0-7 YAÞ ARASI ÇOCUKLARIN BESLENME ÖZELLÝKLERÝ VE BEKLENEN DAVRANIÞLAR
Genel Bilgiler
0-2 AY : Aðladýkça emzirilir. Çocuðun öðün saatlerini düzene sokmaya çalýþmak doðru deðildir. Emzirme, bebek ile anne arasýnda yakýnlýk saðlamanýn en güzel yoludur (Anne sütü alamayan bebeklerin beslenmesi ayrý bir konudur.).
2-6 AY : Düzenli aralýklarla beslenir. Ancak her çocuðun açlýk tokluk duygusu ayný olmaz. Acýkmamýþ çocuðu zorla yedirmek, açlýktan aðlayan çocuðu henüz saati gelmedi diye beslememek doðru olmaz. Çocuðun fizyolojik açlýk ve tokluðu yaþamasýna fýrsat verilmelidir. Aksi halde çocuk açlýk tokluk duygusunu ayýrt edemez. Dördüncü aydan sonra gerekirse (çocuðun aðýrlýk kazanýmý yeterli deðilse) ek besinlere baþlanabilir. Ek besinlere çok az miktarlarda ve birer birer baþlanýr. Bu dönemde ek besinler yumuþak, pütürsüz hazýrlanýr. Ýlk verilecek besinler: muhallebi, yoðurt, meyve suyu vb.dir.
6 AY : Katý besinlere baþlanýr. Katý besinlere baþlama çocuðun fizyolojik gereksiniminin karþýlanmasýndan çok besini tanýmasý ve yutma eylemini öðrenmesi için önemlidir. Aðzýna katý besin alan çocuðun yapacaðý ilk hareket besini geri çýkarmaktýr. Bu doðal bir davranýþtýr. Bu durum çocuðun besini beðenmediði anlamýna gelmez. Anne, yeniden çocuðun aðzýna bir parça verir. Çocuk bir süre sonra yutmayý dener ve böylece yutmayý öðrenir. Çocuðun aspire etme (besini soluk borusuna kaçýrma) tehlikesi de vardýr. Ancak bu zayýf bir ihtimaldir. Çocuklar bu dönemde besini yutmayý becerebilirler. Annenin telaþlanmamasý, çocuðu yutarken izlemesi gerekir. Ýlk yutmada çocuk zorlanabilir, ancak baþarýr. Annenin göstereceði telaþ hareketi çocuðu korkutabilir ve yutma denemesini tekrarlamak istemeyebilir. Bu durumda yemek yedirmek zorlaþýr. Çocuðun besine karþý allerjisi olup olmadýðýnýn belirlenebilmesi için besinlere birer birer baþlanýr.
9 AY : Aile ile sofraya oturtulur. Çocuðun masa düzenini tanýmasý,yemek saatlerini öðrenmesi, aile ile yemeði paylaþmayý öðrenmesi ve bundan zevk almasý için çocuðun sofraya oturtulmasý önemlidir. Bu ayda çocuk yemek ve bisküviyi yiyebilir. Kaþýk tutabilir, ancak kaþýðý aðzýna götüremez. Eli ile kaþýðý iyi kavrar. Annesi yedirirken bir taraftan elinde kaþýk tutmak ona keyif verir ve yemeði kendisinin yemesi için gerekli ilk adýmý atmýþ olur.
12 AY : Bu dönemde fizyolojik gereksinim azaldýðý için çocuðun yemeðe ilgisi azalýr. Bu dönemde ýsrar etmek, çocuðun arkasýndan elde bir tabak ve kaþýkla dolaþmak yanlýþ olur. Çocuk oturup yemek yemeyi öðrenemez. Çocuðun uzun aralýklarla yemesi iþtahýný daha da artýracaðýndan sorun olmaz.
15 AY : Kaþýkla yiyebilir. Ancak hala ters tutar. Fincandan bardaða geçer. Yemeðini kendisi yiyebilir, fakat yorulur. Çocuk kendisi yemeye gayret ederken, anne de bir taraftan çocuðu beslemeye devam etmelidir.
