Genel Bilgiler

Çocuklarýn kendi veya arkadaþlarýnýn kulaklarýna sokabilecekleri yabancý cisimler dýþ kulak yolunda basit zedelenmeler yapabileceði gibi kulak zarýnda delinme, orta kulak hasarý gibi büyük zararlara da yol açabilir.

Kulakta yabancý cismin belirtileri nelerdir?
Bazen kulaktaki yabancý cisimler herhangi bir belirti vermeyebilir. Bazý nesneler, örneðin; yiyecek maddeleri veya böcekler aðrý, kýzarýklýk veya akýntýya yol açabilir. Ýþitme azlýðý, cismin kulak kanalýný ne kadar týkadýðýna baðlýdýr. Özellikle böcekler hareket ve sesleri ile çok rahatsýzlýk verir.

Kulaktaki yabancý cisimlerin çýkarýlmasý
Öncelikle bir KBB uzmaný bulunmalýdýr. Ehil olmayan kiþilerin yabancý cisimleri çýkarmaya çalýþmasý geri dönüþü olmayan hasarlara yol açabilir.
Kulaktaki yabancý cismin kulaktan tamamen çýkarýlmasý tedavinin esasýný oluþturur. Kulaktaki yabancý cisimleri çýkartmak için sivri, uzun cisimler sokmak doðru deðildir. Kulak kepçesi küçük çocukta geriye ve aþaðýya büyükte geriye ve yukarýya çekilerek uygun aletle cisim çýkarýlýr. Özellikle yuvarlak cisimleri tutarak çýkarmak tehlikelidir. Tutmaya çalýþýldýðýnda daha derine kaçabilir.Kulak kanalýndaki cismi çýkarmak için aþaðýdaki yöntemler, doktor tarafýndan uygulanabilir:
-Kulaða sokulan çeþitli aletlerle cismin arkasýna geçilerek dýþarý çekmeye çalýþýlýr.
-Aspiratör ile vakumla çekilebilir
-Mikroskop eþliðinde çeþitli tutacaklarla çýkarýlabilir.
Yabancý cisim çýkarýldýktan sonra her iki kulak tekrar deðerlendirilir. Çünkü bazen çocuklar her iki kulaða da bir þeyler sokmuþ olabilirler. Kulak kanalý zedelenmiþse antibiyotikli damlalar kullanýlabilir.

Burunda yabancý cisimler:
Çocuðun burnuna sokabildiði yabancý cisimler genellikle yumuþaktýrlar. Bunlarýn arasýnda kaðýt mendil, toprak, oyuncak parçalarý, silgi sayýlabilir. Bazen çocuk bir þeyleri koklamaya çalýþtýðýnda da burnuna kaçabilir. Genellikle çocuklar sýkýldýklarýnda, meraklandýklarýnda veya baþka çocuklarý taklit ettikleri zaman burunlarýna maddeleri sokarlar.

Burunda yabancý maddenin belirtileri nelerdir ?
Burunda yabancý cismin en sýk belirtisi burun akýntýsýdýr. Genellikle objenin olduðu taraftan, kötü kokulu, iltihaplý veya kanlý akýntý görülebilir.

Burunda yabancý cisimleri tedavisi
Tedavide doktor tarafýndan yabancý cismin burundan çýkarýlmasý esastýr. Buruna sivri, uzun cisimler sokmamak gerekir. Yabancý cismin olduðu tarafýn karþýsýndaki burun köküne bastýrýlarak kiþi sümkürtülür. Bazen çocuklarýn burnundan cismi çýkarabilmek için çocuðun sakinleþtirilmesi gerekebilir. Bu durumda, hastane koþullarýnda, problemin boyutuna göre, çocukla anlaþarak uygulama yapýlýr. KBB uzmaný aþaðýdaki yöntemlerle çocuðun burnundan cismi çýkaracaktýr:

• Metal uçlu aspiratörler ile vakumlayarak çekmek
• Cismin arkasýna ulaþan aletlerle çekerek çýkarmak
• Endoskopik görüntüleme eþliðinde tutarak çekmek

Eðer cisim çok derindeyse ileri itip, aðza düþürerek çýkarýlabilir. Fakat bu yöntem, cisim çocuðun soluk borusuna kaçma riski taþýdýðýndan, deneyimli ellerce uygulanmalýdýr. Cisim çýkarýldýktan sonra duruma göre burun damlalarý veya antibiyotik reçete edilebilir.

