Genel Bilgiler

Anneleri tuvalete girdiðinde bile kapýnýn önünde durup aðlayan, anneleri dýþarý çýktýðýnda bir daha geri gelmeyeceðini düþünen çocuklar vardýr. Böyle bir durum neden görülür?  

Özellikle 1 yaþýný tamamladýktan sonra çocuklarda yoðun bir ebeveynden ayrýlma endiþesi gözlemlenir. Annenin iþe gitmek ya da alýþveriþe çýkmak gibi günlük iþler için çocuktan ayrýlmasýnýn ötesinde, tuvalet girmesi bile sorun olmaya baþlar. Çocuk güçlü bir þekilde aðlayarak annenin gözden kayboluþuna tepki gösterir. Aslýnda çocuðun bu protestosu, ayrýlýkla baþa çýkabilmek için kullandýðý saðlýklý bir yöntem olarak deðerlendirilmelidir. Çocuklarýn 13-14 aylýk dönemden itibaren istek duygusu ve kendini ortaya koyma ihtiyacý yükselir. Ayrýca, ilk defa sevdiði kiþilerin yanýnda olmadýðý zamanlarda baþka bir yerde var olmaya devam ettiðini algýlamaya baþlar. Bu geliþim düzeyine ulaþmýþ bir çocuk doðal olarak annesiyle birlikte olmayý ister.

- Normal bir durum mudur? Yoksa ciddi bir yardým almak gerekir mi?

Özellikle yaþamýn 2. yýlýnda görülen ebeveynden ayrýlma endiþesini normal olarak görmeli ve saðlýklý geliþimin bir aþamasý olarak deðerlendirmeliyiz. Ancak bu durumun normal olduðunu bilmemiz ciddiye alýnmamasý gerektiðini göstermez. Çocuk, ayrýlýk sýrasýnda gerçek bir sýkýntý ve yoðun duygusal zorlanma yaþamaktadýr. Bu güçlükle baþa çýkabilmesi ve saðlýklý þekilde atlatabilmesi için ebeveynin doðru adýmlarý atmasý gerekir.  

- Onlara nasýl davranmalýyýz/nasýl sakinleþtirmeliyiz?

Çocuðun ayrýlýkla baþa çýkabilmesine yardýmcý olmanýn ilk adýmý çocuðu önceden hazýrlamaktýr. Örneðin, günlük bir iþiniz için dýþarý çýkacaðýnýz ve çocuðunuzu bir baþkasýyla býrakacaðýnýz zaman çocuðunuza þunlarý söyleyin: ‘Ben birazdan gideceðim. Senin öðle uykundan önce eve dönmüþ olurum. Dönünce sana neler aldýðýmý göstereceðim.’ Bu noktadan sonra ebeveyn çocuðun ayrýlýk sýrasýnda aðlamasýna hazýrlýklý olmalýdýr. Bu sýrada ebeveyn döneceðine söz vermeli ve gidiþ sahnesini çok uzatmadan ayrýlmalýdýr. Dönüþte verdiðiniz sözü tuttuðunuzu çocuðunuza hatýrlatýn. Bu, gelecekte size güvenmesinin temelinde yatan þeydir. Ayrýca, ebeveyn gittikten sonra çocukla kalan kiþinin tavrý da önemlidir: çocuða sevecen þekilde sarýlmak, sakinleþtirmeye çalýþmak, annesinin döneceðinden bahsetmek ve adým adým keyifli bir aktiviteye geçiþini saðlamak gerekir. 

- Bu tip çocuklar nasýl tedavi edilebilir?

Günlük ayrýlýklar sýrasýnda yapýlan en büyük hata çocuk fark etmeden gitmeye çalýþmaktýr. Bu durumda anne çocuðun protestosuyla karþýlaþmamýþ olur ancak çocuk açýsýndan daha ciddi sakýncalar ortaya çýkar. Anne fark ettirmeden gittiðinde çocuk, annesinin ortadan kaybolduðunu önünde sonunda fark eder ve bu durum güven duygusuna normalden daha fazla zarar verir çünkü annenin gidiþi çocuðun kendi kontrolü dýþýnda gerçekleþmiþtir. Annenin ne zaman gideceði ne zaman döneceði belli deðildir. Bu sebeple de anne eve döndükten sonra tuvalete girme gibi kýsacýk ayrýlýklara bile tahammül göstermek zorlaþýr. Eðer bir süredir çocuðunuza fark ettirmeden gidiyorsanýz çocuðunuzun ayrýlma endiþesi iyice tetiklenmiþ olabilir. Bu durumu çözmek için sabýrlý olmanýz gerekir. Bu aþamadan itibaren her ayrýlýþýnýzý çocuðunuza önceden bildirin, çocuðunuz gidiþinizi görsün ve mümkünse kýsa ayrýlýklarla baþlayýp ayrýlýk süresini adým adým yükseltin. Döndüðünüzde çocuðunuza söz verdiðiniz gibi döndüðünüzü hatýrlatýn ve sarýlma gibi yakýn temas içeren aktivitelere vakit ayýrýn.    

- Çocuklar böyle bir obsesyondan nasýl kurtarýlabilir?

Çocuklarýn ebeveynden ayrýlma endiþesi zamanla hafifler. Bu süreç içerisinde çocuðunuza ‘anne ve baba her zaman geri dönüyor’ mesajýný vermeniz faydalýdýr. Çocuðunuzla, sevdiði bir oyuncaðý battaniyenin altýna saklayýp sonra açarak ce-eee oyunlarý yapýn ya da odanýn içinde koltuðun ya da perdenin arkasýna saklanýp çýkarak saklambaç oynayýn. Bu, ayrýlma-birleþme oyunlarý çocuðunuzun gitseniz bile döneceðiniz algýsýný geliþtirmesine yardýmcý olur. Ayrýca, ayrýlýk zamanýný aþamalý olarak yükseltmek de etkilidir. Aylarca bebeðinizle hiç ayrýlmadan beraber olduktan sonra bir anda iþe baþlamak ya da çocuðunuzu bir anda tam zamanlý anaokuluna göndermek gibi þeyler yapmayýn. Ayrýlýk süresini aþamalý olarak arttýrmak en doðrusudur.  

- Büyüdüklerinde karakterlerini etkiler mi?

Bazý araþtýrma ve gözlemler çocuklarýn ebeveynden ayrýlma durumuna verdiði tepkinin karakteriyle ilintili olduðunu göstermektedir. Çocuðun annenin ayrýlýþýna gösterdiði tepkinin þiddeti, kiþilik olarak kararlýlýðýnýn ve kendini ortaya koyma konusundaki güveninin göstergesi olabilir. Eðer çocuk ebeveynin ayrýlmasý durumunda sesli bir protesto yerine kendi içine kapanarak yas tutuyorsa bu durum çocuðun karakteriyle ilgili olarak güven eksikliði ve depresif eðilim gibi þeyleri düþündürür. Yine de, erken dönemdeki ayrýlma endiþesini ebeveyn doðru þekilde yönetebilirse çocuk üzerinde karakter geliþimi bakýmýndan kalýcý olumsuz bir etkisi olmayacaktýr.