Genel Bilgiler

Sinüsler burun ve göz çevresinde bulunan içi hava dolu boþluklardýr. Burun delikleri gibi sinüslerin içi de mukoza ile kaplýdýr. Sinüzit burun çevresindeki sinüslerin içerisini döþeyen bu mukozanýn iltihaplanmasýdýr.

Sinüsler burun ve göz çevresinde bulunan içi hava dolu boþluklardýr. Burun delikleri gibi sinüslerin içi de mukoza ile kaplýdýr. Sinüzit burun çevresindeki sinüslerin içerisini döþeyen bu mukozanýn iltihaplanmasýdýr.
Ýnsanlarda 10-20 civarýnda büyüklü küçüklü sinüs bulunur. Her sinüsün tek tek veya gruplar halinde buruna açýlan drenaj kanallarý vardýr. Bu kanallardan geçen burun mukozasý, ayný bir odanýn badanasý gibi sinüs içini çepeçevre örter. Normal þartlarda, bu mukoza, aynen tükürük veya gözyaþý gibi berrak bir salgý üreterek bu kanallardan burun içine akýtýr ve solunum yolunun nemli olmasýný saðlar. Bazen bir üst solunum yolu enfeksiyonu, bazen de alerjiler sinüzit oluþumuna neden olur.

SÝNÜSLER DÖRT ÇEÞÝTTÝR

Etmoid sinüs: Burun köprüsü etrafýnda bulunan ve birçok küçük boþluktan oluþan bu sinüsler doðuþtan mevcuttur ve ergenliðe kadar büyümeye devam eder.

Masiler sinüs: Burnun yan taraflarýnda yanak içerisinde bulunur. Bu sinüs de doðuþtan mevcuttur ve ergenliðe kadar büyümeye devam eder.

Frontal sinüs: Burnun üst tarafýnda alýn kemiði içerisinde bulunur. Bu sinüs 7 yaþ civarýnda geliþir.

Sfenoid sinüs: Burnun gerisinde yüz içerisinde bulunur. Bu sinüs ergenliðe kadar tam olarak geliþmez.

SÝNÜZÝT NEDÝR?
Sinüzit burun etrafýndaki sinüslerin iltihaplanmasýdýr. Bu enfeksiyonlar genellikle bir nezle ya da alerjik ödem sonrasýnda oluþur. Üç tür sinüzit vardýr:

Akut sinüzit
Kýsa zamanda oluþur ve uygun tedaviyle kolaylýkla iyileþir.

Subakut sinüzit
Tedavi baþlangýcýnda hemen iyileþme görülmez ancak üç aydan daha kýsa süre devam eder.

Kronik sinüzit
Tekrarlayan akut enfeksiyonlar veya daha önce yeterli þekilde tedavi edilmemiþ enfeksiyonlar sonucu geliþir. Belirtiler üç aydan daha uzun süre devam eder.

NELER SÝNÜZÝTE YOL AÇAR?
Bazý durumlarda bir üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE) ya da soðuk algýnlýðýnýn ardýndan sinüs enfeksiyonu meydana gelir. ÜSYE’de burun ve sinüs mukozasýndaki (özellikle drenaj kanalýndaki) þiþlik, sinüsten buruna salgý akýþýný bloke ederek, sinüs içinde göllenmesine ve sekonder bakteri enfeksiyonuna (sinüzite) yol açar. Alerjiler de burun dokusunun þiþmesine ve mukus üretiminin artmasýna neden olarak sinüzite yol açabilir.

Sinüslerdeki normal salgýlarýn dýþarý akmasýný engelleyerek sinüzite yol açabilen diðer bazý durumlar da söz konusudur:

Büyümüþ geniz etleri
Burun travmalarý
Burun içinde sýkýþýp kalmýþ yabancý maddeler
Burun yapýsýndaki anormallikler
Yarýk damak
Diþlerdeki iltihaplanmalar

Yukarýda sayýlan durumlar nedeniyle sinüslerdeki salgýlarýn akýþý engellendiðinde sinüs içerisinde bakteriler çoðalmaya baþlayabilir. Bu da sinüsün iltihaplanmasýna yani sinüzite yol açar.

SÝNÜZÝT BELÝRTÝLERÝ NELERDÝR?
Sinüzit belirtileri çocuklarýn yaþýna göre farklýlýklar gösterebilir. Ayrýca her çocuk belirtileri çok farklý biçimlerde yaþayabilse de, en sýk görülen belirtiler þunlardýr:

Küçük çocuklarda

10 günden daha uzun süreli burun akýntýsý

Koyu kývamlý yeþil veya sarý burun akýntýsý, ancak berrak bir akýntý da söz konusu olabilir

Gece öksürmeleri

Zaman zaman gündüz öksürmeleri

Göz etrafýnda þiþlik

5 yaþýndan küçük çocuklarda sinüzite baðlý baþ aðrýlarý nadir görülür.

