Genel Bilgiler

GÖZ TANSÝYONU (GLOKOM) HASTALIÐI NEDÝR

Glokom görme sinirine hasar vererek körlüðe neden olan bir hastalýktýr. Bu hastalýktaki en büyük risk faktörü göz içi basýncýnýn artýþýdýr.

Göz küresinin içinde göz içi sývýsý bulunmaktadýr. Bu sývý sürekli olarak yeniden üretilmekte ve ayný zamanda gözden dýþarý emilmektedir. Bu sývýnýn gözden dýþarý emiliminde bir sorun olduðunda göz içi basýncý artmaktadýr. Saðlýklý bireylerde göz içi basýncý üst sýnýrý 20-22 mmHg seviyesindedir. Göz içi basýncý bu seviyenin üzerine çýktýðýnda görme sinirinin damarlarý ve beslenmesi baský altýnda kalmakta ve görme siniri hasar görmektedir.

Tüm glokom hastalýklarý ayný deðildir.

Çok farklý glokom hastalýklarý mevcuttur. Glokom esas olarak üç ana grupta incelenir

1. Açýk açýlý glokom: bu tür glokom hastalýðýnda göz içi sývýsýnýn gözden emildiði açý açýktýr.

2. Kapalý açýlý glokom: bu tür glokom hastalýðýnda göz içi sývýsýnýn gözden emildiði açý gözün renkli kýsmý (iris) tarafýndan kapatýlmýþtýr

3. Konjenital glokom: bu tür glokom hastalýðýnda doðuþtan gelen bazý göz geliþim bozukluklarý nedeni ile göz içi basýncý yükselmiþtir.

Glokom için yapýlan muayeneler diðer muayenelerden farklýlýklar gösterebilir.

Göz hastalýklarý muayenesi temelde aynýdýr. Fakat muayenenin amacýna göre farklý tetkik ve incelemeler yapýlabilir. Glokom için yapýlan muayene ve tetkikler, þaþýlýk için yapýlan muayene ve tetkiklerden farklýdýr. Bu nedenle her hangi bir nedenle muayene olmuþ olmanýz glokom hastalýðýnýzýn detaylý olarak deðerlendirilmiþ olduðu anlamýna gelmez.

Glokom hastalýðýnda hasar, görme sinirinde (optik sinirde) oluþmaktadýr.

Muayenenin amacý da göz tansiyonunun ölçümünün yanýnda optik sinirdeki harabiyetin incelenmesidir. Bu amaçla göz tansiyonu ve görme keskinliðinin ölçümü, biyomikroskop ile gözün ön segmentinin muayenesi, kornea kalýnlýðý ölçümü ve göz dibi muayenesinin ardýndan optik sinirin yapýsal ve fonksiyonel deðerlendirmeleri yapýlýr. Bu deðerlendirmeler için uygulanan testler arasýnda görme alaný muayenesi, optik sinir baþý muayenesi ve retina sinir lifi kalýnlýðý muayenesi gibi farklý incelemeler bulunmaktadýr.

Glokom hastalýðý çoðunlukla sinsi seyreder.

Glokom olgularýnýn çoðunda merkezi görmeden önce görme alanýnýn dýþ bölgeleri zarar görür. Örneðin bir yola bakarken karþýdan gelen arabayý görebilirsiniz fakat yolun kenarýndaki aðacý veya evi göremeyebilirsiniz. Bu durumda görme kaybýnýn baþladýðýný fark edemeyebilirsiniz. Bu nedenle hasta görme alanýnýn büyük bir kýsmýný kaybedene kadar bunun farkýna varmayabilir. Merkezi görme etkilendiðinde ise genellikle hastalýk oldukça ileri bir evrededir. Ayrýca birçok glokom türünde görme kaybý dýþýnda her hangi bir belirti ve rahatsýzlýk ortaya çýkmaz. Bu nedenlerle düzenli aralýklarla göz muayenesi olmanýz glokom hastalýðýnýn önlenmesi ve tedavisi açýsýndan en önemli unsurdur. Özellikle 40 yaþýn üzerindeki bireyler ile ailesinde glokom hastalýðý bulunanlar bu açýdan dikkatli davranmalýdýr.

Göz tansiyonunun zararlý olduðu veya koruyucu olduðu net bir deðer yoktur.

