Makaleler İçinde Arama

A

B

C

D

E

F

G

H

I

İ

J

K

L

M

N

O

Ö

P

Q

R

S

Ş

T

U

Ü

V

W

X

Y

Z

Ve

Veya

Aynen

Tüm Bölümler » Kulak- Burun- Boðaz »

Allerji

 Dr. Cem KARAS            

Güncelleme: 14.11.2011

Doktora Soru Sor

Tümüne Gözat

x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

Alerji, tedavisi uzun süren bir Kulak Burun Boðaz hastalýðýdýr. Alerji kiþilerin aslýnda zararlý olmadýklarý halde bazý maddelere karþý aþýrý reaksiyon göstermesidir.

Bizi zararlý organizmalara karþý koruyan baðýþýklýk sistemimiz görevleri istilacýlarý (antijenleri) zararsýz hale getirmek olan vücut savunmacýlarýný (antikorlar) üretir.

Normalde vücudumuzu koruyan baðýþýklýk sistemi bazý insanlarda zararlý olmayan birtakým maddelere de aþýrý yanýt verir. Bu reaksiyonlara aþýrý duyarlýlýk ya da allerji adý verilir.Allerjik reaksiyona yol açan antijene de allerjen adý verilir.Allerjik reaksiyonlar tek tip deðildir, birçok yolla ortaya çýkarlar, vücudun deðiþik bölümlerinde meydana gelebilirler ve çeþitli þiddette olabilirler.

Ýmmün (baðýþýklýk) sistemimiz iyi bir belleðe sahiptir. Yaþamýmýzýn baþlangýcýnda organizmamýz yabancý maddelerle karþýlaþtýðýnda immun sistem onlarý tanýmayý ve belleðine almayý öðrenir.Ardýndan yabancý maddelere (antijenlere) karþý antikorlar üreterek yanýtýný hazýrlar. Organizmada ne zaman ayný antijen görülse hatýrlama özelliði nedeniyle daha önceden hazýrlanmýþ yanýt baþlar. Bu nedenle saman nezlesi olan bir kiþi her yýl polenlerle karþýlaþýnca immun sistemdeki bu özellik sebebiyle hemen reaksiyon gösterir.

DUYARLANMA NASIL OLUÞUR?

Duyarlanma baðýþýklýk sisteminin antijenle temas etmesi, onu belleðine almasý ve ona karþý özel antikorlarý üretmesidir. Daha sonraki karþýlaþmada baðýþýklýk sistemi antijeni kolaylýkla tanýyacak ve hemen reaksiyon gösterecektir. bir allerjene karþý duyarlanma için gerekli olan süre kiþiden kiþiye deðiþir.

ATOPÝ NEDÝR?

"Allerjik bir bünyeye sahip olmak" demektir.Bu durum kalýtsaldýr.Baþlýca üç çeþit atopik hastalýk vardýr:

·         Atopik dermatit (egzema)

·         Allerjik rinit

·         Allerjik astma

Allerjik rinit çoðunlukla göz allerjisi (konjunktivit) ile birlikte olabilir. Atopik kiþiler genetik olarak ÝgE tipi antikorlar üretme eðilimindedir. Bu ÝgE antikorlarý da çevrede bulunan ve normalde zararsýz olan allerjenlerle (polenler, ev tozlarý vb) etkileþime girerek allerjik reaksiyonu baþlatýr.

Kalýtým allerjiyi nasýl etkiler? Bir çocuk eðer bir ebeveyni allerjikse %30 allerjik olma riski taþýr. Eðer her iki ebeveyni de allerjikse allerji geliþme riski %60 dýr. Bununla birlikte allerjiler ikinci nesilde görülmeyebilir.

SOLUNUMSAL ALLERJENLER

EV TOZLARI: Ev tozlarýnýn miktarý evin yerine, bulunduðu yerin iklimine, deniz seviyesinden yüksekliðine göre büyük oranda deðiþir.Evden eve (bir çiftlik evi ile apartman dairesi ayný deðildir.) veya bir evin farklý odalarýnda da deðiþkenlik gösterebilir(banyo ile yatak odasý bir deðildir).Fakat deðiþmeyen bir þey vardýr ki ev tozlarý bir allerjen deposudur.Ev tozlarý içinde allerjiye sebep olan etken mite (akar) dediðimiz ev tozu böceðidir.

