Genel Bilgiler

Bir tümör veya baþka bir hastalýk nedeniyle meme dokusunun alýnmasý sonrasý yapýlan meme onarým ameliyatlarý plastik cerrahinin en baþarýlý ameliyatlarýndan birisidir. Týpdaki yeni teknolojiler sayesinde artýk cerrahlar doðal bir memeye çok benzerlik gösteren bir meme oluþturabilmektedirler. Artýk günümüzde bu ameliyatlar meme alýnma ameliyatý (mastektomi) ile eþzamanlý olarak yapýlabilmektedir. Böylelikle, hasta ameliyattan çýktýðýnda yeni bir memeye sahip olmakta ve memesiz bir dönemin verebileceði psikolojik sýkýntýdan da kurtulmaktadýr.

Ancak unutulmamalýdýr ki; mastektomi sonrasý meme rekonstrüksiyonu basit bir ameliyat deðildir. Siz ve doktorunuz tarafýndan kararlaþtýrýlacak bir çok seçenek mevcuttur. Aþaðýda size ameliyat hakkýnda temel bilgiler verilmektedir; ameliyat zamaný, nasýl yapýldýðý, ve ne tür sonuçlar elde edileceði gibi. Ancak bütün sorularý cevaplamasý mümkün deðildir. Dolayýsýyla cerrahýnýzla birebir konuþmanýz daha iyi bilgilenmenizi saðlayacaktýr.

Meme onarým ameliyatý için en iyi aday kimdir?

Hemen bütün meme dokusu alýnmýþ hastalarda meme onarým ameliyatý için için týbben bir engel olmayýp, çoðu hastalar da mastektomi ile eþzamanlý olarak rekonstrüksiyon yapýlmasý için uygundurlar. Ancak meme onarýmý için en iyi aday, tümörün mastektomi sayesinde tamamen ortadan kaybolduðu hastalardýr. Beklemek için bir çok sebep olabilir; örneðin, bazý hastalar baþka bir cerrahi istememektedir, bir kýsmý kanser teþhisini kabul etmekte zorlanýrken, meme onarýmý seçeneklerinin düþünememektedirler. Bazý hastalara cerrahlarý tarafýndan beklemeleri tavsiye edilmiþ olabilir, özellikle memenin hastanýn kendi dokusu ile (flep transferi) rekonstrükte edildiði durumlarda olduðu gibi. Obesite, yüksek tansiyon ve sigara içimi gibi durumlarda da hastalarýn beklemeleri tavsiye edilebilir.

Bütün cerrahiler bir miktar belirsizlik ve risk içerirler

Memesini kanser sebebiyle kaybeden hemen hemen her kadýnda meme rekonstrüksiyonu yapýlabilir. Ancak her türlü cerrahi sonrasý olduðu gibi, bu ameliyattan sonra da bir takým sorunlar ortaya çýkabilir.
Cerrahinin genel problemleri olan, kanama, sývý toplanmasý veya anestezi sorunlarý bu ameliyattan sonra da görülebilir, ancak nadirdir. Sigara içenlerde, yara iyileþmesi gecikebilir, bozulabilir veya daha fazla iz ortaya çýkabilir. Bazen bu sorunlar ikincil bir ameliyatý gerektirebilir. Eðer bir protez kullanýlacak ise, nadiren iki hafta içinde bir enfeksiyon geliþme riski vardýr. Bu tür bazý olgularda, protezi çýkarýp aylar sonra tekrar koymak gerekebilir.

En sýk görülen problem, kapsül kontraktürü, protezin etrafýndaki skar dokusunun protezi sýkýþtýrmasý ile ortaya çýkar. Böylelikle meme sertmiþ hissi ortaya çýkar. Kapsül kontraktürü için bazý tedavi yöntemleri vardýr; bazen de skar dokusunun alýnmasýný ve rahatlatýlmasýný veya protezin deðiþtirilmesini gerektirebilir.
Rekonstrüksiyonun kanser nüksü (rekürrens) üzerine bir etkisi yoktur ve radyoterapi/kemoterapiye de engel olmaz. Cerrahýnýz normal memeniz ve rekonstrükte edilmiþ memenizde peryodik mamografilere devam etmenizi önerebilir.

