Genel Bilgiler

Serviks kanseri nadiren bulgu göstermektedir ve “sessiz bir hastalýktýr.” Olgularýn çoðunda kontrol altýna alýnmazsa kanser öncülü lezyonlara ve serviks kanserine geliþmesi aylar yýllar alabilir. Düzenli taramalarla erkenden davranma ve baþarýlý olmak için birçok fýrsat olmasý iyi bir haber anlamý taþýr. Dünya çapýnda birçok ülkede PAP smear testiyle büyük baþarý kazanýlmýþtýr. Serviks kanserinin erken belirtileri olabilen serviks hücre anormalliklerini saptamanýn en etkili yolu düzenli testlerdir. PAP Smear testi serviks kanserine neden olabilen HPV virüsü enfeksiyonunu engelleyememesine raðmen, hastalýðýn erken belirtilerinin tanýmlanmasýna yardýmcý olabilir. Bu durum tedavinin hýzla, kolayca ve sýklýkla baþarýyla uygulanmasýna olanak saðlar. Dokularýnýn yenilenmesi nedeniyle yüzeylerden hücreler dökülmektedir. Bu dökülen hücrelerin alýnarak özel iþlemlerden geçirildikten sonra mikroskop altýnda incelenmesine sitolojik inceleme denir. Bu iþlemin en etkili uygulandýðý alan rahim aðzýndan yani serviksten alýnan örneklerdir. Servikal hücrelerin bu þekilde toplanmasý iþlemine smear adý verilir. Ýlk kez 1940 yýlýnda George Papanicolaou tarafýndan tanýmlandýðý için PAP Smear ya da PAP test olarak da adlandýrýlýr.

Smear testi rahim aðzýnýn kötü huylu veya kötü huylu bir hastalýða dönüþme potansiyeli olan (premalign) deðiþikliklerini saptamak amacýyla yapýlan bir tarama testidir. Tarama testleri hastalýk bulgularý taþýmayan normal insanlarda yapýlan tetkikleridir. Bu nedenle smear testi taný koydumaz ve kanser bulgularý olan kiþilerde kanser olmadýðýný belirtmez. Smear testinin pozitif yani anormal çýkmasý bir problem olduðunu ve tanýya yönelik ileri testler yapýlmasý gerektiðini iþaret eder.

Nasýl alýnýr?
Smear alýnmasý son derece basit bir yöntemdir ve kesinlikle aðrýya neden olmaz. Jinekolojik muayene esnasýnda vajinal spekulum takýldýktan sonra serviks görülür. Herhangi bir kanama olmadýðýndan emin olunduktan sonra plastik bir spatul ya da fýrça vasýtasý ile serviksten vajinaya dökülen hücreler toplanýr. Ayrýca yine bu fýrça vasýtasý ile rahim içine uzanan kanaldan (endoservikal kanal) sürüntü alýnýr. Alýnan materyal bir lam üzerine yayýlýr ve hemen alkol dolu bir kap içine konur. Fýrça üzerine bulaþmýþ olan mukus salgýlarý uzaklaþtýrdýðý için inceleme daha kolay ve saðlýklý olmaktadýr. Baþka bir yöntem de alýnan materyali lama yaydýktan sonra 30 santimetre uzaklýktan bildiðimiz saç spreyi sýkmaktýr. Her iki yöntemde de amaç alýnan hücrelerin lam üzerinde fikse edilmesidir. Ancak piyasada satýlan spreylerin alkol içerikleri birbirinden oldukça farklýlýk gösterdiðinden pek çok hekim preparatý direk olarak alkolde fikse etmeyi tercih etmektedir. Fiksasyonun örnek alýndýktan hemen sonra yapýlmamasý hücresel þekillerin bozulmasýna ve kurumasýna yol açar. Bu da deðerlendirmede hatalara neden olabilir. Test için en ideal zaman son adet kanamasýndan 10 gün sonrasýdýr. Kanama varlýðýnda adet kanamasý gibi çok miktarda deðilse smear alýnabilir.

