x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Reaktif Artritler
Taným ve klinik bulgular
Reaktif artrit bir enfeksiyonu takiben genellikle 1-4 hafta sonra ortaya çýkan akut eklem enflamasyonudur (yangýlanma). Reaktif artritte eklemde mikrobik etken bulunmaz. Reaktif artrit oluþ mekanizmasý kesin olarak bilinmemekle beraberbaðýþýklýk sistemindeki bir sapmanýn hastalýðýn geliþiminde rolü olduðu sanýlmaktadýr.
Eklem iltihabý (artrit) : Akut, asimetrik, enflamatuar oligoartrit þeklindedir. Genellikle 3 eklem tutulumu vardýr. Baþlangýçta alt taraf eklemleri tutulurken (en sýk diz ikinci sýklýkta ayak bileði), üst taraf ve omurga tutulumu daha sonra tabloya eklenir. Bel ve sýrt aðrýsý olur. Parmaklarýn tutulumu olabilir ve sosis parmaðý geliþebilir. Ankilozan spondilitten farklý olarak tek taraflý sakroileit görülebilir. Tendonlarýn, ligamentlerin kemiðe yapýþma yerlerinde inflamasyon geliþmesi (entesopati) bir diðer bulgudur. Artrit genellikle 3-5 ay sürer. Hastalarýn % 80′i bir yýl içinde düzelir. Ancak bazen 5 yýl içinde tekrarlamalar görülebilir .
Eklemdýþý bulgular : Üretral akýntý, circinate balanitis, aðýz içi yaralar, keratoderma gibi deri ve mukoza belirtileri görülür. Yersinia etken ise eritema nodozum, kardiak tutulum, göz inflamasyonu (konjoktivit, üveit), servisit veya üretrit görülebilecek belli baþlý eklem dýþý bulgulardýr. Hastalýðýn görünümüne; hafif ateþ, halsizlik, iþtahsýzlýk, kilo kaybý, sabah tutukluðu eþlik edebilir.
Reaktif artritte, klinik seyir ve prognoz deðiþkendir. Kendini sýnýrlayan bir oligoartritten, nadirde olsa ölümle sonuçlanmaya kadar gidebilen bir hastlýkoluþma biçimi gösterir. Reaktif artritli hastalar tedavi edilirken kýsa sürede cevap beklenmemelidir. Düzelme genelliikle 2-3 aydan önce olmaz. Reaktif artritte on yýla kadar varan süre içinde tekrarlar görülebilir. Tekrarlarýn görülme sýklýðý % 15-60 arasýnda deðiþmektedir. Ürogenital sistem enfeksiyonu sonrasý geliþen reaktif artitlerde nüks oraný daha yüksektir.
Komplikasyon olarak ankilozan spondilit geliþebilir. Ýlerleyici iridosiklit sonucu göz içi kanama, optik nöropati, aort yetmezliði, periferik nöropati ve amiloidozis görülebilir. Keratodermili hastalar nadiren fatal seyir olabilir.
Sebepleri nelerdir ?
Bir çok mikroorganizma reaktif artrite sebep olabilmekte ve listeye zamanla yenileri eklenmektedir. Özellikle barsak ve üriner-cinsel organ enfeksiyonlarýnda rol oynayan mikroorganizmalar reaktif artrite yol açmaktadýr. Hastalarýn dörtte birinde olayý tetikleyen mikroorganizma bilinmemektedir.
Kimlerde görülür ?
Reaktif artrit en sýk olarak 30 lu yaþlarda görülür ve erkeklerde görülme sýklýðý kadýnlara göre 5-10 kat fazladýr. Erkeklerde özellikle cinsel yolla bulaþan hastalýk sonrasý geliþme daha sýktýr.
Hastalýða sebep olan mikroorganizmanýn türü de ülkeden ülkeye farklýlýklar göstermektedir. Örneðin; Kuzey Avrupa ülkelerinde Yersinia türleri etken olarak önemli iken Ýngiltere ve Amerika’da nadiren reaktif artritten sorumlu olmaktadýr.
Teþhis
Özel bir teþhis bulgusu olmayýp hafif bir sedimantasyon artýþý, erken dönemde CRP artýþý vardýr, anemi görülebilir. Eklem sývýsýnda hastalýðýn oluþumunda rol oynayan etkene ait antijenler tespit edilebilir. Bazý hastalarda geçirilmiþ enfeksiyona ait laboratuar sonuçlarý saptanabilir. Ig A artýþý olabilir. Cinsel yolla bulaþan bir enfeksiyon sonrasý yada dizanteri sonrasý görülen reaktif artritlerin % 60-90′ýnda HLA-B27 pozitifliði mevcuttur. HLA-B27 pozitifliði tanýyý destekleyen bir bulgudur. Romatoid faktör (RF) ve ANA negatiftir, C3, C4 seviyesi yükselir. Radyolojik olarak asimetrik, sakroileit ve vertebralarda atlayýcý sindesmofitler görülebilir.
