Genel Bilgiler
Sýklýkla ayak bileði burkulmasý gibi incinmelerden sonra; ayak bileðinin dýþ (lateral) kenarýnýn üzerinde, tekrarlayan ve inatçý (kronik) bir aðrý geliþir.Bununla birlikte diðer bir çok koþullar da kronik ayak bileði aðrýsýna neden olabilir.
Belirtiler ve Semptomlar
Çoðunlukla ayak bileðinin dýþ kenarýnda aðrý. Aðrý yürümede veya sporlara katýlmada, sizi zorlayacak kadar çok yoðunlaþabilir. Bazý vakalarda aðrý, deðiþmeyen monoton bir aðrýdýr.
Düz olmayan pürüzlü yerde veya yüksek topuklarla yürümede güçlük
Eklemde instabilite (ayak bileðinin boþalma -kayýp gidiyor hissi)
Þiþme
Sertlik
Hassasiyet
Tekrarlayan ayak bileði burkulmalarý
Kronik Lateral Ayak Bileði Aðrýsýnýn Muhtemel Sebepleri
Genelde sürekli aðrýlý ayak bileðinin en sýk sebebi bir ayak bileði burkulmasýndan sonra tam olarak iyileþmemesidir. Ayak bileðinizi burktuðunuzda kemikler arasýndaki baðlayýcý dokular (ligamentler) gerilebilir veya yýrtýlabilir.Tam olmayan ve dikkatsiz rehabilitasyon (iyileþtirme); ligamentin veya etrafýný saran kaslarýn zayýf kalmasýyla ve yinelenen bir instabilite ile neticelenir. Bunun sonucunda tekrarlayan ayak bileði incinmeleri yaþayabilirsiniz. Kronik ayak bileði aðrýsýnýn diðer sebepleri þunlardýr:
Ayak bileði eklemi içersinden geçen sinirde bir incinme. Sinirler direkt bir sürüklenme ile gerilebilir, kopabilir, hasara uðrayabilir veya basýnç altýnda sýkýþtýrýlabilir. (entrapment)
Yýrtýlma veya kýzarmýþ ve kabarmýþ(inflame olmuþ) tendon
Ayak bileði ekleminin artriti
Ayak bileði eklemini oluþturan kemiklerden birinin kýrýlmasý (fraktür)
Eklemde koruyucu nitelikte olan snovianýn inflamasyonu
Ayak bileðinin burkulmasýndan sonra skar dokusunun geliþmesi. Skar dokusu eklem içindeki boþluðu doldurur ve böylece ligamentler üzerinde basýnç uygular.
Deðerlendirme ve Teþhis
Kronik ayak bileði eklem aðrýsýnýn sebebinin tanýmýnda ilk adým durumun hikayesini almaktýr. Doktorunuz aþaðýdaki gibi bir çok soru sorabilir:
Önceden ayak bileðinizi incittiniz mi? Öyleyse ne zaman?
Ýncinme için ne çeþit bir tedavi gördünüz?
Ne kadar süre aðrýnýz oldu?
Aðrýnýzýn kötüleþtiði veya kaybolduðu zamanlar ne zamanlardýr?
Çünkü; kronik ayak bileði aðrýsý için, bir çok potansiyel sebepler vardýr, doktorunuz teþhisini tam olarak saptayabilmek için, fizik muayeneden baþlayarak bir seri test yapabilir. Doktorunuz hassas bölgeleri hissedecek ve þiþmenin belirtilerini arayacaktýr. Doktorunuz, ayaðýnýzýn ve ayak bileðinizin esnekliðini ve hareket silsilesini deðerlendirecektir. Doktorunuz sinirlerin duyusunu test edebilir ve semptomlarýn kaynaðýný tam yerini göstermeye yardým eden bir lokal anestetik deneyebilir.
Doktorunuz ayak bileði ekleminizin birkaç filmini isteyebilir. Doktorunuzun incinen ve incinmeyen eklemleri karþýlaþtýrabilmesi için diðer ayak bileðinizin filmine de ihtiyacý olacaktýr. Bazý vakalarda kemik taramasý, komputed tomografi(CT) ve manyetik rezonans görüntüsü (MRI) gibi ilave edilen testlere ihtiyaç olabilir.
Tedavi
Tedavi en son konulan teþhise ve sizin kiþisel ihtiyaçlarýnýza göre yönlendirilmelidir.. Konservatif (cerrahi olmayan) ve cerrahi tedavi metotlarýnýn her ikisi de kullanýlabilir. Konservatif tedavi aþaðýdakileri kapsar.
Aspirin ve þiþliði azaltan ibuprofen gibi antiinflamatuar ilaçlar
Kaslarýn düzelmesini ve kuvvetlenmesini saðlamak, hareket silsilesini eski haline getirmek ve ekleminizin pozisyonunu kavramada artma saðlamak için tilt-board(tahta eðme) egzersizlerini içeren fizik tedavi
Bir ayak bileði desteði (bileklik) veya baþka destek
Bir Steroid ilaç enjeksiyonu
Kýrýk vakalarýnda kýrýðýn iyileþmesine izin vermek için immobilizasyon
Eðer durumunuz gerektiriyorsa veya konservatif tedavi hafifleme saðlamazsa, doktorunuz cerrahiyi tavsiye edebilir. Bir çok cerrahi yöntemler ayaktan tedavi esasýna göre yapýlýrlar. Bazý yöntemler artroskopik teknikler kullanýlarak uygulanýr; diðerleri ise açýk cerrahiyi gerektirir. Rehabilitasyon düzgün iyileþmenin garanti edilmesi için 6-10 haftayý alabilir.
Cerrahi tedavi seçenekleri aþaðýdakileri içerir:
Gevþek parçalarýn çýkartýlmasý (keserek çýkartmak)
Eklem yüzeyinin temizlenmesi (ölü dokularýn temizlenmesi)
Ligamentlerin onarýmý veya yeniden yapýlandýrýlmasý veya tendonlarýn transferi
Önleme:
Hemen hemen, bir kere ayak bileði burkulan insanlarýn yarýsýnda, kronik aðrý geliþecek ve buna ilave olarak baþka burkulmalar da yaþayacaklardýr.Kronik aðrýnýn geliþmesini önlemek için, aþaðýdaki basit adýmlarý uygulayarak yardýmcý olabilirsiniz:
1.Doktorun talimatlarýný dikkatlice takip edin ve tavsiye edilen bir fizik tedavi programýný tamamlayýn.
2. Doktorunuz, emin oluncaya kadar aktiviteye geri dönmeyin.
3-Spora geri döndüðünüzde ayak bileðinizi bandajlama yerine, destekli bileklik kullanýn. Destekli bileklik ayak bileði bandajýndan ayak bileði burkulmalarýný önlemede daha etkilidir
4-Yüksek konçlu ayakkabýlar kullanýyorsanýz baðcýklarýný, düzgün ve tam olarak baðladýðýnýzdan emin olun.