Ýnceleme nerde yapýlýr ve sonuç
Hangi þekilde alýnýrsa alýnsýn hazýrlanan preparat sitoloji laboratuvarýna gönderilir. Smear alýnýrken en fazla dikkat edilmesi gereken nokta rahim aðzýný rahim boþluðuna baðlayan kanaldan ve vajinadan ayrý ayrý örnek alýnmasýdýr. Smear sonucunun alýnmasý 24-48 saat kadar sürebilir.

Güvenilir Bir Test midir?
Smear taramasýnda yanlýþ negatif oraný tek bir test için %21’dir. Yani klinik olarak habaset olduðu halde smear’ýn normal çýkmasý olasýlýðý %21’dir. Burada smearýn alýnýþ tekniðindeki hatalardan patoloðun deneyimine kadar pek çok faktör rol oynar. Test sayýsý arttýkça yanlýþ sonuç ihtimali düþmektedir.

Kimler taranmalý ve hangi sýklýkla?
Serviks kanseri sýk rastlandýðý için ve PAP test sayesinde hastalýk ve buna baðlý ölümlerde yüksek oranda azalma saptandýðý için cinsel aktif olduktan sonra bütün kadýnlar taranmalýdýr.

Taramaya kaç yaþýnda baþlanmasý gerektiði ve kimlerin hangi sýklýkta tarama iþleminden geçirilmesinin uygun olacaðý konusunda kesin bir uyum yoktur ve her ülke kendi þartlarýna göre belirlemektedir. Patoloji saptanan olgularda lezyonun tipine ve tedavi þekline göre daha sýk tarama yapýlabilmekle birlikte patoloji olmayan olgularda yýlda bir kez yapýlan PAP smear yeterlidir. Bazý gruplar yüksek risk taþýmayan hastalarda testin 2-3 yýlda bir yapýlmasýný önermekle birlikte bizim görüþümüz testin yýlda bir kez tekrarlanmasý yönündedir. Eskiden taramaya baþlamak için 35 yaþ kritik nokta olarak kabul edilmekteyken 1988 yýlýnda Amerikan Kanser Derneði 35 yaþý deðil cinsel yaþantýnýn baþladýðý zamaný esas almak gerektiðini vurgulamýþtýr.

Hamilelerde smear alýnabilir mi?
Ýdeal olan hamile kalmaya karar verildiðinde genel bir muayeneden geçmek ve bu aþamada smear testini yaptýrmaktýr ancak bunun mümkün olmadýðý durumlarda ilk hamilelik kontrolünde doktorunuz size en son smear testinizi ne zaman yaptýrdýðýnýzý soracaktýr. Eðer arada geçen süre uzunsa smear testinizi yapacaktýr. Hamilelikte PAP smear yapýlmasýnýn hiçbir sakýncasý yoktur.

Bethesda sistemi

Servikal smmear deðerlendirmesinde günümüzde modifiye Bethesda sýnýflamasý kullanýlmaktadýr. Bu sýnýflamaya göre smear bir taný aracý deðil sadece týbbi bir konsültasyondur. Hazýrlanan preparatýn ve bu preparatta bulunan hücre sayýsýnýn sitolojik taný için yeterli olup olmadýðý mutlaka belirtilmelidir.

Tanýmlama

 Normal

 Benign (iyi huylu)

 Epitel hücre anomalisi

 ASCUS (önemi bilinmeyen atipik hücreler)

 LSIL (düþük dereceli lezyon)

 HSIL (yüksek dereceli lezyon)

 Glandular hücre anomalisi

 AGUS (atipik glanduler hucreler)

Önemli Hatýrlatmalar

Smear alýnmasýndan önce 24 saat süre ile cinsel iliþkide bulunulmamasý ve en az 72 saat süre ile herhangi bir vajinal krem ya da ilaç kullanýlmamasý ve vajinal duþ yapýlmamasý sonuçlarýn daha güvenilir olmasýna yardýmcý olmaktadýr.

Sonuç:

PAP Smear testlerinin doðrudan sonucu olarak hastalýk erken bir evrede yakalanmýþ olduðundan birçok yaþam kurtulmuþtur. O halde ne yaparsanýz yapýn PAP smear testi randevunuzu anýmsayýn. Düzenli testler kendinizi korumanýza yardýmcý olacaktýr.