Enfeksiyöz artrit ve rektif artrit tanýmýný yapmak önemlidir. Akut romatizmal ateþ ile karýþabilir. Sedef artriti ayýrýcý tanýda düþünülecek bir diðer hastalýktýr.
Tedavisi
Reaktif artritin tedavisinde,
Tutulan eklemin korunmasý (aþýrý kullanýmdan kaçýnma),
Fonksiyonunun saðlanmasý (kas atrofisini önlemek için izometrik egzersizler)
Enflamasyonun baskýlanmasý (antiromatizmal-antienflamatuvar ilaçlar) gerekir.
Belirtiler þiddetli ve antiromatizmal ilaçlara cevap alýnamýyorsa eklem içi kortizon enjeksiyonlarý kullanýlabilir. Aspirin tedavisi genellikle yüksek dozlarda bile iyi sonuç vermez. Örneðin akut romatizmal ateþte aspirin tedavisi baþarýyla kullanýlabilirken post-streptokoksik reaktif artritte aspirin tedavisi ile baþarýsýzlýk söz konusudur. Eklem dýþý bulgularýn görüldüðü aðýr seyirli aktif reaktif artrit hastlarýnda immünosüpresif ilaçlar (metotreksat, azotiyopirin, sulfasalazin) kullanýlabilir . Metotreksat özellikle deri ve mukoza tutulumlu hastalarda fayda saðlar. Haftada 7.5-15 mg dozunda kullanýlýr. Ancak HIV enfeksiyonu varlýðýnda kullanýlmaz. Azotiyopirin günde 1-2 mg/kg olarak kullanýlýr. Etkisi 4-8 hafta sonra ortaya çýkar.
Antibiyotiklerin tedavideki yeri henüz açýklýða kavuþmamýþtýr. Antibiyotik tedavisinin doksisiklin, florokinolon ve TMP-SMZ faydasý postveneral artritte tekrarlarýn azalmasý þeklinde gösterilmiþtir. Sonuç alýnabilmesi doksisiklinin uzun süre kullanýmý ile mümkün olabilmektedir .
Taným ve klinik bulgular
Reaktif artrit bir enfeksiyonu takiben genellikle 1-4 hafta sonra ortaya çýkan akut eklem enflamasyonudur (yangýlanma). Reaktif artritte eklemde mikrobik etken bulunmaz. Reaktif artrit oluþ mekanizmasý kesin olarak bilinmemekle beraberbaðýþýklýk sistemindeki bir sapmanýn hastalýðýn geliþiminde rolü olduðu sanýlmaktadýr.
Eklem iltihabý (artrit) : Akut, asimetrik, enflamatuar oligoartrit þeklindedir. Genellikle 3 eklem tutulumu vardýr. Baþlangýçta alt taraf eklemleri tutulurken (en sýk diz ikinci sýklýkta ayak bileði), üst taraf ve omurga tutulumu daha sonra tabloya eklenir. Bel ve sýrt aðrýsý olur. Parmaklarýn tutulumu olabilir ve sosis parmaðý geliþebilir. Ankilozan spondilitten farklý olarak tek taraflý sakroileit görülebilir. Tendonlarýn, ligamentlerin kemiðe yapýþma yerlerinde inflamasyon geliþmesi (entesopati) bir diðer bulgudur. Artrit genellikle 3-5 ay sürer. Hastalarýn % 80′i bir yýl içinde düzelir. Ancak bazen 5 yýl içinde tekrarlamalar görülebilir .
Eklemdýþý bulgular : Üretral akýntý, circinate balanitis, aðýz içi yaralar, keratoderma gibi deri ve mukoza belirtileri görülür. Yersinia etken ise eritema nodozum, kardiak tutulum, göz inflamasyonu (konjoktivit, üveit), servisit veya üretrit görülebilecek belli baþlý eklem dýþý bulgulardýr. Hastalýðýn görünümüne; hafif ateþ, halsizlik, iþtahsýzlýk, kilo kaybý, sabah tutukluðu eþlik edebilir.
Reaktif artritte, klinik seyir ve prognoz deðiþkendir. Kendini sýnýrlayan bir oligoartritten, nadirde olsa ölümle sonuçlanmaya kadar gidebilen bir hastlýkoluþma biçimi gösterir. Reaktif artritli hastalar tedavi edilirken kýsa sürede cevap beklenmemelidir. Düzelme genelliikle 2-3 aydan önce olmaz. Reaktif artritte on yýla kadar varan süre içinde tekrarlar görülebilir. Tekrarlarýn görülme sýklýðý % 15-60 arasýnda deðiþmektedir. Ürogenital sistem enfeksiyonu sonrasý geliþen reaktif artitlerde nüks oraný daha yüksektir.
