Genel Bilgiler

Çoðu kimse fýtýðý aðýr kaldýrmanýn bir neticesi olarak düþünür. Esasýnda fýtýðýn genel olarak belirli bir nedeni yoktur. Herhangi bir kimse hatta yeni doðmuþ bir bebeðin bile fýtýðý olabilir. Karýn içi organlarýmýz ince bir kas örtüsüyle yerlerinde tutulurlar. Bu organlardan birinin herhangi bir kýsmý bu kas örtüsünün zayýf bir yerinden dýþarý çýkar ve fýrlarsa veya bu kas duvarýný yýrtarsa fýtýk oluþur.

Belirtileri

- Eðilirken veya bir þey kaldýrýrken rahatsýzlýk duymak;

- Kasýkta hassas bir kitle bulunmasý.

Karýn bölgesini etkileyen üç tip fýtýk vardýr. Kasýk (inguinal) uyluk (femoral) ve göbek (umblikal) fýtýðý. Baþka bir fýtýk da hiatal fýtýktýr. Bu da diyaframýn yemek borusuna açýlan deliðinden (midenin bir bölümünün) fýrlamasýdýr. Eðer sýkýþan baðýrsak parçasýna kan gitmezse buna baðýrsak düðümlenmesi denir.

Bel Fýtýðý -Disk Kaymasý

Omurlar arasýnda, omurgaya esneklik sað­lamak için bulunan disklerin yerinden oynamasýna disk kaymasý denir. Diskler ortalarýnda nukleus pulposus de­nen yumuþak süngerimsi bir kýsým ile onu çevreleyen halka þeklindeki sert bir bað dokusundan (annulus fibrosus) oluþmuþtur. Bu halka herhangi bir nedenle zayýflar veya yýrtýlýrsa diskin ortasýndaki yumuþak çekirdek dýþarý kayýp omuriarýn yanýndan geçmekte olan bir ya da birkaç spinal sinir köküne basýnç yaparak þiddetli aðrýlara neden olabilir. Sýrt aðrýlarýnýn, siyatik denilen bacak aðrýlarýnýn en sýk rastlanan nedenleri omurlar arasý diskin kaymasý veya disk çekirdeðinin fýtýk þeklinde dýþarý çýkmasýdýr. Buna disk hernisi de denir. Baský altýnda kalan sinirlerde aðrý, reflekslerde azalma ve zamanla adalelerde atrofi gibi belirtiler meydana getir. Mryelografi denilen özel bir yöntemle yani omurilik kanalýna kontrast madde enjekte edilerek çekilen röntgen filmi ile disk arýzalarý teþhis edilebilir. Tedavide sert yatakta yatarak dinlenmek esastýr. Bazý disk kaymalarý traksiyon denilen bir yöntemle, yani omurganýn iki yönden çekilerek kayan diskin yerine girmesini saðlamakla tedavi edilebilir. Tedavi uzun sürer. Bazý vakalarda laminektomi ameliyatý ile omur kemiðinin bir bölümü çýkarýlmakta ve dýþarý kaymýþ disk çekirdeði alýnmaktadýr.

Kasýkta Görülen Fýtýk

Erkeklerde fýtýk ekseriyetle testise uzanan sperm kordonunun karýndan çýkýp skrotuma (torba) girdiði yerde belli olur. Bu geçitteki (halka) bað dokusu (dýþ kasýk baðý) zayýflarsa baðýrsaðýn bir bölümü buradan dýþarý çýkabilir ve kasýk bölgesinde bir kitle oluþturur. Bu doðrudan (direkt) kasýk fýtýðýdýr.

Karýndan çýkan bir baðýrsak kitlesi sperm tüpünün yolunu izleyip skrotumdan (torba derisinden) içeri girerse buna dolaylý (endirekt) kasýk fýtýðý denilir. Bu fýtýk çok sancýlý olabilir ve skrotumu þiþirebilir. Bu iki tür fýtýk erkeklerde görülen her 5 fýtýðýn dördünü oluþturur. Kadýnlarda kasýk fýtýðý az görülür ve karýndan mesaneye idrar yolu geçitleri saran dokularla bir araya geldiði yerde meydana gelir.

Uyluk Fýtýðý

Özellikle þiþman veya hamile kadýnlarda görülür ve uyluðun üst kýsmýndadýr. Ana kan damarlarýný (uyluk arteri) bacaða taþýyan kanalda oluþur. Bu fýtýk ekseriyetle kasýkta görülen fýtýktan biraz aþaðýdadýr. Uyluk fýtýðýnýn düðümlenmesi olasýlýðý diðer bütün fýtýklardan daha fazladýr.

Göbek Çevresi Fýtýðý (Paraumilical Hernia)

Bu tür fýtýða çok daha az rastlanýr. Göbeði saran karýn duvarýndaki zayýflýk nedeniyle göbekte bir kitle meydana çýkar. Bazý yeni doðmuþ bebeklerde buna benzer bir problem görülür ve ona göbek fýtýðý denir. Bu türde baðýrsaðýn bir kýsmý bir kýsmý kanýna dönmek yerine göbek kordonunda kalmýþtýr.

Kesi Yeri Fýtýtý (Incisional Hernia)

Cerrahi bin müdahaleden sonra gerektiði gibi eski halini almayan bir karýn duvarý fýtýk yapabilir. Bu tip fýtýklar genellikle az problem yaratýr. Fakat baðýrsaklarýn bir bölümü fýtýktan dýþarý çýkýp rahatsýzlýk verebilir.

Baský yapýlarak karýn duvarýndan geri (içeri) itilemeyen fýtýklarýn sýkýþmýþ ve düðümlenmiþ olmasý mümkündür.

Tedavi edilmezse düðümlenmiþ ve sýkýþmýþ olan kýsým dolaþan taze kandan oksijen alamaz. Neticede kangren olur. Bu da hayatý tehliye atan ve derhal ameliyat gerektiren bir durumdur.