Genel Bilgiler

Myomalar

Myomlar kadýnlarda en sýk görülen iyi huylu tümörlerdir ve rahim düz kasýndan geliþmektedir. Kesin görülme sýklýðý bilinmemekle birlikte en sýk üreme çaðýndaki kadýnlarda %20-%25 arasýnda tespit edilir. Myomlarýn geliþmesi için risk faktörleri arasýnda hiç doðum yapmamýþ olmak, aþýrý þiþmanlýk (ideal vücüt aðýrlýðý 10 kilo arttýðýnda risk %10 artar), yumurtlamayý engelleyen durumlar gibi karþýlanmamýþ österojen üretiminin arttýðý durumlar sayýlabilir. Ayrýca siyah ýrkta beyaz ýrka göre 4 kat daha sýk rastlanýr. Bunun dýþýnda genetik faktörler de etkili bulunmuþtur. Ailesinde myomu olan hastalarda risk artýþý söz konusu olabilir.

Myomlarýn oluþum mekanizmasý

Myomlarýn oluþum nedeni tam olarak bilinmemekle beraber yüksek östrojen düzeylerinin etkisi olduðu açýktýr. Çünkü myomlar ergenlik öncesi dönem de görülmezler ve sadece üreme çaðýnda büyürler. En sýk rastlandýðý dönem ise östrojen üretiminin karþýlanmadýðý menapoz öncesi 40’lý yaþlardýr. Menapozdan sonra myomlarýn büyümesi durur veya geriler. Myomlara östrojen fazlalýðýna baðlý geliþen diðer hastalýlar yani yumurtlama bozukluklarý, endometrial hiperplazi (rahim iç duvarýnýn kalýnlaþmasý), polipler de eþlik ederler. Hem estrojen hem de progesteronun çok yükseldiði gebelik döneminde de myomlarda hýzlý büyüme görülebilir.

Myomlarýn çeþitleri

Myomlar rahimde yerleþim gösterdikleri anatomik bölgeye göre 3 gruba ayrýlýr. Rahim iç tabakasýnda oluþan submuköz myomler; Rahim orta tabakasýnda (myometrium) yerleþen intramural myomlar ve rahim dýþ tabakasýnda bulunan subseröz myomlardýr. Bunlar dýþýnda rahim bað dokusunda yerleþen intraligamenter myomlardýr. Bunla riçinde en sýk görülen intramural olanlardýr.

Myomlar bu kadar sýk görülmelerine raðmen çoðunlukla asemptomatiktirler (belirti vermezler) ve tedavi gerektirmezler. Myomu olan kadýnlarýn sadece %20-30’unda þikayetler ortaya çýkar. Bu þikayetler düzensiz ve sýk görülen adet kanamalarý (menometroraji), düzenli ancak çok yoðum olan kanamalar (menoraji), adet aðrýlarýnda artma (dismenore) kronik kasýk aðrýsý sayýlabilir. Daha az olarak da ele gelen karýnda kitle, komþu organlara basýya baðlý sýk idrara çýkma, kabýzlýk oluþabilir. Tüplere ve rahim aðzýna basý yaparak infertilite (kýsýrlýk) neden olabilir. Rahim iç yüzeyine baský yaparak tekrarlayan düþüklere de neden olabilirler.

Myomlar rahimden kaynaklanan iyi huylu tümörlerdir ve kansere (leiomyosarkom) dönüþme olasýlýklarý oldukça düþüktür. Bu risk 1/1.000 gibi bir olasýlýktýr ve ihmal edilebilir bir risk olarak kabul edilmelidir. Özellikle menopozdan sonra ani büyüme görülmesi kanser þüphesi doðurur.

Laparoskopik myom tanýsý

Myomlarýn tanýsý

Myomlarýn tanýsý genlikle kolaydýr. Büyük boyutlara ulaþan myomlar jinekolojik muayenede rahimin büyük ve sert hissedilmesi ile kolayca belirlenir. Vajene doðmuþ myomlar spekulum muayenesinde kolayca tanýnabilirler. Abdominal veya transvaginal ultrasonografi myomlarýn tanýsýnda doðruluk oraný oldukça yüksek bir görüntüleme yöntemidir. Ultrasonografi sýrasýnda myomlarýn yerleþimi ve boyutlarý belirlenebilir. Adneksiyal alanlarda yerleþmiþ saplý subseröz myomlar over kitleleri ile karýþabilir. Ayrýcý taný için bilgisayarlý tomografi veya mrý’dan yararlanýlabilir. Rahim iç yüzüne yerleþmiþ submüköz myomlarýn tanýsýnda salin infüzyon sonografisi veya ofis histeroskopi de yardýmcý olur. Bazý durumlarda infertilite araþtýrmasý sýrasýnda çekilen histerosalpingografide dolma defekti olarak da myomlar saptanabilir. Ancak kesin taný çýkarýlan materyalin histopatolojik incelemesi ile koyulabilir.

