?
Histerektomi iki þekilde uygulanabilir: Karýndan (abdominal) ve vajinal yoldan. Histerektomi ameliyatýnýn türünün seçimi operasyona neden olan hastalýða, hastalýðýn yaygýnlýðýna, hastanýn yaþýna, cerrahýn tercih ve deneyimine baðlýdýr.
Histerektomilerin yüzde 75’i abdominal yoldan (karýndan) yapýlýr. Bu tür ameliyatlara “Total Abdomaiinal Histerektomi” (TAH) adý verilir. Bu yöntemle yapýlan histerektomi ameliyatýnda rahimi yerinde tutan tüm baðlar ve beslenmesini saðlayan tüm damarlar tek tek bulunur, özel aletlerle tutularak kesilir ve özel dikiþlerle baðlanýr. Bu sýrada rahimle yakýn komþuluðu olan idrar torbasý (mesane), idrar toplama kanallarý (üreter) ve barsaklarýn zarar görmemesi saðlanýr.
Rahim çýkarýldýktan sonra vajinanýn kubbesi (vaginal cuff) kapatýlýr, batýn temizliði ve kanama kontrolü sonrasý batýn katlarý usul ve anatomiye uygun kapatýlýr.
Vajinal Histerektomi (VAH) ameliyatlarý ise vajinal yoldan rahmin çýkarýlmasý operasyonudur. Teknik ayrý olmakla birlikte yapýlan iþlemler oldukça birbirine benzerdir.
Histerektomi Tekniði
“Ekstrakorporeal teknik” daha az kesi yeri, daha kýsa operasyon süresi, daha az kan kaybý, hastanede kalýþ süresinin daha kýsa olmasý nedenleri ile tercih edilen tekniktir. Biz de Hera Kadýn Saðlýðý Merkezinde hastalarýmýza histerektomi ameliyatlarýný extrakorperal teknik ile yapmaktayýz.
Histerektomi Ameliyatý Nasýl Yapýlýr?
Histerektomi ameliyatý özetle, yaklaþýk en fazla 6-8 cm uzunluðunda cilt kesisi ile batýn katlarý usulüne uygun olarak açýlarak rahimi asan ve tutan baðlarýn tutulup, kesilip baðlanmasýndan sonra rahmin dýþarý çýkarýlmasý þeklinde yapýlýr.
Ameliyat ortalama olarak 1-1.5 saat kadar sürer. Genel anestezi (uyutularak) veya epidural anestezi (belden uyuþturularak) gerçekleþtirilebilir.
Ameliyat sonrasý hasta bakýmý nasýldýr?
Ýdrar kesesinin travmatize olmasýndan dolayý hastanýn idrar yapmasý zor olabileceðinden idrar sondasý ameliyat sonrasý 18-24 saat süreyle takýlý býrakýlýr.
Ameliyat günü hastanýn aðýzdan beslenmesi yasaklanýr. Barsak hareketleri baþladýktan sonra sývý gýdalarla beslenmeye baþlanýr. Daha sonrasýnda hastanýn sindirebileceði þekilde katý yiyecekler diyetine eklenir.
Hastanýn ameliyat sonrasý erken dönemde ayaða kaldýrýlmasý damar týkanýklýðý ve pýhtý atmasý (tromboemboli) ile zatürre, atelektazi gibi akciðerlerle ilgili risklerini azaltýr. Ayrýca barsak hareketlerinin bir an önce baþlamasýna neden olur.
Dikiþlerin tam iyileþmesi için hasta ameliyattan sonraki 6 hafta içinde fazla aðýrlýk kaldýrmamalýdýr. Yine, ameliyat sonrasý 6 hafta içinde cinsel iliþki tavsiye edilmez.
Yine, hasta tam iyileþene kadar araba kullanmasý tavsiye edilmez. Bunlar dýþýnda hasta kendini iyi hissettiði sürece normal hayatýný sürdürebilir.
Histerektomi ameliyatý geçiren hastalar nelere dikkat etmelidirler?
Ýlk iki hafta çok yorucu aktivitelerden kaçýnmalý ve aktivite seviyesini yavaþ yavaþ arttýrmalýdýrlar.
Banyo; duþ alma ve dökme suyla yýkanma þeklinde olmalýdýr. Düzenli bir diyet izlenmelidir. Özellikle posalý ve sývýdan zengin diyet tercih edilmeli, gaz yapýcý gýdalardan ise kaçýnýlmalýdýr.
Yine idrar ve gaita yaparken þiddetli ýkýnmaktan kaçýnýlmalýdýr.