Ameliyatýn planlanmasý

Kanser teþhisinin konmasýndan itibaren rekonstrüksiyonu tartýþmaya baþlayabilirsiniz. Ýdeal olaný, genel cerrahýnýz ve plastik cerrahýnýzýn birlikte plan yapýp ameliyata girmeleridir. Saðlýk deðerlendirmeniz yapýldýktan sonra, cerrahýnýz size yaþýnýz, anatomik yapýnýz, dokularýnýz ve isteklerinizi göz önüne alarak, en iyi seçenekleri verecektir. Cerrahýnýz bu konuda size karþý çok dürüst olmalýdýr. Mastektomi sonrasý meme rekonstrüksiyonu sizin görüntünüzü düzeltebilir ve kendinize olan güveninizi arttýrabilir; ancak, unutmayýn, bu ameliyat sonucu sadece iyileþtirebilir, mükemmelliðe ulaþtýrmaz. Cerrahýnýz ayrýca anestezi, ameliyatýn yapýlacaðý yer ve masraflar hakkýnda da bilgi vermelidir.

Ameliyat için hazýrlýk

Onkolog doktorunuz ve plastik cerrahýnýz ameliyat öncesi bazý uyarýlarda bulunacaklardýr; örneðin, ne yiyip yememe, ilaç alma vb gibi. Ameliyat sonrasý sizi eve götürecek bir yakýnýnýzý ayarlamayý unutmayýn.

Cerrahinizin yapýlacaðý yer

Meme rekonstrüksiyonu genellikle birkaç ameliyatý gerektirir. Ýlk basamak, ister mastektomi ile eþzamanlý olsun ister ikincil olarak yapýlsýn, genellikle hastanede yapýlýr. Diðer ameliyatlar ise hastanede yapýlabileceði gibi, cerrahýnýz günlük cerrahi merkezlerinden birinde yapmayý tercih edebilir.

Anestezi

Ýlk ameliyat, yani meme dokusunun oluþturulmasý ameliyatý, genel anestezi ile yapýlýr. Yani, ameliyat esnasýnda uyursunuz. Ýkincil ameliyatlar ise lokal anestezi (sedasyon ile birlikte) ile yapýlabilir- ameliyat esnasýnda uyanýk olursunuz, ancak gevþek ve rahat olursunuz. Bazen bir miktar sýkýntý olabilir.

Protez tipleri

Meme protezlerinin dýþ kýlýfýnda silikon tabaka vardýr, içinde ise ya silikon jel veya salin adý verilen tuzlu su karýþýmý bulunur. Ýçi jel ile dolu olan protezlerin, Amerika Birleþik Devletleri’nde Food and Drug Administration (FDA), bu tür protezlerin kullanýmýný 2006 yýlýnda kabul edilmiþtir. Bu ise, halen doku geniþletici taþýyan kadýnlarý, mastektomi ile eþzamanlý rekonstrüksiyonu seçen hastalarý ve jel ile dolu bir protez kullanýlabilir. Salin ve jel ile dolu protezler ise herkesin kullanýmýna açýktýr.

Ameliyat

Bir çok seçenek vardýr ve cerrahýnýzla tartýþmanýz gerekmektedir.

Derinin geniþletilmesi

En sýk kullanýlan teknik derinin geniþletilmesi ve sonrasýnda protez konulmasýdýr. Mastektomi sonrasý derinizin ve göðüs duvarý adelenizin altýna bir doku geniþletici konur. Derinizin altýna bir kapak mekanizmasý ile çalýþan bir port konur ve buradan, ameliyat sonrasý haftalar veya aylar boyunca, cerrahýnýz tuzlu su enjekte ederek doku geniþleticinizi (expander) þiþirir. Derinizin yeterince geniþlediði anlaþýldýktan sonra, ikincil bir ameliyat ile doku geniþletici çýkartýlýp daha kalýcý bir protez yerleþtirilir. Bazý doku geniþleticiler ise kalýcý olarak býrakýlabilecek þekilde tasarlanmýþtýr. Areola (meme baþý çevresindeki kahverenkli yuvarlak deri) ve meme ucu ise daha sonra yapýlýr. Bazý hastalarda derinin geniþletilmesine ihtiyaç yoktur ve mastektomi ile beraber bir protez konabilir.