Toplumda ortalama göz içi basýncýnýn üst sýnýrý 20-22 mmHg’dir bununla birlikte glokom hastalýðý geliþimi açýsýndan kesin bir göz tansiyon seviyesi mevcut deðildir. 22 mmHg’nin üzerinde göz içi basýncý bulunan fakat glokom geliþmeyen olgularda oküler hipertansiyondan söz edilir. Göz tansiyonunuz ne kadar yüksek ise glokom geliþme ihtimali o kadar yüksek olur. Ayrýca göz tansiyonunuzun düþük olmasý da her zaman glokom geliþmeyeceði anlamýna gelmez. Bazý hastalarda göz içi basýncýnýn düþük kalmasýna raðmen glokom geliþebilmekte ve ilerleyebilmektedir. Bu nedenlerle erken taný, tedavi ve izlemin önemi göz tansiyonu seviyesinden daha önemlidir.

Glokom potansiyel olarak kör edebilen bir hastalýktýr.

Göz içi basýncýnýn baþarýlý bir þekilde düþürülmesi genellikle görme kaybýný durdurmaktadýr. Glokom hastalýðýnda, etkin ilaç tedavisinin düzenli sürdürülmesi ve periyodik muayenelerinin aksatýlmamasý durumunda ise körlük geliþmesi beklenmemelidir. Bu nedenle körlük riskinin ortadan kaldýrýlmasý büyük oranda sizin tedavi ve takip uyumunuza baðlýdýr.

Glokomun farklý tedavileri mevcuttur.

Glokom tedavisindeki en etkili yöntem göz tansiyonunun düþürülmesidir. Bu þekilde görme kaybýnýn önüne geçilir. Göz tansiyonunu düþürmenin ise farklý yollarý mevcuttur. Bunlar sýrasý ile damla tedavisi, lazer tedavisi ve cerrahi tedavidir. Ayrýca göz tansiyonunuzun yükselmesine veya görme kaybýnýn ilerlemesine neden olan diðer hastalýklarýnýzýn da tedavisi gerekebilir.

Glokom tedavisi daha iyi görmenizi saðlamaz.

Glokom hastalýðý gözün içindeki bir yangýna benzetilebilir. Tedavinin amacý yangýný söndürmektir. Fakat bu saðlandýðýnda sadece henüz yanmamýþ olan dokularýn kurtarabileceði unutulmamalýdýr. Yani glokom tedavisi kaybedilmiþ görmeyi geri kazandýrmaz. Sadece hastalýðýn ilerlemesini durdurur. Bu nedenlerle tedavi ne kadar erken baþlarsa o kadar faydalý olacaktýr. Glokom tanýsýnýn erken teþhisindeki faydanýn esas nedeni budur.

Glokom tanýsý aldýysanýz sürekli olarak kontrol altýnda olmanýz gereklidir

Glokom hastalýðýnýn tanýsýnýn konulmasý ve hastalýðýn evresinin belirlenmesi aþamasýnda sýk muayene olmanýz gerekebilir. Ardýndan, genellikle ortalama 3–4 ay aralýklarla muayene olmanýz gereklidir. Bazý olgularda kontrol aralýklarý 1 yýla kadar çýkarýlabilir. Bunun yanýnda hastalýðýn kontrol altýna alýnamadýðý dönemlerde tekrar muayene sýklýðý arttýrýlabilir. Bazen günlük veya haftalýk kontrollere de gitmeniz gerekebilir. Muayene sýklýðý her hasta için farklýlýk gösterir. Muayene esnasýnda bir sonraki kontrolünüzün tarihini mutlaka doktorunuza sorunuz.

Glokom hastalýðý farklý aþamalarda olabilir.

Glokom hastalýðý kabaca üç seviyede incelenir. Ýlk evrede (hafif glokom) optik sinir hasarý hafif seviyededir. Bu olgularda genellikle göz tansiyonunun 20 mmHg’nýn altýnda tutulmasý yeterlidir. Ýkinci evrede ise (orta derecede glokom) optik sinir hasarý ve görme kaybý orta derecededir. Bu olgularda ise göz tansiyonunun 16 mmHg veya altýnda kalmasý gereklidir. Ýleri evrede (ileri glokom) ise optik sinir hasarý ile görme kaybý ileri derecededir. Bu olgularda ise optik sinirin harabiyeti çok hýzlanmýþtýr ve göz içi basýncýnýn 10-12 mmHg civarýnda veya altýnda tutulmasý gerekmektedir.