18-21 AY: Yemeðini kaþýðý doðru tutarak yiyebilir,etrafý kirletir. Çocuðun yemek yerken etrafý kirletmemesi için uyarýlmasý son derece yanlýþ bir davranýþtýr. Bu durumda çocuk yemeyi reddedebilir.
2 YAÞ : Yemeðini temiz yiyebilir ancak sulu olanlarý döker. Tek baþýna yemekten hoþlanmaz.
2,5 YAÞ: Çatalla yemek ister. Yemeði küçük parçalara bölünmüþ olmalýdýr.
3 YAÞ : Tamamen yardýmsýz yiyebilir. Ancak çalýþmalar beþ yaþa kadar da çocuklarýn kendi baþlarýna yemek yiyememelerinin normal kabul edilmesi gerektiðini göstermektedir.Çocuk 6 yaþtan sonra hala kendisi yiyemiyorsa, bu normal deðildir.
4 YAÞ : Býçak kullanabilir,ancak kesemez.
7 YAÞ : Eti býçakla kesebilir.Yemekte yalnýz býrakýlabilir.
ÇOCUKLARA ÖZEL YEMEK YEME DAVRANIÞLARI VE ÖNERÝLER
Herhangi bir hastalýðý olmayan saðlýklý çocuklar, yemek saatlerinde fizyolojik açlýk duyarak yemeklerini iþtahla yerler. Ancak yapýlacak bazý tutum hatalarý nedeniyle çocuklar yemek yemeyi rededebilirler. Bu durumda neler yapýlabilir.
1.ÇOCUK PÜTÜRLÜ BESÝNLERE ALIÞTIRILMAMIÞ OLABÝLÝR YEMEÐÝNÝN EZÝLMESÝNÝ BEKLEYEBÝLÝR.
Öneri : Bir kýsmý ezilmiþ bir kýsmý ezilmemiþ olarak denenebilir. Çocuklar arkadaþlarý ile birlikte daha kolay öðrenirler.
2.ÇOCUKLAR YEMEK ÖNCESÝ SU ÝÇMÝÞLERSE ÝÞTAHLARI KAPANMIÞ OLABÝLÝR.
Öneri : Yemek öncesi su içen çocuðun iþtahý baskýlanmýþ olabilir,bu durumda çocuk yemeðini daha uzun sürede tüketir. Sabýrlý ve anlayýþlý olunmalýdýr.
3.YEMEK ÖNCESÝ ÞEKER YEMÝÞ OLABÝLÝRLER.
Öneri : Yuvalarda çocuklara þeker verilmemelidir. Bazý çocuklar ceplerinde arkadaþlarýna vermek üzere þeker getirirler.Bu alýþkanlýðýn önlenmesi için þekerli besinler ve diþ çürükleri programý birkaç kez tekrarlanmalýdýr.
4.ÇOCUK ÖÐÜN ARALARINDA BÝRÞEYLER, ÖZELLÝKLE ÇÝKOLATA, PASTA VB. YÝYORSA YEMEK SAATÝNDE YETERÝNCE AÇLIK DUYMAYABÝLÝR.
Öneri : Özellikle iþtahsýz çocuklara öðün aralarýnda bu tür besinler verilmemesine özen gösterilmelidir.
5.ÖÐÜN SIRASINDA DUYGUSAL BÝR SORUN YAÞARSA YEMEK YEMEK ÝSTEMEYEBÝLÝR.
Öneri : Daha önce de belirtildiði gibi çocuk yemek istemediðinde ýsrar edilmemelidir, çocuk bir sonraki öðünde açýðýný kapatýr.
6.YEMEK ÖNCESÝ TOP OYNAMAK, ÝP ATLAMAK VB. GÝBÝ YORUCU AKTÝVÝTELER YAPILMIÞSA ÇOCUK YEMEK YEMEK ÝSTEMEYEBÝLÝR.
Öneri : Bu tür aktivitelerden sonra çocuk bir süre dinlenmeli daha sonra yemek yemelidir. Anne çocuðun dinlenmesine fýrsat vermeden yemek için zorlarsa çocukta yine negatif tutum oluþmasýna neden olur. Ancak aktiviteden sonra uzun zaman geçerse de doðru olmaz. Aktiviteden sonra yeterli besin almak çocuðun harcadýðý depolarý doldurmasý için uygun bir zamandýr.