Myomlarýn Tedavisi

Myomlarýn büyük çoðunluðu tedavi gerektirmez. 6 – 12 aylýk kontrollerle myom boyutlarýnýn takip edilmesi yeterlidir. Myomlarýn tedavi edilmesi gereken durumlar:

1. myoma baðlý aþýrý kanama ve aðrý
2. Komþu organlara basý (mesane ve üreter basýsýna baðlý idrar yapmakta zorluk; rektuma basýya baðlý kabýzlýk gibi)
3. Menapoz döneminde myomda büyüme
4. Myomun kendi sapý etrafýnda dönmesi (torsiyon)
5. Myomun kanlanmasýna baðlý oluþan dejeneratif deðiþikliklerin neden olduðu akut karýn tablosu
6. Rahim aðzýndan vajene uzanan myom
7. Myomun rahimi 3 aylýk gebelik büyüklüðüne kadar büyütmüþ olmasý
8. Myomun gebeliðe engel olduðu durumlar
9. Myomlaýrn tekrarlayan düþüklere neden olduðu durumlar

Gebelik ve Myom

Gebeliklerin %3’ünde myom görülebilir. Myomlar gebelik sýrasýnda yerleþim yerlerine ve büyüklerine göre düþükler, erken doðum, plasentanýn erken ayrýlmasý, doðum sonrasý kanamada artýþ ve enfeksiyonlara yol açabilirler. Ayrýca gebelikle beraber myomlarda hýzlý büyüme görülebilir. Bunu dýþýnda doðum kanalýný týkayan myomlar zor doðumlara ve sezeryan oranlarýnda artýþa da neden olabilirler.

1. Týbbi tedavi: Myomlarda etkili bir týbbi tedavi bulunmamaktadýr. Verilen ilaçlar genellikle myomlarý tedavi etmekten öte hastalýðýn bulgu ve belirtilerini gidermeye yönelik veya hastayý cerrahiye hazýrlamak amacýyla kullanýlýr. Bu amaçla kullanýlan ilaçlardan biri GnrH analoglarý denilen ve hastayý geçici olarak menapoza sokan ilaçlardýr. GnRh analoglarý genellikle aylýk enjeksiyonlar olarak 3 veya 6 ay süresince kullanýlýr. Myomlarda %50’ye varan oranda küçülmeye yol açarlar. Ancak uzun süre kullanýmlarý kemik kaybýna (osteoporoz), vaginal kuruluk, ateþ bamasý, terleme ve libido kaybý gibi menapoz yakýnmalarýna yol açar. Ayrýca ilacýn býrakýlmasýný takiben myomlarda tekrar büyüme görülür. Bu nedenle GnRH analoglarý cerrahi öncesi myomlarý küçültmek için 2-3 aylýk sürelerde geçici olarak kullanýlýrlar. Bunu dýþýnda adet kanamalarýný düzenlemek için progesteron tedavisi kullanýlabilir. Ancak bu tedavinin myomlar üzerine olumlu bir etkisi yoktur. Bunlar dýþýnda mifepriston, raloksifen, danazol gibi ilaçlar da sýnýrlý oranda baþarýlar ile kullanýlmýþlardýr
2. Cerrahi tedavi: Myomlarýn kesin tedavisi cerrahi tedavidir. Fertilitesini tamamlamýþ ve çocuk isteði olmayan hastalarda histerektomi (rahimini alýnmasý) kesin çözümdür. Histerektomi abdominal (karýndan), laparoskopik (kapalý operasyon) veya vaginal yoldan yapýlabilir. Submüköz myomlar (rahim içi) ise histeroskopik rezeksiyon yöntemi ile çýkarýlabilir. Fertilitesini korumak ve çocuk isteði olan hastalarda rahimi korumak için sadece myomun çýkarýldýðý myoektomi ameliyatlarý tercih edilir. Operasyon sonrasý myomlarýn tekrarlama oranlarý 10 yýl için %25 civarýndadýr. Ancak bu oran myomlarýn sayýsýna ve yerleþim yerine göre de deðiþiklik gösterebilmektedir.