Mite (Akar) lar:Akarlar küçük örümcek benzeri canlýlardýr ve gözle görülemezler. Ortalama 0.3 mm. uzunluðundadýrlar.Ev tozlarý içinde yaþayan ve solunum yolu allerjileine neden olan iki önemli akar türü vardýr.Dermatophagoides pteronysinnus ve Dermatophagoides farinea bunlarýn latince adlarýdýr.Akarlar insanlarýn deri döküntüleri ile beslenirler.Baþlýca yatak içinde (yastýklar,yatak,yorgan vs.) yaþarlar, çünkü deri döküntülerinin en çok bulunduðu yer buralarýdýr.Depo, silo gibi yerlerde de yoðun olarak bulunurlar.Akarlarýn dýþkýlarýda allerjiktir. Yataklardan alýnan bir gram tozda 2000 ile 15000 arasýnda akar bulunabilir. Ev tozu akarlarýna karþý olan allerji; astma ve rinit, nadirende konjonktivite yol açar. Yakýnmalar özellikle uykudan uyanýnca baþlar. Belirtiler yýl boyu sürer ancak sonbahar ve kýþýn kötüleþme gösterebilir.
 

POLENLER: Polen bitkilerin erkek tohumudur.Bitki türlerine baðlý olarak çok farklý þekilleri olan ince taneciklerden meydana gelir.Ortalama boyutu 0.05 mm’dir.Bu da çýplak gözle görülemeyeceði anlamýna gelir.Polen tanecikleri birçok allerjik protein içerirler.Bu taneciklerin küçük ve ince olanlarý rüzgar yolu ile daðýlýrlar.(anemophilus polenler), daha büyük olanlarý ise böceklerle taþýnýrlar.(entemophilus polenler) Rüzgarla daðýlan polenler daha allerjeniktirler ve geniþ alana yayýlabilirler.Bu nedenle bu polenlere karþý allerjisi olan kiþilerin çevrelerinde bitkiler olmadýðý halde þikayetleri ortaya çýkabilir.

Böceklerle daðýlan polenler parlak renkli ve güzel kokulu (böcekleri cezbetmek için) çiçekleri olan bitkiler tarafýndan küçük miktarlarda üretilirler.Daðýlým yolu sebebiyle atmosferde bulunmazlar ve küçük miktarda üretildiklerinden bu polenlere karþý az sayýda insan allerjiktir.Polen allerjisine yol açan baþlýca üç bitki ailesi vardýr.Bunlar çayýr otlarý, aðaçlar, yabani otlardýr.Allerji hastalarý havadaki polen konsantrasyonunun belli bir düzeyi geçmesinden sonra allerjik belirtiler gösterirler.Bu polen konsantrasyonu türlere göre deðiþmekle beraber havada her metreküp te 10-20 tanecik olarak hesaplanmýþtýr.

Aðaçlar Ocak-Mayýs arasý, çayýr otlarý Mayýs-Temmuz arasý, yabani otlar Temmuz-Ekim arasý polen verirler. Polenlere karþý olan allerji allerjik rinit, allerjik konjunktivit, allerjik astma ve akut ürtiker þeklinde ortaya çýkabilir.Yakýnmalar sadece yýlýn belli zamanlarýnda olur ve diðer aylarda kiþi tümü ile saðlýklýdýr.

KÜF MANTARLARI:

Küf mantarlarý gözle görülmeyen allerjik etkisi olan sporlar üretirler.Renkleri türden türe deðiþir.Ev dýþýnda (çürüyen bitkiler üzerinde veya havada) bulunabilecekleri gibi ev içinde (evin güneþ görmeyen nemli yerlerinde) de bulunabilirler.Polenler gibi atmosferdeki spor sayýsý hava koþullarýna baðlýdýr.Havanýn sýcak ve nemli olduðu zamanlarda, örneðin yazýn sonlarýna doðru ve erken sonbaharda en fazladýr.

Tümüne Gözat