Büyük çocuklarda

10 günden daha uzun süreli burun akýntýsý veya soðuk algýnlýðý belirtileri

Geniz akýntýsý

Geniz akýntýsýna baðlý öðürme veya kusmalar

Baþaðrýlarý

Yüz aðrýlarý

Aðýz kokusu

Öksürük

Ateþ

Kýrýklýk

Boðaz aðrýsý

Koku alma duyusunda azalma

Göz etrafýnda þiþlik (çoðunlukla sabahlarý daha kötüdür).

Sinüzüt belirtileri baþka hastalýklarýn veya týbbi durumlarýn belirtileri ile benzerlik gösterebildiðinden, doðru teþhis ve tedavi için her zaman doktora bazþvurulmalýdýr.

SÝNÜZÝT NASIL TEÞHÝS EDÝLÝR?
Sinüzit teþhisi ayrýntýlý týbbi öykünün alýnmasý ve fizik muayeneye ilave olarak þunlarý da içerebilir:

Burun veya sinüs akýntýsýndan kültür alýnmasý: Teþhise yardýmcý olmak üzere bakteri veya diðer mikroorganizmalarýn üreyip üremediðini gösteren laboratuar testleri yapýlýr.

Sinüs röntgenleri: Röntgen tipik olarak kullanýlan bir taný yöntemi deðildir, ancak taný koymada yardýmcý olabilir.

Bilgisayarlý tomografi (CT taramasý) : Vücudun ayrýntýlý görüntülerini üretmek amacýyla röntgen ýþýnlarý ve bilgisayar teknolojisinin bir arada kullanýldýðý bir tanýsal görüntüleme yöntemidir.

Kan testleri

SÝNÜZÝT NASIL TEDAVÝ EDÝLÝR?
Sinüzit tedavisi pek çok unsura baðlýdýr ve uygulanacak tedavi her bir çocuk için ayrý ayrý saptanýr. Bu nedenle çocuðunuzun durumu ve tedavi seçeneklerini mutlaka doktorunuzla görüþmeniz gereklidir. Sinüzit tedavisinde hedef, drenajý bozulan sinüste üreyen bakterinin öldürülmesi, drenajýn saðlanarak sinüsün temizlenmesidir.

Akut sinüzitlerde, bakteriyi öldürmek için antibiyotik, drenajýn saðlanmasý için ise burun damlalarý, aðýzdan kullanýlan burun açýcý bazý ilaçlar ve burun temizliði yeterli olabilmektedir.

Kronik ve tekrarlayan sinüzitlerde ise burun içindeki anatomik ve fonksiyonel bozukluklara yönelmek gerekmektedir. Bu da genellikle bir ameliyat olmaktadýr. Ameliyat kararýndan önce mutlaka bir sinüs tomografisi çektirilerek sinüzite yol açan patoloji ve patolojiler doðru tespit edilmelidir.

Tedavi þunlarý içerebilir:

Doktorun uygun göreceði þekilde antibiyotik tedavisi. Antibiyotiklerin genellikle 10-14 gün ve bazen de daha uzun bir süre boyunca kullanýlmasý gerekir.

Doktorun uygun göreceði aðrý kesiciler

Çocuðun odasýnda soðuk buhar makinesi kullanýlmasý

Burun için tuzlu su damlalarý veya spreyleri

Anti-enflamatuvar veya kortizonlu burun spreyleri

Dekonjestan burun spreyleri (sadece kýsa süreli kullaným amacýyla)

SÝNÜZÝTÝ OLAN HASTALARIN NELERE DÝKKAT ETMESÝ GEREKÝR
Sinüziti olan hastalarýn nezle, grip gibi viral hastalýklardan korunmasý gerekir. Bu tip etkenlerden korunmak zor olduðundan grip aþýsý denenebilir.

Alerjik riniti (saman nezlesi) olanlarda alerji kontrol altýnda olmalýdýr.

Bilinenin aksine ýslak saçla sokaða çýkma sonrasý oluþan baþaðrýsý, sinüzitten çok, baþ derisinin üþümesi sonucu oluþan nevralji veya kas gerilim aðrýsýdýr.

Tekrarlayan sinüziti olan hastalarýn havuza girmeleri sakýncalýdýr.