x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Hemofili Rehabilitasyonu
Hemofili tedavisinde 1970’lerden beri ekip çalýþmasý anlayýþý aðýrlýk kazanmýþtýr. Bu ekip hematolog, fiziatrist, fizyoterapist, ortopedist, hemþire, diþ hekimi, psikolog ve sosyal hizmet uzmanýndan oluþmaktadýr.
Hemofilik hastalar, tekrarlayan kanamalar sonucunda ortaya çýkabilen çeþitli kas-iskelet sistemi sorunlarý ile karþý karþýya kalmaktadýrlar. Bu nedenle, kas-iskelet sistemi sorunlarýnýn deðerlendirilmesi, önlenmesi ve tedavisinde rehabilitasyonun büyük önemi vardýr. Uygun týbbi tedavi ve egzersiz programý ile bu sorunlarýn ortaya çýkmasýnýn önlemek ya da günlük fonksiyonlarý engellemeyecek düzeyde kalmasýný saðlamak olasýdýr.
AKUT DÖNEM TEDAVÝSÝ
Bu dönemde ana amaç, eklem hareketliliðini ve kas gücünü azaltmadan, olabildiðince kýsa sürede kanamanýn geri dönüþünü saðlamaktýr. Bu dönemdeki tedavi faktör replasmaný, istirahat, ortez, soðuk uygulama ve egzersizlerden oluþur.
Faktör replasmaný : Hematoloji uzmaný denetiminde uygulanýr.
Ýstirahat ve ortez : Önemsiz düzeydeki eklem kanamalarýnda istirahat gerekli olmayabilir; ancak, elastik bandaj ya da basit ortezler rahatlatýcý olabilir. Büyük kanamalarda ise istirahat ortezlerinin kullanýlmasý yerinde olur. Ýstirahat sýrasýnda eklemin bükük kalmasýna olabildiðince izin verilmemeli, dizlerin altýna yastýk konmamalýdýr. Ýstirahat süresi iyi ayarlanmalýdýr. Hasta çabuk ayaða kalktýðýnda kanamanýn gerilemesi gecikebilir ya da yeniden kanama olabilir; ancak bunun yanýsýra uzun süre hareketsizliðin de eklem hareketliliðinde bozulmaya neden olabileceði akýldan çýkarýlmamalýdýr.
Soðuk uygulama : Kanamanýn olduðu eklem bölgesine hiç zaman yitirmeden soðuk uygulamaya baþlanmalýdýr. Bu uygulama, aðrýyý azaltacaðý gibi, kanýn geri emilmesini de hýzlandýracak ve tedavi süresini kýsaltacaktýr. Bu þekilde, hareketsizliðe baðlý yan etkiler önemli derecede azalacaktýr.
Soðuk uygulama buzlukta tutulan hazýr soðuk paketlerle yapýlabileceði gibi, havlularý ýslak olarak buzlukta bekletmek yoluyla ya da içine küçük buz parçalarý ve su doldurulmuþ bir torbayý bezle sararak da yapýlabilir.
Soðuk uygulamanýn eklemin tümünü kapsayacak þekilde yapýlmasý gerektiði unutulmamalýdýr. Uygulama 10-15 dakikalýk sürelerle gün boyunca 2-3 saatte bir ya da kanamalý bölgenin sýcaklýðý arttýkça yinelenmelidir.
Akut kanamalý bölgeye hiçbir þekilde sýcak uygulama yapýlmamalýdýr.
Egzersiz : Kanamalý bölgenin istirahate alýnmasý, kanamanýn gerilemesi için gereklidir. Ama, uzun süreli istirahat kaslarýn zayýflamasýna ve eklem hareketliliðinin azalmasýna neden olur. Bu nedenle, kanamalý bölgede akut dönem egzersizleri uygulanmalýdýr. Bu egzersizler her seansta 10’ar tane olmak üzere, gün içinde sýk sýk tekrarlanmalýdýr. Kanamanýn olmadýðý diðer eklemlere ise kronik dönem egzersizlerine devam edilmelidir
Hemofili tedavisinde 1970’lerden beri ekip çalýþmasý anlayýþý aðýrlýk kazanmýþtýr. Bu ekip hematolog, fiziatrist, fizyoterapist, ortopedist, hemþire, diþ hekimi, psikolog ve sosyal hizmet uzmanýndan oluþmaktadýr.
