Genel Bilgiler
Genital Prolapsus
Pelvik organ prolapsusu; kadýnlarý etkileyen ve 4500 yýl önceki en eski týbbi kayýtlarda da rastalanan bir sorundur. Uterovajinal prolapsus pelvisteki; üretra, mesane, uterus ve rektum gibi organlarýn vajene sarkmasý olarak tanýmlanabilir. Pelvik tabanýn prolapsusu nasýl önlediðini açýklayan iki mekanik prensip vardýr: bunlardan birincisi uterus ve vajina pelvik duvarlara ligament ve fasyalar vasýtasýyla tutunmuþtur. Ýkincisi levator ani kaslarý bu organlarýn lümenerini daraltarak ilgili organlarýn üzerine oturabileceði týkayýcý bir tabaka oluþturur.
Nedenleri:
Pelvik Organ Prolapsusu için risk faktörleri:
· Ýleri yaþ
· Karýn içi basýnç artýþý
o Aðýr yük kaldýrma
o Kabýzlýk
o Obezite
· Vajinal doðum
· Kemik pelvisin þekli ve yönü
· Geçirilmiþ histerektomi
· Erken yaþta ilk doðum
· Vajinal doðumla sonuçlanmayan gebelikler
· Ýlaçlar: selektif östrojen reseptör modülatörleri
· Zor doðumla iliþkili obstetrik faktörler
o Forseps ile doðum
o Doðumun ikinci evresinde uzama
o 4500gramýn üzerinde doðum aðýrlýðý
· Kalýtýmsal faktörler
o Irk veya etnik köken
o Ailede pelvik organ prolapsusu öyküsü
o Bað dokusu hastalýklarý
Doðumlar sýrasýnda pelvik taban travmaya maruz kalmakta ve bunun sonucunda pelvik organlarýn doku desteði azalmaktadýr. Vajinal doðum, özellikle multiparite, fasya ve ligamanlarýn zayýflamasýna neden olabilmektedir. Uzamýþ doðum, iri bebek doðurma perineal travmaya neden olan baþlýca nedenler arasýnda sayýlabilir.
Menopozda, azalan östrojen nedeniyle bað dokusu gücünde azalmasýna baðlý genital prolapsus görülebilmektedir. Östrogen kollagen yapýmýný artýrdýðýndan eksikliðinde bað dokusu zayýflýðý geliþebilmektedir.
Genital Prolapsusun Tanýmlanmasý ve Derecesinin Belirlenmesi
Kadýnlardaki prolapsusun özelliðini tarif etmek için þunlara bakýlmaktadýr:
§ Genital traktusun hangi kýsmýnýn veya kýsýmlarýnýn prolabe olduðu
§ Vajinal duvarýn veya serviksin aþaðý doðru ne kadar indiði belirtilmektedir.
Anterior prolapsus: Ön vajinal duvar desteði bozulmasý sonucunda üretrosel/sistosel oluþmaktadýr. Ikýnma sýrasýnda alt ön vajen duvarýnýn himenal (kýzlýk zarý) halka seviyesine desenesusu üretrosel için tipiktir ve sýklýkla stres inkontinansý olan hastalarda görülür.
Santral prolapsus; Uterus normal yerinden aþaðý doðru inerse uterin prolapsus terimi kullanýlýr. Uterusu alýnmýþ hastalarda vajinal apeksin normalden aþaðý doðru yer deðiþtermesine vajinal apeks prolapsusu adý verilir. Uterus prolapsusununun þiddetini belirlemek için serviksin (rahþm aðzýnýn) lokalizasyonu göz önüne alýnýr.
Posterior prolapsus: Rektosel/Enterosel: Enteroselin tanýsý için hasta ýkýndýrýlýr ve bu durumda rektumla vajina arasýnda ince barsaklarýn oluþturduðu kitle saptanýr. Rektosel; ön rektum duvarýnýn vajene doðru balonlaþmasýna izin veren bir cep oluþumudur.
Bulgular
§ Nonspesifik:
o Dokularýn gerilmesine baðlý sakral aðrý
o Cinsel birliktelik problemleri
o Vajende ele gelen kitle
§ Ön duvar prolapsuslarýnda
o Sýk idrara çýkma
o Ani idrar hissi
o Ýdrar kaçýrma
§ Uterus prolapsuslarýnda
o Perineal ýslaklýk hissi
o Ülserasyon geliþimi- ülser geliþen durumlarda kanama ve akýntý
§ Arka duvar prolapsuslarýnda
o Defekasyon alýþkanlýðýnda deðiþiklikler
o Kabýzlýk
Tedavi
1- Cerrahi dýþý
§ Pelvik kas egzersizleri
§ Pesser kullanýmý- vajene yerleþtirien pelvik organlara destek oluþturan plastik bir halkadýr. Pesser yerleþtirilmesi öncesinde vajinal atrofi olan olgular 6 hafta süre ile lokal östrojen krem ile tedavi edilir. Pesserler haftada bir kez yerinden çýkarýlýp ve bir gece dýþarýda býrakýlmasý ve sabahýnda tekrar yerleþtirilmesi önerilmektedir.Çýkarýlan pesser ýlýk su ile yýkanýr.Ýlk uygulama sonrasýnda 2.haftada muayene yapýlýr. Akýntý veya erozyon yok ise 4. Haftada tekrar muayene edilir. Eðer anormal bulgular yoksa 6.haftada tekrar muayene edilir. En uygun pesser kontrol aralýðý 3 ay veya kötü kokulu akýntý veya erozyon saptandýðý durumda olmalýdýr
2- Cerrahi Tedavi
a. Anterior kolporafi
b. Posterior kolporafi
c. Vajinal Histerektomi
d. Sakrokolpopeksi
e. Sakrospinöz fiksasyon