Eðer vajinal kanama veya ateþ olursa doktora haber verilmelidir.
Önemlidir!
Histerektomi sadece rahmin çýkarýlmasýdýr. Subtotal histerektomi harici, histerektomi ameliyatý olan kadýnlar rahim tam olarak çýkarýldýysa bir daha hiç adet göremez.
Cinsel iliþkiyi saðlayan organ ise rahim deðil vajinadýr. Histerektomi sýrasýnda vajinaya dokunulmadýðý için cinsel iliþki kurulmasýnda hiçbir zorluk ortaya çýkmaz.
Histerektomi sonrasý kiþi menopoza girer mi?
Rahimle birlikte yumurtalýklar çýkarýlmadýðý takdirde adet görülmediði halde menopoza ait belirti ve komplikasyonlar da oluþmaz. Yani kiþi adet görmese de yumurtalýklar belli bir süre daha iþlevini devam ettireceðinden ötürü kiþi menopoza girmez.
Þayet birlikte yumurtalýklar da çýkarýlmýþ ise operasyon sonrasý “cerrahi menopoz” tablosu geliþir ve iki hafta sonra hormon replasman tedavisine baþlanmalýdýr. Çünkü cerrahi menopozda menopoza giriþ çok hýzlý olduðundan menopozun sýkýntýlarý da ani ve hýzlý bir þekilde geliþecektir.
Jinekolog hekimler tarafýndan özellikle 45 yaþ üstündeki kadýnlarda rahmin alýnmasý gerekiyorsa, ileri yaþlarda kiþiyi yumurtalýk kanserinden korumak amacýyla yumurtalýklarýn da rahimle birlikte alýnmasý tercih edilmektedir. (TAH_BSO ameliyatý)
Menopoz ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
Subtotal Histerektomi ameliyatý nedir?
Subtotal histerektomi ameliyatý, histerektomi ameliyatý esnasýnda rahmin tamamýnýn deðil de bir kýsmýnýn çýkarýlmasýdýr. Nadir olarak tercih edilen bir ameliyat çeþididir.
Özellikle genç hastalarda rahim aðzý býrakýlarak rahmin çýkarýlmasý ile bu hastalarýn ameliyattan sonra az da olsa düzenli adet görmeleri saðlanabilir. Bu þekilde kiþiye psikolojik bir destek saðlanmýþ olur.
Dezavantajý ise rahim aðzý yerinde býrakýldýðý için bu bölgeye ait yara, kanser öncesi (prekanseröz) ve kanser (cerviks ca) gibi olasýlýklarýn her kadýnda olduðu kadar devam etmesidir.
Myomektomi ameliyatý nedir?
Myomektomi ameliyatý rahim kas dokusundan köken alan myom’larýn (tumor, ur) alýnmasý ameliyatýdýr.
Myomlar rahimde bulunduklarý bölge ve büyüklüklerine göre kadýnlarda deðiþik bir takým þikayetlere sebep verebilir. Miyomu olanlarda özellikle kasýk aðrýsý, sancýlý adet görme, adet düzensizlikleri, kýsýrlýk ve hamilelikte düþük yapma, erken doðum gibi þikayet ve komplikasyonlar artmaktadýr.
Myom ile ilgili bilgiler için týklayýnýz >>>
Myomektomi ameliyatlarý, rahmin alýnmasý gerekliliði olmayan hastalarda yapýlan “myom veya myomlarýn çýkarýlmasý” operasyonlarýdýr. Yapýlan bir batýn kesisi ile daha önceden yapýlan ultrason tetkiki ile saptanan myomlar cerrahi olarak çýkarýlmaktadýr. Daha sonra da tüm batýn katlarý kapatýlmaktadýr.
Myomektomi ameliyatlarý özellikle genç yaþtaki kadýnlarda ve daha sonra gebelik düþünen bayanlarda sýklýkla yapýlmaktadýr. Ayrýca kýsýrlýk ve tüp bebek tedavilerine baþlamadan önce rahimde myomu olan kadýnlarda ve bu myomun ileride oluþacak bir gebeliðin geliþmesine engel olacaðý düþünülüyorsa da yine tercih edilmektedir.
Hera Kadýn Saðlýðý’nda myomektomi yapýlan hastalarýmýzý genellikle bir gün sonra taburcu etmekteyiz. Estetik olarak atýlan dikiþlerin hem iyileþme süresi oldukça hýzlýdýr hem de iz kalmamaktadýr.