Solunum yolunda yabancý cisim
Solunum yollarýnda yabancý cisim hýzlý tedavi gerektiren acil bir durumdur. Yabancý cisim aþaðýya doðru daralan solunum yollarýnda sýkýþarak akciðerlerin herhangi bir bölümünü týkayabilir. Solunum yollarýnda yabancý cisim, 5 yaþ altý çocuklarda ev kazalarýna baðlý ölüm nedenlerinin yaklaþýk %10unu oluþturmaktadýr. Diðer bölgelerin yabancý cisim problemleri gibi, çocuklar sýkýldýklarýnda veya meraklandýklarýnda aðýzlarýna bir þeyler sokmaya eðilimlidirler. Böyle bir durumda yabancý cisim yemek borusu ya da nefes borusuna kaçabilir. Nefes borusuna kaçmasý halinde durum daha acil ve önemlidir. Ayrýca yemekler diþleri tamamlanmamýþ çocuklarda, yemeðin düzgün çiðnenememesi nedeniyle, týkanma sebebi olabilir.

7 ay ile 4 yaþ arasý çocuklarýn çeþitli küçük cisimlerle (tohumlar, oyuncak parçalarý, üzüm tanesi, bozuk para, çakýl taþý, fýndýk, düðme, toplu iðne) boðulma riskleri vardýr. Çocuklara bu nedenle yakýndan göz kulak olunmalýdýr.

Solunum yollarýnda yabancý cismin belirtileri nelerdir?
Yabancý cismi soluk borusuna kaçmasý acil tedavi gerektirir. Her çocuðun belirtileri farklý olabilmekle birlikte, çocuðun yabancý cisim nedeniyle týkandýðýnýn en sýk belirtileri þunlardýr:

• nefesinin kesilmesi, týkanmasý, morarma, öðürme
• öksürük
• nefes alýp verirken ýslýða benzer bir ses olmasý (ötme sesi)
  
  

Bazý durumlarda baþlangýçtaki, yukarýda sayýlan belirtiler hafiflese de yabancý cisim halen solunum yollarýný týkýyor olabilir. Bu durumda týkanmanýn diðer belirtileri de bilinmelidir:

• hýrýltýlý solunum
• kötüleþen öksürük
• çocuðun konuþamamasý
• boðaz veya göðüste aðrý olmasý
• ses kýsýklýðý
• dudaklarda morarma
• nefes alamama
• çocuðun bilincini kaybetmesi
  

Solunum yollarýndaki yabancý cisimlerin tedavisi
Boðaza takýlan yabancý cisim, elle ulaþýlabiliyorsa elle çýkarýlýr. Aksi takdirde çocuksa baþ aþaðý tutularak, büyükçe iki kürek kemiði arasýna vurularak yardým edilir. Sorunun ciddiyeti ve tedavisi hava yolundaki týkanýklýðýn derecesine baðlýdýr. Eðer çocuðun týkanmasý tam ise, çocuk nefes alamayacak, konuþamayacak ve dudaklarý moraracaktýr. Bu durum acil müdahale gerektirdiðinden hemen acil servise baþvurulmalýdýr. Bazen yabancý cismin çýkarýlabilmesi için ameliyat gerekebilir. Diðer hafif bulgularýn görüldüðü konuþabilen ve nefes alabilen çocuklar, zaman kaybetmeden hastaneye götürülmelidirler.

Yemek borusu yabancý cisimlerinin belirtileri ve tedavisi
Yemek borusuna takýlan yabancý cisimler çoðu kez daha az gürültülü bir klinik tabloya yol açarlar. Çocuklar ellerine geçen pek çok þeyi aðýzlarýna gördüklerinden çevrelerinde bu tür yutulabilecek cisimler býrakmamak çok önemli bir korunma saðlar. Eðer yutulan yabancý cisim yemek borusu çapýndan daha büyük ise yemek borusunda takýlý kalýr . Hastada yutkunma güçlüðü boðaz aðrýsý, nefes darlýðý gibi þiddetleri deðiþebilen belirtiler ortaya çýkabilir.

Yemek borusu yabancý cisimleri de mutlaka hastaneye baþvurmayý gerektirir . Bu cisimler cinslerine , büyüklüklerine ve takýldýklara yere baðlý olarak basit yada ameliyathaneyi gerektiren önlemlerle çýkartýlýrlar.