Komplikasyon olarak ankilozan spondilit geliþebilir. Ýlerleyici iridosiklit sonucu göz içi kanama, optik nöropati, aort yetmezliði, periferik nöropati ve amiloidozis görülebilir. Keratodermili hastalar nadiren fatal seyir olabilir.
Sebepleri nelerdir ?
Bir çok mikroorganizma reaktif artrite sebep olabilmekte ve listeye zamanla yenileri eklenmektedir. Özellikle barsak ve üriner-cinsel organ enfeksiyonlarýnda rol oynayan mikroorganizmalar reaktif artrite yol açmaktadýr. Hastalarýn dörtte birinde olayý tetikleyen mikroorganizma bilinmemektedir.
Kimlerde görülür ?
Reaktif artrit en sýk olarak 30 lu yaþlarda görülür ve erkeklerde görülme sýklýðý kadýnlara göre 5-10 kat fazladýr. Erkeklerde özellikle cinsel yolla bulaþan hastalýk sonrasý geliþme daha sýktýr.
Hastalýða sebep olan mikroorganizmanýn türü de ülkeden ülkeye farklýlýklar göstermektedir. Örneðin; Kuzey Avrupa ülkelerinde Yersinia türleri etken olarak önemli iken Ýngiltere ve Amerika’da nadiren reaktif artritten sorumlu olmaktadýr.
Teþhis
Özel bir teþhis bulgusu olmayýp hafif bir sedimantasyon artýþý, erken dönemde CRP artýþý vardýr, anemi görülebilir. Eklem sývýsýnda hastalýðýn oluþumunda rol oynayan etkene ait antijenler tespit edilebilir. Bazý hastalarda geçirilmiþ enfeksiyona ait laboratuar sonuçlarý saptanabilir. Ig A artýþý olabilir. Cinsel yolla bulaþan bir enfeksiyon sonrasý yada dizanteri sonrasý görülen reaktif artritlerin % 60-90′ýnda HLA-B27 pozitifliði mevcuttur. HLA-B27 pozitifliði tanýyý destekleyen bir bulgudur. Romatoid faktör (RF) ve ANA negatiftir, C3, C4 seviyesi yükselir. Radyolojik olarak asimetrik, sakroileit ve vertebralarda atlayýcý sindesmofitler görülebilir.
Enfeksiyöz artrit ve rektif artrit tanýmýný yapmak önemlidir. Akut romatizmal ateþ ile karýþabilir. Sedef artriti ayýrýcý tanýda düþünülecek bir diðer hastalýktýr.
Tedavisi
Reaktif artritin tedavisinde,
Tutulan eklemin korunmasý (aþýrý kullanýmdan kaçýnma),
Fonksiyonunun saðlanmasý (kas atrofisini önlemek için izometrik egzersizler)
Enflamasyonun baskýlanmasý (antiromatizmal-antienflamatuvar ilaçlar) gerekir.
Belirtiler þiddetli ve antiromatizmal ilaçlara cevap alýnamýyorsa eklem içi kortizon enjeksiyonlarý kullanýlabilir. Aspirin tedavisi genellikle yüksek dozlarda bile iyi sonuç vermez. Örneðin akut romatizmal ateþte aspirin tedavisi baþarýyla kullanýlabilirken post-streptokoksik reaktif artritte aspirin tedavisi ile baþarýsýzlýk söz konusudur. Eklem dýþý bulgularýn görüldüðü aðýr seyirli aktif reaktif artrit hastlarýnda immünosüpresif ilaçlar (metotreksat, azotiyopirin, sulfasalazin) kullanýlabilir . Metotreksat özellikle deri ve mukoza tutulumlu hastalarda fayda saðlar. Haftada 7.5-15 mg dozunda kullanýlýr. Ancak HIV enfeksiyonu varlýðýnda kullanýlmaz. Azotiyopirin günde 1-2 mg/kg olarak kullanýlýr. Etkisi 4-8 hafta sonra ortaya çýkar.
Antibiyotiklerin tedavideki yeri henüz açýklýða kavuþmamýþtýr. Antibiyotik tedavisinin doksisiklin, florokinolon ve TMP-SMZ faydasý postveneral artritte tekrarlarýn azalmasý þeklinde gösterilmiþtir. Sonuç alýnabilmesi doksisiklinin uzun süre kullanýmý ile mümkün olabilmektedir .