Göz tansiyonunuz kontrol altýna alýnmazsa glokom ilerler.

Göz tansiyonunun istenilen seviyede tutulmasý genellikle glokomun ilerlemesini durdurur. Bunun yanýnda, bazý hastalarda göz tansiyonunun istenilen seviyelerde kalmasýna raðmen görme kaybý ve optik sinir harabiyeti ilerleyebilmektedir. Periyodik glokom muayenelerinin amacý da aslýnda daha önce de belirtildiði gibi bu ilerlemeyi tespit etmektir. Glokom muayeneleri esnasýnda yapýlacak olan göz dibi muayenesi, görme alaný muayenesi, optik sinir baþý muayenesi ve retina sinir lifi kalýnlýðý muayenesi gibi incelemeler neticesinde harabiyetin devam ettiði tespit edilir ise sizin için yeni bir göz tansiyonu seviyesi belirlenir ve ilaçlarýnýz yeniden düzenlenir.

Ameliyat gerekli olabilir.

Ýlaç tedavisi ile göz içi basýncýnýn istenilen seviyeye indirilemediði olgular ile ilaç kullaným sýrasýnda sorun yaþayan hastalar için farklý tedavi yöntemleri gerekli olabilir. Bu hastalara uygulanabilecek tedavi yöntemlerinden biri lazerdir.

Lazer tedavisi glokom hastalarýnda farklý sebeplerle ve farklý þekillerde uygulanabilir. Örneðin göz içi sývýsýnýn gözden emilimini artýrmak için lazer uygulanabilir. Farklý olarak gözün renkli tabakasýnýn (irisin) göz içi sývýsýnýn gözden emildiði açýyý kapattýðý dar açýlý olgularda irise delik açýlmasý için lazer uygulanabilir. Diðer bir hasta grubunda ise göz bebeðinin þeklini deðiþtirmek için lazer uygulanabilir. Hangi aþamada hangi tedavinin gerekeceði, genellikle doktorunuzun muayenesi sonucu belirlenmektedir.

Lazer tedavisi dýþýnda, glokom tedavisi için uygulanan farklý cerrahi yöntemler de mevcuttur. Glokom tedavisi için uygulanacak yöntemlerin baþýnda trabekülektomi ameliyatý gelmektedir. Bu ameliyat ile göz içi sývýsýnýn gözden emildiði açýda yeni bir pencere açýlarak göz içi sývýsýnýn gözden daha olay emilmesi saðlanmaktadýr. Bu þekilde göz içi basýncý düþürülür. Diðer bir yöntem ise göz içi sývýsýnýn bir tüp aracýlýðý ile gözden dýþarý akýþýnýn saðlanmasýdýr. Bu yöntemde göze, gözün içinden dýþýna sývý akýþý saðlayacak bir tüp takýlýr. Bu cerrahi ise genellikle daha önce ameliyat geçirmiþ ve tedaviye dirençli olgular için kullanýlýr.

Tüm bu tekniklerin yanýnda glokom cerrahisi için uygulanabilecek farklý yöntemler de mevcuttur. Ameliyat kararýnýn doktorunuzla birlikte tartýþýlarak alýnmasý gerekir ve ameliyatýn amacýnýn göz içi basýncýný istenilen seviyeye getirmek olduðu unutulmamalýdýr. Ameliyattan sonra görmenizin artacaðý gibi bir inanýþ içinde olmanýz yanlýþtýr.

Eðer glokom hastalýðý açýsýndan risk grubunda iseniz (yani 40 yaþýnýn üzerinde iseniz, glokoma neden olabilecek baþka bir göz hastalýðýnýz var ise veya glokom hastalýðý bulunan bir yakýnýnýz var ise) düzenli aralýklarla göz muayenesi olmanýz gereklidir. Glokom hastalýðý tanýsý aldýysanýz, doktorunuzun tavsiyelerine dikkatle uymalý ve ilaçlarýnýzý aksatmadan düzenli olarak kullanmalýsýnýz. Unutmayýn ki glokom ilaçlarý sadece düzenli kullanýldýklarýnda görmenizi koruyabilirler.