Hemofilik hastalar, tekrarlayan kanamalar sonucunda ortaya çýkabilen çeþitli kas-iskelet sistemi sorunlarý ile karþý karþýya kalmaktadýrlar. Bu nedenle, kas-iskelet sistemi sorunlarýnýn deðerlendirilmesi, önlenmesi ve tedavisinde rehabilitasyonun büyük önemi vardýr. Uygun týbbi tedavi ve egzersiz programý ile bu sorunlarýn ortaya çýkmasýnýn önlemek ya da günlük fonksiyonlarý engellemeyecek düzeyde kalmasýný saðlamak olasýdýr.
AKUT DÖNEM TEDAVÝSÝ
Bu dönemde ana amaç, eklem hareketliliðini ve kas gücünü azaltmadan, olabildiðince kýsa sürede kanamanýn geri dönüþünü saðlamaktýr. Bu dönemdeki tedavi faktör replasmaný, istirahat, ortez, soðuk uygulama ve egzersizlerden oluþur.
Faktör replasmaný : Hematoloji uzmaný denetiminde uygulanýr.
Ýstirahat ve ortez : Önemsiz düzeydeki eklem kanamalarýnda istirahat gerekli olmayabilir; ancak, elastik bandaj ya da basit ortezler rahatlatýcý olabilir. Büyük kanamalarda ise istirahat ortezlerinin kullanýlmasý yerinde olur. Ýstirahat sýrasýnda eklemin bükük kalmasýna olabildiðince izin verilmemeli, dizlerin altýna yastýk konmamalýdýr. Ýstirahat süresi iyi ayarlanmalýdýr. Hasta çabuk ayaða kalktýðýnda kanamanýn gerilemesi gecikebilir ya da yeniden kanama olabilir; ancak bunun yanýsýra uzun süre hareketsizliðin de eklem hareketliliðinde bozulmaya neden olabileceði akýldan çýkarýlmamalýdýr.
Soðuk uygulama : Kanamanýn olduðu eklem bölgesine hiç zaman yitirmeden soðuk uygulamaya baþlanmalýdýr. Bu uygulama, aðrýyý azaltacaðý gibi, kanýn geri emilmesini de hýzlandýracak ve tedavi süresini kýsaltacaktýr. Bu þekilde, hareketsizliðe baðlý yan etkiler önemli derecede azalacaktýr.
Soðuk uygulama buzlukta tutulan hazýr soðuk paketlerle yapýlabileceði gibi, havlularý ýslak olarak buzlukta bekletmek yoluyla ya da içine küçük buz parçalarý ve su doldurulmuþ bir torbayý bezle sararak da yapýlabilir.
Soðuk uygulamanýn eklemin tümünü kapsayacak þekilde yapýlmasý gerektiði unutulmamalýdýr. Uygulama 10-15 dakikalýk sürelerle gün boyunca 2-3 saatte bir ya da kanamalý bölgenin sýcaklýðý arttýkça yinelenmelidir.
Akut kanamalý bölgeye hiçbir þekilde sýcak uygulama yapýlmamalýdýr.
Egzersiz : Kanamalý bölgenin istirahate alýnmasý, kanamanýn gerilemesi için gereklidir. Ama, uzun süreli istirahat kaslarýn zayýflamasýna ve eklem hareketliliðinin azalmasýna neden olur. Bu nedenle, kanamalý bölgede akut dönem egzersizleri uygulanmalýdýr. Bu egzersizler her seansta 10’ar tane olmak üzere, gün içinde sýk sýk tekrarlanmalýdýr. Kanamanýn olmadýðý diðer eklemlere ise kronik dönem egzersizlerine devam edilmelidir