Flep ile onarým

Protez yöntemine alternatif olarak sýrttan, karýndan veya kalçadan bir doku alýnarak meme yapýlabilir. Buna flep rekonstrüksiyonu denir. Flep cerrahisinin bir tipinde, deri, deri altý yað tabakasý ve kas dokusu orijinal yapýþtýðý bölgeye bir damar sapý ile baðlý kalmaya devam eder ve deri altýnda yapýlan bir tünel yardýmýyla memenin oluþturulacaðý bölgeye kaydýrýlýr. Tek baþýna memeyi oluþturabileceði gibi, bu dokunun altýna bir protez de konabilir. Diðer tip bir flep cerrahisinde ise, doku baðlý bulunduðu karýn, sýrt veya kalça bölgesinden tamamen ayrýlýr ve damarlarý alýcý bölgedeki damarlara dikilerek yaþamasý saðlanýr (serbest flep ile rekonstrüksiyon). Bu ameliyatý yapabilmek için plastik cerrahýn mikrovasküler cerrahi konusunda da deneyimli olmasý gerekir. Çünkü, ince damarlarýn birbirine dikilmesi mikroskop altýnda mümkün olmaktadýr.

Yukarýda bahsedilen her iki cerrahi yöntem de protez metodundan daha kompleks ameliyatlardýr. Hem dokunun alýndýðý hem de memenin yapýldýðý yerlerde izler olacaktýr ve iyileþme süreci protez yöntemine göre daha uzundur. Diðer yandan, kendi dokunuzla yapýlan meme rekonstrüksiyonunda sonuç daha doðaldýr ve silikon ile ilgili bir kaygý yoktur. Bazen de karnýnýzýn þeklinin düzelmesi ve fazla deri ve yaðlardan kurtulmanýz da sizin için ayrý bir kazanç olabilir.

Ýkincil ameliyatlar

Meme rekonstrüksiyonunda zaman içinde birkaç ameliyat gerekir. Ýlk ameliyat en kompleks olanýdýr; ikinci ameliyatlar daha kolaydýr ve doku geniþletici ile rekonstrüksiyon yöntemi seçilmiþse, doku geniþletci çýkartýlýp bir protez konulabilir veya meme ucu ve areola rekonstrüksiyonu yapýlabilir. Çoðu zaman, yeni yapýlan memenin karþý taraftaki normal memeye uyum saðlamasý için, normal memenin biraz küçültülmesi, kaldýrýlmasý veya büyütülmesi gerekebilir. Ancak bu ameliyatlarda da yara izlerinin oluþtuðu akýlda tutulmalýdýr.

Ameliyat sonrasý

Ameliyat sonrasý aðrýnýz büyük ölçüde ilaç ile giderilebilir. Ameliyatýnýzýn boyutuna göre 2 ile 5 gün içinde hastaneden taburcu olursunuz. Ameliyatta genellikle sývýlarýn birikmesini engelleyen drenler konabilir ve bunlar ameliyat sonrasý ilk veya ikinci haftada alýnýrlar. Dikiþler ise 7 ile 10 gün içinde alýnýrlar.

Normale dönmek

Mastektomi ve rekonstrüksiyon veya sadece flep rekonstrüksiyonu ameliyatýndan sonra normale dönmeniz 6 hafta sürebilir. Protez ameliyatýnda ise bu süre daha kýsa olabilir. Rekonstrüksiyon ile normal duyu kazanýlmaz; ancak, zaman içinde bir miktar duyu gelebilir. Ýzlerin çoðu zaman içinde solabilir. Ancak bu süre 1-5 yýl olabilir ve hiçbir zaman izler tamamen kaybolmaz. Rekonstrüksiyonun kalitesi yüksek olduðu müddetçe, bu izlere daha az aldýrýþ edeceksiniz.

Egsersiz ve hareketlere ne zaman baþlayacaðýnýz konusunda cerrahýnýzýn tavsiyelerini dinleyiniz. Genel kural olarak, 3-6 hafta arasýnda cinsel iliþkiden ve aðýr egsersizlerden kaçýnmanýz iyi olabilir.

Yeni görüntünüz

Yeni memeniz diðer normal memenize göre daha sert, yuvarlak ve düz görünebilir. Mastektomi öncesi kontura sahip olmayabilir yada diðer memenize tam olarak simetrik olmayabilir. Bu farklar size belirgin gelebilir. Bir çok mastektomi hastasý için, rekonstrüksiyon görüntüyü ve hayat kalitesini dramatik olarak iyileþtirir.