7.ÇOCUKLAR HASTALANDIKLARINDA ÝÞTAHSIZ OLURLAR.
Öneri : Yeterli sývý alýndýðý sürece(su,ýhlamur,ayran,limonata vb olarak) bir iki gün az yeme önemli bir sorun yaratmaz.Çocuk hastalýðýnýn bitiminde daha büyük bir iþtahla yemeklerini yiyecek ve açýðýný kapatacaktýr.Bu dönemde ýsrar etmek,yine çocukta negatif tutum oluþmasýna neden olur.
8.BAZI ÇOCUKLAR BAZI BESÝNLERÝ SEVMEZLER,ONLARA ZORLA YEDÝRMEK O BESÝNDEN ÝYÝCE UZAKLAÞMALARINA NEDEN OLUR.
Öneri : Çocuk ilk anda reddediyorsa,üzerine gitmemeli o öðün baþka bir þey yedirilerek doymasý saðlanmalýdýr.Çocuk arkadaþlarýnýn yediðini görünce bir sonraki serviste deneyebilir.Yemek bütün çocuklar tarafýndan reddediliyorsa,birkaç kez tekrarlanmasýna karþýn hiçbir geliþme yoksa,o yemeði servis etmekte ýsrar etmek anlamsýzdýr.Çocuklarýn bu yemeðe alýþtýrýlmasý hedefleniyorsa,bu türden bir yemek diðer yemeklere garnitür gibi az miktarda verilerek tekrarlanmalýdýr.
9.ÇOCUK YEDÝÐÝ BÝR BESÝNDEN SONRA KUSMUÞSA O BESÝNE KARÞI HASSASÝYET GELÝÞTÝRÝP YEMEK ÝSTEMEYEBÝLÝR.
Öneri : Kustuðu sýrada yediði yemeði bir süre servis etmemeli,servis edildiðinde tutumu iyi gözlenmelidir.Yemeði reddederse ýsrar edilmemeli bir süre sonra yeniden denenmelidir.
10. BAZI ÇOCUKLAR, YEMEKLERÝ KÜÇÜK PARÇALARA BÖLÜNMEDEN YÝYEMEZLER.
Öneri : Bu çocuklara yemekleri parçalanarak yardým edilmeli,kendisinin de nasýl parçalayacaðý gösterilmelidir.
11.YEMEK YEDÝRÝRKEN ÇOCUKLA OYNAMAK, TELEVÝZYON SEYRETTÝRMEK GÝBÝ DAVRANIÞLARA ALIÞTIRILMIÞ OLMASI NEDENÝYLE HEP BU DAVRANIÞI BEKLEMESÝ.
Öneri : Yemek saati oyun saati ile karýþtýrýlmamalýdýr.Çocuk yemek saatinde sadece yemeðini yemeli, ancak yemek sonrasý kendisi ile oynamak ihmal edilmemelidir.Çocukla yalnýz yemek saatinde ilgileniliyor ve oynanýyorsa çocuk bu durumu kullanýr ve yemek saatleri her iki taraf için de zor bir durum yaratýr.
12.ÇOCUÐUN YEMEK YEDÝÐÝ ÝÇÝN ÖDÜLLENDÝRÝLMESÝ,BU NEDENLE HER YEMEKTEN SONRA ÖDÜL BEKLEMESÝ
Öneri : Her yemekten sonra ödül alacaðým diye nazlanabilir.O nedenle yemek ne ödüllendirme ne de cezalandýrma için asla kullanýlmamalýdýr.
13.BESÝNLERÝN ÇOCUÐA SUNULUÞUNUN CAZÝP OLMAYIÞI.
Öneri : Yemek masasý,masada kullanýlan örtü ve servis gereçleri çocuðun hoþuna gidecek þekilde olmalýdýr.Boyanmýþ yumurta,þekilli olarak hazýrlanmýþ bir makarna tabaðý çocuðun ilgisini daha çok çeker.Yemekler küçük tabaklarda,az miktarlarda ve mümkün olduðu kadar çeþitli hazýrlanmalýdýr.
14. ÇOCUKLAR YEMEKLERÝNÝ SICAK YÝYEMEZLER.
Öneri : Yemek piþtikten hemen sonra çocuða verilmemelidir.