VAGÝNAL HÝSTEREKTOMÝ
Vajinal histerektomi (VAH) vajinanýn üst tarafýndan açýlan küçük bir kesikten rahim (uterus) ve rahim aðzýnýn (serviks) alýnmasýdýr. Çok yaygýn olmasa da bazen ayný anda yumurtalýklarýn alýnmasý da olanaklý olmaktadýr.
Adet dönemlerinin çok aðýr geçmesi ya da rahmin sarkmasý, vajinal histerektomi yapýlmasýnýn en yaygýn nedenleridir. Her kadýn vajinal histerektomiye uygun deðildir; vajina geniþlemiþse ya da vajinal doðum yapýlmamýþsa çok zor olabilmektedir.
Vajinal histerektomi sýrasýnda yumurtalýklarýn da alýnmasý genelde olanaklý olmamaktadýr.
Vajinal histerektomi sýrasýnda gerekli ise vajina ön duvarý veya arka duvarý onarýmý (Kolporafi anterior ve posterior) da yapýlýr. Genellikle ameliyat süresi 30 dakika ile 2 saat arasýnda deðiþir.
Vajinal Histerektomi nasýl yapýlýr?
Hasta ameliyat masasýnda “litotomi pozisyonu” adý verilen pozisyondadýr. Bu pozisyonda bacaklar birbirinden ayrýk ve açýktýr. Daha sonra rahim aðzý aletle aþaðýya çekilerek rahmi tutan ve asan baðlar ile rahimi besleyen damarlar tutulup, kesilip, baðlanarak rahimin dýþarýya çýkarýlmasý saðlanýr.
Daha sonra vajina kubbesinde bulunan kesi yeri usul ve anatomisine uygun tekrar kapatýlmaktadýr.
Biz Hera Klinik’te vajinal histerektomi olan hastalarýmýzý ameliyattan 1 gün sonra problem yoksa taburcu etmekteyiz.
Vajinal histerektomi’nin (VAH) hasta açýsýndan bir iyi tarafý da idrar torbasý sarkmasý ve rahim sarkmasý ile bunlarýn neden olduklarý idrar kaçýrma gibi sorunlarýn da ayný seansta düzeltilebilmesi olanaðýnýn olmasýdýr.
Hastalar 1 ay sonra kontrole çaðrýlmaktadýr.Problem saptanmamýþsa cinsel iliþkiye baþlanmasýna izin verilebilir.
Histerektomi Ameliyatlarýnýn Komplikasyonlarý
Hem karýndan (TAH) hem de vajinal yoldan yapýlan hiterektomi ameliyatlarýnýn ameliyat sonrasýnda bir takým problemleri (komplikasyonlarý) olabilmektedir.
Histerektomi yaptýrmadan önce bu riskleri bilmeniz gerekmektedir. Bu tür komplikasyonlar genelde nadir olarak izlenmektedir. Bunlar:
Mesanenin, baðýrsaðýn ya da üreterin (böbrek ve mesane arasýndaki tüp) yaralanmasý
Kan naklini gerektirecek kanama
Kanamanýn kontrol altýna alýnmasý ya da yaranýn onarýlmasý için yeniden bir ameliyat gereksinimi.
Pelviste ya da kan dolaþýmýnda enfeksiyon riski
Bacakta ya da akciðerde tromboz (kan pýhtýlaþmasý) riski
Pelviste kan toplanmasý (hematom)
Özellikle vajinal histerektomi ile birlikte ön vajina duvarý onarýmý da gerçekleþtirilmiþse idrar yapmada güçlükler ortaya çýkabilmektedir. Bu sorunun olmasý durumunda bir sondanýn yeniden mesaneye konulmasý gerekebilir.
Bu tür komplikasyonlar çok nadiren de olsa ortaya çýkabilen sorunlardýr.
Laparoskopi Yardýmýyla Yapýlan Rahim Alýnmasý Ameliyatlarý
Laporoskopi yardýmý ile göbek deliði içinden 1 cm’lik ve kasýk bölgelerinden de yapýlan 0,5 cm’lik kesiler ile rahim çýkartýlabilmektedir. Bu þekilde iyileþme süresi de oldukça hýzlý olmaktadýr.
LAVH (Laporoscopy Assisted Vaginal Histerectomy, Laparoskopi yardýmýyla vajinal histerektomi) ameliyatlarý bu tür ameliyatlar arasýnda en bilinenidir. Bu ameliyatlarda yukarýdan (batýndan) küçük kesilerle rahmi asan ve tutan tüm baðlar kesildikten sonra rahim vajinal yoldan çýkarýlmaktadýr. Bu tip ameliyatlar jinekologlar arasýnda özel deneyim gerektiren ameliyatlar arasýndadýr.